رای شماره 971 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ردیف 3 جدول ماده 23 تعرفه عوارض وبهای خدمات سال 1399و ردیف جدول ماده 22 تعرفه عوارض وبهای خدمات سال 1400 شهرداری اراک که تحت عنوان سربرداری و هرس درختان به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده،از تاریخ تصویب ابطال شد.

شماره0001370 – 22/6/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905810971 مورخ 1401/6/1 با موضوع: «ردیف 3 جدول ماده23 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1399 و ردیف 3 جدول ماده22 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1400 شهرداری اراک که تحت عنوان سربرداری و هرس درختان به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده، از تاریخ تصویب ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلی‌فرد تاریخ دادنامه: 1401/6/1 شماره دادنامه: 971 شماره پرونده: 0001370 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای ایمان قوامی فرد موضوع شکایت و خواسته: ابطال ردیف 3 جدول ماده23 از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال 1399 و ردیف 3 جدول ماده22 از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال 1400 مصوب شورای اسلامی شهر اراک گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال ردیف‌های 2 و 3 جدول ماده23 از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال 1399 و ردیف 2 و 3 جدول ماده22 از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال 1400 مصوب شورای اسلامی شهر اراک را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به‌طور خلاصه اعلام کرده است که: "نظر به اینکه وفق تبصره 3 ماده 5 آیین‌نامه اجرایی اصلاح قانون حفظ وگسترش فضای سبز شهر مصوب 1388 صرفا عوارض قطع درخت با تصویب شورای شهر تجویز گردیده است و منصرف از قطع نهال و سربرداری و هرس درختان است که در موارد مذکور هیچ‌گونه عوارضی مقرر نگردیده است لذا وضع عوارض در بندهای دوگانه فوق تقنین بوده که مغایر با اصل 71 قانون اساسی است. همچنین با توجه به آرای هیات عمومی دیوان به شماره‌های 578 1396/6/21 و 612 1396/6/28 و نیز 613 1396/6/28 مشعر بر وظایف شوراهای اسلامی شهر به شرح مندرج در ماده71 قانون انتخاب شوراها و شهرداران و ماده10 قانون مجازات اسلامی و اصل36 قانون اساسی که اختیار وضع قانونی را منحصرا در اختیار مجلس شورای اسلامی قرار داده است و همچنین طبق ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1380و تبصره 3 ماده62 قانون برنامه پنجم توسعه که اخذ هرگونه وجه و یا کالا و خدمات توسط دستگاه اجرایی منوط به تجویز قانون‌گذار گردیده است لذا اخذ مبالغ مندرج در مصوبه مورد اعتراض خارج از مقررات قانونی می‌باشد. همچنین دادنامه شماره 1238 1396/12/8 عوارض هرس درخت به دلیل مغایرت با قانون و خروج از اختیارات شورا شهر را ابطال نموده است. لذا تقاضای ابطال مصوبه از زمان تصویب مستندا به مواد 12، 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری را دارم." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: " ماده23: عوارض قطع اشجار (سال 1399) شورای اسلامی شهر اراک ردیف نوع عوارض ماخذ و نحوه محاسبه عوارض 3 سربرداری و هرس درختان مطابق تبصره 4 این تعرفه تبصره (4): سربرداری کلیه درختانی که در حوزه و حریم خدمات شهری شهرداری کلان‌شهر اراک می‌باشند طبق ماده8 آئین نامه قانون حفظ و گسترش فضای سبز می‌بایست با اخذ مجوز از سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری صورت گیرد در غیر اینصورت خسارتی برابر 60% تعرفه قطع اشجار از شخص خاطی اخذ می‌گردد. ماده22: عوارض قطع اشجار (سال 1400) شورای اسلامی شهر اراک ردیف نوع عوارض ماخذ و نحوه محاسبه عوارض 3 سربرداری و هرس درختان مطابق تبصره 4 این تعرفه تبصره (4): سربرداری کلیه درختانی که در حوزه و حریم خدمات شهری شهرداری کلان‌شهر اراک می‌باشند طبق ماده8 آئین نامه قانون حفظ و گسترش فضای سبز می‌بایست با اخذ مجوز از سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری صورت گیرد در غیر اینصورت به ازای سربرداری از هر اصله درخت، فرد خاطی علاوه برتعهد نگهداری کامل از درخت سربرداری شده موظف به تهیه و تحویل نهال به میزان مجموع دو برابر محیط بن آن درخت می‌باشد. ضمنا در صورتیکه سربرداری منجر به خشک شدن درخت شود (تا شش ماه بعد) عوارض با احتساب ضریب غیر مجاز (2 = M ) مربوط به قطع اشجار بدون هماهنگی، برای فرد خاطی در نظر گرفته می‌شود. در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر اراک به موجب لایحه شماره 1400/1431/ش مورخ 1400/9/2 نامه شماره 130354 مورخ 1400/8/29 شهرداری اراک را ارسال کرده است که خلاصه متن آن به قرار زیر است: "1 به موجب دادنامه 579 1393/4/23 ابطال مصوبات شورای اسلامی روستا از این حیث که در زمره صلاحیت‌های احصا شده در بند 1 ماده12 قانون تشکیلات وآیین دادرسی دیوان عدالت ادرای نیست موجبی برای رسیدگی به شکایت علیه مرجع مزبور ملاحظه ننموده‌اند همچنین مفاد دادنامه شماره 972 1399/9/30 هیات عمومی مبنی بر عدم صلاحیت شعب دیوان برای رسیدگی به شکایات از اقدامات و تصمیمات شورای شهر نیز استدلال فوق را تایید می‌نماید. 2 برابر مفهوم مخالف دادنامه 1238 1396/12/8 هیات عمومی تعیین عوارض در محدوده خدمات شهری را تایید نموده و ایراد بر آن وارد ندانسته است. 3 بند 2 دفترچه عوارض مربوط به قطع نهال با عنایت به اینکه ارزش ریالی نهاده مورد نظر کم بوده است وبا عنایت به خسارت وارده به اموال عمومی در جهت هزینه کاشت و نگهداری یک اصله نهال با بن مناسب بوده و مراجعه به مراجع قضایی جهت تعیین مبلغ خسارت در حد نهال هزینه بالایی را هم به سازمان و هم به همشهریان تحمیل می‌نماید در مورد بند 3 موضوع تعیین خسارت برای سر برداری درختان از آنجا که تاج درخت مهمترین و با ارزش ترین قسمت درخت می‌باشد و حذف تاج درخت به منزله از بین بردن قسمت اصلی دارای بازده اکولوژیکی درخت بوده و در برخی موارد از جمله گونه‌های سوزنی برگان سربرداری باعث از بین رفتن درخت می‌شود لذا سازمان عوارض مورد نظر را بر مبنای از بین رفتن قسمت اکولوژیکی درخت دانسته و در صورت خشک شدن در بازه زمانی مشخصی اقدام به پیگیری جهت اخذ عوارض می‌نماید. علیهذا با عنایت به مجموع مراتب یاد شده استدعای صدور رای مبنی بر رد شکایت مطروحه را می‌نماید." در اجرای ماده84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392، پرونده به هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری ارجاع می‌شود و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره 140109970906010212 مورخ 1401/4/22 ردیف 2 جدول ماده23 سال 1399 و ردیف 2 جدول ماده22 سال 1400 تحت عنوان عوارض قطع نهال مصوب شورای اسلامی شهر اراک را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت. «رسیدگی به ردیف 3 جدول ماده23 از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال 1399 و ردیف 3 جدول ماده22 از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال 1400 مصوب شورای اسلامی شهر اراک در دستور کار هیات عمومی قرار گرفت.» هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/6/1 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی با توجه به اینکه براساس آرای مختلف هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای شماره 9610090905801238 مورخ 1396/12/8 این هیات، عوارض مربوط به هرس درختان مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، بنابراین ردیف 3 جدول ماده23 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1399 و ردیف 3 جدول ماده22 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1400 شهرداری اراک که تحت عنوان سربرداری و هرس درختان به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده، به دلایل مندرج در آرای مذکور هیات عمومی دیوان عدالت اداری خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری