رای شماره 473 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال اطلاق ماده 25 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال‌های 1394 الی 1400 شورای اسلامی شهر قم

شماره 0003311 – 8/4/1401 جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 140109970905810473 مورخ 17/3/1401 با موضوع : « اطلاق ماده 25 تعرفه و عوارض بهای خدمات سالهای 1394 تا 1400 شهرداری قم نسبت به مواردی که شهرداری در ازای تکالیف به پاسخ‌گویی به استعلامات صورت گرفته علاوه بر هزینه کارشناسی و خدمات بازدید در استعلام، به اخذ وجه از شهروندان اقدام می‌کند، از تاریخ تصویب ابطال شد .» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیر کل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری – یدالله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه : 1401/3/17 شماره دادنامه : 473 شماره پرونده : 0003311 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکیان : آقایان علی ناظریان جزی و علیرضا طغیانی خوراسگانی موضوع شکایت و خواسته : ابطال اطلاق ماده 25 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال‌های 1394 الی 1400 شورای اسلامی شهر قم گردش کار : شاکیان به موجب دادخواستی واحد ابطال اطلاق ماده 25 تعرفه عوارض و بهای خدمات سالهای 1394 الی 1400 شورای اسلامی شهر قم را خواستار شده‌اند و در جهت تبیین خواسته اعلام کردهاند که : " هرچند بر اساس بند 6 رای شماره 1894 الی 1896 1397/10/4 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، تعیین عوارض برای ارائه خدمات کارشناسی و بازدید در استعلام، مغایر با قانون وخارج از حدود اختیار تشخیص داده نشده و ابطال نشده است، لیکن اخذ پاسخ به استعلام از آثار کارشناسی است و شهرداری در رابطه با پاسخ به استعلامات مطروحه و مشخصا استعلامات صورت گرفته در خصوص اراضی و املاک موظف به پاسخ‌گویی است و نمی‌تواند در ازای انجام تکلیف فوق اقدام به اخذ وجه از شهروندان نماید و وضع عوارض به‌طور عموم برای هر نوع استعلام مثل استعلام ادارات و غیر آن، خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر است و هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب رای شماره 265 1399/2/16 این هیات وضع عوارض را به‌طور عموم برای هر نوع استعلام خارج ازحدود اختیار تشخیص و ابطال کرده است . لذا با توجه به توضیحات مذکور و بر اساس بند 1 ماده 12 و ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری و به منظور جلوگیری از تضییع حقوق اشخاص، ابطال اطلاق ماده 15 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال‌های 1394 الی 1400 شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم نسبت به مواردی که شهرداری در ازای تکلیف به پاسخ‌گویی به استعلامات صورت گرفته، علاوه بر هزینه کارشناسی و خدمات بازدید در استعلام اقدام به اخذ وجه از شهروندان می‌نماید را از تاریخ تصویب درخواست می‌نماییم ." متن تعرفه‌های مورد شکایت به شرح زیر است : الف ماده 25 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1394 شورای اسلامی شهر قم : " ماده 25 حق کارشناسی و فروش نقشه : ٭ پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار : آپارتمانهای مسکونی، به ازای هر واحد 60 / 000 ریال ( حداقل 200 / 000 ریال ) مجتمع‌های تجاری، به ازای هر واحد 120 / 000 ریال ( حداقل 200 / 000 ریال ) املاک تجاری تک واحدی 200 / 000 ریال ادارات دولتی 500 / 000 ریال املاک ویلایی، صنعتی و ... تا 500 مترمربع ( عرصه یا اعیان ) 200 / 000 ریال از 501 مترمربع به بالا ( عرصه یا اعیان ) 350 / 000 ریال ٭ در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد می‌باشد . ٭ از تاریخ صدور گواهی، گزارش کارشناس به مدت یک ماه اعتبار دارد . " ب ماده 25 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1395 شورای اسلامی شهر قم : " ماده 25 حق کارشناسی و فروش نقشه : ٭ پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار : آپارتمانهای مسکونی، به ازای هر واحد 80 / 000 ریال ( حداقل 300 / 000 ریال ) مجتمع‌های تجاری، به ازای هر واحد 150 / 000 ریال ( حداقل 300 / 000 ریال ) املاک تجاری تک واحدی 250 / 000 ریال ادارات دولتی 600 / 000 ریال املاک ویلایی، صنعتی و ... تا 500 مترمربع ( عرصه یا اعیان ) 300 / 000 ریال از 501 مترمربع به بالا ( عرصه یا اعیان ) 450 / 000 ریال ٭ در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد می‌باشد . ٭ از تاریخ صدور گواهی، تا یک ماه مشمول بهای خدمات کارشناسی نمی‌گردد؛ پس از آن جهت کارشناسی مجدد قابل دریافت می‌باشد ." ج ماده 25 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1396 شورای اسلامی شهر قم : " ماده25 هزینه کارشناسی جهت بازدید : ٭ پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار : آپارتمانهای مسکونی، به ازای هر واحد 80 / 000 ریال ( حداقل 300 / 000 ریال ) مجتمع‌های تجاری، به ازای هر واحد 150 / 000 ریال ( حداقل 300 / 000 ریال ) املاک تجاری تک واحدی 250 / 000 ریال ادارات دولتی 600 / 000 ریال املاک ویلایی، صنعتی و ... تا 500 مترمربع ( عرصه یا اعیان ) 300 / 000 ریال از 501 مترمربع به بالا ( عرصه یا اعیان ) 450 / 000 ریال ٭ در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد می‌باشد . ٭ از تاریخ صدور گواهی، تا یک ماه مشمول بهای خدمات کارشناسی نمی‌گردد؛ پس از آن جهت کارشناسی مجدد قابل دریافت می‌باشد ." د ماده 25 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1397 شورای اسلامی شهر قم : " ماده25 هزینه کارشناسی جهت بازدید : ٭ پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار : آپارتمانهای مسکونی، به ازای هر واحد 80 / 000 ریال ( حداقل 300 / 000 ریال ) مجتمع‌های تجاری، به ازای هر واحد 150 / 000 ریال ( حداقل 300 / 000 ریال ) املاک تجاری تک واحدی 250 / 000 ریال ادارات دولتی 600 / 000 ریال املاک ویلایی، صنعتی و ... تا 500 مترمربع ( عرصه یا اعیان ) 300 / 000 ریال از 501 مترمربع به بالا ( عرصه یا اعیان ) 450 / 000 ریال ٭ در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد می‌باشد . ٭ از تاریخ صدور گواهی، تا یک ماه مشمول بهای خدمات کارشناسی نمی‌گردد؛ پس از آن جهت کارشناسی مجدد قابل دریافت می‌باشد . " ه ماده 25 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1398 شورای اسلامی شهر قم : " ماده 25 هزینه کارشناسی جهت بازدید : ٭ بند1 پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار : آپارتمان‌های مسکونی، به ازای هر واحد 100 / 000 ریال ( حداقل 360 / 000 ریال ) مجتمع‌های تجاری، به ازای هر واحد 180 / 000 ریال ( حداقل 360 / 000 ریال ) املاک تجاری تک واحدی 300 / 000 ریال ادارات دولتی 720 / 000 ریال املاک ویلایی، صنعتی و ... تا 500 مترمربع ( عرصه یا اعیان ) 360 / 000 ریال از 501 مترمربع به بالا ( عرصه یا اعیان ) 540 / 000 ریال ٭ در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد می‌باشد . ٭ از تاریخ صدور گواهی، تا یک ماه مشمول بهای خدمات کارشناسی نمی‌گردد؛ پس از آن جهت کارشناسی مجدد قابل دریافت می‌باشد . بند2 در اجرای تبصره ذیل ماده 74 قانون شهرداری‌ها، انجام مراحل اداری، رسیدگی، تهیه و ارسال مدارک لازم، هزینه‌هایی برای شهرداری ایجاد می‌نماید که به منظور تامین آن، در زمان صدور پاسخ به دفاتر اسناد رسمی، به شرح ذیل بهای خدمات اخذ می‌گردد : 1 املاک ویلایی، صنعتی، اداری و سایر کاربری‌ها ( غیر از تجاری ) تا 150 مترمربع عرصه 2 / 500 / 000 ریال و بالای 150 مترمربع 4 / 000 / 000 ریال بهای خدمات . 2 آپارتمان‌های مسکونی تا یکصد مترمربع 2 / 500 / 000 ریال و بالای یکصد مترمربع 4 / 000 / 000 ریال بهای خدمات 3 مجتمع‌های تجاری به ازای هر واحد 5 / 000 / 000 ریال بهای خدمات . 4 اراضی تا 500 مترمربع 1 / 500 / 000 ریال بهای خدمات 5 اراضی از 501 مترمربع به بالا 3 / 000 / 000 ریال بهای خدمات تذکر : با توجه به اینکه در برآورد بهای خدمات مندرج در بند 2، بهای خدمات بند 1 لحاظ شده است، لذا از مشمولین پرداخت بند 2، بهای خدمات بند 1 وصول نمی‌گردد ." و ماده 25 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1399 شورای اسلامی شهر قم : " ماده 25 هزینه کارشناسی جهت بازدید : بند1 پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار : آپارتمان‌های مسکونی، به ازای هر واحد 100 / 000 ریال ( حداقل 360 / 000 ریال ) مجتمع‌های تجاری، به ازای هر واحد 180 / 000 ریال ( حداقل 360 / 000 ریال ) املاک تجاری تک واحدی 300 / 000 ریال ادارات دولتی 720 / 000 ریال املاک ویلایی، صنعتی و ... تا 500 مترمربع ( عرصه یا اعیان ) 360 / 000 ریال از 501 مترمربع به بالا ( عرصه یا اعیان ) 540 / 000 ریال ٭ در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد می‌باشد . ٭ از تاریخ صدور گواهی، تا یک ماه مشمول بهای خدمات کارشناسی نمی‌گردد؛ پس از آن جهت کارشناسی مجدد قابل دریافت می‌باشد . بند2 در اجرای تبصره ذیل ماده 74 قانون شهرداری‌ها، انجام مراحل اداری، رسیدگی، تهیه و ارسال مدارک لازم، هزینه‌هایی برای شهرداری ایجاد می‌نماید که به منظور تامین آن، در زمان صدور پاسخ به دفاتر اسناد رسمی، به شرح ذیل بهای خدمات اخذ می‌گردد : 1 املاک ویلایی، صنعتی، اداری و سایر کاربری‌ها ( غیر از تجاری ) تا150 مترمربع عرصه 2 / 500 / 000 ریال و بالای 150 مترمربع 4 / 000 / 000 ریال بهای خدمات ." ز ماده 25 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1400 شورای اسلامی شهر قم : " ماده 25 هزینه کارشناسی جهت بازدید : بند1 پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار : آپارتمانهای مسکونی، به ازای هر واحد 135 / 000 ریال ( حداقل 486 / 000 ریال ) مجتمع‌های تجاری، به ازای هر واحد 243 / 000 ریال ( حداقل 486 / 000ریال ) املاک تجاری تک واحدی 405 / 000 ریال ادارات دولتی 972 / 000 ریال املاک ویلایی، صنعتی و ... تا 500 مترمربع ( عرصه یا اعیان ) 486 / 000 ریال از 501 مترمربع به بالا ( عرصه یا اعیان ) 729 / 000 ریال ٭ در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد می‌باشد . ٭ از تاریخ صدور گواهی، تا یک ماه مشمول بهای خدمات کارشناسی نمی‌گردد؛ پس از آن جهت کارشناسی مجدد قابل دریافت می‌باشد . بند2 در اجرای تبصره ذیل ماده 74 قانون شهرداری‌ها، انجام مراحل اداری، رسیدگی، تهیه و ارسال مدارک لازم، هزینه‌هایی برای شهرداری ایجاد می‌نماید که به منظور تامین آن، در زمان صدور پاسخ به دفاتر اسناد رسمی، به شرح ذیل بهای خدمات اخذ می‌گردد : 1 املاک ویلایی، صنعتی، اداری و سایر کاربری‌ها ( غیر از تجاری ) تا 150 مترمربع عرصه 3 / 375 / 000 ریال و بالای 150 مترمربع 5 / 400 / 000 ریال بهای خدمات . 2 آپارتمان‌های مسکونی تا یکصد مترمربع 3 / 375 / 000 ریال و بالای یکصد مترمربع 5 / 400 / 000 ریال بهای خدمات . 3 مجتمع‌های تجاری به ازای هر واحد 6 / 750 / 000 ریال بهای خدمات . 4 اراضی تا 500 مترمربع 2 / 025 / 000 ریال بهای خدمات 5 اراضی از 501 مترمربع به بالا 4 / 050 / 000 ریال بهای خدمات . تذکر : با توجه به اینکه در برآورد بهای خدمات مندرج در بند 2، بهای خدمات بند 1 لحاظ شده است، لذا از مشمولین پرداخت بند 2، بهای خدمات بند 1 وصول نمی‌گردد . " علی‌رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به شورای اسلامی شهر قم تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیات عمومی دیوان عدالت اداری پاسخی از طرف آن شورا واصل نشده است . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/3/17 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی با توجه به اینکه هیات عمومی دیوان عدالت اداری براساس رای شماره 9909970905810265 1399/2/16 اعلام کرده است که : « وضع عوارض به‌طور عموم برای هر نوع استعلام مثل استعلام ادارات و غیر آن، خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر است » و با عنایت به اینکه اخذ هرگونه عوارض می‌بایست در قبال ارائه خدمات باشد و شهرداریها مکلّف به ارائه پاسخ به استعلامات ادارات و ارگانها هستند، بنابراین اطلاق ماده 25 تعرفه عوارض و بهای خدمات سالهای 1394 تا 1400 شهرداری قم نسبت به مواردی که شهرداری در ازای تکلیف به پاسخ‌گویی به استعلامات صورت گرفته علاوه بر هزینه کارشناسی و خدمات بازدید در استعلام، به اخذ وجه از شهروندان اقدام می‌کند، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود . هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری مهدی دربین