برنامه
دولت مکلف است از محل درآمدهای مندرج در این قانون ظرف مدت پنجسال که از اول فروردین ماه 1347 شروع میشود مبلغ چهارصد و هشتاد میلیارد ریال در اختیار سازمان برنامه بگذارد که بر اساس جداول کلی پیوست برای نیل به هدفهای زیر بمصرف اجرای برنامه عمرانی چهارم برساند:
تسریع رشد اقتصادی و تکثیر درآمد ملی از راه افزایش قدرت تولید با اتکاء بیشتر توسعه صنعتی و بالا بردن بازده سرمایه و استفاده ازروشهای مترقی در کلیه فعالیتها و گسترش تحقیقات علمی و عملی خاصه در جهت حل مسائل توسعه اقتصادی.
توزیع عادلانه تر درآمد از راه تامین کار و گسترش خدمات اجتماعی و رفاه (بویژه خدمات آموزشی - بهداشتی و درمانی) برای کلیه افراد وافزایش فعالیتهای آبادانی و بهسازی بخصوص در روستاها.
کاهش نیازمندی بخارج بر اساس افزایش قدرت تولید - رفع احتیاجات اساسی و تسریع در رشد بخش کشاورزی بمنظور تامین حداکثرمواد غذائی مورد نیاز جمعیت و حداکثر مواد اولیه مورد نیاز صنایع در داخل کشور. همچنین تهیه کالاهای صنعتی مورد مصرف عامه مردم در داخل مملکت.
تنوع بخشیدن بکالاهای صادراتی کشور و گسترش بازارهای موجود و دستیابی ببازارهای جدید خارجی.
- بهبود خدمات اداری از طریق ایجاد تحول اساسی در نظام اداری همچنین تعمیم روشهای مترقی مدیریت در کلیه وزارتخانهها و سازمانهای عمومی و خصوصی و تقویت بنیه دفاعی کشور بنحوی که دولت بتواند هم آهنگ با تحولات عمیق اجتماعی و اقتصادی مملکتی وظایف سنگینی راکه بعهده دارد انجام دهد.
بکمیسیونهای برنامه مجلسین اجازه داده میشود که اصول و هدفهای بخشهای مختلف برنامه چهارم عمرانی کشور را که به پیوست لایحه تقدیم مجلس شورای ملی گردیده است رسیدگی و تصویب نماید.
هیئت عالی برنامه میتواند بنا بر احتیاجات طرحها در داخل هر فصل برنامه اعتبار هر بند را تا حدود بیست درصد اعتبار همان بند کاهش یا افزایش بدهد. کاهش یا افزایش اعتبار هر فصل باستثناء فصل مربوط به عمران دهات که قابل کاهش نیست تا حدود بیست درصد اعتبار همان فصل موکول بموافقت هیئت عالی برنامه و تصویب کمیسیونهای برنامه مجلسین خواهد بود.
ماده 4اصلاحی ۱۳۴۹/۰۴/۰۸
تقسیم سنواتی اعتبار موضوع ماده یک بر اساس فصول و بندهای برنامه بقرار زیر تعیین میشود. سال 1347- 78 میلیارد ریال سال 1348 -87 میلیارد ریال سال 1349- 114 میلیارد ریال سال 1350 -105 میلیارد ریال سال 1351 -114 میلیارد ریال سازمان برنامه میتواند با موافقت هیئت عالی برنامه و تصویب کمیسیونهای برنامه مجلسین تغییراتی را که در تقسیم سنواتی فوق ضروری بداند بدهدبدون اینکه در کل مبلغ اعتبار تقلیلی حاصل شود.
درآمد برنامه
هشتاد درصد از درآمد نفت و صد درصد درآمد گاز و پتروشیمی که در هر سال طی دوره برنامه عاید دولت میشود بمحض وصول در اختیار سازمان برنامه گذارده میشود. در موقع پرداخت اقساط فوق وجوه مربوط به هزینه طرحهای عمرانی مستمر دولت که ضمن برنامه چهارم منظور شده است و هزینه نگاهداری و اداره تاسیساتی که در اثر اجرای برنامه بوجود آمده است بر اساس اعتبارات عمرانی مصوب و به ترتیبی که بین وزارت دارائی و سازمان برنامه توافق خواهد شد از اقساط مزبور کسر خواهد گردید.
درآمد نفت مذکور در این ماده عبارت است از جمع وجوهی که بموجب قرارداد نفت مصوب هفتم آبانماه 1333 (اعم از مالیات بر درآمد و پرداخت مشخص) عاید دولت ایران میشود و همچنین هر درآمد دیگری که دولت ایران از منابع نفت طبق قراردادهای موجود یا قراردادهائی که بعدا منعقد خواهد نمود بدست میآورد.
علاوه بر درآمدهای مذکور در این ماده درآمدهای متفرقه سازمان برنامه که ناشی از اجرای طرحهای تولیدی و عمرانی میباشد و همچنین دریافتیهای بابت وامهای پرداختی سازمان برنامه نیز بحساب درآمد منظور خواهد شد.
دولت مجاز است بمنظور جبران کمبود درآمد مذکور در ماده 5 نسبت باعتبارات برنامه چهارم از اوراق قرضه و اسناد خزانه و اعتبارات بانکی و بخش خصوصی از منابع داخلی و همچنین تا 150 میلیارد ریال طبق قانون نحوه خرید ماشین آلات و سایر لوازم برای اجرای طرحهای مصوب برنامههای عمرانی کشور مصوب 18 خرداد ماه 1345 در مدت پنج سال اجرای برنامه از اعتبارات خارجی استفاده نماید اصل و بهره وامهای مذکور در دوره برنامه چهارم از محل درآمد برنامه و پس از آن از محل درآمد عمومی کشور قابل پرداخت خواهد بود.
کلیه درآمدهای مذکور در مواد 5 و 6 در حساب مخصوصی بنام حساب درآمد برنامه در بانک مرکزی سپرده خواهد شد و برداشت از آن منحصرا در اختیار سازمان برنامه خواهد بود و وجوه برداشتی در موارد زیر بمصرف خواهد رسید: الف - پرداخت هزینه عملیات عمرانی و هزینههای اداری سازمان برنامه. ب - پرداخت اقساط اصل و بهره وامهائی که برای اجرای برنامههای دوم و سوم تحصیل شده است و وامهائی که دولت طبق ماده 6 این قانون تحصیل خواهد نمود. ج - پرداختهائی که سازمان برنامه بموجب ماده 31 این قانون بعمل خواهد آورد. د - پرداخت هزینههای مستمر برنامه سوم.
سازمان برنامه
سازمان برنامه دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی است که طبق مقررات مندرج در این قانون اداره خواهد شد و وظایف آن عبارتست از:
بررسی و تصویب و در صورت لزوم تهیه طرحهای مربوط بفصول و بندهای برنامه و محول کردن اجرای آنها به دستگاههای اجرائی و نظارت در اجرای صحیح طرحها طبق فصل ششم این قانون.
پرداخت هزینه اجرای طرحهای مصوب و نگاهداری حسابها و ممیزی اسناد.
تنظیم گزارشهای اجرای برنامه و حساب عملیات و تسلیم آن بمقامات مربوط طبق مواد بیست و پنج و بیست و هشت این قانون.
تمرکز امور کمکهای خارجی بلاعوض (اعم از مالی و جنسی و فنی) و وامهای خارجی و هم آهنگ ساختن آن با برنامه و داشتن نمایندگی دولت در مذاکرات مربوط به وامها.
بررسی و تهیه پیشنهاد بدولت در مورد وضع قوانین درباره هر نوع اقدام که برای حسن اجرای برنامه لازم شناخته شود.
تسویه حساب برنامههای دوم و سوم و پرداخت دیون و وصول مطالبات آن طبق ماده سی و یک این قانون.
تهیه برنامه عمرانی پنجم و تسلیم آن بمقامات مربوط بنحوی که حداقل چهار ماه قبل از پایان برنامه چهارم از طرف دولت بمجلسین تقدیم شود.
تهیه گزارش اقتصادی سالانه با همکاری وزارت دارائی و وزارت اقتصاد و بانک مرکزی ایران و همچنین تخصیص اعتبارات عمرانی برای هر سال برنامه.
انجام آن قسمت از وظایف پیشبینی شده در قانون طرز تهیه و تنظیم بودجه کل کشور مصوب 14 تیر ماه 1345 که بعهده سازمان برنامه محول است.
مسئولیت امور سازمان برنامه با نخستوزیر است. سازمان برنامه تحت نظر یک مدیرعامل اداره میشود که در مقابل نخستوزیر مسئول میباشد مدیرعامل سازمان برنامه بنا بپیشنهاد نخستوزیر وبموجب فرمان همایونی برای تمام مدت برنامه منصوب میشود معاونان سازمان برنامه مشمول مقررات مربوط بمعاونان وزارتخانهها خواهند بود. مدیر عامل سازمان برنامه موظفا انجام خدمت نموده و جزء انجام این وظیفه حق ندارد هیچ نوع شغل آزاد یا سمت دولتی دیگر داشته باشد. اختیارات مدیر عامل سازمان برنامه بقرار زیر است: 1 - اداره امور سازمان برنامه بر اساس وظایفی که این قانون و سایر قوانین مربوط بسازمان مزبور محول نموده است. 2 - تنظیم تشکیلات سازمان برنامه و اداره امور استخدامی آن بر اساس قانون استخدام کشوری. 3 - عقد قراردادها و امضاء اسناد و نامهها و اوراق بهادار مربوط به برنامه. 4 - تهیه آئین نامههای مذکور در این قانون و تسلیم آن برای تصویب بمقامات صلاحیتدار. 5 - نمایندگی سازمان برنامه در مقابل وزارتخانهها و موسسات دولتی و کمیسیونهای برنامه و سایر کمیسیونهای مجلسین و افراد و موسسات خصوصی داخلی و خارجی و محاکم با حق توکیل غیر. مدیر عامل میتواند با مسئولیت خود هر قسمت از اختیارات خود را که لازم بداند کتبا بهر یک از کارمندان سازمان برنامه تفویض نماید.
هیات عالی برنامه
هیئت عالی برنامه تحت ریاست نخستوزیر و عضویت شش نفر اشخاص زیر تشکیل میشود: وزیر دارائی وزیر اقتصاد رئیس کل بانک مرکزی ایران سه نفر شخصیت مطلع در امور مربوط به برنامه که برای تمام مدت برنامه بپیشنهاد مدیر عامل سازمان برنامه بتصویب هیات وزیران انتخاب میشوند و حق حضور آنان در صورتیکه از صندوق دولت حقوقی دریافت نمیدارند با تصویب هیئت دولت تعیین خواهد شد. در صورتیکه هر یک از سه نفر مذکور فوت یا استعفا نماید و یا بعلل قانونی ادامه کار هر یک از آنها میسر نباشد جانشین وی برای بقیه مدت برنامه بهمان ترتیب انتخاب خواهد شد. جلسات هیات عالی برنامه با حضور لااقل 5 نفر رسمیت خواهد یافت و نسبت بموضوعات مطروحه رای لااقل 4 نفر معتبر خواهد بود. جلسات مزبور با دعوت مدیر عامل سازمان برنامه حداقل ماهی یکبار با حضور او تشکیل میشود و در غیاب مدیرعامل معاونی که از طرف او تعیین شده است حضور خواهد یافت.
وظایف هیات عالی برنامه بقرار زیر است: 1- توصیه نسبت به اتخاذ سیاستهای اقتصادی و مالی و اداری و اجتماعی دولت و مقررات مربوطه با توجه به گزارش اقتصادی سالانه مذکوردر بند 8 ماده هشتم. 2 - بررسی و اتخاذ تصمیم نسبت به مشی اجرای برنامه و نوع و حدود عملیات سالانه. 3 - بررسی و اتخاذ تصمیم نسبت بمسائلی که وزارتخانهها ضمن اجرای برنامه با آن مواجه میشوند. 4 - تصویب اعتبارات عمرانی هر سال بر اساس ماده 4 این قانون. 5 - اظهار نظر نسبت بپیشنهادات سازمان برنامه در مورد تغییر اعتبار برنامه. 6 - تصویب آئین نامهها و مقررات مربوط بنحوه تهیه و تصویب طرحها و اجرا و نظارت بر آنها. 7 - تعیین سیاست و اصول و ضوابط مربوط باعطای وام و قبول مشارکت مذکور در ماده 19
هیات عامل برنامه
هیات عامل برنامه مرکب است از مدیرعامل سازمان برنامه با سمت ریاست هیات و چهار نفر عضو که از اشخاص با تجربه و بصیر دررشتههای مختلف مربوط به برنامه برای تمام مدت برنامه بنا بپیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات وزیران با فرمان همایونی منصوب میشوند. در صورت محرز شدن عدم صلاحیت یا فوت یا استعفای هر یک از اعضای هیات عامل جانشین او بهمان ترتیب برای بقیه مدت منصوب خواهد شد. چهار نفر عضو هیئت عامل موظفا انجام خدمت نموده و جز انجام این وظیفه حق ندارند هیچ نوع شغل یا سمت دولتی یا غیردولتی دیگر داشته باشند (باستثنای موسسات خیریه آنهم غیرموظف) و از نظر تشکیلاتی و امور استخدامی (بجزء نحوه عزل و نصب) تابع مقررات سازمان برنامه خواهند بود. حقوق و مزایای چهار نفر فوقالذکر توسط هیئت وزیران تعیین خواهد شد.
وظایف هیئت عامل برنامه بقرار زیر است: 1 - تصویب طرحهای اجرائی و روش اجرای آنها در حدود مصوبات هیئت عالی برنامه. 2 - تصویب قراردادها - هیئت میتواند برای فعالیتهای مشابه در رشتههای مختلف طرح قراردادهای نمونه تصویب نماید. 3 - تصویب پیشنهادهای ترک مناقصه و مزایده. 4 - تصویب پیشنهادهای ارجاع بداوری و تعیین داور و تفویض اختیار صلح و تصویب پیشنهادهای مربوط بصلح و سازش مشروط بر اینکه در قراردادهای مربوط پیشبینی شده باشد.
در مورد تغییر یا رد موضوعهای پیشنهادی هیئت عامل موظف است پس از استماع توضیحات نماینده دستگاه مربوط تصمیم مقتضی اتخاذ نماید.
جلسات هیئت عامل با حضور لااقل سه نفر که یکی از آنها مدیرعامل یا معاون او خواهد بود رسمیت خواهد یافت و برای اخذ تصمیم نسبت بموضوعات مطروحه لااقل رای سه نفر معتبر خواهد بود.
تهیه و اجرای طرحهای عمرانی و نظارت بر آنها
سازمان برنامه قبل از خاتمه هر سال ارقام اعتبارات عمرانی سال بعد را با توجه به ماده 4 با همکاری دستگاههای اجرائی تهیه و پس ازتصویب هیئت عالی برنامه بمرحله اجرا خواهد گذارد. در تنظیم اعتبارات هر سال طرحهائی که در حال اجرا هستند اولویت خواهند داشت.
سازمان برنامه اجرای طرحهای عمرانی را پس از رسیدگی و تصویب بعهده وزارتخانهها و دستگاههای دولتی مسئول و موسسات عمومی و عامالمنفعه محول خواهد نمود و مساعدتهای لازم را بمنظور تجهیز و آماده نمودن این دستگاهها بعمل خواهد آورد. برای اجرای طرحهائی که جزء فعالیت هیچیک از وزارتخانهها و دستگاههای دولتی موجود نباشد و اداره کردن تاسیساتی که در اثر اجرای آن بوجود میآید دستگاههای مناسبی با تصویب هیئت دولت تحت نظر یکی از وزارتخانهها که تناسب بیشتر داشته باشد با سازمان برنامه ایجاد خواهد گردید.
برنامههای عمرانی استانها و فرمانداریهای کل و یا مستقل را سازمان برنامه با توجه به نظر نمایندگان آن مناطق در مجلسین و استانداران و فرمانداران مزبور تهیه مینماید و هر سال طرحهائی از قبیل راههای فرعی و آموزشگاهها و درمانگاهها و امور اجتماعی شهرها و روستاها و آبیاری و کشاورزی را که اجرای آنها در محل بدون احتیاج بمراجعه بمرکز امکانپذیر باشد پس از تصویب به استانداران و فرمانداران کل و یا مستقل ابلاغ خواهد نمود تا طبق مقررات سازمان برنامه اجراء نمایند. سازمان برنامه مکلف است در سه ماهه اول اجرای برنامه پنجساله چهارم گزارشی از برنامههائی که در نظر است در طی اجرای برنامه در هر شهرستان انجام گیرد و همچنین در سه ماهه اول سالهای بعد برنامههای بعد مربوط بهمان سال را حداقل تا سطح شهرستانها تهیه کرده بضمیمه برنامههائی که درسطح هر استان انجام خواهد گرفت برای اطلاع به مجلسین تقدیم نماید. برای آنکه استانداران و فرمانداران کل یا مستقل بهتر بتوانند احتیاجات عمرانی منطقه خود را پیشبینی نموده در اجرای آنها مجهز شوند سازمان برنامه کارمندان فنی در اختیار آنها خواهد گذاشت که زیر نظر آنها انجام وظیفه نمایند.
در استفاده از اعتبارات عمرانی و کمکهای بهداشتی و درمانی اعم از بخش دولتی و خصوصی شهرستانها و مناطق عقب مانده کشور اولویت دارند.
برای تشویق و بکار انداختن سرمایههای خصوصی در فعالیتهای عمرانی و تولیدی که در جهت هدفهای برنامه چهارم باشد سازمان برنامه میتواند از طریق موسسات اعتباری وجوه لازم را بصورت وام بر اساس طرحهای مصوب در اختیار افراد و موسسات خصوصی بگذارد و یا درسرمایهگذاری با این موسسات مشارکت نماید. همچنین سازمان برنامه میتواند کمکهای فنی لازم را برای تهیه طرحهای عمرانی و تولیدی خصوصی که منطبق با برنامه چهارم باشد بعمل آورد.
طرز پرداخت وام از محل اعتبارات عمرانی به بخش خصوصی درمانی و شرایط آن طبق آئیننامهای خواهد بود که به تصویب کمیسیونهای برنامه و بهداری و دارائی مجلسین خواهد رسید.
هر یک از وزارتخانهها و دستگاههای اجرائی و همچنین موسسات عمومی و عامالمنفعه که از اعتبارات عمرانی برنامه چهارم استفاده میکنند باید بمنظور تهیه طرحهای عمرانی دفتری برای طرحریزی ایجاد نمایند. سازمان برنامه میتواند تهیه طرحهای عمرانی راه مستقیما عهده دار گردد و یا بوزارتخانهها و دستگاههای دولتی و موسسات عمومی و عامالمنفعه محول و در صورت ضرورت در تهیه طرحها به آنها کمک نماید.
دستگاههای اجرائی مکلفند در پیشرفت طرحهای عمرانی عملیات مستمر و غیرمستمر مراقبت دائم بعمل آورند و منظما لااقل هر سه ماه یکبار گزارشهائی به سازمان برنامه بدهند سازمان برنامه از جهت رعایت دستورالعملها و مقررات برنامه و پیشرفت طرحها طبق برنامه کار و تطبیق عملیات با مشخصات و عدم تجاوز از اعتبارات مصوب طرح نظارت خواهد نمود. نظارت در اجرای طرحهائی که توسط اشخاص و موسسات خصوصی انجام میشود و سازمان برنامه طبق ماده 19 از راه موسسات اعتباری به آنها وام میدهد بنمایندگی از طرف سازمان برنامه توسط موسسات اعتباری مزبور بعمل خواهد آمد و سازمان برنامه در موارد لازم مستقیما نظارت خواهد نمود.
برای انجام مطالعات فنی و تهیه برآوردها و نقشهها و نظارت فنی در اجرای طرحها در مواردی که ضرورت ایجاب میکند سازمان برنامه میتواند با مهندسین مشاور و دیگر کارشناسان (اعم از اشخاص یا موسسات) قرارداد منعقد و در هر مورد که صلاح بداند انعقاد قرارداد را به دستگاههای اجرائی محول کند تشخیص صلاحیت مهندسین مشاور یا کارشناسان و موارد ارجاع کار بآنان طبق آئین نامهای خواهد بود که به تصویبهیئت عالی برنامه خواهد رسید.
سازمان برنامه و دستگاههای اجرائی در مورد اجرای طرحهای عملیات عمرانی غیر مستمر تابع آئین نامههای حسابداری و معاملاتی خواهند بود که بنا بپیشنهاد سازمان برنامه بتصویب کمیسیونهای دارائی و برنامه مجلسین خواهد رسید آئین نامههای حسابداری و معاملاتی عملیات عمرانی مستمر از طرف وزارت دارائی و سازمان برنامه تهیه و بتصویب کمیسیون دارائی مجلسین خواهد رسید.
سازمان برنامه میتواند در مورد طرحهائیکه به تشخیص سازمان ماهیت و طرز اجرای آن ایجاب میکند تبعیت از آئین نامهها و مقررات خاص دستگاههای اجرائی را تصویب نماید.
سازمان برنامه هر سه ماه گزارشی از پیشرفت عملیات برنامه را تسلیم نخستوزیر خواهد نمود. سازمان برنامه منتهی تا سه ماه پس از پایان هر سال گزارش جامعی از فعالیتهای عمرانی که از شروع برنامه چهارم تا پایان سال مزبور صورت گرفته به انضمام صورت حسابی از درآمدها و پرداختهای دوره مزبور برای تقدیم بمجلسین به نخستوزیر تسلیم مینماید. در این گزارش توجه خاصی نسبت به این موضوع که هدفهای برنامه تا چه حد تحقق یافته است خواهد شد.
دستگاههای اجرائی مکلفند منظما کلیه ارقام و اطلاعاتی را که برای تهیه گزارشهای موضوع مواد 24 و 27 این قانون ضروری است بسازمان برنامه تسلیم دارند و کلیه اوراق و اسناد هزینه و دفاتر مربوط باجرای طرحها را در اختیار سازمان مزبور بگذارند و وسائل نظارت و رسیدگی دقیق را از هر حیث فراهم سازند. در صورت تخلف دستگاههای اجرائی از مقررات این ماده و ماده 21 و تاخیر و مسامحه در انجام کار سازمان برنامه اقدام لازم را معمول و در صورت اقتضاء از پرداخت وجه برای اجرای بقیه عملیات طرحها بدستگاههای مزبور خودداری مینماید و بقیه عملیات طرح را بنحوی که مقتضی بداند به اتمام خواهد رسانید و مراتب را به نخستوزیر گزارش خواهد داد که نسبت بموارد تخلف و تعقیب متخلف اقدام نماید. در مواردیکه پرداخت هزینههای عملیات عمرانی توسط وزارت دارائی بعمل میآید سازمان برنامه موارد تخلف و نظرات خود را بوزارت دارائی اطلاع خواهد داد تا اقدامات لازم از طرف آن وزارت بعمل آید.
هیات حسابرسی
هیئت حسابرسی برنامه مرکب خواهد بود از سه نفر حسابرس با تجربه و بصیر که دو نفر از آنان از طرف مجلس شورای ملی از میان فهرست 6 نفری و یکنفر دیگر از طرف مجلس سنا از میان فهرست سه نفری که دولت با ذکر سوابق و تحصیلات هر یک از آنها پیشنهاد مینماید. برای مدت پنجسال از شروع سال دوم برنامه انتخاب میشوند و تا انتخاب جانشین خود به این سمت باقی خواهند ماند در صورت محرز شدن عدم صلاحیت یا فوت یا استعفای هر یک از اعضای هیئت مزبور جانشین او بترتیب مقرر در فوق از طرف مجلس شورای ملی یا مجلس سنا انتخاب خواهد شد. حقوق و مزایای اعضای هیئت حسابرسی برنامه از طرف هیئت وزیران تعیین و از محل بودجه اداری سازمان برنامه پرداخت خواهد شد. اعضای هیئت حسابرسی موظفا انجام خدمت نموده و جز انجام این وظیفه حق ندارند هیچ نوع شغل یا سمت دولتی یا غیردولتی دیگر داشته باشند.
در سال اول برنامه چهارم حسابرسان آخرین سال برنامه سوم رسیدگی بحساب آن برنامه را باتمام خواهند رسانید.
سازمان برنامه حسابهای نهائی عملیات مالی هر سال خود را شامل اقلام کلیه درآمد و اعتبارات مصوب و کلیه هزینهها بتدریج که اسناد مربوط ممیزی میشود بمنظور حسابرسی تسلیم هیئت حسابرسی برنامه مینماید و آن قسمت از اسناد هزینه را که هیئت مزبور بخواهد ارسال میدارد. تسلیم صورت حسابها و اسناد و مدارک فوق باید بنحوی باشد که تمام آنچه مربوط به هر سال است حداکثر تا آخر آبانماه سال بعد به هیئت حسابرسی برنامه تسلیم گردد و هیئت مزبور مکلف است محاسبات سال قبل را از جهت تطبیق هزینهها با اعتبارات و طرحهای مصوب و مقررات مربوط رسیدگی نموده چنانچه ایراد و اشکالی دید نظر خود را بمدیر عامل سازمان برنامه بدهد. در صورتیکه بین مدیرعامل سازمان برنامه و هیئت حسابرسی اختلاف نظری باقی بماند مرجع رسیدگی به آن کمیسیون برنامه مجلسین میباشد. حسابهای نهائی هر سال که بترتیب فوق رسیدگی میشود حداکثر تا .15 اسفند ماه سال بعد بوزارت دارائی ارسال تا ضمن لایحه تفریغ بودجه تقدیم مجلس شورای ملی گردد هیئت حسابرسی موظف است یک نسخه از گزارش و نظرات خود را به هر یک از مجلسین تقدیم دارد.
بمنظور اینکه هیئت حسابرسی برنامه بتواند انجام وظیفه نماید سازمان برنامه باید کارکنان و وسائل و تسهیلات لازم را در حدود بودجه سالانه مصوب در اختیار هیئت مزبور بگذارد. هزینه حسابرسی برنامه و تعداد کارکنان مورد نیاز ضمن بودجه اداری هر سال سازمان برنامه بطور مشخص تعیین میشود و اعتبار مربوط طبق مقررات بمصرف میرسد.
مقررات مختلف
هرگاه برای اجرای طرحها احتیاج بخرید اراضی (اعم از دائر و بائر) و ابنیه و تاسیسات متعلق به افراد یا موسسات خصوصی پیدا شود بطریق زیر عمل خواهد شد:
هرگاه نسبت ببهای اراضی و ابنیه و تاسیسات بین مقامات اجراکننده طرح و مالک توافق حاصل نشود بها بوسیله هیئتی مرکب از وزیر کشور - دادستان کل - مدیر کل ثبت یا نمایندگان آنان با توجه بنظر کارشناسان فنی که از طرف هیئت مزبور انتخاب میگردند تعیین خواهد شد و رای هیئت قطعی است. در مورد املاک مزروعی وزیر اصلاحات ارضی و تعاون روستائی بجای وزیر کشور خواهد بود.
ملاک تعیین قیمت عبارتست از بهای عادله اراضی و ابنیه و تاسیسات مشابه واقع در حوزه عملیات در سال قبل از تاریخ تصویب طرح.
پرداخت قیمت اراضی و ابنیه و تاسیسات بمالک آن بر اساس قیمت عادله فوق به اضافه پنج درصد آن خواهد بود. اگر مالک در همان ملک ساکن باشد علاوه بر پنج درصد فوق ده درصد بقیمت عادله افزوده خواهد شد و هرگاه ممر اعاشه مالک منحصر به درآمد همان ملک متصرفی باشد پانزده درصد دیگر قیمت عادله از این بابت به او پرداخت خواهد گردید.
در مورد املاک مزروعی طبق تبصره 2 ماده نوزدهم قانون اصلاحی قانون اصلاحات ارضی مصوب19 ر10ر40 اقدام و علاوه بر آنچه طبق بندهای 2 و 3 فوق بمالک پرداخت میشود معادل پانزده درصد قیمت عادله مذکور در بند 2 فوق بین زارعین و خوش نشینان و برزگرانی که محل را ترک مینمایند به نسبت تعداد عائله تحت تکفل آنها تقسیم خواهد شد.
در صورتیکه طبق نظر اداره اصلاحات ارضی و تعاون روستائی محل زارعین حقوقی در آن ملک داشته باشند حقوق زارعین ذینفع از قیمت ملک کسر و بذویالحقوق پرداخت و بقیه بمالک پرداخت خواهد شد.
تصرف اراضی و ابنیه و تاسیسات بعد از پرداخت تمام قیمت معین شده بمالک یا تودیع آن در صندوق حسابداری دادگستری محل مجازاست نسبت به املاک موقوفهای که فروش آنها مجاز نیست بطریق اجاره طویل المدت یا تبدیل با حسن استفاده خواهد شد در مورد املاک موقوفه درصورتیکه زارعین طبق نظر اداره اصلاحات ارضی و تعاون روستائی محل حقوقی در آن ملک داشته باشند حقوق آنان پرداخت میشود.
در صورتیکه مالک به انتقال ملک و تحویل آن رضایت ندهد پس از سپردن قیمت ملک در صندوق حسابداری دادگستری دادستان محل از طرف او سند انتقال ملک مورد نظر را امضاء و ظرف یکماه به تخلیه قطعی ملک مذکور اقدام مینماید.
اراضی واقع در خارج از محدوده شهرها که در مسیر راههای اصلی یا فرعی و یا خطوط مواصلاتی و برق و مجاری آب و لولههای گاز و نفت قرار میگیرد با رعایت حریم مورد لزوم که طبق تصویبنامه هیئت وزیران معین خواهد شد از طرف دولت مورد استفاده واقع میشود و از بابت این حق ارتفاق وجهی پرداخت نخواهد شد. در صورتیکه مستحدثات و اعیانی وجود داشته باشد که بر اثر احداث تاسیسات فوق الذکر از بین برود و یا خساراتی به آنها وارد شود موسسات دولتی مربوط باید قیمت اعیانی از بین رفته را طبق مقررات این قانون بپردازند و یا خسارات وارده بکلیه ذوی الحقوق را جبران کنند.
در صورتیکه دستگاههای تابعه دولت یا وابسته بدولت و بنگاهها و شرکتهای دولتی بخواهند طبق مقررات برای اخذ وام یا اعتبار یا کمک فنی از خارج اقدام نمایند باید قبلا موافقت وزارت دارائی و سازمان برنامه را کسب کنند.
سازمان برنامه مسئول تصفیه حساب برنامههای گذشته و وصول مطالبات و پرداخت دیون آن میباشد. کلیه هزینهها و تعهدات و دیون که برای اجرای طرحهای برنامههای گذشته بشرح زیر ایجاد شده است از محل اعتبارات منظور در این قانون پرداخت خواهد شد: الف - هزینههای اجرائی و تعهدات و دیون مربوط بعملیات طرحهائیکه در آخر اسفند ماه 1346 در حال اجرا بوده است. ب - تعهدات و دیون مربوط به طرحهای خاتمه یافته تا آخر اسفند ماه 1346 سایر دیون سازمان برنامه مانند دیون مربوط به هزینههای اداری و یا آنچه پس از رسیدگی بحسابهای برنامههای گذشته تعیین شده و میشود و مربوط بطرح خاص نیست و یا دیدنی که در اثر حکم مراجع قانونی ایجاد شده و میشود از محل درآمد برنامه پرداخت خواهد شد بدون اینکه اعتبارات عمرانی منظور در این قانون را تقلیل دهد.
دولت میتواند تاسیسات انتفاعی و تولیدی را که در اثر اجرای برنامههای گذشته و این برنامه بوجود آمده و یا خواهد آمد اعم از تمام شده و یا در هر مرحله احداث کلا یا قسمتی از سهام آنرا به پیشنهاد دستگاه ایجادکننده یا ادارهکننده این تاسیسات به اشخاص حقیقی یا حقوقی ایرانی بفروش برساند.
اختیارات صاحبان سهام متعلق بسازمان برنامه در شرکتهای تابعه آن سازمان با مدیر عامل سازمان برنامه میباشد که طبق سیاست کلی که از طرف هیئت عالی برنامه تعیین میشود اقدام نماید.
سازمان برنامه میتواند بترتیبی که بموافقت بانک مرکزی خواهد رسید عملیات بانکی مربوط بخود و یا موسسات تابعه را بوسیله بانک اعتبارات صنعتی انجام دهد و تمام یا قسمتی از وجوه مربوط را در بانک مزبور نگاهداری نماید.
هزینههای اداری و استخدامی سازمان برنامه از محل درآمد برنامه تامین و بتصویب کمیسیون برنامه مجلس شورای ملی و سنا میرسد و در بودجه کل کشور منظور خواهد شد.
سازمان برنامه مکلف است با توجه بوضع مالی و تجهیزات و افراد فنی و سوابق کار نسبت به تجدید طبقهبندی پیمانکاران اقدام نماید. هرگاه پیمانکاران یا مهندسین مشاور در انجام عملیاتی که به آنان واگذار شده است تعلل ورزند و یا بمفاد قرارداد عمل نکنند دستگاههای اجرائی مکلفند سریعا طبق قرارداد با آنان رفتار نموده مراتب را برای تجدید نظر در طبقهبندی و یا محرومیت از کار برای مدت معینی بسازمان برنامه گزارش نمایند.
دولت مکلف است ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این قانون لایحه تشکیلات دائمی برنامهریزی کشوررا تهیه و
آئین نامههای اجرائی این قانون ظرف ششماه از تاریخ تصویب توسط دولت تهیه و پس از تصویب کمیسیونهای مذکور در این قانون قابل اجرا خواهد بود. تا زمانی که آئین نامههای مزبور بتصویب نرسیده آئین نامههای اجرای قانون برنامه سوم بقوت خود باقی است.
طرح طبقهبندی مشاغل سازمان برنامه و فوقالعادهها و مزایای مذکور در آئین نامه استخدامی قانون برنامه سوم عمرانی کشور تا تصویب واجرای آئین نامههای فوقالعاده و هزینههای قانون استخدامی کشوری بقوت خود باقی است.
قانون بالا مشتمل بر سی و هشت ماده و ده تبصره و جداول ضمیمه آن که در تاریخ روز شنبه بیست و ششم اسفند ماه 1346 بتصویب مجلس سنارسیده بود در جلسه روز یکشنبه بیست و هفتم اسفند ماه یکهزار و سیصد و چهل و شش شمسی مورد تصویب مجلس شورای ملی قرار گرفت.
رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبداله ریاضی
اعتبارات عمرانی برنامه چهارم کشور (فروردین 1347 تا پایان سال 1351) (ارقام به میلیارد ریال) ردیف درآمد مبلغ 1 نفت (براساس 80% سهم سازمان برنامه) 385 2 وامهای خارجی 150 3 درآمد پتروشیمی و گاز پتروشیمی 11 گاز 10 4 اوراق قرضه و اسناد خزانه و اعتبارات بانکی 50 5 متفرقه 4 جمع 610 اعتبارات عمرانی برنامه چهارم کشور (فروردین 1347 تا پایان سال 1351) (ارقام به میلیارد ریال) ردیف هزینه مبلغ 1 طرحهای عمرانی و هزینههای مستمر جدید برنامه چهارم 480 هزینه مستمر منتقله از برنامه سوم 45 هزینه انتقال گاز 5 2 بازپرداخت وام و بهره (شامل بازپرداخت وام پتروشیمی نمیباشد) 47 3 بازپرداخت اسناد خزانه 15 4 بازپرداخت بدهی ببانک مرکزی 13 5 متفرقه و اداری 5 جمع 610 فصول و بندهای اعتبارات عمرانی برنامه چهارم صورت اعتبارات عمرانی برنامه چهارم کشور (برحسب فصول) (مبلغ به میلیون ریال) شماره فصل عنوان فصل اعتبارات عمرانی برنامه چهارم اول کشاورزی و دامپروری 65000 دوم صنایع و معادن 99000 سوم نفت و گاز 26300 چهارم آب 48500 پنجم برق 38000 ششم حملونقل و ارتباطات 80000 هفتم مخابرات 20300 هشتم عمران دهات 9100 نهم عمران شهری 7000 دهم ساختمان و مسکن 23000 یازدهم آموزش و پرورش 35000 دوازدهم فرهنگ و هنر 1800 سیزدهم جلب سیاحان 3800 چهاردهم بهداشت و بهداری 13750 پانزدهم رفاه اجتماعی 4850 شانزدهم آمار و بررسی 1000 هفدهم عمران ناحیهای 3600 جمع 480000 صورت اعتبارات عمرانی برنامه چهارم کشور (برحسب بند)
اعتبارات عمرانی برنامه چهارم (بر حسب بند) فصل اول کشاورزی و دامپروری مبلغ به میلیون ریال شماره بند -عنوان بند اعتبار برنامه چهارم اعتبارات پیشنهادی تجدیدنظر شده 1 2 واحدهای بزرگ کشاورزی 11000 8000 3 اعتبارات کشاورزی 14000 10500 4 خدمات کشاورزی 6000 5500 5 بهبود کشت و تولیدات کشاورزی 7000 3800 6 دام پروری و دام پزشکی 7000 3400 7 بازاریابی (شامل ساختن سیلوها و انبارهای فنی) 5500 4700 8 تحقیق و بررسی (شامل اصلاح بذر و اقتصاد روستائی) 4000 3700 9 اصلاحت ارضی و کاداستر 4000 3200 جمع 65000 48800
فصل سوماصلاحی ۱۳۵۰/۰۳/۰۳
نفت و گاز (مبالغ به میلیون ریال) شماره بند عنوان بند اعتبارات برنامه چهارم عمرانی 1 نفت 670/4 2 گاز 630/21 جمع 300/26 صورت اعتبارات عمرانی برنامه چهارم کشور (برحسب بند)
اعتبارات عمرانی برنامه چهارم (برحسب بند) فصل چهارم آب مبلغ به میلیون ریال شماره بند -عنوان بند اعتبار برنامه چهارم اعتبارات پیشنهادی تجدیدنظر شده 1 تحقیق و بررسی منابع آب 3740 3290 2 ایجاد و تکمیل تاسیسات مربوط به بهره برداری از آبهای زیر زمینی 1700 650 3 ایجاد و تکمیل تاسیسات مربوط به بهره برداری از آبهای سطحی 411600 38000 4 نظارت بر منابع آب 800 130 5 خدمات عمومی (سازمانهای آب و برق) 1100 680 جمع 48500 42750
اعتبارات عمرانی برنامه چهارم (بر حسب بند) فصل پنجم برق مبلغ به میلیون ریال شماره بند -عنوان بند اعتبار برنامه چهارم اعتبارات پیشنهادی تجدیدنظر شده 1 تولید نیروی برق 12112 15600 2 انتقال نیروی برق 8100 9600 3 توزیع نیروی برق 12470 14800 4 تامین برق شهرها 3821 1900 5 آموزش و تحقیقات و بررسی 1497 1100 جمع 38000 43000
فصل هفتماصلاحی ۱۳۵۰/۰۳/۰۳
مخابرات (مبالغ به میلیون ریال) شماره بند عنوان بند اعتبارات برنامه چهارم عمرانی 1 تلفن و تلگراف 500/14 2 پست 500/1 3 ایجاد مراکز مخابرات و پست 200/1 4 رادیو 200/1 5 تلویزیون 900/1 جمع 300/20 صورت اعتبارات عمرانی برنامه چهارم کشور (برحسب بند)
اعتبارات عمرانی برنامه چهارم (بر حسب بند) فصل هشتم عمران دهات مبلغ به میلیون ریال شماره بند -عنوان بند اعتبار برنامه چهارم اعتبارات پیشنهادی تجدید نظرشده 1 تامین آب مشروب 3500 2900 2 تاسیسات بهداشتی روستا 3300 2100 3 بهسازی محیط و خانههای روستائی 1300 550 4 احداث خانههای نمونه و وام مسکن 1000 150 5 تامین برق روستا 500 6 راههای روستائی 1500 7 آموزش روستائی 2400 جمع 9100 10100
اعتبارات عمرانی برنامه چهارم (بر حسب بند) فصل دهم ساختمان و مسکن مبلغ به میلیون ریال شماره بند -عنوان بند اعتبار برنامه چهارم اعتبارات پیشنهادی تجدید نظر شده 1 احداث و تکمیل ساختمانهای دولتی 16107 31850 2 مسکن 3993 4000 3 وامهای ساختمانی 2900 1500 جمع 23000 37350
اعتبارات عمرانی برنامه چهارم (برحسب بند) فصل یازدهم آموزش و پرورش مبلغ به میلیون ریال شماره بند -عنوان بند اعتبار برنامه چهارم اعتبارات پیشنهادی تجدید نظر شده 1 آموزش ابتدائی 12572 14000 2 مبارزه با بیسوادی 2959 1500 3 دوره راهنمائی تحصیلی 5770 2400 4 آموزش حرفهای، فنی، صنعتی و کشاورزی 4176 3200 5 آموزش متوسطه نظری 1100 3350 6 آموزش ضمن کارو بورس حرفهای 2000 1700 7 تحقیقات علمی 300 420 8 آموزش دانشگاه 6000 9180 9 آموزش متفرقه 123 1500 جمع 35000 37250
فصل دوازدهماصلاحی ۱۳۵۰/۰۳/۰۳
فرهنگ و هنر (مبالغ به میلیون ریال) شماره بند عنوان بند اعتبارات برنامه چهارم عمرانی 1 فعالیتهای هنری 195 2 امور سمعی و بصری 551 3 نگارش و آموزش هنری 151 4 کتابخانههای عمومی و خانههای فرهنگی 201 5 موزه و باستانشناسی 280 6 روابط فرهنگی 422 جمع 800/1 صورت اعتبارات عمرانی برنامه چهارم کشور (برحسب بند)
فصل سیزدهماصلاحی ۱۳۵۰/۰۳/۰۳
جلب سیاحان (مبالغ به میلیون ریال) شماره بند عنوان بند اعتبارات برنامه چهارم عمرانی 1 تاسیسات 600/3 2 تبلیغات 200 جمع 800/3 صورت اعتبارات عمرانی برنامه چهارم کشور (برحسب بند)
فصل چهاردهماصلاحی ۱۳۵۰/۰۳/۰۳
بهداشت و بهداری (مبالغ به میلیون ریال) شماره بند عنوان بند اعتبارات برنامه چهارم عمرانی 1 خدمات بهداشتی 600/2 2 خدمات درمانی 850/7 3 خدمات مختلط درمانی و بهداشتی 550/2 4 آموزش 500 5 تحقیقات 250 جمع 13750
فصل پانزدهماصلاحی ۱۴۰۰/۱۱/۱۷
رفاه اجتماعی (مبالغ به میلیون ریال) شماره بند عنوان بند اعتبارات برنامه چهارم عمرانی 1 بیمههای اجتماعی 300 2 رفاه خانواده و کودک 856 3 [منسوخ شده است.] 4 رفاه کارگران 235 5 رفاه روستائیان 366 6 رفاه گروههای خاص 388 7 آموزش و تحقیقات 211 جمع 850/4 صورت اعتبارات عمرانی برنامه چهارم کشور (برحسب بند)
فصل شانزدهماصلاحی ۱۳۵۰/۰۳/۰۳
آمار و بررسی (مبالغ به میلیون ریال) شماره بند عنوان بند اعتبارات برنامه چهارم عمرانی 1 آمار 700 2 بررسی و برنامهریزی 300 جمع 000/1 صورت اعتبارات عمرانی برنامه چهارم کشور (برحسب بند)
اعتبارات عمرانی برنامه چهارم (برحسب بند) فصل هفدهم عمران ناحیهای مبلغ به میلیون ریال شماره بند -عنوان بند اعتبار برنامه چهارم اعتبارات پیشنهادی تجدیدنظرشده 1 عمران ناحیهای 3600 3700 جمع 3600 3700 جداول فوق منضم بقانون تغییر اعتبارات فصول و بندهای قانون برنامه عمرانی چهارم کشور میباشد. رئیس مجلس سنا جعفر شریف امامی