رای شماه 1475 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بند 1 صورتجلسه بیست و هشتمین نشست مورخ 16/8/1374 گروه پزشکی شورای عالی برنامهریزی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
مرتبط با
شماره9900650 - 11/11/1401 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905811475 مورخ 1/9/1401با موضوع: «صورتجلسه نشست 28 گروه پزشکی شورای عالی برنامهریزی در تاریخ 16/8/1374 مبنی بر لغو و عدم پذیرش دانشجو دوره دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی بالینی، ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال میگردد. مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری یدالله اسمعیلیفرد تاریخ دادنامه: 1/9/1401 شماره دادنامه: 1475 شماره پرونده: 9900650 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقایان مصطفی مرادی و وحید تمبرچی موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 1 صورتجلسه بیست و هشتمین نشست مورخ 16/8/1374 گروه پزشکی شورای عالی برنامهریزی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گردش کار: شاکیان به موجب دادخواستی واحد و لایحه تکمیلی ابطال بند 1 صورتجلسه بیست و هشتمین نشست مورخ 16/8/1374گروه پزشکی شورای عالی برنامهریزی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را خواستار شدهاند و در جهت تبیین خواسته بهطور خلاصه اعلام کردهاند که: "1 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در رای شماره 76، 77، 78، 79 2/7/1370 در خصوص شکایت گروهی از پزشکان با موضوع صدور حکم لغو و ابطال مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی (مصوبه مورخ 18/10/1361 که خواستار لغو پذیرش دانشجو برای رشته دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی بالینی بودهاند را رد کرد و مصوبات قانونی مبنی بر پذیرش دانشجوی دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی بالینی برای شرایط تصدی فنی آزمایشگاه تشخیص طبی را مورد تایید قرار داد. 2 شورای عالی انقلاب فرهنگی به کرات و در فواصل زمانی متعدد پذیرش دانشجو در دوره دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی و تصدی فنی آزمایشگاههای تشخیص طبی به فارغالتحصیلان این دوره را مورد پذیرش و تایید قرار داده است و تاکنون مصوبات خود را لغو ننموده است، از جمله این مصوبات میتوان مصوبه مورخ 18/10/1361 را نام برد که دوره دکترای علوم آزمایشگاهی بالینی را به عنوان یکی از دورههای آموزش عالی در نظر گرفته است و هدف آن را تربیت افراد لایق به منظور قبول مسئولیت اداره آزمایشگاههای تشخیص طبی دانسته است. همچنین طی مصوبه جلسه مورخ 9 /2 /62 طی نامه شماره 65325 62/5/13 عنوان دکترای حرفهای را برای علوم آزمایشگاهی تصویب کرده است. این موضوعات در مصوبه مورخ 26 /6 /63 به شماره نامه 3483/34 و مصوبه 2509 این شورا در جلسه مورخ 12/6/1364 نیز مورد تایید و تاکید قرار گرفت. 3 شورای عالی برنامهریزی به استناد بند 20 مصوبه جلسات 429 و 430 21/7/1377 و 5/8/1377 و نامه شماره 4229/دش 25/11/1377 تشکیل شده است و شورای عالی برنامهریزی طی جلسه 149 16/11/1367و 219 1370/3/19 پذیرش دانشجو در دوره دکتری علوم آزمایشگاهی بالینی را پذیرفته است و صلاحیت فارغالتحصیلان این دوره را برای اداره تصدی فنی آزمایشگاه تشخیص طبی تایید کرده است که تا کنون لغو نشده است. 4 تبصره 1 ماده 6 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی مصوب سال 1367 مربوط به تصدی فنی آزمایشگاه تشخیص طبی برای دارندگان مدرک دکترای علوم آزمایشگاهی بالینی مصوب و قانونی دانسته است و به دست آوردن مدارک برای دکترای علوم آزمایشگاهی را لغو نکرده است. 5 ماده 4 قانون سازمان نظام پزشکی مصوب 1383 نام رشته دکترای علوم آزمایشگاهی بالینی را برای عضویت فارغالتحصیلان جدید در سازمان نظام پزشکی به صراحت آورده است و این قانون تا به امروز پابرجاست. 6 دبیر شورای نگهبان در پاسخ به هیات عمومی دیوان عدالت اداری طی نامه شماره 159213 /06 /1370در خصوص پذیرش دانشجو در مقطع دکترای علوم آزمایشگاهی بالینی برای تصدی فنی آزمایشگاه تشخیص طبی اعلام داشته است: «موضوع پذیرش دانشجو و ضوابط آن برای تصدی فنی آزمایشگاه تشخیص طبی برای مقطع دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی بالینی در جلسه فقهای شورای نگهبان مطرح گردید و خلاف موازین شرع شناخته نشد.» 7 بند 5 ماده 20 و ماده 5 آییننامه تدوین شده در وزارت بهداشت به شماره 788/100 26/6/1398 دارندگان مدارک دکتری حرفهای علوم آزمایشگاهی بالینی را واجد شرایط مسئولیت فنی و تاسیس آزمایشگاه تشخیص طبی شناخته است و طبق بند نهایی این آییننامه، کلیه آیین نامهها و دستورالعملها و بخشنامههای مغایر با آن از تاریخ ابلاغ این آییننامه لغو میگردند. لذا مطابق این آییننامه صورتجلسه (گروه پزشکی شورای عالی برنامهریزی) مصوب 1374 لغو شده است در حالی که معاونت آموزشی وزارت بهداشت کماکان به استناد این صورتجلسه که لغو شده است از پذیرش دانشجو در رشته دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی بالینی امتناع میورزد. 8 طبق نامه معاونت درمان به سازمان بازرسی کل کشور، پذیرش دانشجو برای شرایط تصدی فنی و تاسیس آزمایشگاه تشخیص طبی دوره دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی بالینی که مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی است هیچ محدودیتی ندارد و مغایر با قانون نیست. 9 طبق نامه شماره د/8203/2 26/7/1370 مدیرکل دفتر امور حقوقی وزارت بهداشت پذیرش دانشجو برای تصدی فنی فارغالتحصیلان دوران دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی منع قانونی ندارد. 10 مطابق تبصره 3 ماده 6 قانون تشکیل وزارت بهداشت مصوب 1364 و ماده 7 این قانون، کلیه ضوابط و مقررات آموزشی حاکم بر سایر دانشگاهها و ضوابط و مقررات آموزشی اعلام شده از شورای عالی انقلاب فرهنگی حاکم خواهد بود و سیاستگذاری، تعیین خط مشی و برنامهریزی آموزش پزشکی این امور در درجه اول باید به تایید شورای عالی انقلاب فرهنگی و سپس واحد تابع آن (شورای عالی برنامهریزی) برسد این در حالی است که گروه شش نفره پزشکی شورای عالی برنامهریزی خارج از صلاحیت و اختیار و بدون توجه به مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای عالی برنامهریزی مبادرت به لغو دوره دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی بالینی مصوب 1361/10/18 شورای عالی انقلاب فرهنگی نموده و رای هیات عمومی در این خصوص را نادیده گرفته است. لازم به ذکر است که هیچگونه مصوبهای از جانب شورای عالی انقلاب فرهنگی، شورای عالی برنامهریزی مجلس شورای اسلامی و وزارت بهداشت مبنی بر لغو دوره دکتری علوم آزمایشگاهی بالینی وجود ندارد. 11 طبق اصل 138 قانون اساسی مقررات صادره از وزارتخانهها، هیات وزیران یا مامورین تدوینکننده آییننامهها نباید با متن و روح قوانین قانونگذاران مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی مغایرت داشته باشد، در حالی صورتجلسه صادره از گروه شش نفره پزشکی اقدام به لغو مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص پذیرش دانشجو برای دوره دکترای علوم آزمایشگاهی بالینی نموده است. 12 قانونگذار در فواصل زمانی مختلف بر این امر تاکید نموده است که برای اخذ جواز تاسیس آزمایشگاه و شرایط لازم تصدی فنی در این خصوص، پذیرش در رشته دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی لازم است و لغو این دوره موجب زیان به خدمات سلامت کشور میشود و مغایر با حقوق مکتسبه فارغالتحصیلان کارشناسی علوم آزمایشگاهی بالینی و مغایر با قوانین میباشد. 13 شورای عالی برنامهریزی دوره دکتری علوم آزمایشگاهی را متوقف نکرده است و طبق مصوبات جلسه 149 – 16/11/1370 و جلسه 219 19/3/1370 دوره دکتری حرفهای علوم آزمایشگاهی تصویب و برای اجرا ابلاغ شده است. این مصوبه کماکان پابرجاست و فقط توسط شورای عالی برنامهریزی و شورای عالی انقلاب فرهنگی لغو خواهد شد در حالی که گروه 6 نفره پزشکی در سال 1374 بدون مجوز قانونی و بودن مصوبهای از جانب شورای عالی برنامهریزی و بدون توجه به نظر کمیته تخصصی علوم آزمایشگاهی این دوره را لغو نموده است. 14 به موجب مصوبه جلسه 219 -19/3/1370 شورای عالی برنامهریزی که کماکان پابرجاست مقرر شده است که پذیرش دانشجو همچنان مثل سابق ادامه یابد و همچنین مقطع کارشناسی علوم آزمایشگاهی نیز پس از تصویب در شورای عالی برنامهریزی آغاز و برنامه آن تدوین گردد. لذا طبق این مصوبه هر دو دوره کارشناسی و دکترای حرفهای مصوب شورای عالی برنامهریزی میباشد ضمن اینکه طبق مصوبات شورای عالی برنامهریزی دیگر رشته زیر مجموعه علوم آزمایشگاهی در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری نداریم. 15 وزیر بهداشت در دفاعیات پروندهای که پیش از این در هیات عمومی مطرح شده بود به شماره دادنامه 2104 الی 2107، در بند 8 لایحه دفاعیه به شماره 2255/107 اظهار شده بود نیاز به مسئول فنی فراتر از آمار 3928 مسئول فنی است و بسیاری از آزمایشگاههای تشخیص طبی در شهرستانها با کمبود مسئول فنی مواجهاند اما با این وجود گروه 6 نفره علیرغم مصوبه شورای عالی برنامهریزی مبنی بر ادامه دار بودن پذیرش دانشجو اقدام به توقف پذیرش دانشجو در این دوره نموده است. لذا طبق اصل 173 قانون اساسی و مستندا به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تقاضای ابطال صورتجلسه مذکور را دارم." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: "گروه پزشکی شورای عالی برنامهریزی صورتجلسه: بیست و هشتمین نشست مورخ: 16/8/1370 حاضرین: آقایان دکتر نوحی، دکتر شفیعی، دکتر عزیزی، دکتر وحکائی، دکتر عین الهی و سرکارخانم دکتر صانعی غائبین: آقایان دکتر پژوهی (با اطلاع قبلی)، دکتر وکیل ( با اطلاع قبلی)، دکتر سیم فروش (بدون اطلاع) و سرکار خانم دکتر وحید دستجردی (بدون اطلاع) در این جلسه موضوعات مختلف پیشنهادی به بحث گذارده شد که اهم موارد مطروحه و تصمیمات متخذه را به شرح زیر اعلام میدارد: 1 نامه شماره 113/2373 6 /8 /74 دبیر شورای عالی برنامهریزی در مورد مسائل پیرامون رشته دکترای علوم آزمایشگاهی مطرح و مصوبات قبلی مبنی بر لغو دوره دکتری علوم آزمایشگاه و راهاندازی مجدد کارشناسی این رشته مورد تایید گروه پزشکی قرار گرفت." در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست اداره کل حقوقی و تنظیم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 107/1132 17/6/1399بهطور خلاصه توضیح داده است که: "1 طبق «ماده واحده خروج تصمیمات و آراء صادره از هیاتها و کمیتههای تخصصی وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی در خصوص امور و شئون علمی، آموزشی و پژوهشی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی، مصوب ششصد و سی امین جلسه مورخ 12/6/1387شورای عالی انقلاب فرهنگی» آن دسته از تصمیمات و آراء نهایی و قطعی صادره در هیاتها و کمیتههای تخصصی فعال در وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاهها و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی مصوب که صرفا در رابطه با امور و شئون تخصصی، علمی، آموزشی و پژوهشی صادر شده باشد، قابل شکایت و رسیدگی در دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی نخواهد بود و در این پرونده خواسته شکات دارای شان علمی و آموزشی است. 2 شورای عالی انقلاب فرهنگی به منظور اجرای سیاستها و مصوبات این شورا در خصوص برنامهریزی و تصویب آییننامه و مقررات آموزشی در تاریخ 28/11/1383 اقدام به تشکیل شورای عالی برنامهریزی نمود و آییننامه داخلی شورای عالی برنامهریزی در جلسات 52، 53 و 54 کمیسیونهای مشترک 1 و 2 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید. ماده 1 این آییننامه تشکیلات این شورا را مشتمل بر گروههای برنامهریزی، سرپرستان و دبیرخانه دانسته است و از جمله گروههای برنامهریزی گروه پزشکی میباشد. همچنین وظایف شورای عالی برنامهریزی در جلسه 320 7/10/1372 شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شده است که از جمله وظایف آن عبارتند از: برنامهریزی آموزشی در سطح آموزش عالی بر اساس مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، برنامهریزی درسی تمام مقاطع تحصیلی و رشتههای مختلف دانشگاهی و اصلاح، تغییر و بازنگری برنامههای مصوب و نوع مدارک تحصیلی، تعیین عناوین رشتهها و مقاطع تحصیلی (کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری)، ایجاد رشتهها و گرایشها تحصیلی در مقاطع مختلف دانشگاهی. 3 شورای عالی برنامهریزی علوم پزشکی نیز در سال 1377 به موجب بند 20 مصوبه جلسات 429 و 430 مورخ 21/7/1377 و 5/8/1377و نامه شماره 4229/دش 25/11/1377 شورای عالی انقلاب فرهنگی و مواد 2 و 7 قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب 1367 تشکیل شد و اهم وظایف آن به شرح زیر است: برنامهریزی آموزشی و پژوهشی در سطح آموزش عالی گروه پزشکی و در راستای خط مشی و سیاستهای آموزشی و پژوهشی، برنامهریزی در مقاطع تحصیلی و رشتههای مختلف دانشگاهی، اصلاح، تغییر و بازنگری برنامههای مصوب، تصویب نهایی برنامهریزی آموزشی، پژوهشی و درسی دورههای تخصصی علوم پزشکی، ضوابط گزینش علمی و شرایط اختصاصی در آزمونهای ورودی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی کشور، تعیین نوع عناوین رشتهها و مقاطع تحصیلی گروه پزشکی (کاردانی، کارشناسی، ارشد و دکتری عمومی و phd )، ایجاد رشتهها و دورههای آموزشی و پژوهشی در سطح آموزش عالی و بررسی، حذف یا ادغام رشتهها و گرایشهای تحصیلی در مقاطع مختلف دانشگاهی. 4 گروه پزشکی شورای عالی برنامهریزی با توجه به تنوع و توسعه رشته/ مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی زیرمجموعه علوم آزمایشگاهی در ارائه خدمات آموزشی، پژوهشی و تشخیصی اقدام به لغو دوره دکترای این رشته و راهاندازی مجدد کارشناسی برای این رشته نموده است و وفق اختیارات حاصله امکان اتخاذ تصمیم در خصوص موضوع را داشته و مصوبه مورد اشاره در حال حاضر نیز معتبر و لازمالاجراست. با توجه به مراتب مذکور و نظر به اینکه کلیه اقدامات وفق ضوابط و مقررات صورت گرفته است و تخلفی از ضوابط و مقررات مشاهده نگردید، رد دادخواست تجدیدنظر مطروحه مورد تقاضاست." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1/9/1401 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا عطف به استعلام صورت گرفته از سوی دیوان عدالت اداری، مدیرکل دفتر برنامهریزی آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به موجب نامه شماره 2/21/276831 مورخ 26/10/1400 و دبیر شورای عالی برنامهریزی علوم پزشکی به موجب نامه شماره 523/925/د مورخ 17/12/1400 اعلام کردهاند که سوابق نامه شماره 113/2373 مورخ 1374/8/6 دبیر شورای عالی برنامهریزی موجود نیست. ثانیا درخصوص این امر که صورتجلسه مورد اعتراض صرفا پیشنهاد و نظریه کارشناسی بوده یا مقررهای لازمالاجرا است، اکثریت اعضای هیات عمومی قائل به این نظر هستند که با عنایت به اینکه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از سال 1374 برمبنای مصوبه گروه برنامهریزی پزشکی شورای عالی برنامهریزی، به توقف پذیرش دانشجو در دوره دکتری حرفهای علوم آزمایشگاهی مبادرت کرده، لذا به مفاد مصوبه مورد شکایت از طریق عملیاتی کردن آن ترتیب اثر داده شده و از این رو مصوبه مزبور دارای ماهیت الزامآور است و در مانحنفیه عمل نکردن به مصوبه گروه برنامهریزی پزشکی منجر به ایجاد ضمانت اجرا برای مخاطبان مصوبه فوق میشود و لذا مصوبه مذکور قابل طرح و رسیدگی در هیات عمومی دیوان عدالت اداری است. ثالثا برمبنای تبصره 1 ماده 9 آییننامه داخلی شورای عالی برنامهریزی مصوب جلسات 52، 53 و 54 شورای مشترک کمیسیونهای 1 و 2 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 21/7/1366، 28/7/1366 و 5/8/1366 مقرر شده است که: «آیین نامههای آموزشی، ایجاد رشتههای جدید و یا حذف رشتههای فعلی باید به تصویب نهایی شورای عالی برنامهریزی برسد» و هرچند حذف رشته، میتواند متضمن حذف مقطع تحصیلی نیز باشد، لکن با فرض اینکه تبصره یادشده ناظر به حذف رشتههای فعلی بوده و منصرف از حذف مقطع تحصیلی است، در این صورت شورای عالی برنامهریزی درخصوص حذف مقطع تحصیلی صلاحیتی نداشته و برای گروه پزشکی نیز به عنوان یکی از گروههای شورای عالی برنامهریزی به شرح مندرج در تبصره 2 ماده 9 و ماده 11 آییننامه اخیرالذکر نمیتوان چنین صلاحیتی قائل شد. بنا به مراتب فوق، صورتجلسه نشست 28 گروه پزشکی شورای عالی برنامهریزی در تاریخ 16/8/1374مبنی بر لغو و عدم پذیرش دانشجو دوره دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی بالینی خارج از حدود اختیار گروه پزشکی بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال میشود. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری