احوال شخصیه جمعیتهای کاتولیک ایران قوانین اصلی مذهبی و هویت جاریه نسبت به جمعیت‌های کاتولیک ایران

قوانین عمده مذهبی و هویت راجع به مسیحیانی که همیشه از طرف مقامات کشوری ایران رسما شناخته و رعایت می‌شده‌اند و قوانین مربوط به وضعیت حقوق و صلاحیت جمعیتهای کاتولیکی و وضعیت مذهبی و حقوقی افراد مسیحی کاتولیک در ذیل شرح داده می‌شود:

جمعیت‌های کاتولیکی ایران بشرح زیر می‌باشد:

از نظر کلیسا هر شخصی که غسل تعمید کرده باشد واجد حقوق و تکالیف می‌باشد. هر کسی با تولد و یا با الحاق جزء جمعیتهای مذکور در ماده 2 محسوب می‌گردد.

هر یک از جمعیتهای مذهبی مذکور در ماده 2 دارای شخصیت حقوقی مستقل و با سلسله مراتب سازمان مخصوص به خود می‌باشد، این شخصیت حقوقی همیشه از طرف دولت و کلیسا برای آن‌ها شناخته شده است این جمعیت‌ها با وجود شخصیت مجزی کلا جزء کلیسای کاتولیک محسوب می‌شوند که رئیس آن پاپ می‌باشد و با کلیسا یک واحد قانونی غیرقابل تقسیم تشکیل می‌دهند.

در کلیه موضوعات که جزء صلاحیت این جمعیت‌های مذهبی بود و این قانون متن خاصی برای آن‌ها پیش‌بینی نکرده است مقررات حقوقی مذهبی مسیحی و حقوق مدنی ایران که با قانون مذهبی تعارض نداشته باشد اجراء می‌گردد.

مفهوم عبارت این قانون و کلیه متن بخوبی این معنی را نشان می‌دهد در صورت ابهام برای تفسیر و فهم این قانون قصد قانوانگزار [قانون‌گذار] را باید در نظر گرفت و چون این افکار از قوانین عمومی کلیسای کاتولیک سرچمه [سرچشمه] گرفته است مطابق روح این قوانین باید تفسیر گردد و در مواردی که از قوانین و آداب جمعیت‌های مذهبی کلیسای کاتولیک شرقی الهام گرفته‌اند مطابق روحیه آن قوانین و آداب تفسیر خواهند شد.

انتخاب و تعیین روسای مذهبی، روسای جمعیتها مانند پاتریارش [پاورقی 1] و کشیشها و همچنین انتخاب روسای مذهبی و مصادره امور کلیسا از صلاحیت انحصاری و حقوقی و خاص کلیسا می‌باشد.

اداره کردن امور کلیسا با تطبیق و اجرای صحیح قوانین مذهبی و قوانین مربوط به احوال شخصی بر عهده هیراک [پاورقی 2 ] یا رئیس مذهبی می‌باشد.

امور زیر از طلاحیت [صلاحیت] خاص و انحصاری مقامات مذهبی می‌باشد:

جمعیت‌های مذهبی ارمنی و کلدانی نسبت به موضوعات مواد نامه موتور پروپریو[پاورقی 3 ] مورخ 2 ژوئن 1957 و جمعیت لاتینی تابع قانون مذهب مسیحی می‌باشد.

صلاحیت سلسله مراتب مذهبی کاتولیکی فقط شامل موضوعات مذهبی و معنوی نیست بلکه مانند سابق چنانکه از قانون حاضر نیز فهمیده می‌شود شامل موضوعات مختلط می‌باشد.

سازمان مذهبی و کلیسایی جمعیت‌های مذهبی و فعالیت آن‌ها مطابق قوانین مذهبی بر عهده مقامات کلیسا می‌باشد.

مقام قضایی می‌تواند هر موقع که مقتضی بداند برای اجرای تصمیمات و احکام صادره مطابق قوانین مذهبی مراجعه به مقامات کشوری بکنند.

مقامات مذهبی صلاحیتدار در محلهای مقدس مانند کلیسا، معبد، قبرستان، خانه‌های وابسته: امور مذهبی او همیشه آزادانه رسیدگی به امور قضاوت می‌کنند. قوای لشکری و پلیس نمی‌توانند بدون اجازه مقامات صلاحیتدار کلیسا نمی‌توانند وارد این محل‌های مذهبی شوند.

آثار نامزدی که شرعا منعقد شده باشد و جبران زیان در حال فسخ و مبالغی که باید پرداخته شود از صلاحیت مقامات مذهبی می‌باشد.

مسائل زیر نیز از صلاحیت مقامات مذهبی می‌باشد:

مسائل زیر از صلاحیت مقامات مذهبی می‌باشند:

ازدواج بین زوجین که یکی از آن‌ها کاتولیک و دیگری غیرکاتولیک باشد و ازدواج منعقده بین دو کاتولیک در خارج از کلیسای کاتولیک باطل می‌باشد چنین ازدواجی در صورتی اعتبار پیدا می‌کند که تشریفات آن مطابق مقررات مذهبی صورت گیرد، تجدید تشریفات مذهبی در مقابل هر یک از مقامات مذهبی دیگر هیچ اعتباری ندارد و زوجین تابع مقرراتی می‌باشند که آن ازدواج در کلیسای کاتولیک منعقد شده است.

ازدواج در جمعیت ارامنه و کلدانی تابع تشریفات مذهبی ازدواج کلیسای شرقی مقرر دراموتوپروپریو مورخ 22 فوریه 1949 و در جمعیت لاتینی ازدواج تابع قانون و حقوق مذهبی لاتین می‌باشد.

موضوعات فرزندی، اعلام شناسایی طفل و آثار آن، فرزند خواندگی، ولایت قهری پدر حضانت اطفال و تربیت آن‌ها از صلاحیت مقامات مذهبی می‌باشد.

موضوعات قیمومت صغار، انتخاب قیم، تغییر و عزل، و رسیدگی به حساب قیمومت از صلاحیت مقامات مذهبی می‌باشد.

مقامات مذهبی صلاحیتدار باید اسناد مربوط به تولد، ازدواج و وفات را مطابق قانون و یا برحسب، تقاضای اشخاص ذینفع باید در دفاتر اسناد رسمی ثبت و به ادارات کشوری صلاحیتدار وقوع آن‌ها را ابلاغ کنند.

در کلیه دعاوی زناشویی مطابق قواعد مقرر در آئین دادرسی رفتار می‌شود.

کلیسای کاتولیک و مقر پاپ حق طبیعی و مطلق و با استقلال برای تملک اموال منقول و غیرمنقول با وسایل قانونی دارند بنابراین می‌توانند مالک باشند و اموال خود را در اجرای منظور و مقاصد اداره کنند. پاتریارشها و ارکیدیوسزها و دیوسزها [پاورقی 4] و مجامع مذهبی و کلیه اشخاص حقوق [حقوقی] که شخصیت حقوق [حقوقی] آن‌ها بموجب قانون و با دستورات مقامات مذهبی صلاحیتدار شناخته شده است از همین قانون استفاده می‌کنند.

جمعیت‌های ارمنی و کلدانی مطابق قواعد موتر پروپریو مورخ 9 فوریه 1953 و جمعیت لاتین مطابق حقوق مسیحی - می‌توانند تحصیل اموال کرده و آن‌ها را اداره کنند - قواعد مدنی نیز باید رعایت شود.

مقام مذهبی صلاحیتدار می‌تواند از تابعین خود حقوقی برای سرویس‌های مذهبی و نیز برای دوام و بقای روحانیون و مقاصد دیگر مذهبی وضع و وصول کند. .

در صورت انحلال و از بین رفتن یک شخص حقوقی مذهبی اموال به شخص حقوقی مذهبی مافوق او می‌رسد ولی همیشه نیت موسسین و بیمه‌کنندگان اموال و حقوق قانونی و قوانین مخصوصی که شخص حقوقی منحله تابع آن بوده است باید رعایت گردد.

مقام مذهبی می‌تواند کلیسا و معابد محل‌های مذهبی و مساکن برای روحانیون و مدارس - بیمارستان و پرورشگاه ایتام و قبرستان بسازند در موارد مذکور فوق باید مقررات عمومی قانون مدنی راجع به طریقه ساختمان و بهداشت رعایت گردد.

مقام مذهبی صلاحیتدار که مطابق قواعد مذهبی تاسیسات نیکوکاری با داشتن حق مالکیت اموال برای ادامه کار خود ایجاد کند.

اعضای روحانیت بطور کلی اعم از سمینر [پاورقی 5 ] و اعضای تازه وارد مادام که بکار خود اشتغال دارند از خدمت نظام وظیفه معاف هستند.

اعضای روحانیت و مردان و زنانی که حرفه آن‌ها اشتغال مامور مذهبی می‌باشد در محاکم مذهبی محاکمه می‌شوند.

کلیسای کاتولیک می‌تواند به آموزش و تعلیم تابعین خود بپردازد و برای اینکار مدارس از هر درجه افتتاح کرده معلمین استخدام کرده و آن‌ها را تغییر دهد و عزل کند و شاگردان را از مدارس اخراج کند و کتب تدریسی انتخاب کند.

مدارس باید برنامه خود را با برنامه وزارت فرهنگ از نظر مواد تدریسی و تنظیم امتحانات تطبیق داده ولی برای برنامه مذهبی و برای آموزش در سمینرها [سمینار] و تشکیلات مذهبی و آنچه که به حقایق کاتولیکی و اخلاقی ارتباط دارد آزادی عمل دارند.

مقامات مذهبی می‌توانند نوشته‌های لازم برای آموزش مذهبی و کاتولیکی طبع کرده و نشر دهند.

مقامات مذهبی می‌توانند برای موضوعات جزء صلاحیت خود دادگاههای مرحله اول و دادگاههای پژوهشی تاسیس کنند و نیز می‌توانند حقوقی برای هزینه دادگاهها دریافت دارند.

علاوه بر دادگاههای متشکله برای امور مذهبی دادگاههای دیگری برای موضوعات مختلط مذکور در ماده 5 (دادگاههای رسیدگی به اموال شخصی) نیز تشکیل می‌یابد.

جمعیت‌های مذهبی ایران از حیث آئین دادرسی قوانین زیر را باید رعایت کنند:

احکام و قرارهای قابل اجراء صادره در خارج از ایران بوسیله محاکم حقوقی و مذهبی نسبت به موضوعاتی که در صلاحیت مذهبی کاتولیکی ایران می‌باشد فقط پس ار [پس از] تنفیذ از طرف مقامات مذهبی صلاحیتدار ایران قابل اجراء هستند.

مقام مذهبی می‌تواند برای موضوعاتی که در صلاحیت او هستند در صورت فوریت از وزارت کشور تقاضا کند که مانع از مسافرت خوانده دعوی بشود برای اینکار باید دلایل تقاضای خود را رعایت قوانین عمومی کشور ذکر کند.

دادگاههای مذهبی در موضوعات جزء صلاحیت خودشان می‌توانند در صورت لزوم برای تشریفات ابلاغ و دستور جلب به مقامات پلیس قضایی مراجعه کنند.

احکام و قرارهای صادره از دادگاههای مذهبی که قطعی و قابل اجراء هستند بوسیله اوامر اجرایی مقرر در آئین دادرسی مدنی اجرا می‌شوند، مقامات قضایی مذهبی نمی‌توانند اجرای این احکام و قرارها را با احکام و قرارهای مشابه آن‌ها متوقف سازند.

هر موقع که در دادگاههای عادی ایراداتی مطرح شود که مربوط به احوال شخصیه باشد و به موجب قانون حاضر در صلاحیت دادگاههای مذهبی باشد مطالعه موضوع معلق می‌شود و برای طرفی که باید دلیل اقامه کند مهلت کافی داده می‌شود تا از مقام صلاحیتدار راجع به ایراد تصمیمی اتخاذ شود.

هرکس به سن 18 تمام رسید و عدم صلاحیت وصیت کردن او اعلام نشده باشد می‌تواند اموال خود را بوسیله وصیت ببخشد اشخاص زیر صلاحیت وصیت کردن ندارند: الف) کسانیکه به سن 18 سال تمام نرسیده‌اند جزء استثناعاتی که در حقوق مذهبی پیش‌بینی شده است. ب) محجورین به علت بیماری دماغی. راجع به اعضای روحانی و کسانی که حرفه آن‌ها اشتغال به امور مذهبی می‌باشد مقام مذهبی مطابق قانون مذهبی صلاحیت وصیت کردن آن‌ها را تعیین می‌کند.

مقامات مذهبی صلاحیت تصدیق صحت وصیت نامه افراد کاتولیک و اعضای روحانی و یا کسانی که حرفه آن‌ها اشتغال به امور مذهبی باشد مطابق قانون مذهبی دارند بعلاوه نسبت به اعتبار وصیتنامه و لزوم اجرای آن تصمیم می‌گیرد.

در امور ارثیه بین مرد و زن هیچ فرقی نیست.

وصیتنامه ممکن است بوسیله سند رسمی به شکل علنی یا محرمانه و یا دست نویسی با رعایت مقررات قانونی صورت گیرد.

نزدیکترین وارث اولاد و اولاد اولاد می‌باشد، اولاد راسا و مستقلا ارث می‌برند، اولاد اولاد که مورث آن‌ها قبلا فوت کرده است بجانشینی او آمده و سهم فرزند متوفی بین آنان تقسیم می‌شود.

وراث متونایی که دارای اولاد نباشد پدر و مادر او می‌باشند که هر کدام راسا راث [ارث] می‌برند. اولاد پدر یا مادری که درگذشته‌اند بجای پدر و مادر آمده و سهم الارث او را بین خود تقسیم می‌کنند در صورت نبودن وارث در یک طبقه وراث طبقه بعدی ارث می‌برند.

وراث متوفایی که دارای اولاد و پدر و مادر نمی‌باشند اجداد می‌باشند که در هر درجه راسا ارث می‌برند . در صورت فوت جد پدری یا جد مادری سهم الارث جد به وارث همان کلاله می‌رسد در صورت فوت اجداد یک کلاله بدون گذاشتن وارث تمام ماترک بوراث کلاله دیگری می‌رسد.

زوج یا زوجه می‌تواند در صورتی که زوجه با زوج متوفی دارای اولاد و یا اولاد اولاد باشد حق انتفاع نصف ملک و یا مالکیت یک چهارم ماترک را مطالبه کند. زوجه با زوج با بودن پدر و مادر متوفی و یا اعقاب آن‌ها به یک ربع مالکیت و یا سه چهارم حق انتفاع ذیحق است، با بودن اجداد و یا اخلاف آن‌ها به نصف مالکیت و یا نصف حق انتفاع ذیحق است و در صورت نبودن اجداد یا اخلاف آن‌ها بتمامی ماترک ذیحق است.

فرزند خوانده و اولاد او نسبت بکسی که او را بفرزندی قبول کرده است همان حق وراثت اولاد قانونی را دارد ولی فرزند خواندگی حق وراثت به پدرخوانده و وراث او نسبت به اموال فرزندخوانده نمی‌دهد.

برای اولاد قانونی، پدر و مادر، برادر و خواهر و زوج یا زوجه قانون سهمی و یا حقوقی تعیین کرده است که نمی‌توان تغییر داد، اطفالی که بعد از ازدواج از طرف زوج شناخته شده‌اند مانند اطفال قانونی ارث می‌برند.

کسی که بعد از فوت خود اولاد و یا اولاد اولاد، پدر، مادر برادر خواهر یا زوج و زوجه از خود باقی می‌گذارد می‌تواند آنچه زیاده بر سهم محفوظ قانونی است بدیگری ببخشد، در غیر از این مورد می‌تواند تمام اموال خود را ببخشد. .

سهم محفوظ قانونی بطریق زیر تعیین می‌شود:

زوج یا زوجه می‌تواند بوسیله وصیت نامه حق انتفاع تمام سهم اولاد و اولاد اولاد را به زوجه با زوج تملیک کند این حق انتفاع بجای حق ارث قانونی زوجه با زوج است که همراه با اولادهای مشترک ارث می‌برد در صورتی که زوج یا زوجه ازدواج دیگری بکند حق انتفاع او به نصف تقلیل می‌یابد.

اموالی که متوفی در زمان حیات خود بدیگری واگذار نکرده است جز در مورد ماده 48 قانون به وراث قانونی او می‌رسد.

اموال متعلق به کشیشی که بدون وصیت نامه درگذشته است و یا اموالی که بدیگران با وصیت نامه نبخشیده باشد به کلیسا داده می‌شود به استثنای اموالی که مالکیت شخصی آن‌ها محرز گردد که در این صورت ماده 44 قانون درباره آن‌ها اعمال می‌شود . اموال شخص مذهبی که بدون وصیت نامه درگذشته است و یا اموالی که تملیک به غیر نکرده است به تشکیلات مذهبی داده می‌شود ولی سهم محفوظ قانونی باقی می‌ماند.

اشخاص زیر نمی‌توانند بوسیله وصیت نامه به هیچوجه ارث ببرند

وصیت‌کننده می‌توانند بموجب وصیت نامه قسمتی از مال خود را بدیگری تملیک کند بدون آنکه او را وارث قرار دهد.

مال مورد وصیت باید در وضعیت و شرایطی که در روز افتتاح است به شخص استفاده‌کننده از وصیت داده شود.

وصیتی که اجرای آن ممکن نباشد و یا وصیتی که به شخص مدیون به ما ترک می‌باشد شده باشد ممکن است به همان نسبت تقلیل داده شود.

برای ارث بردن وارث باید در موقع افتتاح ارث زنده باشد و اهلیت داشته باشد. حقوق وارثی که پس از افتتاح ارث فوت کند به مورثه خود او می‌رسد.

طفل از موقع وجود نطفه ارث می‌برد مشروط بر اینکه زنده بدنیا بیاید.

تملیک اموال بوسیله وصیت‌کننده بنفع روح معتبر است و از سوی وارث لازم الاجرا است

تملیک به نفع کلیسا و یا امور خیریه معتبر است در صورتی که اشخاص حقوقی که به نفع آن‌ها تملیک شده است تعیین نشده باشد وصیت به نفع کلیسا و یا امور خیریه محل اقامت وصیت‌کننده تلقی می‌شود.

رئیس مذهبی هر محل صلاحیت نظارت و اجرای مقررات و مواد 55 و 59 را دارد.