سند الحاقی (پروتکل) ارزیابی اثرات زیست محیطی فرامرزی الحاقی به معاهده (کنوانسیون) چهارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر مشتمل بر یک مقدمه و بیست و سه ماده و سه پیوست به شرح پیوست تصویب و اجازه مبادله اسناد آن داده میشود.
رعایت اصل هفتاد و هفتم (77) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در مورد هرگونه اصلاح سند الحاقی (پروتکل) الزامی است.
بسم الله الرحمن الرحیم سند الحاقی (پروتکل) ارزیابی اثرات زیست محیطی فرامرزی الحاقی به معاهده (کنوانسیون) چهارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر
مقدمه دولتهای ساحلی دریای خزر: جمهوری آذربایجان جمهوری اسلامی ایران جمهوری قزاقستان فدراسیون روسیه ترکمنستان که از این پس طرفهای متعاهد خوانده میشوند، و عضو معاهده (کنوانسیون) چهارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر، منعقده در تهران، جمهوری اسلامی ایران، به تاریخ 1382/8/12 (4 نوامبر 2003) میباشند که از این پس «معاهده (کنوانسیون)» خوانده میشود؛ با تاکید مجدد بر عزم خود به اجرای مواد (7)، (17) و (18) معاهده (کنوانسیون)؛ با عزم به افزایش تفاهم و همکاری منطقهای بین طرفهای متعاهد در حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر؛ با تصدیق اینکه اعمال ارزیابی اثرات زیست محیطی در مراحل اولیه تصمیمگیری در مورد فعالیتهای پیشنهادی موجب ارتقای اجرای اصول توسعه پایدار میگردد؛ با عنایت به اهمیت دسترسی به اطلاعات و مشارکت عمومی در تصمیمگیری در مسائل زیست محیطی؛ به ترتیب زیر موافقت نمودند:
کاربرد اصطلاحات از نظر این سند الحاقی (پروتکل): (الف) «طرف مبدا» به معنی طرف (های) متعاهد این سند الحاقی (پروتکل) است که فعالیت پیشنهادی فهرست شده در پیوست 1 این سند الحاقی (پروتکل) در قلمرو تحت صلاحیت آن (ها) به اجرا در میآید؛ (ب) «طرف تاثیرپذیر» به معنی طرف (های) متعاهد این سند الحاقی (پروتکل) است که احتمال میرود از اثرات فرامرزی فعالیت پیشنهادی آسیب ببیند. منطقه دریایی که در آن طرف (های) متعاهد ممکن است به عنوان طرف تاثیرپذیر شناخته شود طبق مقررات معاهده (کنوانسیون) وضعیت حقوقی دریای خزر پس از لازم الاجرا شدن آن توسط تمام طرفهای متعاهد، تعیین خواهد شد. (پ) «طرفهای ذی ربط» به معنی طرف مبدا و طرف تاثیرپذیر در فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی موضوع این سند الحاقی (پروتکل) میباشند؛ (ت) «ارزیابی اثرات زیست محیطی» به معنی فرآیند ملی ارزیابی احتمال تاثیرگذاری فعالیت پیشنهادی بر محیط زیست میباشد؛ (ث) «فعالیت پیشنهادی» به معنی هر فعالیت یا هر تغییر عمده در یک فعالیت منوط به تصمیم مقام صلاحیت دار طبق فرآیند ملی ارزیابی اثرات زیست محیطی حاکم میباشد؛ (ج) «اثرات» به معنی هرگونه اثر ناشی از اجرای فعالیت پیشنهادی بر محیط زیست دریایی دریای خزر از جمله گیاهان، جانوران، خاک، هوای جوی (اتمسفر)ی، آب، آب و هوا، منظره، بناهای تاریخی و یا تعامل بین این عوامل میباشد؛ اثرات همچنین شامل تاثیر بر سلامت و ایمنی انسانی، میراث فرهنگی، شرایط اجتماعی - اقتصادی و شرایط دیگری که از تغییرات در عوامل مذکور حادث شود میباشد؛ (چ) « تاثیر فرامرزی» به معنی هرگونه تاثیر ناشی از اجرای فعالیت پیشنهادی از سوی طرف مبدا بر طرف متعاهد دیگر میباشد؛ (ح) «عموم» به معنی یک یا چند شخص حقیقی یا حقوقی میباشد؛ (خ) «مقام صلاحیت دار»به معنی مقام (های) منصوب شده از سوی یک طرف متعاهد به - عنوان مسوول اجرای وظایف مذکور در این سند الحاقی (پروتکل) میباشد؛ (د) « نقطه تماس اطلاعرسانی» به معنی نقطه یا نقاط تماس یک طرف متعاهد است که از سوی هر یک از طرفهای متعاهد مشخص شده و به اطلاع سایر طرفهای متعاهد و دبیرخانه رسانده شده باشند و مسئوولیت دریافت اطلاعیه و حصول اطمینان از اطلاع یافتن مقام صلاحیت دار را عهده دار میباشند؛ (ذ) «پشتیبان طرح (پروژه)» به معنی آغازگر، از جمله مقام دولتی است که مجوز فعالیت پیشنهادی را طبق فرآیند ملی به اجرا در میآورد؛ (ر) «اجلاس طرفهای متعاهد» به معنی نهاد موضوع ماده (22) معاهده (کنوانسیون) میباشد؛ (ز) « دبیرخانه» به معنی نهاد موضوع ماده (23) معاهده (کنوانسیون) میباشد.
هدف هدف از این سند الحاقی (پروتکل) پیشگیری، کاهش و مهار آلودگی محیط زیست دریایی و اراضی آسیبپذیر به علت نزدیکی به دریا و ارتقای حفاظت از تنوع زیستی و استفاده معقول از منابع طبیعی آن و حمایت از سلامت انسانی از طریق اجرای موثر و شفاف فرآیندهای ارزیابی اثرات زیست محیطی هر نوع فعالیت پیشنهادی در چهارچوب فرامرزی است که ممکن است موجب اثرات مهم فرامرزی بر محیط زیست دریایی و همچنین اراضیای شود که به علت نزدیکی با دریا دچار آسیب میشوند.
دامنه شمول طبق ماده (3) معاهده (کنوانسیون)، این سند الحاقی (پروتکل) نسبت به محیط زیست دریایی دریای خزر با در نظر گرفتن تغییرات سطح آب آن و آلودگی ناشی از منابع مستقر در خشکی اعمال میگردد.
مقررات عمومی
هر یک از طرفهای متعاهد تدابیر حقوقی، اداری یا سایر اقدامات لازم را به منظور اجرای مفاد این سند الحاقی (پروتکل)، با توجه به فعالیتهای پیشنهادی مندرج در پیوست (1) که احتمال میرود موجب اثرات مهم فرامرزی تعیین شده طبق معیارهای مذکور در پیوست (2) این سند الحاقی (پروتکل) گردد، برای ایجاد فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی به عمل خواهند آورد تا امکان مشارکت عمومی و تهیه اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی مذکور در پیوست (3) این سند الحاقی (پروتکل) فراهم گردد.
هر یک از طرفهای متعاهد اطمینان حاصل خواهد نمود که قبل از هرگونه تصمیم در خصوص صدور اجازه یا اجرای فعالیتهای پیشنهادی مذکور در پیوست (1) این سند الحاقی (پروتکل) که احتمال میرود موجب اثرات مهم فرامرزی گردد، فعالیت پیشنهادی مشمول فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی به موجب این سند الحاقی (پروتکل) میباشد.
هر یک از طرفهای متعاهد نقطه تماس اطلاعرسانی خود را به طرفهای متعاهد و دبیرخانه اعلام خواهد نمود. دبیرخانه اطلاعات مربوط به نقاط تماس اطلاعرسانی را به روش الکترونیکی یا سایر روشهای مناسب در دسترس طرفهای متعاهد قرار خواهد داد.
طرفهای ذی ربط مشارکت موثر عمومی در فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی فعالیت پیشنهادی به موجب این سند الحاقی (پروتکل) را از مراحل اولیه فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی تضمین خواهند نمود.
به موجب این سند الحاقی (پروتکل)، طرفهای ذی ربط فرصتهای برابر برای مشارکت عمومی طرفهای مبدا و تاثیرپذیر در فرآیندهای ارزیابی اثرات زیست محیطی نسبت به فعالیت پیشنهادی را تضمین خواهند نمود و کمکها و توصیههای لازم را در اختیار عموم قرار خواهند داد.
مفاد این سند الحاقی (پروتکل) بر حق طرفهای متعاهد برای اجرای قوانین و مقررات ملی یا موازین اداری در راستای منافع امنیت ملی تاثیر نخواهد گذاشت.
مفاد این سند الحاقی (پروتکل) بر حق طرفهای متعاهد برای حفظ یا ارائه تدابیر اضافی در ارتباط با موضوعات مندرج در این سند الحاقی (پروتکل) تاثیر نخواهد گذاشت.
مفاد این سند الحاقی (پروتکل) به هیچ یک از تعهدات طرفهای متعاهد به موجب حقوق بینالملل در خصوص ارزیابی اثرات زیست محیطی در چهارچوب فرامرزی لطمهای وارد نمیکند.
اطلاعیه
در مورد فعالیت پیشنهادی مندرج در پیوست (1) این سند الحاقی (پروتکل)، مقام صلاحیت دار طرف مبدا به محض اطلاع از فعالیت پیشنهادی که احتمال میرود موجب اثرات مهم فرامرزی گردد، از طریق نقطه تماس اطلاعرسانی، مراتب را به هر طرف متعاهدی که بالقوه طرف تاثیرپذیر قلمداد میشود و دبیرخانه جهت مطلع کردن سایر طرفهای متعاهد، اعلام خواهد نمود.
این اطلاعیه از جمله شامل موارد زیر خواهد بود: (الف) اطلاعات مربوط به فعالیت پیشنهادی، از جمله هرگونه اطلاعات موجود در زمان صدور اطلاعیه در مورد اثرات احتمالی فرامرزی آن و ویژگی تصمیمهای احتمالی در مورد فعالیت پیشنهادی؛ (ب) چهارچوب زمانی معقول برای تسلیم پاسخ طرف تاثیرپذیر به اطلاعیه، که این چهارچوب زمانی از 30 روز از زمان دریافت اطلاعیه به زبانهای انگلیسی و روسی به گونه پیشبینی شده در بند (3) ماده (5) این سند الحاقی (پروتکل) کمتر نخواهد بود؛ (پ) اطلاعات مربوط به فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی مورد نظر، از جمله جدول زمانی مراحل بعدی فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی، به ویژه مراحل موضوع مواد (6)، (7) و (8) این سند الحاقی (پروتکل).
طرف مبدا، اسناد اطلاعیه را به زبان رسمی خود به همراه ترجمه انگلیسی یا روسی ارائه خواهد نمود. دبیرخانه ترجمه اسناد اطلاعیه را در صورت اقتضاء به انگلیسی یا روسی بر عهده خواهد داشت.
مقام صلاحیت دار طرف مبدا اطمینان حاصل خواهد نمود که نقطه تماس اطلاعرسانی طرف تاثیرپذیر و دبیرخانه، اطلاعیه را دریافت نموده باشند.
مقام صلاحیت دار طرف تاثیرپذیر ظرف مهلت زمانی تعیین شده در اطلاعیه به مقام صلاحیت دار طرف مبدا پاسخ خواهد داد و دبیرخانه را از قصد خود برای مشارکت یا عدم مشارکت در فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی فعالیت پیشنهادی آگاه خواهد کرد.
چنانچه طرف تاثیرپذیر اعلام نماید که قصد مشارکت در فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی فعالیت پیشنهادی را ندارد، یا طی مهلت زمانی مذکور در اطلاعیه پاسخ ندهد، مفاد بندهای (7) و (8) این ماده و مواد (6) تا (11) این سند الحاقی (پروتکل) به استثنای تعهد طرف مبدا مبنی بر ارسال پیش نویس اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی به دبیرخانه، به موجب جزء (ب) بند (3) ماده (7) این سند الحاقی (پروتکل) اعمال نخواهد شد.
چنانچه طرف تاثیرپذیر قصد مشارکت خود در فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی فعالیت پیشنهادی را اعلام نماید، طرف تاثیرپذیر در پاسخ خود به اطلاعیه یا بلافاصله پس از آن موارد زیر را در اختیار طرف مبدا قرار خواهد داد: (الف) اطلاعات مربوط به فرآیند مشورتی عمومی در طرف تاثیرپذیر؛ (ب) در صورت لزوم، درخواست درج موضوعات خاص در تحقیقات ارزیابی اثرات زیست محیطی؛ (پ) خلاصهای از اطلاعات موجود در خصوص مسائل مطرح شده در جزء (ب).
بنا به درخواست طرف مبدا، طرف تاثیرپذیر هرگونه اطلاعات مربوط به محیط زیست بالقوه در معرض آسیب که بهطور معقول قابل تهیه است را چنانچه این اطلاعات برای تهیه اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی ضروری باشد، ارائه خواهد نمود.
هرگاه یک طرف متعاهد نگرانیهای معقولی داشته باشد دال بر اینکه از اثرات مهم زیست محیطی فرامرزی یک فعالیت پیشنهادی آسیب خواهد دید و در صورتی که اطلاعیهای طبق بند (1) این ماده صادر نشده باشد، طرف مبدا بنا به درخواست طرف متعاهد مذکور، اطلاعات کافی در مورد اینکه آیا فعالیت پیشنهادی تاثیر فرامرزی مهمی را به جا خواهد گذاشت یا خیر، در اختیار آن طرف قرار خواهد داد. در صورت لزوم، این طرفها در خصوص مشارکت احتمالی در فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی، با یکدیگر مشورت خواهند نمود.
ارتباطات بین طرفهای ذی ربط
مقامهای صلاحیت دار طرفهای ذی ربط در خصوص موارد زیر مشورت و توافق خواهند نمود: (الف) شکل و زبان (های) مورد نیاز اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی، از جمله هرگونه اطلاعاتی که قرار است برای مشورتها و بررسی عمومی توسط مقام صلاحیت دار طرف تاثیرپذیر ارائه گردد؛ (ب) جزئیات ترتیبات مربوط به ارتباطات بین طرفهای ذی ربط از جمله نقش مقامهای صلاحیت دار طرفهای ذی ربط و پشتیبان طرح (پروژه)؛ (پ) چهارچوب زمانی بررسی اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی توسط طرف تاثیرپذیر که این مدت از 90 روز بیشتر نخواهد بود.
طرفهای ذی ربط میتوانند، در صورت اقتضاء در خصوص روشهای تعامل برای انجام وظایف به موجب این سند الحاقی (پروتکل) توافق نمایند.
تهیه و ارسال پیش نویس اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی
تحقیقات ارزیابی اثرات زیست محیطی طبق قوانین و رویههای ملی طرف مبدا انجام شده و تا حد امکان به هر موضوعی که از سوی طرف تاثیرپذیر به موجب بند (7) ماده (5) این سند الحاقی (پروتکل) مطرح میشود خواهد پرداخت.
طرف مبدا اطمینان حاصل خواهد نمود که پشتیبان طرح (پروژه) پیش نویسی از اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی را به منظور مشورتها و بررسی عمومی توسط مقام صلاحیت دار طرف تاثیرپذیر تهیه خواهد نمود. پیش نویس اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی به شکل و زبانی (زبانهایی) تنظیم خواهد شد که طرفهای ذی ربط به موجب بند (1) ماده (6) این سند الحاقی (پروتکل) در مورد آن به توافق رسیده باشند و حداقل شامل محتوای موارد مذکور در پیوست 3 این سند الحاقی (پروتکل)به علاوه اطلاعات درخواست شده از سوی طرف تاثیرپذیر به موجب بند (1) ماده (6) این سند الحاقی (پروتکل) خواهد بود.
طرف مبدا پیش نویس اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی را برای مقامهای زیر ارسال خواهد نمود: (الف) مقام صلاحیت دار طرف تاثیرپذیر؛ (ب) دبیرخانه به منظور آنکه این اطلاعات را حسب درخواست در اختیار هر یک از طرفهای متعاهد قرار دهد.
بررسی اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی و مشورتهای عمومی
طرفهای ذی ربط اطمینان حاصل خواهند نمود که در مناطقی که احتمال بروز آسیب وجود دارد، عموم همانگونه که در بند (1) ماده (6) این سند الحاقی (پروتکل) توافق شده است نسبت به موارد زیر مطلع گردند: (الف) فعالیت پیشنهادی؛ (ب) در دسترس بودن پیش نویس اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی؛ (پ) فرصت و فرآیند مشورتهای عمومی از طریق اعلامیههای عمومی یا روشهای مناسب دیگر.
طرفهای ذی ربط اطمینان حاصل خواهند نمود که پیش نویس اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی، از جمله در صورت اقتضاء به صورت مکتوب، طبق مقررات ملی در دسترس عموم بوده و به آسانی قابل تهیه باشد، از جمله در مکانهایی که برای عموم آزاد است.
طرفهای ذی ربط اطمینان حاصل خواهند نمود که در مناطقی که احتمال بروز آسیب وجود دارد عموم از این فرصت برخوردار باشند که نظر خود در مورد فعالیت پیشنهادی را به مقامهای صلاحیت دار طرفهای ذی ربط اعلام نمایند. این نظرات به مقام صلاحیت دار طرف مبدا یا مطابق توافق به عمل آمده در جزء (ب) بند (1) ماده (6) این سند الحاقی (پروتکل) ارسال خواهد شد.
مقام صلاحیت دار طرف تاثیرپذیر پیش نویس اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی را طی مدت زمان تعیین شده توسط طرف مبدا به موجب جزء (پ) بند (1) ماده (6) این سند الحاقی (پروتکل) بررسی کرده و نسبت به آن اظهار نظر خواهد نمود و نظرات خود را برای مقام صلاحیت دار طرف مبدا ارسال خواهد کرد.
طرف مبدا اطمینان حاصل خواهد کرد که پشتیبان طرح (پروژه): (الف) نظرات دریافت شده را خلاصه نموده و، در صورت لزوم، ترجمه نماید؛ (ب) در صورت نیاز، تحقیقات بیشتر به عمل آورد؛ (پ) نظرات دریافت شده از عموم و مقامهای صلاحیت دار طرفهای تاثیرپذیر را در اسناد نهایی ارزیابی اثرات زیست محیطی خواهد گنجاند و توضیح خواهد داد که این نظرات به چه نحو مد نظر قرار گرفتهاند.
مشورتهای طرفهای ذی ربط
بنا به درخواست طرف تاثیرپذیر و پیش از اتخاذ تصمیم نهایی در خصوص فعالیت پیشنهادی، طرف مبدا با طرف تاثیرپذیر از جمله در خصوص تدابیری جهت کاهش اثرات بالقوه فرامرزی مشورت خواهد کرد.
در ابتدای این مشورتها طرفهای ذی ربط در مورد چهارچوب زمانی معقول برای مدت زمان این مشورتها توافق خواهند نمود، در حالیکه دوره زمانی مشورتها نباید بیش از 180 روز باشد، مگر آنکه در طی دوره زمانی مشورت به گونه دیگری تصمیمگیری شود.
تصمیم نهایی در خصوص اجرای فعالیت پیشنهادی
مقام صلاحیت دار طرف مبدا هنگام بررسی اسناد نهایی ارزیابی اثرات زیست محیطی و اتخاذ تصمیم نهایی در خصوص فعالیت پیشنهادی، نظرات دریافت شده به موجب ماده (8) این سند الحاقی (پروتکل) را مدنظر قرار خواهد داد.
مقام صلاحیت دار طرف مبدا تصمیم نهایی در خصوص فعالیت پیشنهادی را به همراه علل و ملاحظاتی که این تصمیم بر آنها استوار است، از جمله اطلاعات مربوط به اینکه نظرات دریافت شده چگونه مدنظر قرار گرفتهاند، در اختیار مقام صلاحیت دار طرف تاثیرپذیر و دبیرخانه قرار خواهد داد.
طرفهای ذی ربط اطمینان حاصل خواهند نمود که اطلاعات مربوط به تصمیم نهایی در خصوص فعالیت پیشنهادی و اطلاعات مربوط به نحوه در نظر گرفتن نظرات دریافت شده، در اختیار اشخاصی که به موجب بند (3) ماده (8) این سند الحاقی (پروتکل) اظهارنظر نمودهاند قرار خواهد گرفت.
تجزیه و تحلیل پس از طرح (پروژه)
با در نظر گرفتن تاثیرات مخرب مهم فرامرزی احتمالی فعالیت که ارزیابی اثرات زیست محیطی آن بر اساس این سند الحاقی (پروتکل) به انجام رسیده است، طرفهای ذی ربط بنا به درخواست هر یک از طرفها تعیین خواهند کرد که آیا تجزیه و تحلیل پس از طرح (پروژه) سودمند خواهد بود یا خیر، و در صورت سودمندی تا چه اندازه به اجرا در خواهد آمد.
هرگونه تجزیه و تحلیل پس از طرح (پروژه) با در نظر گرفتن اهداف زیر اجرا خواهد شد: (الف) نظارت بر رعایت شرایط مقرر در مجوز یا تاییدیه فعالیت و موثر بودن اقدامات کاهشی؛ (ب) بررسی یک اثر از لحاظ مدیریت صحیح و به منظور فائق آمدن بر ابهامات؛ (پ) تعیین صحت پیشبینیهای قبلی به منظور انتقال تجربه به فعالیتهای مشابه آتی.
چنانچه در نتیجه تجزیه و تحلیل پس از طرح (پروژه)، هر یک از طرفهای متعاهد دلایل معقول دال بر وجود اثرات مخرب مهم فرامرزی ارائه نماید، یا عواملی کشف گردد که ممکن است منجر به چنین اثراتی شود، طرف مذکور بلافاصله مراتب را به اطلاع طرف مبدا و دبیرخانه خواهد رساند. در این صورت، طرفهای ذی ربط بلافاصله به مشورت خواهند پرداخت و در صورت لزوم اقدامات مقتضی را برای از میان برداشتن یا کاهش این اثرات به عمل خواهند آورد.
گزارش دهی هر یک از طرفهای متعاهد گزارشی از اجرای مفاد این سند الحاقی (پروتکل) را به شکل و در فواصل زمانی تعیین شده در فراهمایی طرفها به دبیرخانه ارائه خواهد نمود.
مقررات سازمانی
از نظر این سند الحاقی (پروتکل) و طبق بند (10) ماده (22) معاهده (کنوانسیون)، فراهمایی طرفها از جمله موارد زیر را انجام خواهد داد: (الف) نظارت بر اجرای این سند الحاقی (پروتکل)؛ (ب) نظارت بر محتوای این سند الحاقی (پروتکل)؛ (پ) بررسی و تصویب پیوستهای این سند الحاقی (پروتکل)؛ (ت) بررسی و تصویب هرگونه اصلاحیه این سند الحاقی (پروتکل) یا پیوستهای آن؛ (ث) بررسی گزارشهایی که توسط دبیرخانه راجع به موضوعات مربوط به اجرای این سند الحاقی (پروتکل) ارائه میشود؛ (ج) در صورت لزوم، ایجاد نهادهای فرعی برای اجرای این سند الحاقی (پروتکل)؛ (چ) در صورت اقتضاء مطالبه خدمات مالی و فنی نهادهای بینالمللی و موسسات علمی مربوط برای دستیابی به اهداف این سند الحاقی (پروتکل)؛ (ح) انجام سایر وظایفی که برای اجرای این سند الحاقی (پروتکل) لازم است.
طبق بند (4) ماده (23) معاهده (کنوانسیون)، دبیرخانه از جمله باید: (الف) اطلاعات مربوط به نقاط تماس اطلاعرسانی تمامی طرفهای متعاهد را به شیوه الکترونیکی یا روشهای مناسب دیگر، در دسترس طرفهای متعاهد قرار دهد؛ (ب) اطلاعات دریافتی به گونه مقرر از طرف مبدا در اجرای این سند الحاقی (پروتکل)، شامل موارد زیر، را دریافت و به شیوه الکترونیکی یا روشهای مناسب دیگر در دسترس قرار دهد: (1) اطلاعیههای مربوط به فعالیتهای پیشنهادی طبق بند (3) ماده (5) این سند الحاقی (پروتکل)؛ (2) اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی ارائه شده توسط طرف مبدا طبق بند (3) ماده (7) این سند الحاقی (پروتکل)؛ (3) تصمیم نهایی در خصوص فعالیت پیشنهادی به همراه دلائل و ملاحظاتی که مبتنی بر آن است، از جمله اطلاعات مربوط به نحوه مدنظر قرار دادن نظرات دریافت شده طبق بند (2) ماده (10) این سند الحاقی (پروتکل). (پ) تهیه و ارسال گزارش موضوعات مربوط به اجرای این سند الحاقی (پروتکل)؛ (ت) بررسی درخواستها و اطلاعات دریافتی از طرفهای متعاهد و مشورت با آنها در خصوص موضوعات مربوط به اجرای این سند الحاقی (پروتکل)؛ (ث) تا حد امکان، ترغیب تبادل اطلاعات و همکاری بین طرفهای متعاهد و مساعدت به طرفهای متعاهد جهت اجرای مفاد این سند الحاقی (پروتکل)؛ (ج) ایجاد ترتیبات لازم برای تامین کمکها و توصیههای فنی برای اجرای موثر این سند الحاقی (پروتکل)، در صورت درخواست هر طرف متعاهد؛ (چ) در صورت اقتضا، همکاری با سازمانها و برنامههای منطقهای و بینالمللی ذی ربط؛ (ح) انجام سایر وظایفی که ممکن است توسط اجلاس طرفها تعیین گردد.
تامین بودجه
به منظور تحقق اهداف این سند الحاقی (پروتکل)، طرفهای متعاهد تا حد امکان از وجود منابع مالی برای تدوین و اجرای برنامهها، طرح (پروژه) ها و اقدامات مربوط اطمینان حاصل خواهندکرد. به این منظور، طرفهای متعاهد: (الف) منابع مالی داخلی برای این اهداف را تعهد خواهند نمود؛ (ب) تدارک منابع مالی از منابع و ساز و کارهای دوجانبه یا چندجانبه، از جمله کمکها و وامها، را تشویق خواهند کرد؛ (پ) به جستجوی روشها و مشوقهای مبتکرانه برای تدارک و هدایت منابع، از جمله منابع بنیادها، نهادهای دولتی کشورهای دیگر، سازمانهای بینالمللی، سازمانهای غیردولتی و نهادهای بخش خصوصی، خواهند پرداخت.
مقررات مالی معاهده (کنوانسیون)، با اعمال اصلاحات لازم، در مورد این سند الحاقی (پروتکل) اعمال خواهد شد، مگر آنکه اجلاس طرفها به گونه دیگری تصمیمگیری کند.
تامین مالی تمامی فعالیتهای موضوع این سند الحاقی (پروتکل) و اجرای آنها از طریق اختصاص بودجه توسط طرفهای متعاهد و سایر منابع، مطابق با قوانین داخلی صورت خواهد گرفت.
حل و فصل اختلافها هرگونه اختلاف بین طرفهای متعاهد در ارتباط با اجرا یا تفسیر مفاد این سند الحاقی (پروتکل)، به موجب ماده (30) معاهده (کنوانسیون) حل و فصل خواهد شد.
تصویب و لازم الاجرا شدن سند الحاقی (پروتکل)
این سند الحاقی (پروتکل) با تصمیم به اتفاق آرای طرفهای متعاهد طی اجلاس طرفها تصویب خواهد شد.
این سند الحاقی (پروتکل) از تاریخ 29 تیر 1397 (20 ژوئیه 2018) تا تاریخ 29 تیر 1398 (20 ژوئیه 2019) در شهر تهران فقط برای امضای دولتهای ساحلی دریای خزر مفتوح میباشد.
این سند الحاقی (پروتکل) منوط به تنفیذ، پذیرش یا تصویب دولتهای ساحلی دریای خزر خواهد بود، و از تاریخی که سند الحاقی (پروتکل) برای امضا بسته میشود، برای الحاق هر یک از دولتهای ساحلی دریای خزر مفتوح خواهد بود.
اسناد تنفیذ، پذیرش، تصویب یا الحاق به امین معاهده (کنوانسیون) تسلیم خواهد شد.
این سند الحاقی (پروتکل) در نودمین روز پس از تاریخ تسلیم سند تنفیذ، پذیرش، تصویب یا الحاق توسط تمامی دولتهای ساحلی دریای خزر لازم الاجرا خواهد شد.
تصویب اصلاحات و پیوستهای سند الحاقی (پروتکل) و اصلاحات پیوستها هر یک از طرفهای متعاهد میتواند اصلاح این سند الحاقی (پروتکل) یا افزودن پیوستهایی به آن و نیز اصلاح پیوستهای آن را پیشنهاد نماید. این اصلاحات و پیوستها توسط طرفهای متعاهد تصویب و طبق مواد (24)، (25) و (34) معاهده (کنوانسیون) لازم الاجرا خواهند شد.
تاثیر سند الحاقی (پروتکل) بر قوانین ملی مفاد این سند الحاقی (پروتکل) بر حق طرفهای متعاهد برای اتخاذ تدابیر شدیدتر ملی جهت اجرای این سند الحاقی (پروتکل) تاثیر نخواهد گذاشت.
ارتباط با سایر معاهدات بینالمللی هیچ یک از مفاد این سند الحاقی (پروتکل) به حقوق و تعهدات طرفهای متعاهد به موجب سایر معاهدات بینالمللی که عضو آن هستند لطمهای وارد نمیسازد.
قید تحدید تعهد هیچگونه قید تحدید تعهدی را نمیتوان برای این سند الحاقی (پروتکل) در نظر گرفت.
امین امین این سند الحاقی (پروتکل)، همان امین معاهده (کنوانسیون) خواهد بود.
متون معتبر متون آذری، انگلیسی، فارسی، قزاقی، روسی و ترکمنی این سند الحاقی (پروتکل) دارای اعتبار یکسان میباشد. در صورت بروز اختلاف در تفسیر یا اجرای این سند الحاقی (پروتکل)، متن انگلیسی ملاک خواهد بود.
ارتباط با مذاکرات راجع به وضعیت حقوقی دریای خزر هیچ یک از مفاد این سند الحاقی (پروتکل) به گونهای تفسیر نخواهد شد که پیش قضاوت در مورد نتایج مذاکرات مربوط به وضعیت نهایی حقوقی دریای خزر باشد.
در گواهی مراتب بالا، امضاکنندگان زیر که بهطور مقتضی بدین منظور مجاز شدهاند، این سند الحاقی (پروتکل) را امضا نمودند. این سند الحاقی (پروتکل) در شهر مسکو در روز بیست و نهم تیر سال یکهزار و سیصد و نود و هفت شمسی برابر با بیستم ژوئیه دو هزار و هجده میلادی تنظیم گردید.
پیوست 1- فهرست فعالیتها
پالایشگاههای نفت خام (به استثنای موسساتی که صرفا به تولید روانکنندهها از نفت خام میپردازند) و تاسیسات مربوط به تولید روزانه 500 تن یا بیشتر زغال سنگ یا شنهای قیردار به صورت گازی و مایع؛
نیروگاههای حرارتی یا سایر تاسیسات سوختی که میزان خروجی آنها 300 مگاوات یا بیش از آن باشد؛
نیروگاههای هستهای یا سایر واکنشگاه (رآکتور)های هستهای، از جمله اوراق کردن یا برچیدن این قبیل نیروگاهها یا واکنشگاه (رآکتور)ها[پاورقی 1] به استثنای تاسیسات تحقیقاتی برای تولید و تبدیل مواد شکافتپذیر و غنی که حداکثر قدرت آن از یک کیلو وات بار حرارتی مستمر تجاوز ننماید.
پاورقی 1- از لحاظ این سند الحاقی (پروتکل)، هرگاه تمام سوخت هستهای و سایر عناصر آلوده به پرتوزا (رادیواکتیو) از محل تاسیسات بهطور دائم خارج شده باشند، این قبیل تاسیسات، نیروگاه هستهای و سایر واکنشگاه (رآکتور)های هستهای محسوب نمیشوند.
تاسیساتی که صرفا برای تولید یا غنیسازی سوختهای اتمی، بازفرآوری یا انبار کردن سوختهای هستهای تحت تشعشع، و دفع و فرآوری زبالههای پرتوزا (رادیواکتیو) طراحی شدهاند.
تاسیسات عمده گداخت اولیه آهن و فولاد ریخته گری و تولید فلزات غیرآهنی.
تاسیسات استخراج آزبست و فرآوری و تبدیل آزبست و محصولات حاوی آزبست: محصولات سیمان حاوی آزبست، که تولید سالانه آن بیش از 20/000 تن محصول نهایی باشد؛ مواد سایشی که تولید سالانه آن بیش از 50 تن محصول نهایی باشد؛ و سایر موادی که سالانه بیش از 200 تن آزبست مصرف میکنند.
تاسیسات یکپارچه شیمیایی و پتروشیمی.
احداث، بازسازی و/یا تعریض بزرگراه، آزادراه[پاورقی 2] و خطوط آهن راه دور، از جمله احداث پلهای مهم مرتبط با این راهها و فرودگاهها[پاورقی 3] که طول باند اصلی آنها 2/100 متر یا بیشتر باشد.
پاورقی 2- از نظر این سند الحاقی (پروتکل): «آزاد راه» به معنی جادهای است که بهطور خاص برای رفت و آمد موتوری طراحی و ساخته شده، و املاک واقع در مجاورت بزرگراه به آن دسترسی ندارند، و: (الف) مسیرهای رفت و برگشت آن از یکدیگر مجزا بوده و با خط جداکننده، یا در موارد استثنائی به روشهای دیگر، از هم جدا شده باشند، مگر در نقاط خاص یا به صورت موقت؛ (ب) هیچ جاده، راه آهن، مسیر قطار خیابانی (تراموا) یا معبر عابر پیادهای بهطور هم سطح آن را قطع ننماید؛ (پ) بهطور خاص به عنوان آزادراه علامتگذاری شده باشد. «بزرگراه» به معنی جاده مورد استفاده رفت و آمد موتوری است که دسترسی به آن صرفا در تقاطعهای نظارت (کنترل) شده صورت میگیرد و به ویژه ایستادن و توقف در مسیرهای رفت و برگشت آن ممنوع باشد.
پاورقی 3 - از نظر این سند الحاقی (پروتکل)، «فرودگاه» به معنی فرودگاهی است که با تعریف مندرج در پیوست 14 معاهده (کنوانسیون) بینالمللی هواپیمایی کشوری، شیکاگو، ایالات متحده آمریکا 1944 (1323) موجد سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری مطابقت داشته باشد.
خطوط لوله انتقال نفت، گاز و فرآوردههای نفتی یا شیمیایی با قطر بزرگ.
بنادر دریایی/ تجاری و آبراههای درون سرزمینی و بنادر مورد استفاده برای تردد در آبراههای درون سرزمینی که عبور شناورهای با ظرفیت بیش از 1/350 تن را امکانپذیر میسازد.
تاسیسات دفع پسماند از طریق سوزاندن، فرآوری شیمیایی و دفن زبالهها.
سدها، مخازن آبی و آبراه (کانال) های بزرگ متصل به دریای خزر.
فعالیتهای استخراج آبهای زیرزمینی یا طرحهای تغذیه مصنوعی آبهای زیرزمینی که حجم سالانه برداشت یا تغذیه آبی آن به میزان 10 میلیون متر مکعب یا بیشتر باشد.
تولید روزانه خمیر چوب، کاغذ و تخته با ظرفیت 200 تن مواد خشک شده در معرض هوا، یا بیشتر.
معادن مهم، معدن کاوی، استخراج و فرآوری سنگهای معدن فلزی و زغال سنگ در محل.
تولید فراساحلی مواد هیدروکربن. استخراج نفت و گاز طبیعی که میزان استخراج آن از 500 تن در روز در مورد نفت و 500/000 متر مکعب در مورد گاز فراتر رود.
تاسیسات عمده ذخیرهسازی نفت، و فرآوردههای پتروشیمی و شیمیایی.
جنگل زدایی در مناطق وسیع.
تاسیسات انتقال منابع آب بین و درون حوزههای آبریز رودخانهای که هدف از این انتقال پیشگیری از کمبودهای احتمالی آب باشد و میزان آب انتقال یافته از 100 میلیون مترمکعب در سال فراتر رود؛ در سایر موارد تاسیسات انتقال منابع آب بین و درون حوزههای آبریز رودخانهای که میانگین چندساله جریان آب در حوزهای که از آن آب برداشت میشود از 2/000 میلیون متر مکعب در سال فراتر رفته و میزان آب انتقال یافته از 5 درصد این مقدار جریان آب بیشتر باشد. در هر دو مورد، انتقال آب آشامیدنی لوله کشی شده مستثنی میباشد.
کارخانجات تصفیه آبهای زاید با ظرفیت معادل جمعیتی بیش از 150/000 نفر.
تاسیسات تولیدات میکروبشناسی و زیست فناوری و نیز رهاسازی موجودات زندهای که از لحاظ ژن شناختی (ژنتیک) تغییر یافتهاند.
احیای اراضی، از جمله ساخت جزایر، زبانههای خشکی متصل به ساحل و آبسنگهای مصنوعی.
پیوست 2- فهرست معیارها برای کمک به تعیین اثرات مهم فرامرزی طرفهای ذی ربط میتوانند در احراز اینکه فعالیتی احتمالا اثرات مخرب فرامرزی مهمی دارد، یک یا چند مورد از معیارهای زیر را مدنظر قرار دهند:
اندازه: فعالیتهای پیشنهادی که برای این نوع فعالیت بزرگ محسوب میشوند؛
مکان: فعالیتهای پیشنهادی که در منطقهای که از لحاظ زیست محیطی حساس بوده یا اهمیت داشته باشند (نظیر تالابهای تعریف شده به موجب سند الحاقی (پروتکل) تالابهای مهم بینالمللی به ویژه تالابهای زیستگاه پرندگان آبزی منعقده در 13 بهمن 1349 (2 فوریه 1971)، پارکهای ملی، ذخایر طبیعی، مکانهای دارای اهمیت علمی ویژه، یا مکانهای واجد اهمیت باستانشناسی، فرهنگی یا تاریخی) قرار داشته یا به چنین منطقهای نزدیک باشد؛ همچنین فعالیتهای پیشنهادی واقع در مکانهایی که ویژگیهای عملیات عمرانی پیشنهادی احتمالا موجب اثرات مهمی بر جمعیت شود؛
اثرات: فعالیتهای پیشنهادی که بهطور خاص اثرات پیچیده و بالقوه مخربی، از جمله فعالیتهایی که موجب اثرات مهم بر انسانها، یا گونهها یا موجودات زنده ارزشمند میشوند، فعالیتهایی که کاربرد بالفعل یا بالقوه از یک منطقه تحت تاثیر را تهدید مینمایند و فعالیتهایی که موجب افزایش بارگیری میشوند به نحوی که ظرفیت دفع محیط زیست جوابگوی آن نباشد.
پیوست 3- حداقل محتوای اسناد ارزیابی اثرات زیست محیطی طبق ماده (6) سند الحاقی (پروتکل)، اطلاعات مندرج در پیش نویس ارزیابی اثرات زیست محیطی حداقل شامل موارد زیر خواهد بود:
توصیف فعالیت پیشنهادی و اهداف آن؛
در صورت اقتضاء توصیف جایگزینهای منطقی (به عنوان مثال جایگزینهای مکانی یا فناورانه) برای فعالیت پیشنهادی و همچنین گزینه کنار گذاشتن فعالیت؛
توصیف محیطی که احتمال میرود در نتیجه فعالیت پیشنهادی بهطور جدی آسیب ببیند و جایگزینهای آن؛
توصیف اثرات زیست محیطی احتمالی فعالیت پیشنهادی، جایگزینها و برآورد اهمیت آن؛
توصیف اقدامات جبرانی به منظور به حداقل رساندن اثرات منفی زیست محیطی؛
شرح روشن روشهای پیشگیرانه و فرضهای اولیه و نیز اطلاعات زیست محیطی مربوط مورد استفاده؛
شناسایی شکافهای موجود در دانستهها و ابهاماتی که در جمعآوری اطلاعات مورد نیاز مشاهده شده است؛
در صورت اقتضا طرح کلی برنامههای نظارت و مدیریت و هرگونه طرح مربوط به تجزیه و تحلیل پس از طرح (پروژه)؛
خلاصه غیرفنی، از جمله در صورت اقتضا گزارش تصویری (نقشه، نمودار، و غیره).
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و یک تبصره منضم به متن سند الحاقی (پروتکل) شامل مقدمه و بیست و سه ماده و سه پیوست که گزارش آن توسط کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست به صحن مجلس تقدیم شده بود، پس از تصویب در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ بیست و چهارم فروردین ماه یکهزار و چهارصد و چهار مجلس شورای اسلامی، در تاریخ 1404/2/3 به تایید شورای نگهبان رسید.
رئیس مجلس شورای اسلامی - محمدباقر قالیباف