رای شماره 2072 الی 2075 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال نامه شماره 110/1932/د مورخ 1401/1/27 رئیس امور مالیاتی بندر امام خمینی (ره) درخصوص مشمول مالیات قرار دادن پاداش ماهیانه یا پاداش تولید

شماره0100522 - 10/11/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه‌های 140109970905812072 الی 140109970905812075 مورخ 1401/8/10 با موضوع : « نامه شماره 110 / 1932 / د مورخ 1401/1/27 رئیس امور مالیاتی بندر امام خمینی ( ره ) که در مقام تفسیر رای شماره 1207 1400/10/15 هیات عمومی دیوان عدالت اداری پاداش ماهیانه یا پاداش تولید را علی‌الاطلاق در شمار موارد غیر معاف و مشمول مالیات حقوق قرار داده است، ابطال شد .» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیر کل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه : 1401/9/22 شماره دادنامه : 2072 الی 2075 شماره پرونده : 0101065 0100524 0100523 0100522 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقایان ابراهیم منصوری اصل، احمد سلیتی، عبدالساده غبیشاوی، محمد سیدانی موضوع شکایت و خواسته : ابطال نامه شماره 110 / 1932 / د 1401/1/27 رئیس امور مالیاتی بندر امام خمینی ( ره ) گردش کار : شاکیان به موجب دادخواست‌های جداگانه با مفاد واحد ابطال نامه شماره 1932 / 110 / د 1401/1/27 رئیس امور مالیاتی بندر امام خمینی را خواستار شده‌اند و در مقام تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده‌اند که : رئیس امور مالیاتی بندر امام خمینی ( ره ) به موجب نامه شماره 110 / 1932 / د 1401/1/27 برخلاف آرای صادره دیوان عدالت اداری و تفسیر ناصحیح از دادنامه شماره 140009970906011307 1400/10/15 هیات تخصصی مالیاتی، پرداخت پاداش ماهیانه یا پاداش تولید را مشمول کسر مالیاتی قلمداد نموده است . لذا جهت جلوگیری از تضییع حق کارگران شاغل در منطقه ویژه اقتصادی بندر امام خمینی ( ره ) ابطال مقرره مورد شکایت را به دلایل ذیل خواستارم : اولا، مطابق با نص صریح تبصره 3 ماده 36 قانون کار، پاداش افزایش تولید و سود سالانه از مصادیق بارز مزایای رفاهی است . آنجا که قانون‌گذار در مقام بین مصادیق مزایای رفاهی مقرر داشته که « مزایای رفاهی و انگیزه‌ای از قبیل کمک هزینه مسکن، خواربار و کمک عائله‌مندی، پاداش افزایش تولید و سود سالانه [ جزء مزد ثابت و مزد مبنا محسوب نمی‌شود ]» ، لذا قطعا پاداش نیز داخل در مصادیق مزایای رفاهی معاف از مالیات و خارج از شمول مواد 83 و 82 قانون مالیات‌های مستقیم است . ثانیا، مطابق با رای شماره 601 1389/12/9 دیوان عدالت اداری، مزایای رفاهی صراحتا مشمول معافیت مالیاتی هستند . رای شماره 73 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اصلاح رای شماره 601 1389/12/9 در این رای چنین آمده « بر مبنای مواد 3، 82 و 83 قانون مالیات‌های مستقیم اطلاق شخص حقیقی در خدمت شخص حقوقی دیگر اعم از حقیقی و حقوقی شامل کلیه کارکنان اعم از کارکنان بخش دولتی و غیردولتی ( عمومی غیردولتی و خصوصی ) بوده، بنابراین قید کارکنان دولت در سطر چهارم رای شماره 601 1389/12/9 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبتنی بر سهو قلم بوده و عبارت کارکنان دولت به حقوق بگیران اصلاح می‌شود .» ثالثا؛ در دادنامه شماره 1956 1957 مورخ 1400/1/16 [ 1399/12/19 ] چنین آمده « بر اساس دادنامه شماره 601 1389/12/9 هیات عمومی دیوان عدالت اداری و اصلاحی آن به شماره 73 1398/1/27 اعلام شده است که نظر به اینکه مصادیق حقوق و مزایای حقوق و مزایای مشمول کسر مالیات موضوع ماده 82 قانون مالیات‌های مستقیم در ماده 83 همان قانون به عنوان مزایای مربوط به « شغل » احصاء شده است و خدمات و تسهیلات رفاهی که در ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت ( 1380/11/27 ) مصوب 1384/8/15 مجوز پرداخت دارد، مزایای مربوط به مشاغل بوده و داخل در عناوین حقوق و مزایای مذکور در ماده 83 قانون مالیات‌های مستقیم نیست، بنابراین وجوه پرداختی به حقوق بگیران ( موضوع رای اصلاحی ) تحت عناوین مهدکودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و ... به عنوان مصادیق ماده 40 قانون موضوعا از شمول احکام مواد 82 و 83 قانون مالیات‌های مستقیم خارج بوده و نظریه شماره 256 / 20100 1389/10/6 دیوان محاسبات کشور هم در تایید مراتب است .» رابعا؛ معاونت روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی صراحتا در نامه‌های شماره 71290 1400/4/23 و نامه شماره 14694 1400/6/7 خطاب به معاونت امور مجلس، حقوقی استان‌های وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و خطاب به سازمان امور مالیاتی چنین ذکر شده است : « کمک هزینه‌های عائله مندی، مسکن، خواروبار، بن کارگری، ایاب و ذهاب، مزایای غیر نقدی، پاداش افزایش تولید، سود سالانه، کمک هزینه مهد کودک و نظایر آن‌ها که به لحاظ ماهیتی برای ارتقای رفاه و انگیزش کارگران در وجه ایشان پرداخت می‌شود در زمره مزایای مربوط به شغل نیستند و به موجب دادنامه‌های مذکور از دایره تعریف حقوق و مزایای مربوط به شغل موضوع ماده 83 قانون مالیات‌های مستقیم خارج و کسر مالیات از آن‌ها فاقد مستند و توجیه قانونی است .» خامسا : در نامه شماره 119926 / 46611 1400/10/5 معاونت حقوقی ریاست جمهوری به رئیس سازمان امور مالیاتی، رئیس اتاق ایران و دبیر کمیته حمایت از کسب و کار نیز درج شده است . آنجا که آمده « در خصوص شمول مالیات بر درآمد حقوق نسبت به پاداش افزایش تولید و سود سالانه اعلام می‌گردد ... پاداش افزایش تولید و سود سالانه، موضوع تبصره 3 ماده 36 قانون کار که طبق ماده 47 همان قانون به منظور ایجاد انگیزه برای تولید بیشتر و کیفیت بهتر و تقلیل ضایعات و افزایش علاقه مندی و بالابردن سطح درآمد کارگران، مطابق آیین‌نامه مصوب وزارت کار و رفاه اجتماعی پرداخت می‌گردد، از شمول مالیات بر درآمد حقوق خارج است .» متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر ااست : نامه شماره 110 / 1932 / د 1401/1/27 مدیر عامل محترم شرکت پتروسامان آوران رازی بازگشت به نامه شماره 82 / PSAR 1401/1/2 در خصوص شمول یا عدم شمول مالیات حقوق به پرداخت پاداش ماهیانه یا پاداش تولید به اطلاع می‌رساند به استناد بخشنامه شماره 230 / 220 / د 1401/1/8 معاونت درآمدهای مالیاتی در خصوص مصادیق ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1384 و با عنایت به رای 14009970906011207 1400/10/15 دیوان عدالت اداری وجوهی که بابت کمک هزینه‌های رفاهی از قبیل کمک هزینه‌های مهدکودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و ... به عنوان مصادیق ماده 40 قانون صدرالذکر به حقوق بگیران در حد متعارف و مطابق قانون و مقررات ذیربط و متکی به اسناد و مدارک پرداخت می‌شود از شمول حکم مواد 82 و 83 قانون مالیات‌های مستقیم خارج می‌شود دیهی است مفاد رای مذکور صرفا ناظر به کمک‌های رفاهی مطروحه بوده و قابل تسری به سایر حقوق و مزایای پرداختی یا تخصیصی اعم از نقد و غیرنقدی از جمله پاداش ماهیانه یا پاداش تولید نخواهد بود . رئیس امور مالیاتی بندر امام خمینی ( ره ) " در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره 212 / 9241 / س 1401/5/4 اعلام کرده است که : نامه مورد شکایت در شمول آیین‌نامه‌ها و سایر نظامات و مقررات دولتی و ... احصاء شده در بند 1 ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تلقی نمی‌شود تا قابلیت رسیدگی در هیات تخصصی و یا حسب مورد در هیات عمومی دیوان عدالت اداری را داشته باشد . بر اساس مفاد آرای شماره 601 1389/12/9 و شماره 73 1398/1/27 هیات عمومی دیوان عدالت اداری : « نظر به اینکه مصادیق حقوق و مزایای مشمول کسر مالیات، موضوع ماده 82 قانون مالیات‌های مستقیم در ماده 83 همان قانون به عنوان مزایای مربوط به شغل احصاء شده است و خدمات و تسهیلات رفاهی که در ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت 1380/11/27 مصوب 1384/8/15 مجوز پرداخت دارد، مزایای مربوط به شاغل بوده و داخل در عناوین حقوق و مزایا مذکور در ماده 83 قانون مالیات‌های مستقیم نمی‌باشد، بنابراین وجوه پرداختی به حقوق بگیران، تحت عناوین مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و ... به عنوان مصادیق ماده 30 قانون مارالذکر موضوعا از شمول احکام مواد 82 و 83 قانون مالیات‌های مستقیم خارج بوده ...» به موجب بخشنامه شماره 200 / 99 / 58 1399/8/14 رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع دادنامه شماره 73 1398/1/27 به این شرح اطلاع‌رسانی شده است : « بنابراین وجوهی که بابت مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و ... به عنوان مصادیق ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1384/8/15 و یا بر اساس مقررات استخدامی مربوطه در حدود قانون یا متعارف به کلیه کارکنان پرداخت می‌شود با ارائه اسناد و مدارک از شمول حکم مواد 82 و 83 قانون مالیات‌های مستقیم خارج می‌باشد .» همان گونه که ملاحظه می‌گردد، بر اساس بخشنامه مذکور مصادیق مزایای مربوط به شاغل، مطابق مفاد مقررات دادنامه‌های صدرالذکر احصاء گردیده است . خاطر نشان می‌گردد مصادیق ماده 40 قانون مزبور که تعیین‌کننده دامنه پرداخت‌های غیر مشمول موضوع دادنامه‌های یاد شده می‌باشد و به صورت سالانه تحت عنوان « کمک رفاهی کارکنان دولت » در فصل ششم از بخش چهارم طبقه‌بندی اقتصادی هزینه‌های دستگاه‌های اجرایی پیش‌بینی می‌گردد، شامل انواع کمک هزینه‌های رفاهی بوده و مواردی همچون پاداش افزایش تولید و ... برای کارکنان دولت نیز تحت عنوان کمک هزینه‌های رفاهی پیش‌بینی نشده است . بدیهی است با توجه به اینکه مزایای مربوط به شاغل در ارتباط با بخش غیردولتی نیز ملهم از مفاد ماده 40 یاد شده می‌باشد، مصادیق آن نیز نمی‌تواند بیش از مصادیق اعلامی در ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت باشد . دادنامه شماره 11207 1400/10/15 هیات تخصصی مالیاتی بانکی دیوان مذکور، متضمن رای مبنی بر عدم مغایرت مفاد بخشنامه شماره 200 / 99 / 58 1399/8/14 با قانون صادر شده که فارغ از موضوع مورد رای در متن آن کمک هزینه‌های رفاهی به عنوان مصادیق دادنامه شماره 601 1389/12/9 و شماره 73 1398/1/27 عنوان گردیده است . بر این اساس در بخشنامه شماره 200 / 1400 / 77 1400/11/23 ضمن ارسال دادنامه مورد اشاره جهت بهره‌برداری با توجه به مفاد رای دادنامه یاد شده اعلام گردید : « رای مذکور صرفا ناظر به کمک هزینه‌های رفاهی بوده و قابل تسری به سایر حقوق و مزایای پرداختی یا تخصیصی اعم از نقدی و غیرنقدی ( مستمر و غیرمستمر ) نخواهد بود ». لازم به ذکر است اخیرا درخواست ابطال پاراگراف آخر بخشنامه شماره 200 / 100 / 77 1400/11/23 نیز به دیوان عدالت اداری ارائه شد که هیات تخصصی مالیاتی بانکی آن دیوان طی دادنامه شماره 10171 1401/3/29 عبارت « مفاد رای مذکور صرفا ناظر به کمک هزینه‌های رفاهی به شرح فوق ( مهد کودک، هزینه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و ...) بوده و قابل تسری به سایر موارد نمی‌باشد » را در راستای قوانین و مقررات حاکم و رویه جاری و معمول هیات عمومی دیوان عدالت اداری دانسته و نسبت به رد شکایت شاکی اقدام نموده است ." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/9/22 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی براساس بند ( ب ) تبصره 12 قانون بودجه سال 1401 کل کشور : « کلّیه پرداخت‌های مشابه حقوق و دستمزد مانند حق التدریس، حق الزحمه، ساعتی، حق نظارت و پاداش شوراهای حل اختلاف، هزینه اجتناب ناپذیر محسوب می‌شود و مشمول مفاد جزء ( 5 ) بند ( الف ) این تبصره است و باید به صورت ماهانه پرداخت شود » و حکم مقرر در این بند ناظر به مواردی است که برمبنای قانون مالیات‌های مستقیم مشمول معافیت مالیات حقوق قرار نگرفته و یا تعریف حقوق بر آن‌ها صدق نکند و در حکم کارگزینی نیز آمده باشند و مفاد رای شماره 140109970906010606 مورخ 1401/8/23 هیات تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری نیز موید همین امر است و بر همین اساس و با توجه به اینکه در ذیل نامه شماره 110 / 1932 / د مورخ 1401/1/27 رئیس امور مالیاتی بندر امام خمینی ( ره ) برخلاف مفاد آرای متعدد صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله آرای شماره 601 مورخ 1389/12/9، شماره 1957 1956 مورخ 1399/12/19 و شماره 1185 مورخ 1401/6/29 و در مقام تفسیر رای شماره 1207 مورخ 1400/10/15 این هیات پاداش ماهیانه یا پاداش تولید علی‌الاطلاق و بدون توجه به اینکه در زمره هزینه‌های رفاهی و انگیزشی و در حدود متعارف است یا خیر در شمار موارد غیرمعاف و مشمول مالیات حقوق قرار گرفته، لذا نامه مذکور خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری