قانون اصلاحیه موافقت‌نامه همکاری بین دولت ایران و دولت ممالک متحده آمریکا راجع به استفاده‌های غیر نظامی از انرژی اتمی

اصلاحیه موافقت‌نامه همکاری بین دولت ایران و دولت ممالک متحده آمریکا راجع باستفاده‌های غیر نظامی از انرژی اتمی که مشتمل بر یک مقدمه و هفت ماده است و در تاریخ 27 اسفند ماه 1347 برابر 18 مارس 1969 در واشنگتن بامضای نمایندگان مختار طرفین رسیده است تصویب و اجازه مبادله اسناد تصویب آن داده می‌شود.

ماده چهار موافقت‌نامه همکاری که یکبار اصلاح گردیده بود بار دیگر بصورت زیر اصلاح می‌شود: 1 - در موارد توافق - کمیسیون مقداری اورانیوم غنی شده ایزوتوپ 235 برای استفاده سوختی در مصارف معین تحقیقاتی من جمله رآکتورهای تحقیقاتی و آزمایشهای رآکتوری که دولت ایران تصمیم بساختن یا بکار انداختن آن داشته باشد یا افرادی را برای ساختن یا بکار انداختن آن در ایران مجاز نماید بدولت ایران یا اشخاص مجاز تابع قوانین ایران انتقال خواهد داد. قراردادهای حاکم بر موضوع و شرایط و برنامه تحویل هر انتقال قبلا مورد موافقت قرار خواهد گرفت. 2 - میزان اورانیوم غنی شده از ایزوتوپ 235 که بموجب ماده حاضر منتقل می‌شود و در قلمرو دولت ایران قرار دارد و در هیچ زمان بیش از شش (6) کیلوگرم اورانیوم ایزوتوپ 235 موجود در اورانیوم غنی شده و همچنین مقدار اضافی که بنظر کمیسیون برای ادامه کار موثر و مداوم رآکتورها یا آزمایشهای رآکتوری در هنگامی که مواد سوختی جایگزین شده در ایران در حال سرد شدن از طریق تابش است یا هنگامی که مواد سوختنی در حال حمل‌ونقل می‌باشد لازم تشخیص داده شود - نخواهد بود با توجه باینکه نظر کمیسیون این است که از شش (6) کیلو مواد فوق‌الذکر حداکثر استفاده بعمل آید. 3 - مقدار اورانیوم غنی شده که بموجب این موافقت‌نامه تحویل می‌گردد ممکنست تا میزان 20 درصد اورانیوم 235 داشته باشد و تمام و یا قسمتی از مواد هسته‌ای ویژه مذکور ممکن است بصورت اورانیوم غنی شده تا بیش از 20 درصد از لحاظ وزن ایزوتوپ اورانیوم 235 تحویل شود – بشرط آنکه از لحاظ فنی یا اقتصادی کمیسیون انتقال این مواد را برای استفاده در رآکتورهای تحقیقاتی و آزمایشهای رآکتوری که هر یک با بار سوختی حداکثر‌تا شش کیلوگرم ایزوتوپ اورانیوم 235 محتوی در چنین اورانیومی قادر بکار باشد موجه بداند. 4 - هنگامی که مواد اولیه یا مواد هسته‌ای ویژه که از ممالک متحده آمریکا دریافت می‌گردد احتیاج به تجدید عملیات آماده نمودن داشته باشد -این اعمال تحت اختیار و نظارت کمیسیون و در تاسیسات کمیسیون یا تاسیساتی که مورد قبول کمیسیون باشد بر اساس موازین و شرایطی که بعدا موافقت می‌گردد انجام خواهد گرفت و تفاهم حاصل است که جز در مواردی که بنحو دیگری موافقت شود - شکل و محتوی هیچیک از مواد سوختی که تحت تابش قرار داشته پس از خارج شدن از رآکتور و قبل از آنکه برای تجدید عملیات به کمیسیون یا تاسیسات مورد قبول کمیسیون تحویل داده شود - مورد تغییر واقع نخواهد گردید. 5 - مواد هسته‌ای ویژه حاصله از نتایج اعمال تحت تابش قرار دادن در هر قسمت از مواد سوختی که ضمن این موافقت‌نامه توسط کمیسیون بایران اجازه داده می‌شود برای استفاده مستاجر بوده و پس از تجدید عملیات بنحوی که در بند 4 این ماده پیش‌بینی شده - بمستاجر مسترد خواهد شد و‌در این هنگام مالکیت این مواد بمستاجر منتقل خواهد گردید. 6 - مواد هسته‌ای ویژه که بموجب این موافقت‌نامه در جریان استفاده از مواد منتقل شده بدولت ایران یا باشخاص مجاز تابع قوانین این دولت بوجود میآید - بدولت دیگری یا گروه دول دیگر انتقال نخواهد یافت مگر در صورتی که کمیسیون با این انتقال موافقت نماید. 7 - بعضی از مواد انرژی اتمی که کمیسیون بنا بتقاضای دولت ایران طبق موافقت‌نامه حاضر در اختیار ایران قرار می‌دهد برای اشخاص و اموال زیان آور است مگر آنکه در استفاده و گذاشت و برداشت آن‌ها دقت بعمل آید. پس از تحویل این قبیل مواد دولت ایران تا آنجا که بدولت ممالک متحده‌آمریکا مربوط می‌گردد تمام مسئولیت گذاشت و برداشت و استفاده بی‌خطر از این مواد را بعهده خواهد داشت. در مورد مواد اولیه یا مواد هسته‌ای ویژه یا مواد مورد استفاده در رآکتورها که کمیسیون ممکنست بموجب موافقت‌نامه حاضر بدولت ایران یا بافراد یا موسسات غیر دولتی تابع قوانین این دولت واگذار نماید - دولت ایران خسارات دولت آمریکا را در دعاوی ناشی از تولید و ساختن و مالکیت و اجاره و تصرف و استفاده از مواد مذکور در فوق یا مواد رآکتوری - پس از تحویل از طرف کمیسیون بدولت ایران یا اشخاص و موسسات غیر دولتی تابع قوانین این دولت - جبران خواهد نمود و دولت آمریکا را از کلیه مسئولیتها من جمله مسئولیت در قبال شخص ثالث مبرا خواهد داشت.

ماده هفت موافقت‌نامه همکاری بشرح زیر اصلاح می‌گردد: 1 - در مورد استفاده از انرژی اتمی در راههای صلح جویانه تفاهم حاصل است که - بین هر یک از طرفین یا اشخاص مجاز تابع قوانین هر یک از آنان و اشخاص مجاز تابع قوانین طرف دیگر ممکنست برای انتقال تجهیزات ادوات و موادی غیر از مواد هسته‌ای ویژه و بمنظور انجام خدمات مربوطه ترتیباتی اتخاذ گردد. 2 - در مورد استفاده از انرژی اتمی در راههای صلح جویانه تفاهم حاصل است که - بین هر یک از طرفین یا اشخاص مجاز تابع قوانین هر یک از آنان و‌اشخاص مجاز تابع قوانین طرف دیگر ممکن است راجع بانتقال مواد هسته‌ای ویژه و بمنظور انجام خدمات مربوطه برای استفاده‌های مشخص در مواد چهار و پنج و با رعایت محدودیتهای مذکور در بند 2 ماده 4 ترتیباتی اتخاذ گردد. 3 - طرفین توافق دارند که فعالیتهای مذکور در بندهای 1 و 2 این ماده مشروط برعایت محدودیتهای مذکور در ماده 2 و قوانین رایج بمقررات و شرایط صدور جواز طرفین و روشهای طرفین در خصوص معاملات مربوط باشخاص مجاز مذکور در بندهای 1 و2 خواهد بود.

ماده هشت اصلاح شده موافقت‌نامه همکاری مجددا بشرح زیر اصلاح می‌گردد: 1 - دولت ایران و دولت ممالک متحده آمریکا علاقه مشترک خود را باینکه کلیه مواد و تجهیزات یا ادواتی که به موجب موافقت‌نامه حاضر بدولت ایران یا اشخاص مجاز تابع قوانین آن تحویل می‌گردد منحصرا در موارد غیر نظامی استعمال شود تایید و تاکید مینمایند. 2 - باستثنای موارد و تا حدودی که اقدامات تامینی مقرر در این موافقت‌نامه بسبب اجرای اقدامات تامینی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (بنحو مقرر در قسمت الف ماده 9) تعلیق می‌یابد - دولت ممالک متحده آمریکا صرفنظر از مفاد سایر مواد موافقت‌نامه حاضر - از حقوق زیر برخوردار خواهد بود: الف - حق تجدید نظر در موارد زیر - بمنظور اطمینان از طرح و بهره برداری غیر نظامی و امکان کاربرد موثر اقدامات تامینی: 1 - طرح هر یک از رآکتورها - و 2 - طرح دیگر تجهیزات و ادواتی که به تعیین کمیسیون طرح آن مرتبط باجرای موثر اقدامات تامینی باشد. که بموجب این موافقت‌نامه بدولت ایران یا اشخاص مجاز تابع قوانین این دولت بوسیله ممالک متحده آمریکا یا اشخاص مجاز تابع قوانین آن دولت تحویل گردد و یا تجهیزات و وسائلی که هر یک از مواد تحویل شده باین طریق را بکار برد یا بسازد یا روی آن عملی انجام بدهد: مواد اولیه - مواد هسته‌ای ویژه - مواد تعدیل‌کننده یا مواد دیگری که بوسیله کمیسیون تعیین شده باشد. ب - در مورد کلیه مواد اولیه اتمی یا مواد هسته‌ای ویژه که بموجب این موافقت‌نامه از طرف دولت ممالک متحده آمریکا یا اشخاص مجاز تابع قوانین این دولت به دولت ایران یا اشخاص مجاز تابع قوانین دولت اخیر تحویل می‌گردد و کلیه مواد اولیه و یا مواد هسته‌ای ویژه‌ای که در مورد مواد و تجهیزات و ادوات زیر که باین طریق تحویل شده است بکار رفته یا از آن استخراج شده و یا در نتیجه استفاده از آن تولید گردیده باشد. (1) مواد اولیه اتمی و مواد هسته‌ای ویژه و مواد تعدیل‌کننده یا دیگر موادی که توسط کمیسیون تعیین می‌شود - و (2) رآکتورها - و (3) کلیه تجهیزات و یا وسائل دیگری که از طرف کمیسیون بعنوان قسمتی از آنچه باید در اختیار گذارده شود مشروط باینکه مقررات مندرج در‌بند 2 قسمت ب در این خصوص قابل اجراء باشد (اولا) نگاهداری و تهیه گزارشهای عملیاتی را از دولت ایران بخواهد و بمنظور کمک به تامین رسیدگی به حساب این مواد گزارشهای مربوطه را خواستار گردد و دریافت نماید (ثانیا) خواستار شود کلیه این قبیل مواد که در اختیار دولت ایران یا اشخاص مجاز تابع قوانین آن دولت قرار می‌گیرد مشمول کلیه اقدامات تامینی پیش‌بینی شده در این ماده و تضمینات مندرج آن دولت قرار می‌گیرد مشمول کلیه اقدامات تامینی پیش‌بینی شده در این ماده و تضمینات مندرج در ماده9 گردد (ج) خواستار شود که کلیه مواد هسته‌ای ویژه مذکور در بند 2 (ب) این ماده را که عادتا در مقاصد غیر نظامی در ایران بکار نمیرود و بموجب ماده 4انتقال نیافته و یا بنحو دیگری مورد توافق طرفین قرار نگرفته باشد - در مخازن تاسیساتی که از طرف کمیسیون تعیین می‌شود نگهداری گردد (د) پس از مشاوره با دولت ایران اشخاصی را تعیین نماید که در صورت تقاضای هر یک از طرفین بهمراه اشخاص تعیین شده از طرف دولت ایران به همه جا و به همه اطلاعات لازم برای رسیدگی به حساب مواد اولیه و مواد هسته‌ای ویژه که مشمول مقررات بند 2 (ب) این ماده می‌باشد در ایران دسترسی داشته باشند تا رعایت مواد موافقت‌نامه را معلوم نموده و اندازه گیریهای جداگانه‌ای که ضروری تشخیص دهند - اقدام کنند. (ه) در صورت عدم رعایت مفاد این ماده یا تضمینات مندرج در ماده 9 و در صورت عدم اجرای مفاد این ماده توسط دولت ایران و در مدت زمان معقول- این موافقت‌نامه را معلق ساخته یا به آن خاتمه دهد و استرداد کلیه مواد و تجهیزات و ادواتی را که در بند (2) (ب) این ماده به آن اشاره شده - خواستار‌شود. 3 - دولت ایران و دولت ممالک متحده آمریکا حق دارند در موضوعات بهداشتی و ایمنی با یکدیگر مشورت کنند. 4 - دولت ایران متعهد می‌شود که در اجرای اقدامات تامینی پیش‌بینی شده در این ماده تسهیلات لازم را بعمل آورد.

ماده 9 موافقت‌نامه همکاری بشرح زیر اصلاح می‌شود: دولت ایران تضمین مینماید که: 1 - اقدامات تامینی مندرج در ماده 8 حفظ و رعایت خواهد شد. 2 - لوازم منجمله تجهیزات و ادواتی که از طریق خرید یا طرق دیگر بموجب این موافقت‌نامه بدولت ایران یا به اشخاص مجاز تابع قوانین این دولت منتقل می‌گردد و همچنین مواد هسته‌ای ویژه که در اثر استفاده از این قبیل لوازم و تجهیزات و ادوات بدست میآید - در ساختن سلاحهای اتمی یا تحقیقات مربوط به سلاحهای اتمی و یا توسعه آن‌ها یا دیگر مقاصد نظامی بکار نخواهد رفت. 3 - لوازم منجمله تجهیزات و ادواتی که بموجب این موافقت‌نامه بدولت ایران یا به اشخاص مجاز تابع قوانین این دولت منتقل می‌گردد باشخاص غیر مجاز یا به خارج از قلمرو دولت ایران - منتقل نخواهد گردید - مگر در موردی که کمیسیون با چنین انتقالی به کشور یا به گروهی از کشورهای دیگر‌موافقت نماید و در این صورت نیز فقط چنانچه از نظر کمیسیون این انتقال در حدود مفاد یک موافقت‌نامه همکاری بین دولت ممالک متحده آمریکا با کشور یا گروهی از کشورهای دیگر تشخیص داده می‌شود.

قسمت الف از ماده 9 موافقت‌نامه همکاری بشرح زیر اصلاح می‌گردد: 1 - دولت ایران و دولت ممالک متحده آمریکا توجه دارند که طبق موافقتنامه‌ای که بین آن‌ها و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در چهارم دسامبر 1964 به امضاء رسیده آژانس مذکور اقدامات تامینی را درباره مواد و تجهیزات و وسائل تسهیلاتی انتقال یافته به ایران - طبق موافقت‌نامه همکاری حاضر اجرا مینماید. طرفین موافقت دارند که اقدامات تامینی آژانس را بنحو مندرج در موافقت‌نامه سه جانبه طبق آخرین اصلاحی که در آن بعمل آید و یا بموجب موافقت‌نامه سه جانبه جدیدی که جایگزین آن باشد - همچنان نسبت به مواد و تجهیزات و وسائل تسهیلاتی انتقال یافته طبق این موافقت‌نامه مجری خواهد بود و وقوف دارند که حق اعمال اقدامات تامینی که طبق ماده 8 این موافقت‌نامه بدولت ممالک متحده داده شده - در مدت و تا حدودی که اقدامات تامینی آژانس در مورد چنین مواد و تجهیزات و وسائل تسهیلاتی اجرا می‌شود - معلق خواهد ماند. 2 - چنانچه موافقت‌نامه سه جانبه جاری - که در بند اول ماده حاضر بدان اشاره شده - قبل از انقضای مدت موافقت‌نامه حاضر خاتمه یابد و طرفین نتوانند بفوریت در قبول اقدامات تامینی آژانس موافقت نمایند هر یک از طرفین می‌تواند خاتمه این موافقت‌نامه را کتبا اعلام نماید. چنانچه موافقت‌نامه حاضر از طرف هر یک از طرفین خاتمه یابد دولت ایران بنا به تقاضای دولت ممالک متحده آمریکا کلیه مواد هسته‌ای ویژه را که بموجب موافقت‌نامه حاضر دریافت نموده و در آن تاریخ در اختیار این دولت یا اشخاص تابع قوانین آن می‌باشد بدولت آمریکا مسترد خواهد داشت. دولت ایالات متحده آمریکا خسارت دولت ایران یا اشخاص تابع قوانین این دولت را نسبت به منافع آن‌ها درباره موادی که بدین ترتیب مسترد می‌گردد طبق جدول قیمت‌های کمیسیون که در آن زمان در ممالک متحده آمریکا رایج باشد - جبران خواهد نمود.

ماده یازده اصلاح شده موافقت‌نامه همکاری مجددا بشرح زیر اصلاح می‌گردد: این موافقت‌نامه از تاریخی لازم‌الاجراء خواهد بود که هر یک از دو دولت اعلام کتبی دائر به انجام تشریفات قانونی تصویب را که بموجب قوانین اساسی برای لازم‌الاجراء شدن چنین موافقتنامه‌ای مقرر است از دولت دیگر دریافت نموده باشد و برای مدت بیست سال معتبر خواهد بود .

این اصلاحیه از تاریخی لازم‌الاجراء خواهد بود که هر یک از دو دولت اعلام کتبی دائر به انجام تشریفات قانونی تصویب را که بموجب قوانین اساسی برای لازم‌الاجراء شدن چنین اصلاحاتی مقرر است از دولت دیگر دریافت نموده باشد و برای مدت مذکور در موافقت‌نامه همکاری بنحوی که بدین‌وسیله اصلاح شده است - معتبر خواهد بود. بنا بمراتب – امضاء‌کنندگان زیر که دارای اختیار لازم می‌باشند این اصلاحیه را امضاء نمودند. در تاریخ هیجده مارس 1969 در واشنگتن در دو نسخه تنظیم گردید. از طرف دولت ایران از طرف دولت ممالک متحده آمریکا اصلاحیه فوق مشتمل بر یک مقدمه و هفت ماده منضم بقانون اصلاحیه موافقت‌نامه همکاری بین دولت ایران و دولت ممالک متحده آمریکا راجع باستفاده‌های غیر نظامی از انرژی اتمی می‌باشد. رئیس مجلس شورای ملی - عبدالله ریاضی