رای شماره 1257 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال تبصره 1 بند 323 از طرح تفصیلی شهر گلپایگان مصوب سال 1379

شماره 9901684 – 17/5/1400 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140009970905811257 مورخ 22/4/1400 با موضوع «ابطال تبصره 1 بند 3-2-3 از طرح تفصیلی شهر گلپایگان مصوب سال 1379» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1400/4/22 شماره دادنامه: 1257 شماره پرونده : 9901684 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای محمدعلی عسگری موضوع شکایت و خواسته : ابطال تبصره 1 بند 3 2 3 از طرح تفصیلی شهر گلپایگان گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال تبصره 1 بند 3 2 3 از طرح تفصیلی شهر گلپایگان را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: " احتراما به استحضار می‌رساند: شهرداری طبق نامه پیوست به شماره 2666 1389/4/22 بدون اذن و رضایت اینجانب و بدون رعایت تشریفات قانونی مربوط به تملک طبق لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه‌های عمومی و عمرانی دولت قسمتی از پلاک‌های ملکی اینجانب و شرکاء تحت شماره 467 واقع در بخش یک ثبتی گلپایگان را به مساحت 2146 مترمربع و 46 سانتی‌متر مربع تملک نمود که در مسیر کمربندی آیت‌اله محمدی قرار گرفت. پس از اجرای طرح (احداث کمربندی) پلاک فوق به دو قسمت واقع در جنوب کمربندی به مساحت 92/97 مترمربع و شمال به مساحت 4857 مترمربع باقیمانده است، باقیمانده پلاک مذکور در قسمت شمالی کمربندی به موجب صورتجلسه پیوست مورخ 1380/10/12 به ده قطعه تفکیک و در سالهای 1386 1383 سند مالکیت نسبت به آن‌ها صادر گردید. حق‌السهم شهرداری از شوارع از باقیمانده پلاک در قسمت شمالی کمربندی در نظر گرفته شده واگذار گردید ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح هم مورخ 1380/7/12 به حساب شهرداری واریز شد. کلیه قطعات تفکیکی دیوارکشی و در برخی قطعات مستحدثاتی از قبیل انباری ایجاد شده است. به موجب مکاتبات پیوست در سال 1397 با تغییر کاربری باقیمانده پلاک فوق در قسمت شمال کمربندی (از زراعی به مسکونی و گردشگری) در کمیسیون ماده 5 شورای عالی شهرسازی موافقت گردید. هم اکنون علیرغم مراجعات مکرر و متعدد جهت اخذ پروانه ساخت شهرداری از صدور پروانه ساخت و سایر خدمات قانونی از قبیل صدور مفاصا به منظور انتقال رسمی ملک و ... امتناع می‌نماید و مدعی است بر اساس ضوابط طرح تفصیلی شهر گلپایکان) تبصره 1 بند 3 2 3) مصوب 1379 مالکین می‌بایست علاوه بر سطوحی که برای معابر به شهرداری واگذار می‌نمایند، معادل 20% از سطح باقیمانده پلاک در موقعیت‌های مناسب که به تایید شهرداری برسد را جهت تامین خدمات عمومی شهر به شهرداری واگذار نماید. این در حالی است که به موجب مکاتبه پیوست مورخ 1398/7/30 سازمان شهرداریها خطاب به شهرداری که در آن مرقومه به رای شماره 1647 1397/7/24 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز استناد نموده است «در صورتی که مالکین قبل از سال 1390 نسبت به تفکیک ملک خود اقدام و سند مالکیت دریافت نمایند شهرداری فقط موظف به دریافت شوارع و معابر مورد نیاز تفکیک از مالک است و اجرای ماده 101 اصلاحی قانون شهرداریها برای این نوع املاک امکان‌پذیر نمی‌باشد.» لیکن شهرداری با استناد به اینکه طرح تفصیلی دارای مصوبه کمیسیون ماده 5 شورای عالی شهرسازی قبل از تصویب ماده 101 اصلاحی است مدعی عدم شمول رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری نسبت به ملک بنده می‌باشد. اولا: حسب موارد فوق الذکر کلیه ارکان رای استنادی فوق در خصوص ملک بنده محرز است. ثانیا: قانون بر کلیه مصوبات حاکمیت دارد. تبصره 1 بند 3 2 3 با تصویب ماده 101 اصلاحی تخصیص می‌خورد، تبصره مذکور برخلاف موازین شرعی و قانونی و مفاد اصل 4 قانون اساسی می‌باشد. لیکن شهرداری کماکان اصرار بر اعتبار قانونی تبصره مذکور و اجرای غیرقانونی آن دارد، املاک فوق حایز شرایط صدور پروانه، وفق بند 24 ماده 55 قانون شهرداریها می‌باشند لذا با عنایت به مراتب فوق تقاضای رسیدگی و صدور حکم شایسته مبنی بر الزام شهرداری به صدور پروانه و اعطای کلیه خدمات قانونی بدوا ابطال تبصره 1 بند 3 2 3 طرح تفصیلی شهر گلپایگان مورد استدعاست. " در ضمن شاکی به موجب نامه مورخ 1399/7/7، انصراف خود را از بعد شرعی اعلام کرده است. متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است: " «فصل سوم: ضوابط عمومی طرح تفصیلی شهر گلپایگان» ......... 3 2 3 به هنگام تفکیک کلیه اراضی، مالک موظف است علاوه بر سطوحی که برای شبکه ارتباطات به شهرداری واگذار می‌نماید، جهت تامین خدمات عمومی سطوح دیگری معادل 20 درصد سطح زمین در موقعیت‌های مناسب که به تایید برسد برای خدمات محله‌ای، ناحیه‌ای یا شهری در نظر گرفته و واگذار نماید. تبصره1 چنانچه قطعه مذکور از 2000 مترمربع کوچکتر باشد معادل قیمت 20 درصد آن قطعه به قیمت معاملاتی جهت تامین زمین برای خدمات دریافت می‌گردد. " در پاسخ به شکایت مذکور، شهردار گلپایگان به موجب لایحه شماره 4771 1399/11/5 به‌طور خلاصه توضیح داده است که: " اولا: شاکی تقاضای ابطال تبصره یک بند 3 2 3 طرح تفصیلی شهر گلپایگان مصوب 1379 علیه این شهرداری مطرح کرده است این در حالی است که همانگونه مستحضر می‌باشید مطابق ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران طرح تفصیلی شهر گلپایگان مصوب کمیسیون ماده 5 قانون مزبور بوده و این شهرداری مطابق ماده 7 آن صرفا مجری آن می‌باشد. ثانیا: شهرداری به منظور مساعدت با مالکین املاک واقع در اجرای طرح و احداث کمربندی و انجام مکاتبات متعدد و برگزاری چندمین جلسه و تنظیم صورتجلسه توافق با مالکین باقیمانده ملک آنان از کاربری کشاورزی به مسکونی در کمیسیون ماده 5 تصویب رسانیده است معهذا نظر به اینکه شهرداری صرفا متولی اجرای مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری از جمله طرح هادی تفصیلی و جامع شهر بوده از این جهت دعوی متوجه شهرداری نیست کما اینکه در ملک شاکی ضوابط طرح تفصیلی در خصوص تفکیک مطابق بند مورد شکایت اعمال نشده است و تبدیل کاربری ملک شاکی از زراعی به کاربری مسکونی و تفریحی و توریستی باعث ارزش افزوده بسیار گزافی شده است که همگی اقدامات فوق مبین حسن نیت و مساعدت این شهرداری با مالکیت است لذا تقاضای بذل عنایت شایسته و صدور حکم به رد دعوی مطروحه مورد استدعاست. " همچنین مدیرکل و رئیس شورای هماهنگی امور راه و شهرسازی به موجب لایحه شماره 11/1400/7453 1400/2/27 در پاسخ به شکایت مذکور به‌طور خلاصه توضیح داده است که: " 1 بر اساس تبصره یک بند 3 2 3 ضوابط و مقررات ساختمانی و شهرسازی طرح تفصیلی شهر گلپایگان مصوب سال 1379، به استحضار می‌رساند به هنگام تفکیک کلیه اراضی اشعار می‌دارد «مالک موظف است علاوه بر سطوحی که برای شبکه ارتباطات به شهرداری واگذار می‌نماید، جهت تامین خدمات عمومی سطوح دیگری معادل 20درصد سطح زمین در موقعیت‌های مناسب که به تایید برسد برای خدمات محله‌ای ناحیه‌ای یا شهری در نظر گرفته و واگذار نماید.» 2 ضوابط و مقررات شهرسازی موجبات محدود ساختن حقوق مالکانه در جهت دست‌یابی به یک سلسله هدف‌های سودمند انسانی، اخلاقی، بهداشت و رفاه مردم و امنیت عمومی کشور و زیبا ساختن شهرها را به موجب قانون به دنبال دارد باتوجه به شرح وظایف شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و کمیسیون‌های مربوطه رعایت کلیه حقوق مالکان و حقوق مکتسبه شهروندان در ساخت و سازهایی که در چارچوب طرح جامع و تفصیلی انجام می‌شود. 3 همان گونه که مستحضرید مواد 5 و 7 قانون شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، شهرداریها را مکلف به اجرای مصوبات این شورا در زمینه مقررات ساختمانی و شهرسازی و طرح‌های جامع و تفصیلی و به تبع آن کمیسیون ماده پنج به منظور اعمال تغییرات در آن طرح‌ها نموده که به دیگر سخن شورای عالی شهرسازی و معماری و کمیسیون ماده پنج در وضع و تصویب این مقررات در حد و اندازه قانون‌گذار تعیین گردیده که البته این شورا ملزم به رعایت حقوق مالکانه شهروندان می‌باشد لذا مصوبات در محدودیت‌های ایجاد شده همواره به منزله قانون بوده تا بتواند به ایجاد و توسعه شهرهایی با اصول و ضوابط اسلامی و ایرانی و دارای نظم دست یابد. 4 بر اساس مفاد مواد 2 و 5 و 7 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تصویب طرح‌های تفصیلی و تغییرات آن‌ها به اخذ نظر کارشناسی و مطالعات و بررسی‌های لازم از وظایف کمیسیون ماده 5 این قانون می‌باشد. 5 با توجه به مراتب فوق شاکی دلیل و بینه‌ای مبنی بر تخلف کمیسیون ماده 5 و نقض قانونی بند 3 2 3 ارائه ننموده و به نظر می‌رسد با در نظر گرفتن منافع شخصی، درخواست ابطال ضوابط و نقض منافع شهر و حقوق سایر شهروندان را نموده است. علیهذا با توجه به مراتب فوق و اینکه از نظر قانونی و رعایت مقررات و ضوابط هیچ‌گونه ایراد و خدشه‌ای به ضوابط و مقررات مصوب طرح تفصیلی شهر گلپایگان وارد نمی‌باشد، از محضر دیوان عدالت اداری، بررسی و اتخاذ تصمیم شایسته مورد استدعاست. " هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1400/4/22 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی براساس ماده 101 قانون شهرداری (الحاقی مصوب 1345/11/27) : «اداره ثبت اسناد و دادگاهها مکلّفند در موقع تقاضای تفکیک اراضی محدوده شهر و حریم آن عمل تفکیک را طبق نقشه‌ای انجام دهند که قبلا به تصویب شهرداری رسیده باشد. نقشه‌ای که مالک برای تفکیک زمین خود تهیه می‌نماید و برای تصویب به شهرداری در قبال رسید تسلیم می‌کند، باید حداکثر ظرف دو ماه از طرف شهرداری تکلیف قطعی آن معلوم و کتبا به مالک ابلاغ شود. در صورتی که در موعد مذکور شهرداری تصمیم خود را به مالک اعلام ننماید، مراجع مذکور در فوق مکلّفند پس از استعلام از شهرداری طبق نقشه‌هایی که مالک ارائه می‌نماید، عمل تفکیک را انجام دهند. معابر و شوارع عمومی که در اثر تفکیک اراضی احداث می‌شود، متعلّق به شهرداری است و شهرداری در قبال آن به هیچ عنوان به صاحبان آن پرداخت نخواهد کرد.» با توجه به اینکه مطابق حکم ماده مذکور و قبل از وضع قانون اصلاح ماده 101 قانون شهرداری مصوب سال 1390 مالکین در هنگام تفکیک املاک صرفا مکلّف بودند که معابر و شوارع ناشی از اجرای صورت مجلس تفکیک را به رایگان به شهرداری واگذار نمایند، بنابراین حکم مقرر در تبصره 1 بند 3 2 3 طرح تفصیلی شهر گلپایگان مصوب سال 1379 که براساس آن مالک موظف شده است علاوه بر آن چه که در قانون فوق الذکر تعیین شده است بهای قسمتی از اراضی موضوع تفکیک را نیز بپردازد، مغایر با حکم مقرر در ماده 101 قانون شهرداری مصوب سال 1345 بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمد مصدق