مقدمه نظر به تاکید مقام معظم رهبری در استفاده صحیح و مناسب از ظرفیتهای علمی نخبگان در راستای توسعه کشور و لزوم حرکت انقلابی در مسیر رفع موانع و مشکلات تولید دانش و جنبش نرمافزاری در جلسه دیدار برخی از نخبگان علمی کشور با ایشان در مهرماه 1383، بنیاد ملی نخبگان کشور با اساسنامه ایی به شرح ذیل تشکیل میگردد:
: کلیات
نام: نام بنیاد عبارت است از بنیاد ملی نخبگان کشور که از این پس در این اساسنامه به اختصار «بنیاد» نامیده میشود.
هدف: هدف از تاسیس بنیاد، عبارت است از برنامهریزی و سیاستگذاری برای شناسایی، هدایت، حمایت مادی و معنوی نخبگان، جذب، حفظ و بکارگیری و پشتیبانی از آنان در راستای ارتقاء تولید علم، فناوری و توسعه علمی و متوازن کشور و احراز جایگاه برتر علمی، فناوری و اقتصادی در منطقه بر اساس سند چشم انداز کشور درافق 1404.
وظایف:
سیاستگذاری و برنامهریزی برای: الف پشتیبانی مادی و معنوی از نخبگان کشور ب شناسایی، هدایت و حمایت نخبگان به منظور ارتقاء تولید علم در کشور ج کشف، جذب و پرورش استعدادها و حمایت از شخصیتهای جامع الشرایط علمی د حمایت از نخبگان برای انجام فعالیتهای تحقیقاتی و کارآفرینی
ایجاد هماهنگی میان سازمانها و نهادهای مرتبط با نخبگان و نظارت بر فعالیتهای مربوط به آنان در جهت اجرای سیاستها و برنامههای مصوب.
کمک به فراهم نمودن تسهیلات و امکانات لازم برای دسترسی محققان و نخبگان به تحقیقات جهانی و انتقال فناوریهای جدید به کشور در راستای تحقق اهداف توسعه علمی و متوازن کشور.
کمک به فراهم نمودن تسهیلات و امکانات لازم برای حضور نخبگان در همایشهای علمی در داخل و خارج کشور.
تشکیل شبکه جهانی ویژه نخبگان ایرانی در داخل و خارج از کشور.
تعریف نخبه و احراز نخبگی: نخبه : به فرد برجسته و کارآمدی اطلاق میشود که اثرگذاری وی در تولید علم، هنر و فناوری کشور محسوس باشد و هوش، خلاقیت، کارآفرینی و نبوغ فکری وی در راستای تولید دانش و نوآوری موجب سرعت بخشیدن به رشد و توسعه علمی و متوازن کشور گردد. احراز نخبگی افراد بر اساس آییننامه پیشنهادی هیئت امناء و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی خواهد بود.
ماده 5اصلاحی ۱۳۸۵/۰۸/۲۳
بنیاد دارای شخصیت حقوقی مستقل است و بصورت موسسه دولتی و منحصرا بر اساس مقررات این اساسنامه تحت نظر رئیس جمهور اداره میشود. رئیس بنیاد معاون رئیس جمهور است.
: ارکان
ارکان بنیاد دارای ارکان زیر میباشد: 1 هیات امناء. 2 رییس بنیاد. 3 شورای نخبگان.
هیات امناء هیات امناء عالیترین مرجع بنیاد در زمینه سیاستگذاری و تصمیمگیری و دارای کلیه اختیارات قانونی در حدود اهداف و وظایف بنیاد و اداره امور آن میباشد. ریاست هیات امناء با رییس جمهوری اسلامی ایران میباشد.
ترکیب هیات امناء
: اعضای حقوقی
رئیس جمهور (رئیس هیئت امناء).
2اصلاحی ۱۳۸۵/۰۸/۲۳
معاون اول رئیس جمهور.
3اصلاحی ۱۳۸۵/۰۸/۲۳
معاون رئیس جمهور و رئیس بنیاد.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری.
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی.
وزیر آموزش و پرورش.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور.
رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی.
رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها.
رئیس جهاد دانشگاهی.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی.
برای پیشبرد اهداف بنیاد، قائم مقام رئیس بنیاد طبق ضوابط تصویب شده توسط هیات امناء و با رعایت شرایط مندرج در ماده 10 اساسنامه منصوب میشود.
احکام اعضای فوق الذکر توسط رئیس هیئت امناء صادر خواهد شد.
باصلاحی ۱۳۸۵/۰۴/۲۰
اعضای حقیقی : نه نفر از شخصیتهای خبره و نخبه علمی کشور به عنوان اعضای حقیقی که دو نفر از آنها از علمای برجسته حوزههای علمیه به انتخاب شورای عالی حوزه علمیه قم و دو نفر از بانوان نخبه علمی کشور میباشند.
احکام اعضای فوق الذکر به پیشنهاد رئیس بنیاد و با حکم رئیس هیئت امناء صادر خواهد شد.
وظایف هیات امناء
تعیین سیاستها و برنامهها و خط مشی فعالیتهای بنیاد.
تصویب سیاستها و برنامههای لازم در ارتباط با نخبگان که توسط رئیس جمهور ابلاغ میشود .
سیاستگذاری و تصمیمگیری کلان در خصوص نخبگان و تصویب آییننامههای داخلی و اجرایی بنیاد.
بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد پیشنهادهای رییس بنیاد و یا پیشنهادهایی که از جانب حداقل یک سوم از اعضاء هیئت امناء ارائه شده باشد.
تصویب نمودار سازمانی و پستهای مورد نیاز بنیاد.
تصویب بودجه و ترازنامه سالیانه بنیاد.
تصویب آییننامههای نحوه ارائه کمکهای مادی و معنوی بنیاد به نخبگان.
ایجاد هماهنگی بین دستگاهها، مراکز و نهادهایی که متولی امور نخبگان میباشند.
پیشنهاد ادغام موسسات و واحدهای سازمانی دستگاههای اجرایی که در رابطه با امور نخبگان فعالیت مینمایند به مراجع قانونی ذی ربط جهت تصویب.
تصویب اساسنامه صندوقهای حمایتی در ارتباط با نخبگان علمی و دانشمندان و پژوهشگران.
تصویب آییننامه جذب و بکارگیری نخبگان علمی کشور و نحوه ارائه کمکهای مادی و معنوی به آنان.
تصویب آییننامهها و مقررات مورد نیاز بنیاد.
بررسی و اتخاذ تصمیم در اموری که از سوی رئیس هیات امناء یا رئیس بنیاد در دستور کار هیات امناء قرار میگیرد و در راستای تحقق اهداف و انجام وظایف بنیاد است.
پیشنهاد اصلاح و یا تغییر اساسنامه به شورای عالی انقلاب فرهنگی.
بررسی و تصویب کلیه ضوابط پیشنهادی از سوی شورای نخبگان.
جلسات عادی هیات امناء سالی دو بار به پیشنهاد رییس بنیاد تشکیل میشود. هر جلسه با حضور حداقل دو سوم از اعضا هیئت امناء رسمیت مییابد و تصمیمات با رای موافق اکثریت اعضای حاضر در جلسه معتبر میباشد.
جلسات فوق العاده هیات امناء بر حسب ضرورت با پیشنهاد رئیس بنیاد و یا رئیس هیات امناء تشکیل میشود.
ایجاد هرگونه موسسه در ارتباط با نخبگان با تایید بنیاد به تصویب مراجع قانونی ذی ربط میرسد.
رییس بنیاد رییس بنیاد (معاون اول رئیس جمهور) بالاترین مقام اجرایی بنیاد است. قائم مقام رئیس بنیاد از میان اعضاء هیات علمی و واجد شرایط زیر انتخاب میشود: 1 دارای توانمندی علمی، پژوهشی و اجرایی در امور مربوط به نخبگان باشد. 2 دارای سوابق علمی و اجرایی درخشان بوده و آشنا با جامعه نخبگان و نیازهای علمی آنان باشد. 3 آشنا به معیارهای استاندارد بینالمللی و ساز و کارهای بنیادهای نخبه پرور جهان باشد. 4 نسبت به نظامهای علمی، اداری، مالی، اقتصادی و برنامهریزی و مدیریت کشور اشراف داشته باشد.
ریاست بنیاد و قائم مقام ایشان به عنوان سمت آموزشی و پژوهشی محسوب میشود.
وظایف رییس بنیاد
اجرای کلیه مصوبات هیات امناء.
اداره و هدایت امور بنیاد و نظارت بر حسن اجرای فعالیتهای آن در چارچوب اساسنامه، ضوابط و مقررات مصوب هیات امناء.
اداره شورای نخبگان.
تامین ساز و کار لازم جهت عملیاتی کردن ایدههای نخبگان.
هماهنگی و هدایت مراکز علمی، اجرایی، تولیدی، خدماتی (دولتی و غیردولتی) برای جذب و بکارگیری نخبگان کشور.
پیشنهاد اصلاح و یا تغییر در مواد اساسنامه به هیات امناء و پس از تایید هیئت امناء جهت تصویب در شورای عالی انقلاب فرهنگی.
برنامهریزی برای تقویت روحیه و انگیزههای دینی، اخلاقی و ملی نخبگان در جهت خدمت به کشور.
ارائه گزارش سالانه از فعالیتهای بنیاد به شورای عالی انقلاب فرهنگی.
اطلاعرسانی مناسب و سالیانه به افکار عمومی در مورد فعالیتهای بنیاد.
نصب و عزل کارکنان بنیاد، تعیین حقوق و دستمزد آنان طبق مقررات و آئین نامه استخدامی بنیاد که به تصویب هیات امنا میرسد.
حفظ و حراست اموال و داراییهای منقول و غیرمنقول بنیاد.
تهیه گزارش عملکرد سالانه بنیاد و ارائه آن به هیات امناء برای بررسی.
نمایندگی بنیاد در کلیه مراجع اداری و قضایی با حق توکیل به غیر برای استیفای حقوق بنیاد در حدود مقررات.
ارائه ترازنامه و صورت منابع و مصارف ترکیبی سالانه هیات امناء برای تصویب.
ماده 12اصلاحی ۱۳۹۸/۰۳/۰۷
شورای نخبگان شورای علمی بنیاد است که ترکیب اعضای آن متشکل از رئیس بنیاد (رئیس شورا)، قائم مقام و معاونان بنیاد و هفت تا یازده نفر عضو حقیقی میباشد که از میان نخبگان با پیشنهاد رئیس بنیاد و تایید هیات امنا و حکم رئیس بنیاد برای مدت پنج سال منصوب میشوند. شرایط و ویژگی اعضای شورای نخبگان و وظایف آن توسط هیات امنا تعیین میشود.
: امور مالی و اداری
بودجه بنیاد از محل کمکهای پیشبینی شده در ردیفهای بودجه سالیانه کل کشور و کمکها و هدایای اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از دولتی و غیردولتی تامین میشود.
بنیاد میتواند از محل منافع حاصل از تمامی موقوفات در نظر گرفته شده برای امور نخبگان برای برنامههای حمایتی و هدایتی خود استفاده نماید.
دستگاههای اجرایی میتوانند در قالب مقررات قانونی مورد عمل قسمتی از اعتبارات سالیانه خود را جهت کمک به بنیاد اختصاص دهند.
ماده 14اصلاحی ۱۳۹۰/۰۸/۱۷
بنیاد ملی نخبگان بر اساس آییننامهها و مقررات اداری، مالی، معاملاتی، استخدامی و تشکیلاتی خاص مصوب هیات امنا که به تایید رئیس هیات امنا میرسد، بدون الزام به رعایت قانون محاسبات عمومی، قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر قوانین و مقررات عمومی، اداری، مالی، معاملاتی و استخدامی اداره خواهد شد.
: مقررات متفرقه
محل اصلی بنیاد در تهران است و علاوه بر آن با تصویب هیات امناء میتواند نمایندگیهایی در داخل و یا خارج از کشور داشته باشد.
اموال منقول و غیرمنقول و حقوق و سایر امکانات بنیاد متعلق به دولت است که در صورت انحلال بنیاد به نهاد ریاست جمهوری تحویل خواهد شد.
اساسنامه فوق مشتمل بر یک مقدمه، 4 فصل، 16 ماده و 9 تبصره در جلسه 562 مورخ 10/3/1384 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی