قوانین جاری ›

قانون تجدید نظر در مقاوله نامه‌های بین‌المللی حمل بار و مسافر توسط راه آهن


۶۴۷ بخش جاری
تاریخ تصویب
۱۳۵۰/۰۳/۱۰
مرجع تصویب
مجلس شورای ملی-مجلس سنا
مرجع ابلاغ
نخست‌وزیر
شمارهٔ ابلاغ
7244
تاریخ ابلاغ
۱۳۵۰/۰۴/۰۹
شمارهٔ روزنامهٔ رسمی
7735
تاریخ روزنامهٔ رسمی
۱۳۵۰/۰۵/۲۸
آخرین وضعیت
ساختار الحاقی 1351/09/13
شناسهٔ qavanin: 90279804704426170 · مشاهدهٔ اصل در qavanin.ir ↗
فهرست مطالب
بدولت شاهنشاهی ایران اجازه داده می‌شود که کلیه اقدامات لازم را برای الحاق بمتون تجدید نظر شده مقاوله نامه‌های بین‌المللی حمل بار و مسافرCIM) و (CIV و ضمائم آن بعمل آورده و قراردادهای لازم را امضاء نماید.
قانون فوق مشتمل بر یک ماده و متن مقاوله نامه‌های ضمیمه پس از تصویب مجلس شورای ملی در جلسه روز یک شنبه 23ر12ر1349 در جلسه روز دوشنبه دهم خرداد ماه یکهزار و سیصد و پنجاه شمسی به تصویب مجلس سنا رسید.
رئیس مجلس سنا - جعفر شریف امامی
مقاوله نامه بین‌المللی مربوط به حمل‌ونقل مسافر و توشه با راه آهن نمایندگان تام‌الاختیار امضاء‌کنندگان زیر که تجدید نظر در مقاوله نامه بین‌المللی مربوط بحمل و نقل مسافر و توشه با راه آهن را لازم دانسته‌اند (مصوب برن 25 فوریه 1961) طبق ماده 68 مقاوله نامه نامبرده تصمیم به تهیه و تنظیم مقاوله نامه جدید گرفتند و بدین منظور نسبت بمواد زیر توافق نمودند:
موضوع مقاوله نامه و موارد شمول آن
راه آهن‌ها و حمل و نقل‌های مشمول مقاوله نامه:
در مورد کلیه حمل و نقل‌های مسافر و توشه که بعنوان حمل‌ونقل بین‌المللی روی خطوط واقعه در سرزمین‌های حداقل دو دولت عضو مقاوله نامه انجام بشود مقررات این مقاوله نامه (باستثنای مواردیکه بعدا ذکر خواهد شد) لازم‌الاجراست. ضمنا این حمل و نقل‌ها باید منحصرا در روی خطوطی که در فهرست تنظیمی بموجب ماده 55 مندرج است انجام گردد.
حمل و نقل‌هائیکه ایستگاه مبداء و مقصد آن در یک کشور باشد و از سرزمین کشور دیگر فقط بعنوان ترانزیت استفاده شود تابع این مقاوله نمیباشد بشرح زیر: الف - در صورتیکه خطوط آهنی که بطور ترانزیت از آن‌ها استفاده می‌شود منحصرا وسیله راه آهن کشور مبداء بهره برداری شود. ب - حتی در صورتیکه خطوط آهنی که بطور ترانزیت از آن‌ها استفاده می‌شود منحصرا وسیله راه آهن کشور مبداء بهره برداری نشود ولی کشورها یا راه آهنهای ذینفع با انعقاد موافقت‌نامه این حمل و نقل‌ها را بین‌المللی تلقی ننمایند.
حمل و نقل‌های بین ایستگاههای دو کشور هم مرز و ایستگاههای بین دو کشور که از کشور سوم بعنوان ترانزیت استفاده می‌کنند چنانچه خطوط مورد بهره برداری منحصرا وسیله یکی از راه آهنهای این سه کشور بهره برداری شود و قوانین و مقررات هیچیک از این کشورها با آن مغایر نباشد تابع قوانین کشوری خواهد بود که راه آهن بهره برداری‌کننده از خط مزبور تابع آن باشد.
تعرفه‌های بین‌المللی خطوطی را که برای آن بلیط‌های حمل‌ونقل بین‌المللی صادر می‌شود تعیین مینماید.
مقررات مربوط به حمل و نقل‌های مختلط:
ممکن است در فهرست مندرج در ماده 1 علاوه بر خطوط راه آهنها خطوط منظم اتومبیل رانی یا کشتیرانی که مکمل مسیر راه آهنهائی است که روی آن‌ها حمل‌ونقل بین‌المللی انجام می‌شود منظور گردد مشروط بر اینکه این خطوط که حداقل دو کشور عضو را بهم متصل میسازد با موافقت مشترک آنان در فهرست منظور شود.
موسسات این خطوط تابع کلیه تعهدات موضوعه بوده و همچنین از کلیه حقوق شناخته شده برای راه آهنها بموجب این مقاوله نامه بهره‌مند خواهند شد باستثنای موارد مغایری که الزاما در نتیجه کیفیت‌های مختلف حمل‌ونقل پیش میآید. و در هر صورت مقررات مربوط بمسئولیت‌های مندرج در این مقاوله نامه نمیتواند مورد تخلف قرار گیرد.
هر کشوریکه بخواهد یکی از خطوط مندرج در بند 1 را در فهرست مربوطه قید نماید باید موارد استثنائی مذکور در بند 2 را هم اطلاع دهد تا بهمان صورتیکه تعرفه‌ها انتشار مییابند در دسترس عامه قرار گیرند.
برای حمل و نقل‌های بین‌المللی که بوسیله راه آهنها و سرویسهای حمل‌ونقل دیگر (غیر از سرویسهای نامبرده در بند 1) انجام شود راه آهنها میتوانند مشترکا با موسسات حمل‌ونقل ذینفع و بمنظور رعایت کلیه موارد مختلف و خصوصیات هر نوع حمل‌ونقل مشترکا مقررات تعرفه‌ای مخصوص با جنبه حقوقی دیگری غیر از مفاد این مقاوله نامه وضع نموده و نوع دیگری (بلیط مسافرت) (غیر از آنچه که در این مقاوله نامه پیش‌بینی نموده‌است) معین نمایند.
الزام راه آهن‌ها در انجام حمل‌ونقل:
راه آهن موظف است هر نوع حمل‌ونقل مسافر و توشه را طبق شرایط این مقاوله نامه قبول و اجرا نماید مشروط بر اینکه: الف - مسافر مقررات این مقاوله نامه و تعرفه‌های بین‌المللی را برای حمل‌ونقل بپذیرد. ب - حمل‌ونقل با وسایل معمولی حمل‌ونقل امکان‌پذیر باشد. ج - حمل‌ونقل در اثر حوادثی که راه آهن نتواند از آن‌ها اجتناب نماید و نیز نتواند در مورد آن‌ها چاره جوئی کند متوقف نگردد.
هر گاه مقام صلاحیتداری تصمیم بگیرد که سرویس حمل‌ونقل کاملا یا قسمتی حذف و یا معلق گردد لازم است تصمیمات متخذه بدون درنگ باطلاع عموم و راه آهنها رسیده و راه آهنها نیز موظفند مراتب را جهت انتشار و آگهی عمومی براه آهنهای کشورهای دیگر اعلام دارند.
هر راه آهنی که مقررات این ماده را نقض کند برای جبران خسارت ناشیه علیه آن اقامه دعوا خواهد شد.
قرارداد حمل‌ونقل
حمل‌ونقل مسافر
مجوز مسافرت: مسافر از بدو مسافرت خود (باستثنای مواردیکه در تعرفه‌های بین‌المللی پیش‌بینی شده) ملزم است که دارای بلیط معتبر بوده و موظف است که آنرا در تمام طول مسافرت نگهداری نماید و در صورت مطالبه آنرا بمامور موظف کنترل بلیط ارائه نماید و پایان مسافرت نیز آنرا تسلیم کند.
بلیط‌ها:
بلیط هائیکه برای مسافرت بین‌المللی مربوط باین مقاوله نامه تسلیم مسافر می‌گردد باید دارای علامت مشخصه C باشد.
اطلاعات زیر باید حتما روی بلیط‌ها قید گردد (جز موارد استثنائی پیش‌بینی شده در تعرفه‌های بین‌المللی): الف - نام ایستگاههای مبداء و مقصد. ب - مسیر - و اگر استفاده از مسیرها یا وسایل نقلیه مختلف مجاز باشد این امر بایستی روی بلیط قید گردد. ج - نوع قطار و درجه سالن مسافری. د - کرایه مسافرت. ه - روز شروع اعتبار بلیط. ز - مدت اعتبار بلیط.
تعرفه‌های بین‌المللی یا موافقت‌نامه بین راه آهنها زبانیکه بلیط باید بآن زبان چاپ بشود و همچنین شکل و مندرجات بلیط را تعیین مینمایند.
دفترجه‌های [دفترچه‌های] بلیط بصورت کوپن که بر اساس تعرفه بین‌المللی تنظیم و تحویل می‌شود از نظر این مقاوله نامه عنوان یک بلیط واحد بین‌المللی را خواهد داشت.
بلیط قابل انتقال بغیر نمیباشد (جز در موارد استثنائی پیش‌بینی شده در تعرفه‌های بین‌المللی) مگر اینکه بلیط اصولا بدون نام بوده و مسافرت با آن شروع نشده باشد.
مسافر موظف است موقع دریافت بلیط اطمینان حاصل کند که بلیط دریافتی مطابق مشخصات مسافرت او می‌باشد.
تخفیف قیمت بلیط اطفال:
اطفال تا پنج سال تمام بدون بلیط و بطور رایگان مسافرت می‌کنند بشرط آنکه برای آنان جای مشخصی خواسته نشود.
برای اطفال بزرگتر از پنج سال تا ده سال تمام و اطفال کوچکتر که برای آنان جای مشخص خواسته شود بلیط‌های با تخفیف صادر می‌شود میزان تخفیف باید بنحوی باشد که کرایه دریافتی از نصف کرایه اشخاص بزرگ تجاوز ننماید اضافه قیمتهای مربوط به استفاده از بعضی سالنها یا بعضی قطارها و همچنین مبلغی که طبق مقررات راه آهنها در محاسبه قیمت‌ها برای رساندن قیمت به عد [عدد] کامل اخذ می‌شود شامل تخفیف نمیشوند. در مورد بلیط هائی که از طریق دیگری بدریافت تخفیف نائل شده‌اند اجرای تخفیف مندرج در این بند اجباری نیست.
تعرفه‌های بین‌المللی میتوانند حدود سنهای مختلفی را برای استفاده از تخفیف یا مسافرت مجانی مصرح در بندهای 1 و 2 تعیین نمایند بشرط آنکه حدود سن برای مسافرت مجانی موضوع بند 1 از چهار سال تمام و در موارد اجرای بند 2 در مورد تخفیف قیمت از ده سال تمام کمتر نباشد.
مدت اعتبار بلیط‌ها - توقف در ایستگاههای بین راه - استفاده از جا: تعرفه‌های بین‌المللی مدت اعتبار بلیط‌ها و توقف در ایستگاههای طول مسیر را تعیین مینمایند. تعرفه‌ها و مقررات راه آهن‌ها نحوه اشغال و ذخیره جا در قطارها را تعیین مینمایند.
تغییر درجه بلیط یا قطار: مسافر می‌تواند در شرایط تعیین شده در تعرفه‌های بین‌المللی از درجه بالاتر استفاده نموده و یا بقطار نوع بالاتر از قطاریکه روی بلیط آن قید شده سوار شود و یا مسیر خود را تغییر دهد.
مسافر بدون بلیط معتبر:
مسافریکه نتواند بلیط با اعتبار ارائه نماید باید علاوه بر کرایه مسافرت مبلغی هم اضافه بپردازد این اضافه کرایه طبق مقررات تعرفه راه آهن محاسبه خواهد شد که این عمل در حدود شبکه آن انجام می‌شود.
بلیطهائیکه بطور غیر قانونی تغییری در آن داده شده باشد بدون اعتبار تلقی و توسط مامور مربوطه اخذ خواهد شد.
مسافری که کرایه مسافرت و یا اضافه کرایه مربوطه را فورا نپردازد از ادامه مسافرت ممنوع خواهد شد. مسافری که از ادامه مسافرت ممنوع می‌گردد نمیتواند تقاضای تحویل توشه خود را در ایستگاهی غیر از ایستگاه مقصد بنماید.
اشخاصیکه از قطار طرد می‌شوند و یا تحت شرایطی پذیرفته می‌شوند.
اشخاص زیر از مسافرت با قطارها ممنوع و اگر در قطار باشند پیاده خواهند شد. الف - اشخاص مست و نیز کسانیکه رفتار ناشایسته در قطار از خود ظاهر سازند و قوانین و نظامات قطار را رعایت نکنند این اشخاص حق ادعای استرداد بهای بلیط و همچنین کرایه حمل توشه را ندارند. ب - اشخاصیکه بعلت بیماری یا علل دیگر مسافرین همجوار خود را ناراحت مینمایند و برای این قبیل اشخاص قبلا کوپه دربست خریداری نشده و یا امکان واگذاری کوپه در مقابل دریافت کرایه نباشد. معذالک مسافرینی که بین راه مریض می‌شوند باید تا ایستگاهی که وسایل مداوا و مراقبت آنان‌موجود باشد مسافرت خود را ادامه دهند. ضمنا قیمت بلیط این قبیل مسافرین طبق شرایط ماده 23 پس از کسر کرایه مسافت استفاده شده مسترد خواهد شد و در صورت لزوم در مورد حمل توشه هم بهمین نحو عمل خواهد شد.
حمل‌ونقل اشخاص مبتلا بامراض ساریه تابع قراردادها و مقررات بین‌المللی و در صورت نبودن آن تابع قوانین و مقررات جاریه هر کشور خواهد شد.
آوردن بسته‌های دستی و حیوانات در واگن مسافری.
مسافرین مجازند همراه خود اشیائی که حمل آن‌ها آسان است مانند بسته‌های دستی بطور مجانی در واگن مسافری حمل نمایند. هر مسافر‌برای اینقبیل بسته‌ها فقط می‌تواند سطح بالای سر و پائین پای صندلی اختصاصی خود را اشغال نماید. در واگنهای مخصوص هم بهمین نحو عمل می‌شود. مخصوصا واگنهائیکه جایگاه معین برای توشه دارند.
اشیاء زیر نباید در سالن مسافری آورده شوند:
مواد و اشیائیکه بموجب ماده 15 ردیف ج از حمل‌ونقل بعنوان توشه ممنوع گردیده است مگر در موارد استثنائی مذکور در تعرفه‌ها معذالک مسافرینی که در حین انجام وظیفه محوله یا باستناد اجازه قانونی یا اداری مجازند با خود اسلحه گرم حمل نمایند میتوانند با خود تجهیزات و لوازم مربوطه را بمیزان حداقل مقرره در سرزمین مربوطه همراه داشته باشند. همچنین محافظین زندانیانیکه با آنان در سالن و یا کوپه مخصوص مسافرت مینمایند مجازند اسلحه گرم پر با خود حمل نمایند.
اشیائیکه جنس آن‌ها ایجاد مزاحمت یا ناراحتی برای مسافرینی مینماید و یا موجب خسارت میگردند.
اشیائی که مقررات گمرکی یا سایر مقامات اداری ورود آن‌ها را بواگن منع کرده‌اند.
حیوانات زنده - سگها در صورتیکه روی زانو حمل شوند و یا در کف سالن با پوزه‌بند و افسار از نزدیک نگهداری شوند بنحویکه موجب خطر برای اطرافیان نگردد و همچنین سایر حیوانات کوچک در صورتیکه در قفس، صندوق، سبد یا سایر بسته بندیهای مخصوص بوده بنحویکه نتوانند موجب جراحت و آلودگی مسافرین و خسارت و آلودگی سالنهای مسافری و بسته‌های دستی موجود در واگن بشوند برای حمل قبول می‌شوند مشروط بر اینکه این بسته‌ها را بتوان روی زانو حمل نمود و یا مثل بسته‌های دستی در کف سالن مسافری قرار داد. بعلاوه سگها و سایر حیوانات کوچک در صورتی برای حمل قبول می‌شوند که بوی بد و صدای آن‌ها موجب ناراحتی مسافرین نشده و همچنین قوانین و مقررات کشورهای مختلف مخالف آن نبوده و مسافری هم به آن اعتراض ننماید. تعرفه‌ها و برنامه حرکت قطارها ممکن است قبول حیوانات را در بعضی از سالنهای مسافری یا بعضی قطارها مجاز دانسته و یا آنرا ممنوع نماید و همچنین تعرفه‌ها تعیین مینمایند که در چه صورت و برای چه حیواناتی بایستی کرایه حمل دریافت شود.
تعرفه‌ها تعیین مینمایند در صورتیکه مسافر بر خلاف مقررات بندهای 1 و 2 ردیف ب اشیاء یا حیوانات را با خود به سالن مسافری بیاورند در چه شرایطی این اشیاء و حیوانات را می‌توان بعنوان توشه یا بسته دستی حمل نمود.
مامورین راه آهن حق دارند با حضور مسافر بسته‌های موجود در واگن را از لحاظ اطمینان از نوع اشیاء بازدید نمایند و در صورتیکه جهات قطعی برای احتمال تخلف از مقررات بند 2 وجود داشته باشد به استثناء مواردیکه مربوط بحرف ج از بند 2 می‌باشد. اگر صاحب اینقبیل اشیاء شناخته نشود راه آهن با حضور دو نفر گواه غیر راه آهنی رسیدگی را بعمل خواهد آورد.
مواظبت از اشیاء و حیواناتیکه مسافر با خود در واگن دارد بر عهده خود او است مگر در مواردیکه مسافر نتواند عمل مواظبت را انجام دهد، مانند اینکه توشه در واگنهای سری مخصوص در جایگاه معین قرار گرفته باشد بشرحی که در بند 1 پیش‌بینی شده است. مسافر مسئول کلیه خساراتیست که از اشیاء و حیوانات که با خود حمل مینماید وارد شود. مگر اینکه ثابت شود که خسارت وارده مربوط بخطای راه آهن بوده است.
قطارها - برنامه حرکت قطارها:
قطارهای دائمی پیش‌بینی شده در برنامه حرکت قطارها و همچنین قطارهای مخصوصی که بر حسب احتیاج اعزام میگردند برای حمل‌ونقل اختصاص داده می‌شوند.
راه آهنها موظفند برنامه حرکت قطارها را بنحو خاصی به اطلاع عموم برسانند.
برنامه حرکت قطارها یا تعرفه‌ها باید محدودیت‌هائی را که در مورد استفاده از بعضی قطارها یا بعضی از درجات می‌باشد تعیین نمایند.
مبادلات انجام نشده - حذف قطارها: هر گاه در اثر تاخیر یک قطار مبادله با قطار دیگر ممکن نگردد یا اگر قطاری کلا یا در قسمتی از مسیر خود حذف گردد و مسافر بخواهد مسافرت خود را ادامه دهد راه آهن موظف است مسافر و توشه او را بوسایل ممکنه و بدون دریافت وجه اضافی بمقصد برساند چه بوسیله قطاریکه از همان خط‌سیر به مقصد حرکت می‌کند و یا توسط خط دیگریکه اداره‌کنندگان مسیر اولیه مسافرت از آن بهره برداری می‌کنند بنحوی که مسافر با حداقل تاخیر به مقصد خود برسد. رئیس ایستگاه مربوطه در صورت لزوم باید روی بلیط مسافر گواهی نماید که مبادله غیر ممکن یا قطار حذف شده و اعتبار بلیط او را برای مدت لازمه تمدید نماید و همچنین اعتبار بلیط را برای خط سیر جدید با درجه بالاتر یا با قطاری با نرخ بالاتر تایید نماید. راه آهن در هر صورت می‌تواند نامبرده را از استفاده از بعضی قطارها طبق مقررات تعرفه یا برنامه منع نماید.
حمل‌ونقل توشه
اشیائیکه برای حمل قبول می‌شوند:
اشیاء زیر بعنوان توشه پذیرفته می‌شوند: اشیاء محتوی در صندوق‌ها، سبدها، جامه دانها، کیف‌های مسافرت، جعبه‌های مخصوص کلاه، و سایر بسته‌بندی‌هائی از این قبیل و همچنین خود وسایل بسته‌بندی.
تعرفه‌های بین‌المللی میتوانند تحت بعضی شرایط حمل‌ونقل سایر اشیاء و حیوانات را بعنوان توشه مجاز بدانند.
راه آهن حق دارد که از قبول و حمل توشه در بعضی قطارها و یا بعضی از انواع قطارها خودداری و یا آنرا محدود نماید.
اشیاء ممنوع از حمل‌ونقل: اشیاء زیر برای حمل‌ونقل بعنوان توشه پذیرفته نمیشود. الف - اشیائیکه حمل‌ونقل آن‌ها مخصوص اداره پست است ولو آنکه در یک قسمت از مسیر برای حمل توشه باشد. ب - اشیائیکه حمل‌ونقل آن‌ها ممنوع است ولو آنکه در یک قسمت از مسیر برای حمل توشه باشد. ج - مواد و اشیاء خطرناک مخصوصا صلاح‌های [سلاح‌های] پر و مواد و اشیاء قابل انفجار و اشتعال مواد سوختی سمی، رادیواکتیو، خورنده همچنین مواد نفرت انگیز یا مستعد برای تولید عفونت و مرض. تعرفه‌های بین‌المللی میتوانند در شرایط معین بعضی از مواد اشیاء مذکوره در ردیف ج را برای حمل‌ونقل بعنوان توشه بپذیرند.
مسئولیت مسافر نسبت به توشه خود - اضافه کرایه:
دارنده قبض توشه مسئول مراعات مقررات مواد 14 و 15 می‌باشد ضمنا عواقب هر گونه تخلف از مقررات مزبور بعهده او است.
اگر قوانین مقررات کشور محل اجرا خلاف منعی نداشته باشد راه آهن مجاز است در صورت وجود احتمال قوی بر تخلف از مقررات محتوی بسته‌های توشه را از نظر مطابقت با مقررات مربوطه رسیدگی نماید. دارنده قبض توشه برای حضور و شرکت در رسیدگی دعوت می‌شود چنانچه دارنده قبض حضور نیابد یا دسترسی باو ممکن نباشد و در صورت نبودن قانون و مقررات دیگری در آن کشور باید عمل رسیدگی با حضور دو نفر‌شاهد غیر راه آهنی انجام پذیرد و اگر تخلفی اثبات گردد هزینه‌ای که عمل رسیدگی موجب آن شده از طرف دارنده قبض توشه باید پرداخت شود.
در صورت وجود تخلف از مقررات مواد 14 و 15 دارنده قبض توشه باید بر طبق تعرفه‌های بین‌المللی اضافه کرایه‌ای بپردازد بدیهی است در‌صورت ایجاب اضافه کرایه مسافرت یا غرامت ناشی از خسارت وارده را نیز باید جداگانه بپردازد.
شرایط بسته‌بندی و علامت‌گذاری توشه.
بسته‌های توشه که وضع شرایط آن‌ها ناقص بوده یا بسته‌بندی آن‌ها غیر کافی باشد یا علائم آسیب دیدگی بطور آشکار در آن‌ها دیده شود ممکن است از طرف راه آهن برای حمل‌ونقل قبول نگردد. با وجود این اگر راه آهن چنین اشیائی را قبول نماید حق دارد در قبض توشه مراتب را قید نماید و قبول چنین قبضی از طرف صاحب توشه دلیل آنست که نکته مزبور صحیح بوده و مورد تایید نامبرده است.
مسافر موظف است که روی هر بسته و در محلی کاملا مرئی نام و آدرس خود و ایستگاه و کشور و مقصد را در شرایطی باندازه کافی ثابت و بنحوی روشن و پاک نشدنی و بدون هیچ ابهامی قید نماید راه آهن حق دارد بسته‌هائی را که فاقد مشخصات مزبور باشند برای حمل نپذیرد. مشخصات سابق بسته‌ها باید بوسیله مسافر پاک شده و یا بصورت ناخوانا درآید.
ثبت توشه و حمل‌ونقل آن:
ثبت توشه فقط در مقابل ارائه بلیطی که حداقل تا مقصد توشه معتبر باشد و در مسیری که روی بلیط قید شده بعمل میآید. اگر بلیط برای مسیرهای متعددی ارزنده باشد یا در محل مقصد توشه چندین ایستگاه وجود داشته باشد مسافر باید بطور دقیق خطر سیر و نام ایستگاه مقصد را برای ثبت معین نماید و اگر مسافر این مقررات را رعایت ننماید راه آهن نتایج و عواقب حاصله را بر عهده نمیگیرد چنانچه در تعرفه‌ها پیش‌بینی و قید شده باشد مسافر می‌تواند در مدت اعتبار بلیط خود چه برای تمام طول مسیر از مبداء تا مقصد چه برای قسمتی از مسیر توشه‌ها را به ثبت برساند. تعرفه‌ها تعیین مینمایند که در تحت چه شرایطی می‌توان توشه را برای حمل و در مسیری غیر از مسیر قید شده روی بلیط پذیرفت و یا توشه را بدون ارائه بلیط قبول نمود. در صورتیکه تعرفه‌ها قبول توشه بدون ارائه بلیط را برای حمل پیش‌بینی کرده باشند مقررات این مقاوله نامه که حقوق و تعهدات مسافر را نسبت بتوشه‌ای که در معیت او حمل می‌شود تعیین مینماید درباره فرستنده توشه بدون ارائه بلیط نیز اجرا خواهد شد.
کرایه حمل توشه باید در موقع صدور قبض توشه پرداخت شود.
علاوه بر آنچه که ذکر شده تشریفات ثبت توشه بموجب قوانین و مقررات جاریه ایستگاه مبداء تعیین خواهد شد.
مسافر می‌تواند طبق شرایط مورد عمل در ایستگاه مبداء قطاری را که توشه او با آن باید فرستاده شود معین نماید و اگر مسافر قطاری را تعیین نکند توشه با اولین قطار مربوطه حمل خواهد شد. اگر توشه باید در یک ایستگاه مبادله از قطاری بقطار دیگر منتقل شود با توجه بشرایط مقررات داخل آن کشور باید با اولین قطاری که دارای سرویس معمولی توشه می‌باشد بمقصد حمل گردد ارسال توشه در شرایط نامبرده بالا فقط هنگامی اجرا می‌شود که مقررات گمرکی در مبداء و یا در طول راه که بوسیله گمرکات و سایر مقامات اداری انجام می‌گیرد با آن مخالفتی نداشته باشد.
قبض توشه:
در موقع ثبت توشه یک قبض بمسافر داده می‌شود.
قبوض توشه که برای حمل‌ونقل بین‌المللی بموجب مقررات این مقاوله نامه صادر می‌شوند بایستی دارای علامت C بوده و جز در موارد استثنائی پیش‌بینی شده در تعرفه‌های بین‌المللی باید حاوی اطلاعات زیرین باشند: الف - مشخصات ایستگاههای مبداء و مقصد. ب - خط سیر. ج - روز تحویل و قطاری را که برای ارسال توشه در نظر گرفته شده است. د - تعداد بلیطها مگر اینکه توشه بدون ارائه بلیط تحویل شده باشد. ه - تعداد و وزن بسته‌های توشه. و - مبلغ کرایه حمل و سایر هزینه‌ها.
تعرفه‌های بین‌المللی یا موافقت‌نامه بین راه آهنها شکل و زبانی را که با آن زبان قبوض توشه باید چاپ و صادر شوند تعیین مینمایند.
مسافر موظف است که در موقع دریافت قبض توشه مطمئن گردد که قبض توشه برابر مشخصاتی که تعیین نموده می‌باشد.
تحویل توشه.
تحویل توشه در مقابل قبض توشه و در صورت اقتضا در مقابل پرداخت هزینه‌هائی که بمحموله تعلق می‌گیرد انجام می‌شود. راه آهن وظیفه ندارد تحقیق کند که دارنده قبض صلاحیت دریافت توشه را دارد یا نه. تودیع توشه طبق مقررات جاری در جایگاههای ارسال یا انبارهای مقامات گمرکی یا مالیاتی در صورتیکه تحت مراقبت راه آهن نباشد و همچنین سپردن حیواناب [حیوانات] زنده به شخص ثالث بمنزله تحویل توشه بدارنده قبض توشه خواهد بود.
دارنده قبض توشه حق دارد پس از ورود قطاری که توشه او را حمل نموده است و بلافاصله پس از انجام تشریفات گمرکی و سایر مقامات اداری از سرویس تحویل توشه ایستگاه مقصد تحویل توشه خود را خواستار شود.
در صورت عدم تحویل قبض توشه راه آهن موظف بتحویل توشه نمیباشد مگر اینکه ادعا‌کننده حق خود را ثابت کند و اگر این اثبات حق غیر کافی باشد راه آهن می‌تواند تقاضای ضامن با وثیقه نماید.
توشه در ایستگاهی تحویل می‌شود که در قبض توشه قید شده معذالک بر حسب تقاضای بموقع صاحب قبض چنانچه امکانات اجازه دهد و مخالف مقررات گمرکی و مقامات اداری نباشد ممکن است توشه در مقابل تسلیم قبض توشه در ایستگاه مبداء مسترد و یا در یکی از ایستگاههای بین راه تحویل شود بعلاوه اگر مقررات تعرفه ایجاب کند بلیط را هم باید ارائه نمایند.
دارنده قبض توشه که توشه او طبق مقررات بند 2 تحویل نگردیده می‌تواند تقاضا کند که در روی قبض توشه روز و ساعتی را که نامبرده تحویل توشه را مطالبه کرده قید و مشخص نمایند.
چنانچه دارنده قبض توشه تقاضا نماید راه آهن موظف است که در حضور وی اقدام به بررسی توشه از نقطه نظر تحقیق خسارت ادعا شده بنماید و در صورتیکه راه آهن بدرخواست او ترتیب اثر ندهد نامبرده حق خواهد داشت از تحویل گرفتن توشه خود‌داری کند.
علاوه بر آنچه که گذشت تحویل توشه تابع قانون و مقررات جاریه راه آهن تحویل‌دهنده توشه می‌باشد.
مقررات عمومی در حمل‌ونقل مسافر و توشه
تعرفه‌ها - توافق‌های خصوصی:
تعرفه‌های بین‌المللی که راه آهنها تنظیم مینمایند باید محتوی کلیه شرایط خاص حمل‌ونقل و تمام مشخصات لازم برای محاسبه کرایه حمل و سایر مخارج فرعی باشد و در صورت لزوم شرایط مربوط بتبدیل پول را نیز تعیین نماید.
طبع و نشر تعرفه‌ها الزامی نیست مگر در کشورهائی که راه آهنهای آن‌ها در این تعرفه‌ها بعنوان شبکه مبداء یا مقصد شرکت نمایند این تعرفه‌ها و اصلاحیه‌های آن‌ها از تاریخ تعیین شده هنگام نشر آن‌ها قابل اجرا می‌باشد. افزایش نرخ تعرفه‌ها یا سایر تصمیماتی که نتیجتا شرایط حمل‌ونقل را مشگل تر [مشکل تر] نماید حداقل شش روز پس از انتشار آن‌ها قابل اجرا می‌باشد تغییراتی که بدنبال نوسانات ارزی یا تصحیح اشتباهات فاحش در قیمتهای حمل‌ونقل و سایر هزینه‌های فرعی پیش‌بینی شده در تعرفه‌های بین‌المللی داده می‌شود از فردای روز انتشار بمورد اجرا گذارده خواهد شد.
در هر ایستگاهی که برای حمل‌ونقل بین‌المللی مفتوح است مسافر می‌تواند اطلاعات لازم از تعرفه‌ها یا خلاصه تعرفه‌ها که قیمت بلیطهای بین‌المللی قابل فروش در آن ایستگاه و کرایه حمل توشه را معلوم می‌کنند کسب نماید.
تعرفه‌های بین‌المللی باید برای همه بطور یکسان اجرا شوند. راه آهنها میتوانند موافقتنامه‌های خاصی برای دادن تخفیف در کرایه یا سایر تسهیلات با تصویب دولت‌های مربوطه تنظیم کنند بشرط اینکه شرایط یکسانی در مورد مسافرینی که در وضع مشابهی هستند رعایت و اجرا گردد. تخفیف قیمت یا سایر تسهیلات ممکنست برای حمل‌ونقل اداری راه آهن خدمات سازمانهای دولتی امور خیریه و کارهای تعلیم و تربیت باشد. طبع و نشر تصمیمات متخذه در موارد قسمتهای دوم و سوم اجباری نمیباشد.
تشریفاتی که بوسیله گمرکات و سایر مقامات اداری انجام می‌شود: مسافر ملزم است بمقرراتی که وسیله گمرکات یا سایر مقامات اداری ابلاغ می‌شود در مورد شخص خود یا در مورد بازدید توشه او و یا بسته‌های دستی تبعیت نماید. مسافر باید در بازدید توشه و بسته‌ها حضور پیدا کند‌مگر در موارد استثنایی که وسیله قانون و مقررات تعیین شده باشد اگر مسافر مقررات مربوطه را رعایت ننماید راه آهن در برابر مسافر هیچ‌گونه مسئولیتی بعهده نمیگیرد.
استردادها و پرداختهای اضافی:
کرایه‌های حمل‌ونقل کلا یا جزئا در موارد زیر مسترد می‌گردد: الف - در صورتیکه بلیط استفاده نشده یا در قسمتی از مسیر استفاده شده باشد. ب - بعلت نبودن جا از درجه یا قطاری پائین تر از درجه یا قطاری که بلیط برای آن صادر شده است استفاده شده باشد. ج - توشه در ایستگاه مبداء یا در ایستگاهی بین راه مسترد شده باشد. تعرفه‌های بین‌المللی مدارک و گواهینامه‌هائی که باید ضمیمه درخواست استرداد وجه شود و همچنین مبالغی که باید مسترد گردد و وجوهی که مسترد نمیشود تعیین خواهند نمود.
معهذا همین تعرفه‌ها میتوانند در موارد مشخص استرداد کرایه حمل را بکلی منع یا آنرا تابع شرایط خاصی بنمایند.
هر درخواست استرداد مستند بمقررات این ماده و همچنین مقررات ماده 10 ردیف ب اگر در ظرف مهلت ششماه براه آهن عرضه نشود غیر قابل قبول خواهد بود. شروع مهلت مزبور در مورد بلیط از تاریخ انقضاء اعتبار آن و در مورد قبض توشه از تاریخ صدور آن محسوب می‌شود.
اگر در اثر عدم اجرای صحیح تعرفه یا اشتباه در تعیین کرایه حمل یا سایر مخارج اضافه دریافتی یا کسر دریافتی مشاهده شود اضافه دریافتی از طرف راه آهن و کسر دریافتی از طرف مسافر پرداخت می‌شود در صورتیکه این مبالغ برای هر بلیط یا هر قبض توشه بیش از دو فرانک باشد.
در مورد محاسبه استرداد اضافه دریافتی از طرف راه آهن یا وصول کسر دریافتی از مسافر نرخ رسمی تبدیل ارز در روزی که کرایه حمل دریافت شده اجرا می‌شود اگر پرداخت بواحد پولی غیر از پول کرایه دریافتی مبداء بعمل آید نرخ قابل اجرا نرخ روزی است که این پرداخت انجام می‌شود.
در کلیه مواردی که در این ماده نسبت بآنها پیش‌بینی نشده و موافقتنامه‌هائی بین راه آهنها وجود نداشته باشد قوانین و مقررات جاریه کشور مبداء قابل اجراست.
اختلافات نظر بین مسافرین و مامورین در ایستگاهها وسیله رئیس سرویس و در طول راه بوسیله رئیس قطار بطور موقت حل و فصل می‌شود.
مسئولیت - دعاوی
مسئولیت
مسئولیت منتج از حمل‌ونقل مسافرین - بسته‌های دستی - حیوانات:
مسئولیت راه آهن در مورد مرگ، مجروح شدن یا هر گونه صدمه وارده بسلامتی جسمی مسافر و همچنین خسارت‌های ناشیه از تاخیر یا حذف یک قطار یا عدم امکان مبادله بین راه تابع قوانین و مقررات کشوری است که عمل در آنجا اتفاق می‌افتد.
راه آهن در مورد بسته‌های دستی و حیواناتی که مراقبت آن‌ها بعهده مسافر است بموجب (ماده 11 بند 5) مسئولیتی ندارد مگر اینکه خسارت در اثر خطای راه آهن باشد.
مواد مذکور ذیل در این فصل در موارد بندهای 1 و 2 قابل اجرا نمیباشد.
مسئولیت مشترک راه آهنها در مورد توشه:
راه آهنی که توشه را برای حمل‌ونقل قبول کرده و قبض توشه بین‌المللی صادر نموده است مسئول اجراء حمل در سراسر خط سیر تا مرحله تحویل می‌باشد.
هر راه آهن بعدی با تحویل گرفتن توشه در قرارداد حمل توشه شرکت می‌کند و تعهداتی را که از آن ناشی می‌شود بدون نقض مقررات (ماده 39بند 2) که مربوط به راه آهن مقصد است بعهده می‌گیرد.
حدود مسئولیت:
راه آهن مسئول تاخیر در تحویل و خسارت ناشی از اتلاف تمام یا قسمتی از توشه و معیوب شدن آن از بدو قبول محموله تا تحویل نهائی می‌باشد.
اگر تاخیر در تحویل اتلاف و یا معیوب شدن توشه بسبب خطای مسافر و یا در اثر دستور او (که ناشی از خطای راه آهن نباشد) بعمل آید و همچنین عیب ذاتی توشه و حوادثی که برای راه آهن اجتناب ناپذیر باشد و در نتیجه راه آهن نتواند از آن‌ها جلوگیری کند راه آهن را از مسئولیت مبری میدارد.
هر گاه اتلاف یا معیوب شدن توشه مربوط بجنس خود توشه باشد و یا بعلت عدم بسته‌بندی و یا نقص آن صورت پذیرد و یا اینکه اشیاء‌ممنوعه از حمل‌ونقل بطور توشه حمل شده باشد راه آهن مسئولیتی ندارد.
مباشرت تحقیق:
تحقیق اینکه تاخیر در تحویل و اتلاف یا معیوب شدن در اثر یکی از موارد پیش‌بینی شده در ماده 27 بند 2 پیش آمده است بعهده راه آهن می‌باشد.
هر گاه راه آهن تایید کند که با توجه بجریان امر اتلاف یا معیوب شدن توشه ممکنست نتیجه یک یا چند از زیانهای خاص پیش‌بینی شده در‌ماده 37 بند 3 باشد خسارت وارده ناشی از موارد مذکور در فوق شناخته می‌شود معذالک صاحب حق می‌تواند خلاف آن را اثبات کند و مدلل سازد که خسارت وارده کلا یا جزئا از عیوب نامبرده ناشی نشده است.
استنباط فقدان توشه - مواردیکه مجددا توشه پیدا می‌شود:
صاحب حق می‌تواند بدون احتیاج بتحقیق دیگری بسته‌هائی را که از تاریخ تقاضای تحویل آن‌ها طبق ماده 20 بند 2 پس از انقضای مدت چهارده روز تحویل و یا در اختیار او گذارده نشود گم شده تلقی نماید.
اگر بسته‌ای که گم شده تلقی شده است در مدت یکسال از تاریخ تقاضای تحویل پیدا شود راه آهن موظف است مراتب را بصاحب بسته در صورتیکه منزل او شناخته و یا امکان یافتن آن باشد اطلاع دهد. صاحب بسته می‌تواند در مدت سی روز از تاریخ دریافت اعلامیه بخواهد که بسته را در یکی از ایستگاههای مسیر در مقابل پرداخت کرایه حمل از ایستگاه مبداء تا ایستگاهی که بسته تحویل می‌شود و استرداد غرامتی که از بابت بسته مزبور دریافت داشته باو تحویل نمایند از مبلغ این استرداد مخارج احتمالی که در مورد این غرامت متحمل شده است کسر می‌شود ضمنا کلیه حقوق ناشیه از تاخیر موضوع ماده 32 برای صاحب بسته محفوظ است. اگر بسته پیدا شده در ظرف مهلت سی روز پیش‌بینی شده مطالبه نشود یا بسته گم شده پس از یکسال از تاریخ تقاضای تحویل پیدا شود راه آهن در مورد بسته مزبور طبق مقررات قانونی کشور متبوع رفتار خواهد نمود.
مبلغ غرامت در صورت گم شدن توشه: وقتی که بموجب مقررات این مقاوله نامه غرامتی برای از بین رفتن تمام یا قسمتی از توشه بعهده راه آهن تعلق بگیرد ممکنست بشرح زیر پرداخت شود: الف - چنانچه مبلغ غرامت اثبات شده باشد، مبلغی برابر با رقم اثبات شده پرداخت خواهد شد بدون اینکه مبلغ مزبور برای هر کیلوگرم وزن غیر خالص از بین رفته از چهل فرانک تجاوز کند. ب - اگر مبلغ غرامت اثبات نشده باشد مبلغی بطور مقطوع برای هر کیلوگرم وزن غیر خالص محموله از دست رفته بیست فرانک پرداخت خواهد شد. علاوه بر مبلغ غرامت باید کرایه حمل حقوق گمرکی و سایر مبالغ پرداختی بابت حمل‌ونقل توشه گم شده نیز پرداخت گردد بدون در نظر گرفتن زیانهای ناشی از عدم‌النفع.
مبلغ غرامت در صورت معیوب شدن توشه: در صورت معیوب شدن توشه راه آهن باید مبلغ کاهش قیمت وارده بتوشه را بدون سایر عدم‌النفع‌ها بپردازد در هر صورت مبلغ غرامت نباید از مبالغ نامبرده زیر تجاوز کند: الف - اگر بر اثر معیوب شدن توشه تمام آن کاهش قیمت پیدا کند نبایستی مبلغ غرامت از مبلغی که در صورت فقدان توشه پرداخت می‌شود تجاوز‌نماید. ب - اگر فقط قسمتی از توشه معیوب شود مبلغ غرامت پرداختی نباید از مبلغی که در صورت فقدان آن قسمت معیوب توشه پرداخت می‌شود تجاوز‌نماید.
مبلغ غرامت در مورد تاخیر در تحویل توشه:
در صورت تاخیر در تحویل توشه اگر ذیحق اثبات نکند که خساراتی از تاخیر در تحویل ناشی شده راه آهن موظف است غرامتی بمیزان 20 سانتیم برای هر کیلوگرم وزن غیر خالص توشه که در تحویل آن تاخیر شده در هر 24 ساعت کامل و برای مدت تاخیر از تاریخ تقاضای تحویل توشه حداکثر برای مدت چهارده روز بپردازد.
اگر اثبات شود که از تاخیر در تحویل توشه خسارتی ناشی شده است بابت این خسارت غرامتی که حداکثر از چهار برابر غرامت مقطوع پیش‌بینی شده در بند 1 تجاوز نکند پرداخت می‌شود.
غرامتهای پیش‌بینی شده در بندهای 1 و 2 با غرامت مربوط بفقدان کل توشه تواما پرداخت نمیشود و در صورت فقدان قسمتی از توشه غرامتهای بندهای 1 و 2 در صورت لزوم فقط برای قسمت مفقود نشده پرداخت می‌گردد و در صورت معیوب شدن توشه غرامتهای بندهای 1 و 2 در‌صورت لزوم با غرامت پیش‌بینی شده در ماده 31 تواما پرداخت می‌گردد. در هر حال توام شدن غرامتهای پیش‌بینی شده در بندهای 1 و 2 با غرامتهای پیش‌بینی شده در مواد 30 و 31 نباید موجب پرداخت غرامتی بیش از‌غرامت گم شدن کل توشه گردد.
در صورت تاخیر در تحویل اتومبیل یدک کش موتور سیکلت با سایدکار که بطور توشه حمل‌ونقل شده‌اند راه آهن موظف بپرداخت غرامت نیست مگر اینکه خسارت وارده اثبات شود و در اینصورت حداکثر غرامت معادل کرایه دریافتی خواهد بود.
مبلغ غرامت در صورت وجود تدلیس یا خطای فاحش منسوب به راه آهن در تمام مواردی که تاخیر در تحویل توشه فقدان کل یا قسمتی از توشه یا معیوب شدن آن بسبب تدلیس یا خطای فاحش منسوب به راه آهن پیش آید راه آهن باید غرامت کامل صاحب حق را بجبران خسارات اثبات شده بپردازد معهذا در صورت خطای فاحش مسئولیت راه آهن محدود به دو برابر حداکثر پیش‌بینی شده در مواد 30 و 31 و 32 خواهد بود.
بهره غرامت - پس دادن غرامت:
صاحب حق می‌تواند بهره غرامت را مطالبه نماید میزان این بهره که پنج درصد در سال محسوب می‌گردد فقط در صورتی پرداخت می‌شود که مبلغ غرامت از ده فرانک برای هر قبض توشه تجاوز نماید. بهره غرامت از تاریخ روز تسلیم شکایت اداری پیش‌بینی شده در ماده 37 و در صورت نبودن شکایت اداری از روز تسلیم تقاضا بدادگستری محسوب می‌شود. اگر ذیحق در ظرف مهلتی که برای او تعیین شده مدارک مبتنی بر دلایل لازمه را برای تصفیه حساب قطعی مبلغ مورد ادعای خود به راه آهن تسلیم ننماید بهره بمدت زمان بین انقضای مهلت تعیین شده و زمان تسلیم مدارک مزبور تعلق نمیگیرد.
هر گونه غرامت که من غیر حق دریافت شده باشد باید مسترد گردد.
مسئولیت راه آهن در مورد مامورین خود: راه آهن مسئول عملیات مامورین خود و یا اشخاص دیگری است که برای اجرای امر حمل‌ونقل که بر عهده دارد بخدمت میگمارد معذالک اگر بنا بر‌تقاضای مسافرین مامورین راه آهن خدماتی انجام دهند که مربوط براه آهن نباشد نامبردگان عاملین مسافرینی که برای آنان خدمتی انجام میدهند تلقی میگردند.
اقامه دعاوی خارج از قرارداد: در تمام موارد قید شده در این مقاوله نامه هر دعوا مربوط بمسئولیت به هر عنوان که باشد فقط در شرایط و حدود پیش‌بینی شده در این مقاوله نامه علیه راه آهن موثر خواهد بود و بهمین طریق است هر دعوا که علیه اشخاص اقامه شود که راه آهن بموجب ماده 35 جوابگوی آنان می‌باشد.
شکایات اداری - دعاوی قضائی - آئین دادرسی و مرور زمان
دعاوی اداری:
شکایات اداری مربوط بقرارداد حمل‌ونقل باید کتبا براه آهنی که در ماده 39 تعیین شده فرستاده شود.
حق اقامه دعوی متعلق بکسانی است که حق تعقیب قضائی راه آهن را مطابق ماده 38 دارند.
باید اصل یا رونوشت بلیط‌ها و قبوض توشه و سایر اوراقی که صاحب حق انضمام آن‌ها را بادعانامه مفید میداند ارائه نماید و در صورت تقاضای راه آهن رونوشت‌ها باید مصدق باشد. هنگام تصفیه حساب مربوط بشکایت راه آهن می‌تواند تقاضا کند که بلیط‌ها و قبوض توشه را مسترد دارند.
اشخاصیکه میتوانند بر علیه راه آهن اقامه دعاوی حقوق بنمایند: اقامه دعوای حقوقی علیه راه آهنی که از قرارداد حمل‌ونقل ناشی می‌شود فقط مربوط بکسی است که بلیط یا قبض توشه را در دست دارد و یا در صورت نبودن کسیکه از لحاظ حقوقی جانشینی نامبرده را مدلل سازد.
راه آهن هائیکه علیه آن‌ها می‌توان اقامه دعوای حقوقی نمود:
دعوای حقوقی در مورد استرداد مبلغ پرداخت شده بموجب قرارداد حمل‌ونقل ممکن است علیه راه آهنی که وجه را دریافت کرده و یا راه آهنی که وجه بنفع آن دریافت شده اقامه گردد.
سایر دعاوی حقوقی که ناشی از قرارداد حمل‌ونقل باشد ممکن است منحصرا علیه راه آهن مبداء یا راه آهن مقصد و یا راه آهنی که موضوع دعوای حقوقی در خط آن اتفاق افتاده اقامه شوند. علیه راه آهن مقصد می‌توان حتی اگر توشه را دریافت نکرده باشد اقامه دعوا نمود.
چنانچه اقامه‌کننده دعوی که بین چند راه آهن اختیار اقامه دعوی داشته باشد بمحض اینکه علیه یکی از آن‌ها اقامه دعوی نمود حق انتخاب او نسبت بسایرین ساقط می‌شود.
دعوای حقوقی ممکنست علیه راه آهنی غیر از راه آهنهای مندرجه در بندهای 1 و 2 اقامه شود بشرط اینکه این دعوی عنوان دعوای متقابل را داشته و یا بعنوان اعتراض شخص ثالث نسبت بدعوای مربوط بتقاضای اصلی که بر مبنای همان قرارداد حمل‌ونقل اقامه گردیده بوده باشد.
صلاحیت: طرح دعاوی حقوقی بر اساس این مقاوله نامه مورد اقدام قرار نمیگیرد مگر در محضر دادرس صلاحیتدار کشوری که راه آهن مشتکی‌عنه در قلمرو او‌قرار دارد. مگر آنکه بر طبق موافقت‌نامه بین کشورها و یا پیمانهای امتیازی دیگر بین آن‌ها تصمیم دیگری اتخاذ شده باشد و هر گاه موسسه‌ای از شبکه‌های مستقلی در کشورهای مختلف بهره برداری کند هر یک از این شبکه‌ها از نظر اجراء این ماده مانند یک راه آهن مستقل تلقی می‌شود.
تسجیل فقدان قسمتی از توشه یا معیوب شدن آن:
هر گاه یک کسری یا معیوب شدن توشه وسیله راه آهن کشف یا قبول شود یا صاحب حق وجود آنرا اثبات کند راه آهن موظف است بلافاصله و در صورت امکان با حضور ذیحق یک صورتمجلس مستدل مبتنی بر خسارت و وضع توشه و وزن آن و در حدود امکان اهمیت خسارت و علت آن و زمانی که خسارت بوجود آمده تنظیم نماید. یک رونوشت از این صورتمجلس بطور رایگان بایستی بصاحب حق داده شود.
وقتی که صاحب حق تحقیقات مندرج در صورتمجلس را نپذیرد می‌تواند تقاضای تحقیق قضائی نسبت بوضع، وزن توشه همچنین نسبت بعلل و مبلغ خسارت وارده بنماید و اقامه دعوی در اینمورد تابع قوانین و مقررات کشوری است که تحقیق قضائی در آنجا انجام می‌شود.
در صورت مفقود شدن بسته‌ها صاحب حق موظف است برای تسهیل امر جستجو توسط راه آهن حتی‌المقدور مشخصات صحیح بسته گم شده را بدهد.
منتفی شدن دعوای اقامه شده علیه راه آهن ناشی از قرارداد حمل توشه:
دریافت توشه وسیله دارنده حق هر گونه دعوای ناشی از قرارداد حمل‌ونقل را علیه راه آهن در مورد تاخیر در تحویل کسری یا معیوب بودن توشه منتفی میسازد.
در موارد زیر دعوی اقامه شده علیه راه آهن منتفی نمیگردد.
اگر صاحب حق اثبات کند که خسارت در اثر تقلب یا خطای فاحش منصوب [منسوب] به راه آهن ایجاد گردیده است.
در صورت اعتراض نسبت بتاخیر در تحویل توشه از طرف ذیحق بیکی از راه آهنهای تعیین شده در ماده 39 بند 2 در ظرف مهلتی که از 21 روز تجاوز نکند. روز دریافت توشه از طرف دارنده حق جزء مهلت محسوب نمیشود.
در مورد اعتراض نسبت به کسری یا معیوب بودن توشه بشرح زیر: اولا - چنانچه کسری یا معیوب بودن توشه قبل از دریافت آن وسیله صاحب حق اثبات شده باشد (طبق ماده 41) ثانیا چنانچه رسیدگی که بر طبق ماده 41 بایستی صورت گیرد فقط بعلت قصور راه آهن انجام نشده باشد.
در مورد اعتراض نسبت بخسارت غیر مشهود که پس از دریافت توشه بوسیله صاحب حق اثبات شود باستثنای دو مورد زیر اقامه دعوی منتفی است: اولا باید بلافاصله پس از کشف خسارت و حداکثر در ظرف سه روز از تاریخ دریافت توشه مطابق ماده 41 بوسیله ذیحق تقاضای رسیدگی شود و اگر روز انقضای این مهلت با روز یکشنبه یا روز تعطیل رسمی مصادف باشد انقضای مهلت به اولین روز اداری بعد تمدید می‌شود. ثانیا باید صاحب حق اثبات نماید که خسارت در فاصله بین قبول توشه برای حمل و زمان تحویل آن وارد شده است.
مرور زمان در مورد دعوی ناشی از قرارداد حمل‌ونقل:
دعوای ناشی از قرارداد حمل‌ونقل بعد از یکسال مشمول مرور زمان می‌گردد معذالک اگر دعوا مربوط بموارد زیر باشد مدت مرور زمان دو سال است: الف - دعوا بر اساس خسارت ناشی از تدلیس باشد. ب - دعوا بر اساس قاچاق باشد.
مدت مرور زمان بشرح زیر شروع می‌شود:
برای دعاوی مربوط بغرامات تاخیر در تحویل کسری یا معیوب بودن از روزی که توشه تحویل شده است.
برای دعاوی مربوط بغرامات مفقود شدن تمام توشه از روز چهاردهم پس از انقضاء مهلتی که در ماده 20 بند 2 پیش‌بینی شده است.
برای دعاوی مربوط بپرداخت یا استرداد کرایه حمل و مخارج فرعی و اضافی دیگر همچنین برای دعاوی مربوط برسیدگی به بدی اجراء تعرفه یا اشتباه در محاسبه از روز پرداخت و اگر پرداختی نشده باشد از روزی که میبایستی این پرداخت بعمل آمده باشد.
برای دعاوی مربوط بپرداخت حقوق گمرکی اضافی که بوسیله گمرک یا سایر مقامات اداری ادعا می‌شود از روز مطالبه گمرک و یا این مقامات.
برای سایر دعاوی مربوط به حمل‌ونقل مسافر از روز انقضاء مدت اعتبار بلیط و روزی که بعنوان شروع مدت مرور زمان تعیین شده است جزء مهلت منظور نمیشود.
در مورد اعتراض اداری که برای راه آهن طبق ماده 37 ارسال شده باشد مرور زمان تا روزی که راه آهن ادعا نامه را کتبا رد نکرده و ضمائم ملحقه آنرا مسترد ننموده است معلق میماند. در صورت پذیرش قسمتی از اعتراض مرور زمان فقط شامل قسمت باقیمانده که مورد اختلاف است می‌شود. اثبات وصول ادعا نامه و یا جواب آن و یا استرداد ضمائم آن بعهده طرفی است که ادعا نامه را تعقیب مینماید. ادعا نامه‌های بعدی مربوط بهمان موضوع مرور زمان را معلق نمیکند.
دعوای مشمول مرور زمان دیگر قابل تعقیب نمیباشد حتی بصورت دعوای متقابل یا اعتراض شخص ثالث.
با رعایت مقررات فوق‌الذکر تعلیق یا قطع مرور زمان تابع قوانین و مقررات کشوری است که دعوا در آنجا مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.
واریز حسابها - دعوای راه آهنها بین خود
واریز حسابها بین راه آهنها. هر راه آهن ملزم است که سهمیه راه آهنهای ذینفع دیگر را از مبلغ کرایه حملی که دریافت نموده و یا میبایستی دریافت نماید بپردازد.
دعاوی راه آهنها در مورد پرداخت غرامت برای فقدان و یا معیوب شدن توشه:
راه آهنی که غرامت گم شدن یا کسری یا معیوب شدن توشه را بموجب مقررات این مقاوله نامه پرداخت می‌کند حق دارد طبق مقررات علیه راه آهنهای دیگری که در این حمل‌ونقل شرکت داشته‌اند اقامه دعوی نماید: الف - راه آهنی که خسارت صرفا از عملیات آن ناشی شده است تنها مسئول تادیه خسارت می‌باشد. ب - اگر خسارت در اثر عملیات چند راه آهن ناشی شده باشد هر یک از آن‌ها جوابگوی خسارتی می‌باشد که موجب شده است و اگر تشخیص نوع خسارت ممکن نباشد پرداخت مبلغ غرامتها با رعایت اصول مندرجه در حرف ج بین راه آهنها تقسیم می‌شود. ج - اگر اثبات خسارت بوسیله عمل یک یا چند راه آهن ممکن نباشد مبلغ غرامت حاصله بین راه آهنهائی که در حمل‌ونقل شرکت داشته‌اند تقسیم می‌شود مگر راه آهنهائی که بتوانند ثابت کنند که خسارت در خطوط آن‌ها ایجاد نگردیده است تقسیم غرامت بنسبت تعداد کیلومتر مسافات اجرائی تعرفه‌ها می‌باشد.
در موردی که یکی از راه آهنها قادر بپرداخت سهم متعلقه بخود نباشد سهم متعلقه باو که پرداخت نگردیده بین سایر راه آهنهائی که در حمل‌ونقل شرکت داشته‌اند بنسبت تعداد کیلومتر مسافات مورد اجرای تعرفه‌ها تقسیم می‌شود.
اقامه دعوی در مورد غرامت تاخیر در تحویل: مقررات مذکور در ماده 45 در مورد پرداخت غرامت تاخیر در تحویل قابل اجرا است. اگر علت تاخیر در تحویل بی‌نظمی‌های مدلل شده در چند راه آهن باشد مبلغ غرامت بین آن‌ها به نسبت مدت تاخیری که روی شبکه‌های مربوط صورت گرفته است تقسیم خواهد شد.
آئین دادرسی:
راه آهنی که علیه او یکی از دعاوی مندرج در مواد 45 و 46 اعمال شود حق اعتراض بپرداخت انجام شده توسط راه آهنی که اقامه دعوا را نموده است در صورتیکه غرامت وسیله یک مقام قضائی تعیین شده باشد ندارد مشروط بر اینکه مبلغ غرامت توسط یک مقام قضائی تثبیت و ابلاغ اقامه دعوی بطریق صحیحی انجام گرفته و مقام مزبور از مجرای قانونی در این دعوا مداخله کرده باشد. دادرسی دادگاه که دعوای اصلی نزد او مطرح است بر حسب اوضاع و احوال مهلت‌های مربوط بابلاغ و ورود بدعوا را تعیین می‌کند.
راه آهنی که میخواهد اقامه دعوا کند باید تقاضای خود را فقط در یک ادعا نامه بر علیه همه راه آهنهای مربوطه که با آن‌ها مصالحه نکرده تنظیم نماید وگرنه ادعای او علیه سایر راه آهنهائی که بمحاکمه دعوت نشده‌اند منتفی می‌شود.
دادرس باید رای خود را در مورد کلیه دعاوی که باو احاله شده فقط در یک حکم صادر نماید.
راه آهنهائی که علیه آن‌ها اقامه دعوی شده حق هیچ‌گونه دعوای بعدی را ندارند.
در ادعا نامه‌های تنظیمی برای دعاوی اصلی مربوط بغرامت نبایستی دعاوی تضمینی را وارد نمود.
صلاحیت برای اقامه دعوی:
دادرسی قلمرو راه آهنی که علیه آن راه آهن اقامه دعوا می‌شود منحصرا صلاحیت رسیدگی بتمام دعاوی مطروحه را دارد.
اگر دعوی بر علیه چند راه آهن باید اقامه شود راه آهن تقاضا‌کننده حق دارد از بین دادرسان صلاحیتدار بموجب بند 1 دادرسی را که دعوای خود را پیش او طرح می‌کند انتخاب کند.
موافقت در موضوع دعاوی راه آهنها: راه آهنها میتوانند بموجب موافقت نامه‌های خاصی از مقررات مربوط باقامه دعوای متقابل علیه یکدیگر که در فصل سوم بیان شده است عدول نمایند.
مقررات مختلف
اجرای حقوق ملی: در صورتیکه مندرجات این مقاوله نامه و مقررات تکمیلی و تعرفه‌های بین‌المللی نسبت بامور حمل‌ونقل مواردی را پیش‌بینی نکرده باشد قوانین و مقررات ملی خاص هر کشور در امور حمل‌ونقل قابل اجرا می‌باشد.
قواعد عمومی آئین دادرسی: برای تمام اختلافات ناشی از حمل و نقل‌های تابعه این مقاوله نامه آئین دادرسی مربوط بقاضی صلاحیتدار قابل اجراست باستثنای موارد مغایری که در این مقاوله نامه قید شده است.
اجرای حکم دادرسی - توقیف و تضمین:
وقتی که بموجب مقررات این مقاوله نامه احکام صادره وسیله قاضی صلاحیتدار اعم از حضوری و یا غیابی صادر و طبق مستند لازم الاجرا شد این احکام در هر یک از کشورهای عضو مقاوله نامه بلافاصله پس از انجام تشریفات مربوطه بآن کشور نیز لازم الاجراء می‌باشد و تجدید نظر در‌اساس موضوع پذیرفته نمیشود. این مقررات شامل احکامی که بطور موقت لازم الاجراست و همچنین در مورد محکومیتهای عدم النفع که احکام آن علاوه بر هزینه دادرسی بر علیه خواهانی که بملاحظه رد داد خواستش صادر گردیده نمیباشد.
مطالباتی که در اثر یک حمل‌ونقل بین‌المللی بنفع یک راه آهن عهده راه آهن دیگری که از یک کشور تبعیت نمیکنند بوجود میآید نمیتوانند مورد توقیف قرار گیرند مگر بموجب حکم صادره از قوه قضائیه کشوری که راه آهن بستانکار و خواستار توقیف از آن تبعیت می‌کند.
کلیه وسائل نقلیه راه آهن همچنین اشیاء مختلفی که برای حمل‌ونقل بکار میرود و متعلق به راه آهن است مانند آوندها و لوازم بارگیری پوشش واگنها و غیره نمیتواند مورد توقیف قرار گیرد مگر در کشوری که راه آهن مالک این اشیاء در آن کشور بوده و بموجب حکم صادره از قوه قضائی کشور راه آهن مالک. واگنهای اختصاصی و همچنین اشیاء مختلفی که در امر حمل‌ونقل بکار میرود و در این واگنها قرار دارند و متعلق بمالک واگن اختصاصی می‌باشند در سرزمین کشوری غیر از سرزمین کشور اقامتگاه مالک واگن نمیتوانند مورد توقیف قرار گیرند مگر بموجب حکم صادره از قوه قضائیه کشور اقامتگاه مالک واگن.
برای تامین مخارج دادرسی در مورد دعاوی قضائی که بر اساس قرارداد حمل‌ونقل بین‌المللی باشد وثیقه مطالبه نمیشود.
واحد پولی - نرخ تسعیر و یا قبول پول‌های خارجی:
مبالغی که بواحد فرانک در این مقاوله نامه یا ضمائم آن تعیین شده عبارت از فرانک طلا بوزن 10/31 گرم بعیار 900/0 می‌باشد.
راه آهن موظف است نرخ‌های تسعیری مورد عمل خود را نسبت به تبدیل پولهای خارجی به پول داخلی کشور (نرخ تسعیر) چاپ و منتشر‌سازد.
همچنین راه آهنی که پول خارجی را برای پرداخت قبول می‌کند باید نرخ تبدیل آن را به پول داخلی چاپ و منتشر نماید (نرخ تسعیر پول‌های خارجی).
دفتر مرکزی حمل و نقل‌های بین‌المللی وسیله راه آهن:
برای تسهیل و تامین اجراء این مقاوله نامه یک دفتر مرکزی حمل‌ونقل بین‌المللی وسیله راه آهنها تاسیس گردیده که وظایف آن بشرح زیر‌است:
دریافت اطلاعات از هر یک از کشورهای عضو مقاوله نامه و هر یک از راه آهنهای ذینفع و ابلاغ آن‌ها بکشورها و راه آهنهای دیگر.
جمع‌آوری و تنظیم و چاپ و انتشار اطلاعات مکتسبه از هر نوع که مربوط بسرویس حمل و نقلهای بین‌المللی باشد.
تسهیل روابط مالی حاصله از حمل‌ونقل بین‌المللی بین راه آهنهای مختلف و واریز مطالبات معوقه و ایجاد اطمینان از این نظر در روابط بین راه آهنها.
بنا بتقاضای یکی از کشورهای عضو مقاوله نامه یا یکی از موسسات حمل‌ونقل که خطوط آن در لیست خطوط پیش‌بینی شده در ماده 55 ثبت شده است اقدام نمودن برای رفع اختلافات بین کشورها یا موسسات مزبور درباره تفسیر و اجراء مقاوله نامه چه از طریق جلب همکاری و وساطت یا هر طریقه دیگر.
بنا بتقاضای اعضای علاقمند (کشورها موسسات حمل‌ونقل مشتریان) اعلام نظر مشورتی در مورد اختلافات مربوط به تفسیر یا اجرای مقاوله نامه.
همکاری برای رفع اختلاف مربوط به تفسیر یا اجرای مقاوله نامه از طریق حکمیت.
بررسی تقاضای اصلاح این مقاوله نامه و پیشنهاد تشکیل کنفرانسهای پیش‌بینی شده در ماده 64 در صورت اقتضاء:
مقررات مخصوصی که ضمیمه شماره 1 این مقاوله نامه را تشکیل می‌دهد مقر و ترکیب و سازمان این دفتر و همچنین وسایل کار شرایط کار و نظارت آن را تعیین می‌کند.
فهرست خطوط تابع این مقاوله نامه.
دفتر مرکزی که در ماده 54 پیش‌بینی شده مامور تهیه و مرتب نگاهداشتن و انتشار فهرست خطوط تابع این مقاوله نامه می‌باشد بدینمنظور‌اطلاعات مربوطه را برای درج در فهرست یا حذف خطوط یک راه آهن یا یک موسسه حمل‌ونقل که در ماده 2 ذکر شده دریافت می‌کند
ورود یک خط جدید در سرویس حمل‌ونقل بین‌المللی عملی نمیشود مگر یکماه پس از تاریخ اعلامیه دفتر مرکزی در مورد درج این خط در فهرست بعنوان سایر کشورهای عضو.
حذف یک خط وسیله دفتر مرکزی انجام می‌شود بمحض اینکه دفتر حمل‌ونقل کشوری از کشورهای عضو مقاوله نامه که بنا بتقاضای او این خط در فهرست حمل‌ونقل بین‌المللی ثبت گردیده است اعلام نماید که این خط بایستی حذف شود.
فقط دریافت اعلامیه منتشره از طرف دفتر مرکزی به راه آهن بلا فاصله حق می‌دهد که کلیه روابط حمل‌ونقل بین‌المللی خود را با راه آهن حذف شده قطع نماید فقط حمل و نقلهای در جریان بایستی خاتمه پذیرد.
مقررات تکمیلی مقررات تکمیلی که بعضی از کشورهای عضو مقاوله نامه یا بعضی از راه آهنهای شرکت‌کننده برای اجرای همین مقاوله نامه منتشر کنند توسط آنان بدفتر‌مرکزی فرستاده می‌شود. این مقررات تکمیلی ممکن است در راه آهنهائیکه بآن ملحق می‌شوند در قالب قوانین و مقررات هر کشوری مورد اجرا قرار گیرد بدون آنکه ناقض مقررات این مقاوله نامه باشد. بموقع اجرا گذاردن مقررات تکمیلی بدفتر مرکزی اطلاع داده می‌شود.
حل و فصل اختلافات از طریق حکمیت.
در صورتیکه اختلافات مربوط به تفسیر یا اجراء مقاوله نامه بین طرفین اختلاف از طریق قوانین ملی یا حقوق توافقی یا مقررات تکمیلی مورد عمل بعضی از کشورهای عضو مقاوله نامه حل و فصل نگردد ممکن است در اثر تقاضای طرفین اختلاف بدادگاه حکمیت که تشکیل و طرز عمل آن موضوع ضمیمه شماره 3 مقاوله نامه است ارجاع شود.
معهذا اگر اختلاف بین دولتها باشد رعایت مقررات مندرج در ضمیمه شماره 3 برای طرفین که میتوانند دادگاه حکمیت و طرز عمل آن را انتخاب نمایند الزامی نیست.
بنا تقاضای طرفین اختلاف ممکن است داوری حکمیت بشرح زیر متوقف بماند.
بدون اینکه بحل اختلاف از طریق مقررات قانونی دیگر لطمه‌ای وارد شود. اولا در مورد اختلافات بین دولتهای عضو مقاوله نامه. ثانیا در مورد اختلافات بین دولتهای عضو قرارداد از یکطرف و دولتهائیکه عضو قرارداد نیستند از طرف دیگر. ثالثا - در مورد اختلافات بین دولتهائیکه عضو مقاوله نامه نمی‌باشند. بشرط آنکه در دو مورد اخیرالذکر این مقاوله نامه مانند یک قانون ملی یا بعنوان حقوق توافقی قابل اجرا باشد.
در مورد اختلافات بین موسسات حمل‌ونقل.
در مورد اختلافات بین موسسات حمل‌ونقل و مشتریان.
در مورد اختلافات بین مشتریان.
اقدام بدادرسی از طریق حکمیت در مورد تعلیق و قطع مرور زمان مربوط بمطالبه مورد اختلاف همان اثر را دارد که اقامه دعوی در دادگاه عادی دارا می‌باشد.
احکام صادره از دادگاههای حکمیت درباره موسسات حمل‌ونقل یا مشتریان در هر یک از کشورهای عضو قرارداد بلا فاصله پس از انجام تشریفات خاص آنکشور لازم‌الاجرا می‌گردد.
مقررات استثنائی
مسئولیت در مورد حمل‌ونقل (راه آهن - دریا)
در مورد حمل و نقلهای (راه آهن - دریا) که از خطوط مندرجه در ماده 2 بند 1 استفاده می‌شود هر کشوری می‌تواند ضمن تقاضای اینکه تذکرات لازم در لیست خطوط تابعه مقاوله نامه منظور شود بخواهد که کلیه علل معافیت مشروحه زیر بمقررات ماده 27 علاوه شود. حمل‌ونقل‌کننده نمیتواند از علل معافیت استفاده نماید مگر اینکه ثابت کند که تاخیر در تحویل فقدان یا معیوب شدن توشه در مسیر کشتیرانی از زمان بارگیری توشه در کشتی تا زمان تخلیه آن از کشتی پیش آمده است این علل معافیت بشرح زیر می‌باشد. الف - اقدامات مسامحه کاری یا قصور ناخدا ملوان و راهنمای کشتی و یا مراجعین حمل کالا در امر کشتیرانی یا در اداره امور کشتی. ب - عدم قابلیت کشتی برای دریا نوردی بشرط اینکه حمل‌ونقل‌کننده ثابت کند که این پیش آمد مربوط بعدم دقت لازم از طرف او نبوده و مراقبتهای لازم برای اینکه کشتی جهت دریا نوردی آماده باشد انجام داده است و کشتی را با وسائل لازم و سوخت و تدارک کافی مجهز نموده است و‌تمام قسمت‌های کشتی را برای بارگیری توشه آماده و در وضع مناسبی قرار داده است. بطوری که تمام قسمت‌های کشتی برای قبول توشه و حفاظت آن آماده بوده است. ج - آتش سوزی بشرط آنکه حمل‌ونقل‌کننده ثابت کند که آتش سوزی بسبب عمل یا خطای او و همچنین عمل یا خطای ناخدا ملوان راهنمای کشتی و یا مامورین دیگر اتخاذ نشده است. د - مخاطرات - خطرات یا سوانح دریا یا سایر آبهای قابل کشتیرانی. ه - عملیات یا کوشش برای نجات جان و یا مال در دریا. علل معافیت مشروحه فوق تعهدات کلی حمل‌ونقل‌کننده را کم و یا از بین نمیبرد و مخصوصا او متعهد است که توجه خاص نسبت بآماده کردن کشتی برای کشتیرانی از هر جهت مبذول دارد و نیز تجهیزات و ذخیره مناسب کشتی را تامین کند و کلیه محلهای کشتی را که در آن محلها توشه بارگیری می‌شوند بنحویکه مناسب برای پذیرش و حمل و حفظ و حراست توشه باشد آماده سازد. هر گاه حمل‌ونقل‌کننده از علل معافیت مشروحه فوق استفاده کند مسئولیت او بقوه خود باقی خواهد بود. زمانیکه صاحب حق ثابت کند که تاخیر در تحویل فقدان یا معیوب شدن معلول یک خطای حمل‌ونقل‌کننده ناخدا ملوان راهنمای کشتی یا مامورین حمل‌ونقل بوده است و این خطا غیر از‌خطاهای مذکوره در حرف الف می‌باشد.
هر گاه مسیر واحد دریائی توسط چند موسسه حمل‌ونقل که در فهرست مذکوره در ماده یک ثبت شده بهره برداری گردد مسئولیت‌هائیکه حمل‌ونقل این مسیر در بر دارد در مورد کلیه موسسات حمل‌ونقل این مسیر بطور یکسان قابل اجرا می‌باشد بعلاوه وقتیکه در اثر تقاضای چندین دولت این‌گونه موسسات حمل‌ونقل در فهرست ثبت و منظور شوند بایستی مسئولیت‌های مربوطه طبق یک موافقت‌نامه قبلی بین این دول روشن گردد.
تصمیماتی که باستناد این ماده اتخاذ می‌شود بدفتر مرکزی اعلام می‌گردد این تصمیمات پس از سی روز از تاریخ نامه‌ایکه بموجب آن دفتر مرکزی تصمیمات متخذه را بکشورها ابلاغ می‌کند قابل اجرا خواهد شد و توشه‌هائیکه در این مدت در جریان حمل‌ونقل هستند مشمول تصمیمات مزبور نمیگردند.
مسئولیت در صورت وقوع سانحه ناشی از انفجار نیروی هسته‌ای: راه آهن از مسئولیتی که بموجب این مقاوله نامه دارد مبری می‌شود هر گاه خسارت بعلت یک سانحه نیروی هسته‌ای بوده و باستناد مقررات مخصوص جاری در یکی از دول عضو مقاوله نامه ناظر بر مسئولیت در زمینه انرژی اتمی موسسه بهره برداری‌کننده از یک دستگاه هسته‌ای یا جانشین او مسئول این خسارت باشد.
مقررات نهائی
امضاء این مقاوله نامه که ضمائم مربوطه آن قسمت تکمیلی آن را تشکیل می‌دهد تا سی‌ام آوریل 1970 برای امضاء کشورهای عضو پیشین و کشورهائیکه به کنفرانس عادی تجدید نظر دعوت شده‌اند باز میماند.
تصویب و بمورد اجرا گذاردن. این مقاوله نامه بتصویب خواهد رسید و اسناد آن هر چه زودتر نزد دولت سویس تودیع خواهد شد وقتیکه مقاوله نامه از طرف پانزده کشور مورد تصویب قرار گرفت یا حداکثر یکسال پس از امضاء آن دولت سویس یا دولتهای ذینفع موضوع امکان بمورد اجرا گذاردن مقاوله نامه را در میان خواهد گذاشت.
الحاق به مقاوله نامه.
هر کشوری که این مقاوله نامه را امضا نکرده است و بخواهد بآن ملحق شود تقاضای خود را بدولت سویس ارسال میدارد و دولت سویس این تقاضا را بکشورهای عضو مقاوله نامه با یک اطلاعیه از طرف دفتر مرکزی درباره مشخصات راه آهنهای کشور تقاضا‌کننده برای مطالعه از لحاظ حمل‌ونقل بین‌المللی ارسال میدارد.
اگر در ظرف ششماه از تاریخ اعلامیه مزبور حداقل دو کشور مخالفت خود را بدولت سویس اطلاع ندهند تقاضای عضویت پذیرفته تلقی می‌شود و اعلامیه آن از طرف دولت سویس بکشور تقاضا‌کننده و کشورهای عضو مقاوله نامه فرستاده می‌شود. و در صورت عکس دولت سویس بکشور تقاضا‌کننده و کشورهای عضو مقاوله نامه اطلاع می‌دهد که تقاضا معوق میماند.
هر پذیرش عضویتی یکماه بعد از تاریخ ارسال اعلامیه از طرف دولت سویس رسمیت پیدا می‌کند و یا اگر در انقضاء این مهلت هنوز مقاوله نامه بموقع اجرا گذارده نشده باشد از تاریخ اجراء مقاوله نامه خواهد بود.
مدت تعهد کشورهای عضو مقاوله نامه.
مدت این مقاوله نامه نامحدود است ولی هر کشور عضو می‌تواند با توجه بشرایط زیر از عضویت مقاوله نامه خارج شود. مقاوله نامه برای هر کشور عضو تا 31 دسامبر پنجمین سال از تاریخ اجراء اعتبار دارد. هر کشوری که بخواهد در خاتمه این دوره خود را از عضویت مقاوله نامه خارج نماید باید تصمیم خود را حداقل یکسال قبل از خاتمه دوره مذکور بدولت سویس اعلام دارد تا دولت نامبرده مراتب را بتمام دول عضو مقاوله نامه اطلاع دهد. در صورت عدم اطلاعیه در مدت مذکوره فوق تعهدات ناشی از مقاوله نامه برای مدت سه سال قوت قانونی خواهد داشت و نیز در صورت عدم اطلاع حداقل یکسال قبل از 31 دسامبر آخرین سال یکدوره سه ساله تعهدات مقاوله نامه سه سال بسه سال تمدید خواهد شد.
کشورهائیکه در خلال دوره پنجساله یا یکی از دوره‌های سه ساله برای شرکت در مقاوله نامه قبول شوند تا انتهای آن دوره متعهد مقاوله نامه خواهند بود و همچنین تعهدات آن‌ها تا آخر هر یک از دوره‌های سه ساله بعدی چنانچه یکسال قبل از خاتمه دوره سه ساله مقاوله نامه خروج خود را از آن اعلام ننمایند پا بر جاست.
تجدید نظر در مقاوله نامه.
نمایندگان کشورهای عضو مقاوله نامه برای تجدید نظر در مقاوله نامه بموجب دعوت دولت سویس حداکثر بعد از پنجسال از تاریخ اجراء این مقاوله نامه تشکیل جلسه خواهند داد. قبل از این تاریخ چنانچه حداقل ثلث دول عضو امضاء‌کننده مقاوله نامه تقاضای تشکیل جلسه بنمایند کنفرانس تشکیل خواهد شد. با موافقت اکثریت کشورهای عضو مقاوله نامه دولت سویس از کشورهای غیر عضو نیز دعوت مینمایند. با موافقت اکثریت دولتهای عضو مقاوله نامه دفتر مرکزی برای شرکت در کنفرانس از نمایندگان زیر دعوت بعمل میآورد. الف - از سازمانهای بین‌المللی دولتی که در امر حمل‌ونقل صلاحیت دارند. ب - از سازمانهای بین‌المللی غیر دولتی که بامر حمل‌ونقل اشتغال دارند. ترتیب شرکت نمایندگان دولتهای غیر عضو و همچنین نمایندگان سازمانهای بین‌المللی قید شده در بند بالا در مذاکرات برای هر کنفرانس در آئیننامه مربوطه پیش‌بینی خواهد شد. با موافقت اکثریت دولتهای عضو مقاوله نامه دفتر مرکزی می‌تواند قبل از تشکیل کنفرانس تجدید نظر معمولی یا فوق‌العاده کمیسیونهای مقدماتی را دعوت نماید که پیشنهادات رسیده در مورد تجدید نظر را قبلا بررسی نمایند. مقررات ضمیمه شماره 2 متشابها در این کمیسیونها قابل اجرا می‌باشد.
بمورد اجرا گذاردن مقاوله نامه جدیدی که کنفرانس تجدید نظر تدوین نموده شامل فسخ مقاوله نامه قبلی و ضمائم آن حتی در مورد دولتهای عضوی که این مقاوله نامه جدید را تصویب نکرده‌اند می‌باشد.
در فاصله کنفرانسهای تجدید نظر مواد 4 - 5 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 17 - 18 - 19 - 20 - 22 - 23 - 24- 29 - 37 - 44 45 - 46 - 49 - و ضمیمه 3 را می‌توان در یک کمیسیون تجدید نظر اصلاح نمود. سازمان و طرز کار این کمیسیون در ضمیمه شماره 2 این مقاوله نامه ذکر شده است. تصمیمات متخذه کمیسیون تجدید نظر بلافاصله بدولتهای کشورهای عضو مقاوله نامه توسط دفتر مرکزی اعلام خواهد شد. چنانچه در ظرف چهار ماه از تاریخ اعلام این تصمیمات حداقل پنج دولت عضو مقاوله نامه اعتراضی ننمایند تصویب شده تلقی می‌شود. این تصمیمات از روز اول هشتمین ماه بعد از ماهیکه در ظرف آن دفتر مرکزی پذیرش آن‌ها را باطلاع کشورهای عضو مقاوله نامه رسانده قابل اجرا می‌باشند. دفتر مرکزی روز اجرا را در اعلام پذیرش تعیین می‌کند.
متون مقاوله نامه - ترجمه‌های رسمی. این مقاوله نامه طبق معمول دیپلماسی بزبان فرانسه مورد توافق قرار گرفته و امضاء شده است. به متن فرانسه نیز یک متن بزبان آلمانی یک متن بزبان انگلیسی و یک متن بزبان ایتالیائی و یک متن بزبان عربی ضمیمه است که اعتبار ترجمه رسمی را دارند و در صورت اختلاف متن فرانسه معتبر است. با اعتقاد کامل نمایندگان مختار زیرین با داشتن اختیار تام که کامل و معتبر بوده مقاوله نامه حاضر را امضاء کرده‌اند. -امضاء شده در برن بتاریخ هفتم فوریه یکهزار و نهصد و هفتاد در یک نسخه فقط که در آرشیو کنفدراسیون سویس تودیع شده و از آن یک نسخه رسمی هر یک از اعضاء تحویل می‌شود. از طرف دولت از طرف دولت الجزایر بلژیک اتریش بلغارستان دانمارک اسپانیا فنلاند فرانسه یونان هنگری (مجارستان) عراق ایران ایرلند ایتالیا لبنان لیختن‌اشتاین لوکزامبورگ مغرب نروژ هلند لهستان پرتغال رومانی پادشاهی انگلستان و ایرلند شمالی سوئد سویس سوریه چکوسلواکی تونس ترکیه یوگسلاوی
پروتکل الحاقی بکنوانسیونهای بین‌المللی مربوط بحمل و نقل کالا (CIM) و مسافر و توشه (CIV) با راه‌آهن که در تاریخ هفتم فوریه 1970 در برن بامضاء رسیده است. نمایندگان تام‌الاختیار امضاء‌کننده در مورد مقررات زیر توافق نمودند: 1 - طبق قوانین بریتانیای کبیر برای موظف نمودن مشتریان راه‌آهن به رعایت آن قسمت از مقررات کنوانسیونهای مصوب 1970 که مربوط است به‌خطوط راه‌آهن دولت‌هائی که کنوانسیونهای فوق را امضاء ننموده یا بآنها ملحق نگشته‌اند بدولت بریتانیای کبیر اختیار داده می‌شود که برخلاف‌مقررات این کنوانسیونها در مورد حمل و نقل‌های از مبدا انگلستان در بارنامه‌های چاپی (CIM) بلیطهای بین‌المللی و قبض توشه (CIV) تذکری به‌استناد این پروتکل الحاقی قید نماید. 2 - با توجه باینکه در بریتانیای کبیر ضمن قوانین مربوط به حمل‌ونقل هیچ‌گونه اجباری برای انتشار و یا اعمال یکنواخت تعرفه درباره کلیه‌مشتریان وجود ندارد لذا موافقت می‌شود که: الف - مقررات (CIM) در مورد لزوم انتشار و اعمال یکنواخت تعرفه نسبت بکلیه مشتریان در بریتانیای کبیر اجرا نگردد. ب - کرایه‌های حمل‌ونقل و هزینه‌های فرعی که راه‌آهن بریتانیای کبیر در سرویس داخلی مجاز به اخذ آن می‌باشد در خطوط بین‌المللی تابع (CIM) خود نیز اجراء نماید. 3 - تا انعقاد و بمورد اجراء گذاردن یک ضمیمه مخصوص بضمیمه (CIM) برای مقررات استثنائی حمل‌ونقل مختلط راه‌آهن - دریا برای حمل‌مواد خطرناک بین قاره اروپا و انگلستان مواد خطرناکی که تحت رژیم (CIM) از مبدا این کشور یا بمقصد آن حمل می‌شوند بایستی در عین حال واجد‌شرایط منظور در ضمیمه I و شرایط حمل این مواد در سرویسهای راه‌آهن و دریائی کشور مزبور باشند. II 1 - طبق قوانین ایرلند برای موظف نمودن مشتریان راه‌آهن برعایت آن قسمت از مقررات کنوانسیون‌های مصوب 1970 که مربوط است بخطوط راه‌آهن دولتهائی که کنوانسیونهای فوق را امضاء ننموده یا بآنها ملحق نگشته‌اند بدولت ایرلند اختیار داده می‌شود که در خصوص حمل و نقلهای از‌مبدا ایرلند در بارنامه‌های چاپی (CIM) بلیطهای بین‌المللی و قبض توشه (CIV) تذکری باستناد این پروتکل الحاقی قید نماید. 2 - با توجه باینکه در ایرلند ضمن قوانین مربوط بحمل و نقل هیچ‌گونه اجباری برای انتشار یا اعمال یکنواخت تعرفه درباره کلیه مشتریان وجود‌ندارد لذا موافقت می‌شود که: الف - مقررات CIM در ایرلند هنگامی قابل اجرا است که متضمن الزامی جهت انتشار و اعمال یکنواخت تعرفه‌ها نسبت بکلیه مشتریان باشد. ب - کرایه‌های حمل‌ونقل و هزینه‌های فرعی که راه‌آهن ایرلند در سرویس داخلی مجاز به اخذ آن می‌باشد در آن کشور نسبت بخطوط بین‌المللی‌تابع CIM نیز قابل اجرا می‌باشد. 3 - تا انعقاد و بمورد اجراء گذاردن یک ضمیمه مخصوص بضمیمه (CIM)Iبرای مقررات استثنائی حمل‌ونقل مختلط راه‌آهن - دریا برای حمل‌مواد خطرناک بین قاره اروپا و ایرلند - مواد خطرناکی که تحت رژیم (CIM) از مبدا این کشور یا بمقصد آن حمل می‌شوند بایستی در عین حال واجد‌شرایط منظور در ضمیمه I و شرایط حمل این مواد در سرویسهای راه‌آهنی و دریائی ایرلند باشد. III مقررات کنوانسیونهای CIM و CIV ناقض کنوانسیونهائی که بعضی دولتها برای حمل‌ونقل بین خود منعقد نموده و عمل مینمایند نمی‌باشند مانند کنوانسیونهای مربوط بجامعه اروپائی ذغال و فولاد و جامعه اقتصادی اروپائی. IV این پروتکل که مکمل کنوانسیونهای 1970 است تا 30 آوریل 1970 برای امضاء مفتوح خواهد ماند و بایستی بتصویب رسد. دولتهائی که این‌پروتکل را قبل از انقضای مهلت فوق امضاء نکرده باشند و همچنین دولتهائی که مایل بالحاق باین پروتکل باشند میتوانند با توجه بمواد 67 -CIM و 62 - CIVرسما تقاضای الحاق نمایند. سند تصویب این پروتکل یا تقاضای الحاق بآن بایستی نزد دولت سوئیس تودیع شود. بنا بمراتب فوق نمایندگان تام‌الاختیار مشروحه زیر که اختیارنامه‌های آن‌ها در کمال صحت و اعتبار بود این پروتکل را امضاء نموده‌اند. برن بتاریخ هفتم فوریه هزار و نهصد و هفتاد (1970). اصل پروتکل امضاء شده در بایگانی کنفدراسیون سویس تودیع گردیده و از آن یک نسخه رسمی بهر یک از طرفهای کنوانسیون داده خواهد شد. نمایندگان دولتهای: الجزایر - ایران رومانی - اطریش ایرلند - ممالک متحده پادشاهی بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی بلژیک - ایتالیا بلغارستان - لبنان دانمارک - لیختنشتاین سوئد - اسپانیا لوکزامبورگ - سویس فنلاند - مغرب سوریه - فرانسه نروژ - چکسلواکی یونان - هلند تونس - مجارستان لهستان - ترکیه عراق - پرتغال یوگسلاوی پروتکل‌های فوق منضم بقانون پروتکل الحاقی بقراردادهای بین‌المللی حمل‌ونقل کالا و مسافر و توشه بوسیله راه‌آهن می‌باشد. رئیس مجلس سنا - جعفر شریف امامی
مقاوله نامه بین‌المللی مربوط به حمل‌ونقل کالا با راه آهن نمایندگان تام‌الاختیار امضاء‌کنندگان زیر که تجدید نظر در مقاوله نامه بین‌المللی مربوط به حمل‌ونقل کالا با راه آهن (مصوب 25 فوریه 1961 در برن) را لازم دانسته‌اند طبق ماده 69 مقاوله نامه نامبرده تصمیم به تهیه و تنظیم مقاوله نامه جدیدی گرفته و در نتیجه در موارد زیر توافق نموده‌اند:
موضوع مقاوله نامه و موارد شمول آن
راه آهن‌ها و حمل و نقل‌هائیکه این مقاوله نامه در مورد آن‌ها اجرا می‌شود:
این مقاوله نامه باستثنای موارد پیش‌بینی شده در زیر در مورد حمل کلیه کالاهائیکه با یک بارنامه برای حمل مستقیم در مسیریکه حداقل از سرزمین دو کشور عضو مقاوله نامه عبور کند و منحصرا از خطوط مندرج در لیست تهیه شده طبق ماده 59 استفاده شود اعمال می‌گردد.
محموله‌هائیکه ایستگاه مبداء و مقصد آن‌ها در سرزمین یک کشور واقع می‌باشد و از سرزمین دیگری فقط بعنوان ترانزیت عبور مینماید مشمول این مقاوله نامه نخواهند بود مشروط بر اینکه: الف - خطوط استفاده شده منحصرا بوسیله راه آهن دولت مبداء بهره برداری شود. ب - خطوط استفاده شده بعنوان ترانزیت منحصرا بوسیله راه آهن مبداء بهره برداری نشود اما کشورها یا راه آهنهای ذینفع موافقتنامه‌ای منعقد نموده باشند که بموجب آن این قبیل حمل‌ونقل‌ها بین‌المللی تلقی نگردد.
محموله‌هائیکه بین ایستگاههای دو کشور مجاور یا بین ایستگاههای دو کشوریکه از سرزمین کشور سومی بطور ترانزیت استفاده می‌کنند مبادله می‌شوند یا اگر خطوطی که حمل‌ونقل روی آن‌ها انجام می‌گیرد منحصرا توسط یکی از این سه کشور بهره برداری گردد تابع مقررات داخلی این کشور خواهند بود بشرط آنکه فرستنده هنگام تنظیم بارنامه تقاضا نماید که مقررات جاری در آن کشور در مورد او اجرا گردد ضمنا قوانین و مقررات هیچ یک از کشورهای ذینفع با آن درخواست مخالفتی نداشته باشند.
مقررات مربوط به حمل و نقلهای مختلط:
در فهرست پیش‌بینی شده در ماده اول علاوه بر خطوط راه آهن می‌توان خطوط منظم سرویس‌های اتومبیل رانی و یا کشتیرانی را که مکمل خط سیر راه آهن هستند و روی آن‌ها حمل و نقلهای بین‌المللی انجام می‌گیرد درج نمود و در صورتیکه این خطوط حداقل دو کشور عضو مقاوله نامه را بهم مربوط سازد درج آن‌ها در فهرست مربوطه موکول بموافقت دو کشور ذیربط می‌باشد.
موسساتیکه از این خطوط بهره برداری می‌کنند تایع [تابع] کلیه تعهدات مقرره بوده و نیز از کلیه حقوقی که برای راه آهنها بموجب این مقاوله نامه شناخته شده است بهره‌مند میگردند باستثنای مواردیکه شرایط مختلف حمل‌ونقل ایجاب می‌کند در هر حال مقررات مربوط به مسئولیت ناشی از این مقاوله نامه غیر قابل تغییر است.
هر دولتی که بخواهد یکی از خطوط مندرجه در بند 1 را در فهرست ثبت نماید بایستی اقداماتی بعمل آورد که موارد استثنائی پیش‌بینی شده در بند 2 را بهمان صورتیکه تعرفه‌ها انتشار مییابند در دسترس عامه قرار دهد.
برای حمل و نقلهای بین‌المللی که در عین حال از خطوط راه آهن و سرویس‌های حمل‌ونقل غیر از آنچه که در بند 1 مشخص شده است استفاده می‌شود راه آهنها میتوانند با همکاری موسسات حمل‌ونقل مربوطه و بمنظور رعایت کلیه موارد مختلف و خصوصیات هر نوع حمل‌ونقل مشترکا مقررات تعرفه‌ای مخصوصی با جنبه حقوقی دیگری غیر از مفاد این مقاوله نامه وضع نموده و نوع دیگری بارنامه غیر از آنچه که بموجب بند 1از ماده 6 این مقاوله نامه معین شده است پیش‌بینی و مورد اجرا گذارند.
اشیائی که حمل‌ونقل آن‌ها ممنوع است. اشیاء زیر برای حمل‌ونقل پذیرفته نمیشوند: الف - اشیائیکه حمل آن‌ها مخصوص اداره پست است حتی اگر این امتیاز مربوط به یکی از سرزمینهائی باشد که خط بین‌المللی از آن عبور مینماید. ب - اشیائیکه از حیث ابعاد، وزن و یا سایر شرایط خاص آن‌ها با توجه به تاسیسات و وسایل نقلیه راه آهنهای مسیر برای حمل‌ونقل مورد نظر مناسب نیستند حتی اگر در مورد یکی از راه آهنهای مسیر بوده باشد. ج - اشیائیکه حمل‌ونقل آن‌ها منع شده است ولو آنکه این ممنوعیت برای یکی از سرزمینهای مسیر بوده باشد. د - مواد و اشیائیکه بموجب ضمیمه شماره 1 این مقاوله نامه از حمل‌ونقل ممنوع شده‌اند مگر در موارد پیش‌بینی شده در بند 2 ماده 4.
اشیائیکه تحت شرایط خاص برای حمل‌ونقل پذیرفته می‌شوند:
اشیاء نامبرده زیر تحت شرایط مخصوص برای حمل پذیرفته می‌شوند.
مواد و اشیائیکه تحت شرایط مندرج در ضمیمه شماره 1 این مقاوله نامه یا موافقتنامه‌ها و قراردادهای تعرفه‌ای پیش‌بینی شده در بند 2 حمل گردند.
حمل جنازه تحت شرایط زیر پذیرفته می‌شود. اولا - حمل جنازه با قطار سریع‌السیر. ثانیا - پرداخت هزینه حمل توسط فرستنده باید انجام شود. ثالثا - استرداد بها و علی‌الحساب پذیرفته نمیشود. رابعا - قید عبارت «ایستگاه - دفتر امانات» در بارنامه مجاز نیست. خامسا - حمل جنازه تابع قوانین و مقررات هر یک از کشورها می‌باشد مگر آنکه بین چند کشور مقاوله نامه‌های خاصی در این مورد منعقد شده باشد. مشایعت جنازه توسط یکنفر ضرورت ندارد بشرط آنکه فرستنده در بارنامه تعهد نماید که در مهلت پیش‌بینی شده در کشور مقصد آن را خارج نماید.
وسایط نقلیه راه آهن که بتوانند با چرخهای خود روی ریل حرکت نمایند پذیرفته می‌شوند بشرط آنکه یک موسسه راه آهنی تایید کند که وسایط مزبور بدون عیب بوده و می‌تواند در روی خطوط راه آهن حرکت کنند و این نظریه را ضمن نوشته‌ای که روی این قبیل وسایط نصب می‌شود اعلام نماید یا اینکه ضمن گواهی‌نامه مخصوص نظریه خود را اعلام دارد. لکوموتیوها تندروها و اتوموتوریس‌ها باید علاوه بر واجد بودن شرایط مزبور یکنفر مامور مطلع برای تامین روغنکاری همراه داشته باشند. سایر وسایط نقلیه راه آهن که میتوانند روی ریل حرکت کنند ممکن است یکنفر برای روغنکاری همراه داشته باشند بشرط آنکه فرستنده تمایل خود را برای استفاده از اینموضوع در بارنامه قید کند.
حیوانات زنده با شرایط زیر پذیرفته می‌شود. اولا - باید با یکنفر مراقب از طرف فرستنده همراه باشند مگر اینکه - حیواناتیکه از لحاظ جسمی کوچک بوده و در قفس مناسبی باشند. - در صورتیکه در تعرفه‌های بین‌المللی پیش‌بینی شده باشد. - در صورتیکه بر حسب تقاضای فرستنده راه آهنهای مربوطه از همراهی مراقب صرف نطر [نظر] نموده باشند در اینصورت راه آهن در مورد فقدان یا آسیبی که‌در صورت همراه بودن مراقب ممکن بود پیش نیاید هیچ‌گونه مسئولیتی نخواهد داشت مگر اینکه قرار دیگری بین راه آهن و فرستنده گذارده شود. فرستنده ملزم است تعداد مراقبی که همراه حیوانات میفرستد در بارنامه قید نماید و در صورتیکه مراقبی همراه حیوانات نباشد عنوان «بدون مراقب» در بارنامه قید شود. ثانیا - فرستنده حیوانات باید مقررات دامپزشکی کشورهای مبداء و مقصد و عبوری را رعایت نموده و طبق آن حمل نماید. ثالثا - عنوان «ایستگاه - دفتر امانات» در بارنامه نباید قید شود.
اشیائیکه حمل‌ونقل آن‌ها بعلت ابعاد وزن یا شرایط دیگر آن‌ها با توجه بوسائل و تاسیسات یکی از راه آهنهای مسیر مشکلاتی ایجاد نماید برای حمل پذیرفته نمیشوند مگر تحت شرایط خاصی که باید در هر مورد توسط راه آهن پس از مشورت با فرستنده تعیین شود. البته این شرایط ممکن است با مقررات این مقاوله نامه مغایر باشد.
بین دو یا چند کشور متعاهد ممکن است موافقتنامه‌هائی بامضاء برسد مبنی بر اینکه بعضی از مواد یا اشیائیکه بموجب ضمیمه شماره 1 این مقاوله نامه ممنوع از حمل شناخته شده‌اند تحت شرایط خاصی برای حمل‌ونقل بین‌المللی بین این کشورها پذیرفته شوند یا آنکه مواد و اشیائیکه در ضمیمه شماره 1 مندرج است تحت شرایط آسانتر از آنچه که در این ضمیمه مذکور است برای حمل قبول شود راه آهنها میتوانند همچنین بموجب موادی که در تعرفه‌های خود قید می‌کنند حمل بعضی از اشیاء و مواد ممنوع از حمل مندرج در ضمیمه شماره 1 این مقاوله نامه را مجاز بدانند یا اینکه شرایط آسانتری از آنچه که در ضمیمه شماره 1 پیش‌بینی شده است برای حمل اشیاء و مواد ممنوع از حمل قائل شوند. موافقتنامه‌ها و این قبیل مواد خاص تعرفه‌ای باید باداره مرکزی حمل‌ونقل بین‌المللی راه آهنها اعلام شود.
الزام راه آهن در انجام حمل‌ونقل.
راه آهن موظف است با رعایت مقررات این مقاوله نامه و در صورت وجود شرایطی که ذیلا ذکر می‌شود کلیه کالاهای تجارتی را حمل نماید. الف - فرستنده کالا مقررات مقاوله نامه را رعایت نماید. ب - حمل کالا با وسایل معمولی که احتیاجات عادی حمل‌ونقل را مرتفع سازد امکان‌پذیر باشد. ج - حمل‌ونقل بعلت پیش آمدهای غیر قابل اجتناب که رفع آن‌ها نیز مربوط به راه آهن نباشد متوقف نگردد.
راه آهن موظف نیست حمل‌ونقل اشیائی را که بارگیری تعویض واگن همچنین تخلیه آن‌ها محتاج بکار بردن وسایل مخصوص است بپذیرد مگر در ایستگاههائی که برای این‌گونه عملیات وسایل لازم در اختیار دارد.
راه آهن فقط محمولاتی را می‌پذیرد که حمل آن‌ها بلافاصله پس از قبول انجام شود. در صورتیکه حمل کالائی بلافاصله ممکن نباشد مقررات جاری هر ایستگاه فرستنده تعیین می‌کند در چه مواردی ایستگاه موظف است محمولات امانتی را موقتا در انبار نگاهداری نماید.
چنانچه مقامات صلاحیتدار کشوری تصمیم بگیرد که الف - تمامی یا قسمتی از سرویس حمل‌ونقل را حذف یا موقتا تعطیل نماید. ب - بعضی از کالاها را ممنوع از حمل‌ونقل اعلام نموده یا اینکه فقط تحت شرایطی بپذیرد بلافاصله باید این تصمیمات را باطلاع عموم و موسسه راه آهن رسانیده و راه آهن نیز موظف است مراتب را براه آهنهای سایر کشورها اطلاع دهد تا نسبت بانتشار آن اقدام لازم بعمل آورند.
راه آهنها میتوانند با رضایت دولت‌های متبوع خود تصمیم بانعقاد مقررات مشترکی برای محدود کردن حمل کالا در بعضی از خطوط یا نقاط مرزی و همچنین برخی از کشورهای ترانزیتی اتخاذ نمایند. این تصمیمات باید باطلاع دفتر مرکزی حمل‌ونقل بین‌المللی برسد تا کلیه دولتهای عضو را از موضوع آگاه سازد. این تصمیمات موقعی پذیرفته شده تلقی خواهند شد که در مدت یکماه از تاریخ اعلان آن مورد مخالفت هیچیک از دول عضو قرار نگیرد. چنانچه با تصمیمات مزبور مخالفت شود و دفتر مرکزی نتواند اختلافات را مرتفع سازد نمایندگان دول عضو را برای تشکیل جلسه دعوت خواهد کرد. بمحض اینکه تصمیمات متخذه مورد قبول اعضاء قرار گرفت دفتر مرکزی مراتب را باطلاع کلیه دول عضو خواهد رسانید. این تصمیمات در فهرستهای مخصوصی ثبت و بشکل تعرفه‌های بین‌المللی انتشار یافته و یکماه پس از اعلام دفتر مرکزی مورد اجرا خواهد بود.
هر گونه تخلفی که از مقررات اینماده بوسیله راه آهن بشود موجب اقامه دعوی برای جبران خسارت وارده خواهد بود.
قرارداد حمل‌ونقل
شکل و شرایط قرارداد حمل‌ونقل
متن و شکل بارنامه
برای محمولاتی که حمل آن‌ها بر اساس این مقاوله نامه انجام می‌گیرد فرستنده باید بارنامه کاملی تنظیم و ارائه دهد. نمونه بارنامه‌ها را برای حمل سریع یا عادی محمولات در دو نسخه (یکی برای فرستنده) راه آهن تعیین می‌کند. نمونه بارنامه بر طبق مندرجات قسمت دوم بند 5 از ماده 5 از طرف راه آهنها تعیین می‌شود. برای بعضی از حمل‌ونقل‌های مهم و پاره‌ای از حمل و نقل‌های بین کشورهای هم مرز می‌توان یک نمونه بارنامه ساده تری که با مشخصات این حمل‌ونقل تطبیق نماید در تعرفه‌ها پیش‌بینی نمود.
بارنامه‌ها باید در دو یا احتمالا سه زبان چاپ بشوند که یکی از آن‌ها باید از بین زبانهای فرانسه، آلمانی، ایتالیائی انتخاب شود. تعرفه‌های بین‌المللی میتوانند زبانی را که با آن فرستنده باید قسمت مربوط بخود را تکمیل نماید تعیین نمایند و در صورت فقدان مقررات خاصی در‌اینمورد فرستنده بایستی مطالب خود را با یکی از زبانهای رسمی کشور مبداء تکمیل نموده و با آن یک ترجمه بزبان فرانسه، آلمانی و یا ایطالیائی ضمیمه نماید مگر آنکه مواد قید شده در بارنامه بیکی از این زبانها باشد. راه آهن می‌تواند از فرستنده بخواهد اظهارات و اطلاعات خود را در روی بارنامه و ضمائم آن با حروف لاتین بنویسد.
انتخاب بارنامه سفید رنگ و یا بارنامه با حاشیه قرمز رنگ نشانه آنست که بار باید با قطار عادی یا سریع حمل شود. تقاضای حمل بار در‌قسمتی بوسیله سریع‌السیر و در قسمت دیگر از مسیر با سرعت عادی پذیرفته نمیشود مگر اینکه در این مورد موافقتنامه‌ای بین راه آهنها وجود داشته باشد.
تذکرات مندرج در روی بارنامه بایستی با حروف چاپی و یا حروف پاک نشدنی نوشته شود بارنامه‌هائی که کلمات آن‌ها روی یکدیگر نوشته شده و یا تراشیدگی داشته باشد و یا قطعات کاغذ روی آن‌ها چسبانیده شده باشد قبول نمیشود. ولی در مورد قلم خوردگی و اصلاح اعداد مربوطه بمقدار‌وزن و تعداد بسته‌ها در صورتیکه فرستنده با امضای خود آن‌ها را تایید و گواهی نماید پذیرفته خواهد شد.
نکات زیر باید حتما در بارنامه ذکر گردد.
تعیین ایستگاه مقصد با ذکر مشخصات لازم برای اجتناب از هر گونه اشتباهی بین ایستگاههای مختلف اعم از اینکه مربوط بیک محل یا بمحلهای مختلفی که دارای یک اسم یا اسامی مشابهی باشند.
نام و آدرس گیرنده - گیرنده باید یک شخص حقیقی یا شخصیت حقوقی داشته باشد. تعیین ایستگاه یا مامور ایستگاه بعنوان گیرنده کالا پذیرفته نمیشود مگر اینکه تعرفه صراحتا آن را اجازه داده باشد. آدرسهائی که نام گیرنده در آن تعیین نشده باشد و عباراتی از قبیل «بحواله... و یا به آورنده نسخه ثانی بارنامه» در آن ذکر شده باشد قابل قبول نیستند.
تعیین نوع کالا - فرستنده باید کلیه کالاهائی را که در ضمیمه شماره 1 این مقاوله نامه تحت شرایط مخصوص حمل می‌شوند بر طبق ماده 4 بند 1ردیف الف و بند 2 بهمان نام که برایشان معین شده است در بارنامه ذکر نماید و کالاهای دیگر بر حسب نوع معینه در تعرفه‌ایکه کالاهای مزبور بر‌اساس آن حمل میگردند باید نام برده شوند و در سایر موارد باید بعنوانی ذکر گردند که در بازرگانی کشور مبداء معمول می‌باشد.
تعیین وزن کالا و در صورت عدم امکان اطلاعات مشابهی طبق مقررات راه آهن فرستنده در صورتیکه قوانین یا مقررات کشور مبداء اجازه دهد که فرستنده کالای خود را بدون تعیین وزن با اطلاعات مشابهی برای حمل بدهد وزن و اطلاعات مورد لزوم باید وسیله راه آهن فرستنده ذکر گردد.
برای محمولات خورده بار و جزئی - تعداد بسته‌ها و مشخصات بسته‌بندی آن‌ها. همچنین باید در بارنامه مربوط بواگنهای کاملی که حامل یک یا چند بسته هستند که باید با راه آهن و کشتی حمل گردند و از راه آهن بکشتی یا بالعکس انتقال مییابند مشخصات مذکور قید گردد.
ذکر جزئیات اوراقیکه برای مقامات گمرکی و اداری لازم است و ضمیمه بارنامه هستند یا در اختیار کدام ایستگاه معین راه آهن یا دفتر گمرک یا هر مقام اداری دیگر می‌باشند ضروری است.
در بارنامه همچنین باید نام و آدرس فرستنده و در صورت لزوم آدرس تلفونی یا تلگرافی او قید گردد. یک شخصیت حقیقی و یا حقوقی بایستی بعنوان فرستنده در بارنامه قید شود. اگر مقررات ایستگاه فرستنده اقتضا نماید فرستنده باید نمونه امضاء دستی یا چاپی یا مهر خود را بنام و آدرس خویش اضافه نماید در اینصورت لازم میاید که بارنامه عنوان «امضاء» داشته باشد.
بارنامه باید بعلاوه حاوی نکات پیش‌بینی شده در این مقاوله نامه و بخصوص مواد مذکور زیر باشد.
ذکر کلماتی از قبیل «ایستگاه» (دفتر امانات)«و یا» قابل تحویل در محل سکونت» بشرط آنکه تحویل در ایستگاه مقصد بدین نحو معمول باشد. در صورتیکه فرستنده‌ای بخواهد که محموله روی خط انشعابی گیرنده تحویل شود باید در بارنامه بعد از نام و آدرس گیرنده عنوان مربوطه را ذکر‌نماید.
ذکر نوع تعرفه اجرا شده بخصوص تعرفه‌های اختصاصی یا استثنائی پیش‌بینی شده در ماده 11 بند 4 ردیف ج و ماده 35.
ذکر مبلغ با رقم با توجه بسود تحویل که اظهار شده طبق ماده 20.
هزینه‌هائیکه فرستنده طبق مفاد ماده 17 بعهده می‌گیرد.
ذکر مبلغ قابل استرداد با رقم و همچنین مبلغ پیش پرداخت با رقم طبق ماده 19.
ذکر مسیری که محموله باید طی کند طبق بند 1 ماده 10 و تعیین ایستگاه‌هائیکه در آنجا باید عملیات گمرکی با اقدامات سایر مقامات اداری اجرا شود.
اطلاعات مربوط به تشریفات گمرکی و اداری که طبق ردیف 2 بند 1 از ماده 15 باید صورت بگیرد.
ذکر اینکه گیرنده کالا حق تغییر قرارداد حمل‌ونقل را ندارند. این جمله باید در ستون اظهارنامه بصورت زیر قید شود. «گیرنده مجاز بدادن دستورات بعدی نیست»
ذکر تعداد همراهان یا قید جمله «بدون همراه» بر طبق مفاد ماده 4 بند 1 ردیف د قسمت اولا.
اگر مقدار جائی که در بارنامه برای اظهارات فرستنده معلوم شده کافی نباشد می‌توان به بارنامه برگهائی اضافه نمود این برگها جزء بارنامه بوده و باید بهمان صورت بارنامه و بهمان تعداد نسخه کپی تهیه شده و توسط فرستنده امضاء گردد. در بارنامه باید وجود برگهای اضافی ذکر گردد و اگر‌وزن کلیه محموله نیز تعیین شده است باید روی بارنامه ذکر شود.
ذکر اظهارات دیگری روی بارنامه مجاز نیست مگر مطالبی که قوانین و مقررات یک کشور و یا تعرفه‌ها مقرر داشته است و مخالفت با مقاوله نامه فعلی نیز نباشد. جانشین کردن بارنامه با اوراق دیگری ممنوع است و نیز اضافه کردن اسناد دیگری سوای آنچه را که بموجب این مقاوله نامه و یا تعرفه مقرر شده است مجاز نمیباشد.
برای هر محموله باید یک بارنامه تنظیم گردد و در هر صورت تحت عنوان یک بارنامه نباید کالاهای زیر برای حمل تحویل شود. الف کالاهائیکه بعلت جنس آن‌ها نمیتوان با کالاهای دیگر بدون اشکال بارگیری نمود. ب - کالاهائیکه بارگیری آن‌ها قسمتی بعهده راه آهن و قسمتی بعهده فرستنده می‌باشد. ج - کالاهائیکه بارگیری آن‌ها با هم با مقررات گمرکی یا سایر مقامات اداری مغایر باشد. د - کالاهائیکه تحت شرایط خاصی برای حمل قبول شده است و شامل مواد و اشیائی باشند که بارگیری آن‌ها توام با سایر کالاها طبق ضمیمه شماره 1این مقاوله نامه با موافقتنامه‌ها و مواد تعرفه‌ای پیش‌بینی شده در ماده 1 بند 2 ممنوعه اعلام شده است.
یک بارنامه فقط باید شامل محمولات یک واگون باشد ولی در بعضی مواد می‌توان کالاهای زیر را با یک بارنامه حمل نمود. الف - موقعیکه کالا از توده‌های غیر قابل تقسیم و یا اشیاء با ابعاد استثنائی تشکیل شده باشد و بارگیری آن‌ها وجود بیش از یک واگن را ایجاب نماید. ب - وقتیکه مقررات مخصوص حمل‌ونقل و تعرفه‌های بین‌المللی یا موافقت نامه‌های منعقده بین راه آهن‌های ذینفع اجازه دهد محمولات بارگیری شده در چندین واگن برای کلیه مسیر پذیرفته شود.
فرستنده مجاز است در متن بارنامه در محل مخصوص و فقط بمنظور آگاهی گیرنده اطلاعات مختصری در بارنامه درباره محموله طبق نمونه زیر بنویسد بدون آنکه هیچ‌گونه تعهد و مسئولیتی برای راه آهن ایجاد نماید. «محموله فلان...» «بنا بدستور فلان... «در اختیار فلان...» «برای ارسال مجدد به فلان...» «بیمه شده نزد فلان...» «برای خط کشتیرانی فلان...» «برای کشتی فلان...» «برای خط سرویس اتومبیل رانی فلان...» «رسیده از خط سرویس اتومبیل رانی فلان...» «برای خط هوائی فلان...» «رسیده از خط هوائی فلان...» «رسیده از خط کشتیرانی فلان...» «یا از کشتی فلان...» «برای صدور بمقصد فلان...»
مسئولیت مربوط بمندرجات بارنامه - اضافه کرایه - اقدامات لازمه در مورد اضافه بار:
فرستنده مسئول صحت اظهارات و اطلاعاتی خواهد بود که در متن برنامه درج مینماید کلیه نتایج حاصله از مندرجات نامنظم غلط و ناقص در بارنامه و همچنین نوشته شده در محلی غیر از محل مخصوص متوجه او خواهد بود و چنانچه در محل مربوطه برای درج کلیه مطالب جای کافی نباشد بقیه مطالب باید در محل دیگری از بارنامه با گذاردن علامت مشخصی در محل اولیه درج گردد.
راه آهن همیشه حق دارد رسیدگی نماید که محمول با مندرجات بارنامه مطابقت دارد یا خیر و آیا مقرراتی که در مورد قبول حمل بعضی کالاها تحت شرایط خاصی تعیین گشته رعایت شده است یا نه؟ چنانچه بازرسی خود محموله ضروری بنظر برسد باید در ایستگاه مبداء با حضور فرستنده و در ایستگاه مقصد با حضور گیرنده انجام گیرد. اگر شخص ذینفع در رسیدگی حضور پیدا نکند یا اگر رسیدگی در بین راه بعمل آید چنانچه دستورات قانونی یا مقررات دیگری در کشور محل رسیدگی مورد اجرا نباشد عمل رسیدگی باید در حضور دو شاهد غیر راه آهنی انجام شود. بهر حال راه آهن نمیتواند به چنین بازرسی در طول خط مبادرت ورزد مگر آنکه ضرورت بهره برداری و مقررات گمرکی و یا اداری انجام آن را ایجاب نماید. نتیجه رسیدگی بمندرجات بارنامه باید در بارنامه قید شود و در صورتیکه این عمل در ایستگاه مبداء انجام گردد باید در نسخه دوم بارنامه واگن نیز اگر در دسترس راه آهن باشد ذکر شود. در صورت وجود اختلاف بین محموله و مندرجات بارنامه و در صورت عدم رعایت مقررات مربوط بحمل و نقل کالاهای مشروط هزینه‌های بازرسی چنانچه فورا پرداخت نشود بکرایه حمل‌ونقل اضافه می‌گردد.
قوانین و مقررات هر کشور معین می‌کند که راه آهن در چه شرایطی موظف است وزن و تعداد بسته‌های کالا و همچنین وزن حقیقی واگنها را معلوم دارد. راه آهن موظف است نتیجه رسیدگی بوزن و تعداد بسته‌های کالا و همچنین وزن واگن را در بارنامه مشخص کند.
در مورد توزین با قپان خطی وزن محمولات بارگیری شده پس از کسر وزن خود واگن که در بدنه‌اش نوشته شده است از وزن کل تعیین شده وسیله قپان بدست میآید. مگر اینکه مقدار دیگری برای وزن واگن خالی از طریق خاصی بدست آمده باشد. توزینی که توسط قپانهای خطی خصوصی انجام می‌شود با توزین روی قپانهای خطی راه آهن در صورتیکه شرایط مقرره راه آهن برای توزین انجام شده باشد یکسان تلقی خواهد شد.
چنانچه در نتیجه توزین محمولات پس از انعقاد قرارداد حمل اختلاف وزنی مشاهده شود وزن تعیین شده وسیله ایستگاه مبداء و در صورت فقدان آن وزن تعیین شده وسیله خود فرستنده در موارد زیر مبنای محاسبه بهای حمل قرار می‌گیرد. الف - در صورتیکه اختلاف موجود بطور وضوح مربوط بجنس و کالا و یا در نتیجه تاثیرات جوی بوجود آمده باشد. ب - در صورتیکه اختلاف حاصله از توزین محمولات که پس از انعقاد قرارداد حمل و روی قپان خطی معلوم می‌گردد از دو درصد (2 %) وزن تعیین شده وسیله ایستگاه مبداء و با وزن اعلام شده توسط فرستنده تجاوز ننماید.
برای محمولاتی که بارگیری آن بعهده فرستنده است فرستنده باید حد بارگیری را رعایت نماید. مقرراتیکه حدود بارگیری را تعیین می‌کند و باید رعایت نمود مانند تعرفه‌های [تعرفه‌ها]و بهمان شکل توسط راه آهن انتشار مییابند و در صورت درخواست فرستنده راه آهن حد بارگیری که باید رعایت شود تعیین مینماید.
راه آهن غیر از اختلاف بهای حمل و یا غرامت برای خسارت احتمالی راه آهن می‌تواند در شرایط و موارد زیر اضافه کرایه دریافت نماید.
در موارد زیر برای هر کیلوگرم وزن غیر خالص هر بسته دو فرانک. اولا - چنانچه درباره مواد و اشیائیکه طبق ضمیمه شماره 1 این مقاوله نامه از حمل ممنوع می‌باشند. یا مشخصات نامنظم غلط و یا ناقص اظهار شده باشد. ثانیا - چنانچه درباره مواد و اشیائیکه تحت بعضی از شرایط مندرج در ضمیمه شماره 1 برای حمل قبول می‌شوند مشخصات نامنظم غلط و یا ناقص ذکر گردیده یا اینکه شرایط مزبور رعایت نشده باشد.
برای هر صد کیلوگرم وزن اضافه بر حد بارگیری پانزده فرانک (در صورتیکه واگن توسط فرستنده بارگیری شده باشد).
در موارد زیر دو برابر اختلاف کرایه‌ای که از ایستگاه مبداء تا ایستگاه مقصد بایستی پرداخت شود و کرایه‌ای که حساب شده است دریافت خواهد شد: اولا - در صورتیکه کالاهائی غیر از آنچه که در ردیف الف این بند ذکر شده برای حمل ارائه شود ولی در مدارک حمل بطریق نامرتب و غلط یا ناقص تعیین شده باشد و یا به ترتیبی که از تعرفه‌های ارزان‌تر از تعرفه‌های معموله استفاده گردد. در صورتیکه محموله از کالاهائی تشکیل شده باشد که برای حمل آن‌ها از قیمتهای مختلف میبایست استفاده شود وزن هر یک از اجزاء محموله را بدون اشکال بتوان تعیین کرد. اضافه کرایه‌ایکه بهر یک از اجزاء محموله فوق‌الذکر تعلق می‌گیرد بطریقی حساب می‌شود که کرایه کمتری دریافت گردد. ثانیا - در صورتیکه وزن کالا کمتر از وزن حقیقی آن تعیین شده باشد.
اگر در یک واگن کالائی با وزن بیشتر از ظرفیت بارگیری شده باشد و ضمنا در بارنامه وزن کمتری مرقوم رفته باشد. اضافه کرایه هر دو خلاف دریافت خواهد شد.
اضافه کرایه‌ایکه مطابق بند 7 وصول می‌شود بکرایه حمل کالاهای محموله اضافه می‌گردد و محلی که در آن پرداخت اضافه کرایه لازم تشخیص داده شده است در این امر تاثیری ندارد.
مبلغ اضافه کرایه و علل وصول آن در بارنامه باید ذکر شود.
در موارد زیر اضافه کرایه تعلق نمیگیرد.
در صورت تعیین وزن غلط هنگامی که توزین کالا بموجب مقررات جاری در ایستگاه مبداء برای راه آهن اجباری باشد.
تعیین وزن غلط و یا اضافه بارگیری در صورتیکه فرستنده در بارنامه قید نموده باشد که توزین بوسیله راه آهن انجام شود.
در صورت وجود اضافی بار بعلت تاثیرات جوی که در جریان حمل‌ونقل بوجود میآید در صورتیکه ثابت شود که واگن در ایستگاه مبداء بیش از حد مجاز بارگیری نشده است.
در مورد افزایش وزن کالا در حین حمل در صورتیکه ثابت شود که افزایش وزن مزبور در اثر عوامل جوی بوجود آمده است.
در موردی که وزن کالا بغلظ [بغلط] مرقوم رفته ولی اضافه بارگیری نشده باشد چنانچه اختلاف وزن تعیین شده در بارنامه و وزن بدست آمده از سه درصد وزنی که اعلام گردیده است تجاوز ننماید. در مورد اضافه بارگیری واگن مشروط بر اینکه راه آهن حد بارگیری را برای فرستنده معین ننموده و میزان آن را نیز انتشار نداده باشد.
چنانچه وجود اضافه بار از طرف ایستگاه مبداء و یا یکی از ایستگاههای بین راه تایید شود حتی اگر اضافه کرایه هم بآن تعلق نگیرد باید مازاد بار از واگن تخلیه شود و در صورت امکان باید فرستنده را نیز بدون تاخیر دعوت نمود که در مورد استفاده از مازاد نظر خود را ابراز دارد. در بعضی‌اوقات نیز باید گیرنده‌ای را که قرارداد حمل را طبق ماده 22 تغییر داده است مطلع ساخته و از او دعوت کرد که دستورات لازم را در مورد اضافه بار بدهد. کرایه حمل اضافه بار برای مسافتی که پیموده است بر حسب نرخ حمل کالای اصلی و در صورت ایجاب با توجه باضافه‌های پیش‌بینی شده در بند 7 تعیین می‌گردد و در صورت تخلیه هزینه آن نیز بر اساس تعرفه‌های مربوط بمخارج متفرقه راه آهنی که تخلیه را انجام می‌دهد تعیین و دریافت می‌شود. چنانچه شخص ذینفع تقاضا نماید که اضافه بار بمقصد ایستگاهی که بار عمده حمل می‌شود یا بمقصد دیگر فرستاده شود و یا بایستگاه مبداء اعاده گردد درباره آن مانند کالای جداگانه رفتار خواهد شد.
انعقاد قرارداد حمل‌ونقل نسخه دوم بارنامه.
بمحض آنکه ایستگاه فرستنده کالای تجاری را همراه با بارنامه پذیرفت انعقاد قرارداد حمل رسمیت پیدا می‌کند و قبول آن با ممهور نمودن بارنامه بمهر تاریخ دار ایستگاه تایید می‌شود.
مهر ایستگاه باید بلافاصله پس از قبول تمام محموله مذکوره در بارنامه و بر حسب مقررات جاری در آن ایستگاه پس از دریافت هزینه‌هائی که فرستنده بعهده گرفته است با اخذ برگ تضمین مطابق بند 7 ماده 17 روی بارنامه و اوراق مکمل آن اگر داشته باشد زده شود. و با درخواست فرستنده این عمل باید در حضور او انجام گیرد.
بارنامه ممهور بمهر ایستگاه عنوان مدرک قرارداد حمل را خواهد داشت.
در مواقعی که طبق مقررات تعرفه‌ها و یا بنا بر قراردادهای منعقده بین فرستنده کالا و ایستگاه مجاز بانعقاد چنین قراردادها بارگیری کالا بعهده فرستنده واگذار شده باشد چنانچه راه آهن تحقیقات لازم را در مورد وزن و بسته‌های محمولات مزبور بعمل نیاورد و در بارنامه قید نکرده باشد از‌لحاظ مندرجات بارنامه هیچ‌گونه مسئولیتی متوجه راه آهن نخواهد بود. اما در صورت لزوم برای رسیدگی بوزن کالا و تعداد بسته‌هائی که در بارنامه ذکر شده راه آهن می‌تواند بنحوی که صلاح بداند اقدام نماید بدون آنکه در بارنامه قید کند: وقتی که مسلم شود تفاوت فاحشی بین مندرجات بارنامه با وزن کالا و تعداد بسته‌ها وجود ندارد راه آهن هیچ‌گونه مسئولیتی نخواهد داشت.
با زدن مهر تاریخ دار روی رونوشت بارنامه واگن قبول کالا و تاریخ تحویل آن برای حمل قبل از واگذاری رونوشت بفرستنده توسط راه آهن اعلام می‌گردد این رونوشت ارزش بارنامه‌ای که با محموله فرستاده می‌شود و همچنین ارزش یک رسید را ندارد.
تعرفه‌ها - موافقتنامه‌های خصوصی.
کرایه حمل و هزینه‌های فرعی مربوط به آن حتی در صورتیکه جداگانه و در قسمتهای مختلف خط سیر محاسبه شود طبق تعرفه‌های قانونی معمول و منتشره در هر کشور که در موقع انعقاد قرارداد حمل نیز معتبر باشند محاسبه گردد با وجود این انتشار تعرفه‌های بین‌المللی فقط در کشورهائی که بعنوان شبکه‌های مبداء و مقصد در تعرفه‌های نامبرده شرکت می‌کنند اجباری می‌باشد. ترقی نرخ و تعرفه‌های بین‌المللی و مقررات دیگری که باعث تشدید شرایط حمل پیش‌بینی شده در تعرفه‌های مزبور گردند حداقل پانزده روز پس از انتشار دارای اعتبار قانونی خواهند بود مگر در موارد زیر:
چنانچه تعرفه بین‌المللی اجرای یک تعرفه داخلی را در مجموع خط سیر پیش‌بینی نموده باشد در اینصورت از لحاظ مدت انتشار تابع مقررات تعرفه داخلی مزبور خواهد بود.
اگر ترقی قیمتهای یک تعرفه بین‌المللی متعاقب بالا رفتن سطح قیمتهای تعرفه‌های یک راه آهن سهیم در حمل‌ونقل بین‌المللی بعمل آمده است بلافاصله در روز بعد از انتشار دارای اعتبار قانونی خواهد بود بشرط آنکه تطبیق قیمتهای تعرفه بین‌المللی که در اثر ترقی تعرفه داخلی بهای مورد بحث بوجود آمده است پانزده روز قبل اعلام شده باشد و در این مورد باید باین نکته توجه داشت که تاریخ اعلام مزبور نمیتواند مقدم بر‌انتشار ترقی بهای تعرفه‌های داخلی مذکور در فوق باشد. اجرای تعرفه‌ها و اصلاحیه‌ها از طرف راه آهن بعد از انتشار رسمی آن‌ها بعمل خواهد آمد.
چنانچه موقعیت باربری و هزینه‌های پیش‌بینی شده در تعرفه‌های بین‌المللی باید با توجه به نوسانات قیمت‌ها تغییر نموده و یا چنانچه اشتباهات واضحی باید تصحیح گردند این تغییرات و این تصحیحات فردای روز انتشار آن‌ها قوت قانونی خواهند داشت تعرفه‌ها باید شامل تمام اطلاعات لازم مربوط به محاسبه قیمتهای حمل‌ونقل و همچنین هزینه‌های فرعی بوده و در صورت لزوم کلیه شرایط مربوط به در نظر گرفتن مسائل ارزی را مشخص نماید.
در تعرفه‌ها باید کلیه شرایط خاص حمل و نقلهای مختلف و مخصوصا سرعتهائی که در این‌گونه موارد اجرا می‌گردد مشخص شود اگر راه آهن برای تمام کالاها و یا بعضی از آن‌ها و یا در بعضی از مسیرهای خود تعرفه‌ای فقط با یک نوع سرعت داشته باشد تعرفه مزبور می‌تواند در مورد کالاهای سریع‌السیر که با بارنامه حاشیه قرمز و کارهای [کالاهای] بطی‌السیر که با بارنامه‌های سفید حمل می‌گردد اجرا شود بشرط آنکه مدت تحویل مربوط به هر یک از بارنامه مزبور طبق مقررات بند 3 از ماده 6 و ماده 11 انجام گیرد. شرایط مندرج در تعرفه‌ها در صورتیکه مخالف با این مقاوله نامه نباشد معتبر خواهد بود و الا منتفی شده و باطل تلقی خواهد شد. ممکن است از تعرفه‌های داخلی صرفنظر نموده و اجرای تعرفه‌های بین‌المللی را در حمل‌ونقل بین‌المللی اجباری اعلام نمود. بشرط آنکه کرایه‌های حساب شده با این تعرفه بطور متوسط خیلی بیش از کرایه‌هائی که از پیوند تعرفه‌های داخلی نتیجه می‌شود نباشد. اجرای یک تعرفه بین‌المللی مستلزم درخواست صریح آن در بارنامه می‌باشد.
3 تعرفه‌ها باید درباره عموم یکسان اجرا شود. راه آهنها میتوانند بشرط موافقت دولتهای متبوع خود و تا حدی که در شرایط مشابه با سایر مشتریان اقدام نموده‌اند در مورد تخفیفها و سایر تسهیلات موافقت نامه‌های خصوصی منعقد نمایند. ممکن است تخفیف نرخ برای خدمات راه آهن و موسسات دولتی و یا برای امور خیریه منظور نمود انتشار تصمیمات متخذه در این موارد اجباری نیست.
علاوه بر کرایه و مخارج فرعی پیش‌بینی شده در تعرفه‌ها وجهی بنفع راه آهن دریافت نمیشود مگر هزینه‌هائیکه مستقیما از طرف راه آهنها صورت گرفته است از قبیل حقوق گمرکی و عوارض و حقوق پلیس و همچنین مخارج حمل کالا از ایستگاهی به ایستگاه دیگر توسط کامیون که در‌تعرفه پیش‌بینی نشده است و نیز مخارج ترمیم لفاف خارجی و داخلی کالا که برای حفاظت آن ضروری باشد و سایر هزینه‌های مشابه صورت ریز این مخارج حتما باید روی بارنامه قید شده و همچنین مدارک مثبته مخارج ضمیمه بارنامه گردد. هر گاه پرداخت این مخارج با فرستنده باشد مدارک مثبته همراه بارنامه به گیرنده تحویل نمیگردد بلکه آن‌ها بانضمام صورت حساب هزینه‌های انجام شده طبق ماده 17 بند 7 بفرستنده کالا تحویل می‌شود.
مسیرها و تعرفه‌های مورد اجرا
فرستنده می‌تواند مسیری را که کالا باید طی کند با ذکر نقاط یا ایستگاه‌های مرزی و در صورت لزوم ایستگاه‌های ترانزیتی بین راه آهنها در بارنامه مشخص نماید. فرستنده باید فقط نقاط یا ایستگاههای مرزی که برای حمل‌ونقل بین‌المللی بار اعلام شده‌اند ذکر نماید.
ایستگاههای نامبرده زیر را می‌توان نقاط مربوط به سیر محسوب داشت. الف - تعیین ایستگاههائیکه باید در آنجا تشریفات گمرکی و اداری انجام شود همچنین ایستگاههائیکه در آنجا باید محمولات تحت مراقبت‌های خاص قرار گیرد (مراقبت مربوط به حیوانات خنک نمودن و غیره). ب - تعیین تعرفه‌های قابل اجرا در مورد کالای حمل شده به نحویکه بتوان ایستگاههائی را که بین آن‌ها تعرفه‌های مزبور اجرا می‌گردد تشخیص داد. ج - تعیین مبلغ کلی هزینه‌ها تا نقطه (نقطه محل پیوند تعرفه‌های کشورهای هم مرز را مشخص مینماید.
راه آهن نمیتواند غیر از موارد مندرج در بندهای 4 و 5 ماده 5 و بند 1 ماده 24 حمل کالا را بر خلاف مسیری که بوسیله فرستنده تعیین شده اصت [است] انجام بدهد مگر اینکه شرایط دو‌گانه زیر موجود باشد. الف - در صورتیکه تشریفات گمرکی یا مقامات دیگر اداری و همچنین مراقبت‌های معموله درباره محمولات (حیوانات سرد نمودن کالا و غیره) باید در همان ایستگاه‌هائی انجام پذیرد که فرستنده در خط سیر تعیین کرده است. ب - در صورتیکه هزینه‌ها و مدت تحویل محمولات در مسیر جدید بیش از هزینه‌ها و مدت‌های تحویل مربوط بمسیر تعیین شده از طرف فرستنده نباشد.
با رعایت مقررات بند 3 هزینه‌ها و مدت تحویل را باید بر اساس مسیر تعیین شده توسط فرستنده و در صورت غیر طبق مسیریکه راه آهن انتخاب نموده است محاسبه نمود.
فرستنده می‌تواند تعرفه‌هائیکه باید درباره کالای او اجرا شود در بارنامه قید نماید. راه آهن موظف است در صورتیکه وجود شرایط لازم این تعرفه را اجرا نماید.
چنانچه اطلاعاتیکه در مورد مسیر و نوع تعرفه از طرف فرستنده داده شده است برای تعیین مسیر و یا نوع تعرفه کافی نباشد و یا اصولا بعضی از این اطلاعات با هم وفق ندهد راه آهن باید مسیر و تعرفه‌ای را انتخاب نماید که بیشتر بسود فرستنده بداند راه آهن مسئول خسارت منتج از این انتخاب نخواهد بود مگر در مواردیکه تقلب یا خطای بزرگی رخ دهد.
اگر بین ایستگاه مبداء تا مقصد یک تعرفه بین‌المللی وجود داشته باشد و راه آهن بعلت در دست نداشتن مشخصات کافی از طرف فرستنده این تعرفه را اجرا نماید در صورتیکه ذیحق درخواست کند راه آهن موطف [موظف] است تفاوت احتمالی بین کرایه حساب شده و کرایه‌ای که ممکن بود روی همین مسیر در اثر پیوند تعرفه‌های دیگر پرداخت شود باو مسترد دارد بشرط آنکه این اختلاف برای هر بارنامه از ده فرانک تجاوز نماید.
مهلت تحویل
مهلت تحویل بوسیله مقررات جاری بین راه آهنهای سهیم در حمل‌ونقل و یا بوسیله تعرفه‌های بین‌المللی که از ایستگاه مبداء تا ایستگاه مقصد کالا قابل اجرا باشند تعیین میگردند مهلت تحویلی که بر اساس موارد فوق تعیین می‌شود نباید از مهلت‌های تحویل طبق مقررات مذکور در بندهای زیر تجاوز نماید.
در صورت عدم تعیین مهلت تحویل در آئین نامه‌ها و یا تعرفه‌های بین‌المللی که در بند 1 پیش‌بینی شده است و با رعایت مقررات بندهای زیر مهلت تحویل چنین می‌باشد.
برای واگنهای کامل اولا قطارهای سریع‌السیر مهلت ارسال کالا 12 ساعت - مهلت حمل کالا در سیصد کیلومتر اول 24 ساعت - برای هر قطعه کامل 400 کیلومتری 24 ساعت - ثانیا قطارهای بطی‌السیر - مهلت ارسال کالا 24 ساعت - مهلت حمل کالا برای دویست کیلومتر اول 24 ساعت و بعد برای هر قطعه کامل 300 کیلومتری 24 ساعت
برای محمولات خورده بار اولا قطار سریع‌السیر - مهلت ارسال 24 ساعت - مهلت حمل برای هر قطعه کامل 300 کیلومتری 24 ساعت ثانیا قطار بطی‌السیر - مهلت ارسال 24 ساعت - مهلت برای هر قطعه 200 کیلومتری 24 ساعت منظور از این مسافت‌ها فاصله‌هائی است که تعرفه‌ها اجرا می‌شوند.
مهلت حمل کالا بر اساس فاصله کلی واقع بین ایستگاه فرستنده و گیرنده کالا محاسبه می‌شود مهلت ارسال فقط یکبار بحساب میآید و به تعداد راه آهنهائیکه مورد استفاده قرار گرفته‌اند بستگی ندارد.
قوانین و مقررات هر کشور تعیین می‌کند که تا چه حدی راه آهن‌ها اختیار دارند مهلت‌های اضافی را در موارد زیر تعیین نمایند.
برای محمولاتیکه باید در خارج از ایستگاه‌ها برای حمل تحویل گرفته شوند و یا پس از رسیدن به مقصد در خارج از ایستگاه‌ها تحویل داده شوند.
برای حمل‌ونقل کالاهائیکه از مسیرهای زیر استفاده می‌کنند. - خط یا شبکه‌ای که مجهز برای حمل سریع بار نیستند. - بوسیله دریا و خطوط کشتیرانی داخلی که حمل‌ونقل بوسیله قایق یا کشتیهای کوچک انجام می‌شود. - در جاده‌هائی که فاقد راه آهن است. - بعضی از خطوط که راه آهنهای یک شبکه و یا شبکه‌های مختلف را بهم مربوط میسازد. - خطوط فرعی. - راه آهنی که خطوط آن بعرض معمولی نباشد.
برای حمل و نقل‌هائیکه نرخ آن‌ها بر اساس تعرفه‌های اختصاصی و استثنائی داخلی و با تخفیف تعیین شده است.
بمناسبت موقعیتهای فوق‌العاده زیر. - توسعه بیش از اندازه حمل‌ونقل. - وجود اشکالات غیر معمولی در بهره برداری.
مهلت‌های اضافی پیش‌بینی شده در ردیفهای الف و ب و ج بند 4 باید در تعرفه‌ها ذکر گردد. و همچنین مهلت‌های اضافی پیش‌بینی شده در‌ردیف د از بند 4 باید انتشار یابند و قبل از انتشار قابل اجرا نخواهد بود.
مهلت تحویل کالا از نیمه شب بعد از قبول کالاهای مذکور در بند 1 ماده 8 برای حمل شروع می‌شود و با وجود این برای محمولاتیکه باید سریع‌السیر حمل گردند چنانچه روز بعد از تحویل مصادف با یکشنبه و یا تعطیل رسمی بوده و در نتیجه ایستگاه فرستنده تعطیل باشد مدت تحویل از24 ساعت بعد از قبول کالا برای حمل شروع می‌شود.
مهلت تحویل کلیه کالاهائیکه انجام اقدامات زیر درباره آن‌ها ضروری است مهلت توقفشان اضافه می‌گردد مگر تاخیراتی که از طرف راه آهن ناشی شده باشد. الف - برای رسیدگی و تحقیق طبق بندهای 2 و 3 از ماده 7 در مورد اختلافات موجود بین مندرجات بارنامه و نتیجه بازرسی. ب - برای انجام تشریفات لازم بوسیله گمرک و مقامات دیگر اداری. ج - برای اصلاح قرارداد حمل‌ونقل که طبق ماده 21 یا ماده 33 دستور داده شود. د - برای انجام مراقبت‌های اختصاصی نسبت بمحموله (از قبیل مراقبت حیوانات سرد کردن و غیره). ه - تعویض واگن یا مرمت بارگیری که توسط فرستنده بعمل آمده است. ز - در صورت وجود عللی که موقتا مانع شروع یا ادامه حمل گردد.
مهلت تحویل در موارد زیر به تعویق میافتند. الف - در مورد کالاهائیکه باید با قطار بطی‌السیر حمل بشود. یکشنبه‌ها و روزهای تعطیل رسمی. ب - در مورد کالاهائیکه باید سریع‌السیر حمل گردند روزهای یکشنبه و بعضی از تعطیلات رسمی در صورتیکه طبق قوانین با مقررات جاریه در یک کشور تحویل کالا در چنین روزهائی برای حمل‌ونقل داخلی تعطیل باشد. ج - در مورد کالاهائیکه باید با سریع‌السیر یا بطی‌السیر حمل گردند روزهای شنبه وقتیکه طبق قوانین یا مقررات جاری در یک کشور تحویل کالا در چنین روزهائی برای حمل‌ونقل داخلی تعطیل باشد.
علت و همچنین مدت تمدید و مهلت تعلیق در تحویل کالا پیش‌بینی شده در بندهای 7 و 8 باید در بارنامه قید گردد و در صورت لزوم تعلیق‌های مربوط مهلت تحویل ممکن است از طرق دیگری سوای آنچه که در بارنامه قید شده است اثبات گردد.
هر گاه مهلت تحویل بعد از ساعت بسته شدن ایستگاه مقصد خاتمه پیدا کند انقضاء مهلت تحویل به در [دو] ساعت پس از افتتاح مجدد ایستگاه مزبور موکول می‌شود. بعلاوه برای محمولات سریع‌السیر هر گاه مهلت تحویل در یکشنبه یا یک روز تعطیل بموجب (ردیف ب از بند 8) خاتمه پذیرد انقضاء مهلت بساعت مشابه اولین روز غیر تعطیل تمدید می‌شود.
چنانچه قبل از انقضاء مهلت تحویل شرایط زیر وجود داشته باشد مهلت تحویل بایستی رعایت گردد. الف - در حالیکه محموله باید با ابلاغ قبلی آگهی ورود در ایستگاه تحویل گیرنده شود و ورود کالا به مقصد رسما بگیرنده ابلاغ شده باشد. ب - وقتیکه محموله باید بدون ابلاغ آگهی ورود در ایستگاه تحویل گیرنده شود. ج - در حالتیکه بایستی محموله را خارج از ایستگاه‌ها تحویل و در اختیار گیرنده قرار داد.
وضع کالا بسته‌بندی و علامت‌گذاری کالا.
موقعیکه راه آهن کالائی را برای حمل قبول می‌کند در صورت مشاهده علائمی که حاکی از آسیب دیدگی کالا باشد می‌تواند ذکر آنرا در بارنامه خواستار شود.
هر گاه جنس کالا وجود بسته‌بندی را ایجاب کند فرستنده باید کالای مزبور را بنحوی بسته‌بندی نماید که از آسیب دیدگی و یا از بین رفتن جزئی و کلی آن در مدت حمل جلوگیری بعمل آید و همچنین به اشخاص و یا واگن حامل و کالاهای دیگر هیچ‌گونه خسارتی وارد نیاورد. بسته‌بندی کالا نیز باید طبق مقررات تعرفه‌ها و آئین نامه‌های راه آهن فرستنده انجام گیرد.
چنانچه فرستنده مفاد بند 2 را رعایت ننموده باشد راه آهن می‌تواند از قبول کالا برای حمل خودداری نماید. مگر آنکه فرستنده فقدان بسته‌بندی و یا وضع ناقص آنرا با شرح صحیح جزئیات در بارنامه قید نماید.
کلیه عواقب ناشی از فقدان بسته‌بندی کالا و یا نواقص آن متوجه فرستنده خواهد بود و چنانچه از این راه خسارتی به راه آهن وارد آید فرستنده موظف است که آنرا جبران نماید و در صورتیکه در بارنامه فقدان بسته‌بندی کالا و یا نواقص آن ذکر نشده باشد اثبات آن بعهده راه آهن خواهد بود.
چنانچه فرستنده یکنوع کالا را که جنس آن بسته‌بندی لازم داشته باشد از یک ایستگاه معین بطور دائم ارسال نماید و مایل باشد که کالای مزبور را بدون بسته‌بندی و یا با بسته‌بندی ناقص برای حمل بایستگاه تحویل نماید برای اینکه در هر دفعه محتاج نشود که مقررات بند 3 را اجرا نماید باید اظهارنامه کلی مطابق نمونه پیش‌بینی شده در ضمیمه این مقاوله نامه بایستگاه مزبور تسلیم نماید و موضوع تسلیم اظهارنامه نیز باید روی بارنامه قید شود.
فرستنده موظف است که باستثنای مواردیکه در تعرفه‌ها پیش‌بینی شده است روی هر یک از بسته‌های محموله خورده بار مشخصات لازم زیر‌را واضح و بنحویکه زایل نشود و همچنین با مندرجات بارنامه کاملا تطبیق نماید قید کند. الف - آدرس گیرنده روی بسته و یا برچسبی که مورد قبول راه آهن باشد. ب - نام ایستگاه مقصد. در صورتیکه مقررات ایستگاه فرستنده پیش‌بینی نموده باشد نام و نشانی گیرنده را باید بطور آشکار و یا تحت برچسبی تا شدنی نوشته شود تا در مواقعی که بارنامه در دسترس نباشد بتوان آنرا باز نمود و از نام و نشانی گیرنده مطلع شد. مشخصات مندرج در ردیف‌های الف و ب بایستی در روی هر یک از اجزاء باز شده در واگنهای کامل قید شود تا این محمولات در حمل‌ونقل راه آهن و دریا مورد استفاده قرار گرفته و از راه آهن بکشتی و یا بالعکس انتقال داده شوند. نوشته‌ها و برچسب‌های قدیمی باید توسط فرستنده تراشیده و حک شوند.
باستثنای مواردیکه در تعرفه بطور موکد تصریح گردیده است اشیاء شکستنی (مانند شیشه آلات ظروف سفالی و جینی[چینی]) و هم چنین اشیائیکه در واگنهای متفرق می‌شوند. (از قبیل میوه‌ها، گردو و امثالهم علوفه و سنگها) و نیز کالاهائیکه باعث کثیف شدن و یا فاسد شدن بسته‌های دیگر میگردند. (از قبیل ذغال، آهک، خاکستر، خاک‌های معمولی و خاک‌های رنگین) باید در یک واگن جداگانه حمل گردند مگر آنکه بنحوی بسته‌بندی و جمع‌آوری شده باشند که از خورد شدن و از بین رفتن آن‌ها و یا کثیف و فاسد کردن بسته‌های دیگر جلوگیری بعمل آید.
مدارک لازم برای انجام تشریفات گمرکی و اداری - مهر و موم گمرکی:
فرستنده موظف است کلیه مدارکی که قبل از تحویل جنس بگیرنده از لحاظ انجام تشریفات گمرکی و یا برای سایر مقامات اداری لازم است به بارنامه پیوست نماید مدارک مزبور باید منحصرا مربوط به کالاهای مندرج در یک بارنامه باشد مگر آنکه مقررات اداری و تعرفه ترتیب دیگری برای آن تعیین نموده باشد. چنانچه مدارک مزبور پیوست بارنامه نباشد (بند 1 از ماده 15) یا اینکه باید توسط گیرنده ارائه شود، فرستنده موظف است در بارنامه قید نماید در کدام ایستگاه یا دفتر گمرک یا مقام اداری دیگری می‌تواند این مدارک را برای انجام تشریفات در اختیار راه آهن قرار دهد. اگر فرستنده در موقع انجام تشریفات گمرکی یا اداری حضور مییابد یا آنکه نماینده معتبری بجای خود میفرستد کافی است که مدارک مزبور هنگام اجرای تشریفات ارائه گردد.
راه آهن وظیفه ندارد به کامل بودن یا کفایت مدارک رسیدگی کند هر گونه خسارتی که از نبودن و عدم کفایت و یا تنظیم شدن غیر قانونی مدارک فوق‌الذکر براه آهن وارد شود بعهده فرستنده خواهد بود مگر آنکه تقصیر و یا اشتباه از طرف راه آهن بوجود آمده باشد. راه آهن نیز بعنوان مامور حمل‌ونقل بعلت ارتکاب اشتباه در مقابل از بین رفتن، عدم استفاده یا استفاده غیر قانونی از مدارک مندرج در بارنامه که ضمیمه آن بوده و براه آهن سپرده شده است مسئولیت دارد ولی در هر صورت غرامتی که باید پرداخت نماید از غرامتی که در صورت گم شدن کالا تعلق می‌گیرد نباید بیشتر باشد.
فرستنده موظف است مقررات گمرکی را در مورد بسته‌بندی و پوشش کالا رعایت نماید چنانچه فرستنده محمولات خود را بر اساس مقررات گمرک بسته‌بندی نکرده و لفاف نکشیده باشد راه آهن عمل فوق را انجام داده و هزینه‌های مربوطه را بکرایه حمل محمولات اضافه مینماید. راه آهن می‌تواند از قبول محموله‌هائی که مهر و موم گمرکی یا سایر مقامات اداری آن‌ها آسیب دیده یا ناقص باشد خودداری نماید.
اجراء قرارداد حمل‌ونقل
تحویل کالاها برای حمل و بارگیری آن‌ها:
عملیات مربوط بتودیع کالا برای حمل تابع قوانین و مقررات جاری در ایستگاه فرستنده است.
بارگیری کالا بموجب مقررات معمول در ایستگاه فرستنده یا بعهده راه آهن و یا بعهده فرستنده خواهد بود مگر اینکه مقاوله نامه فعلی طرف دیگری را برای اینکار تعیین نموده باشد و یا اینکه موافقت‌نامه خاصی بین فرستنده و راه آهن وجود داشته باشد که در بارنامه ذکر شده و بموجب آن ترتیب دیگری برای بارگیری اتخاذ گردد. هر گاه بارگیری وسیله فرستنده انجام شود نامبرده مسئول تمام عواقب ناشی از بارگیری ناقص بوده و مخصوصا موظف است خسارتی را که راه آهن از‌اینکار متحمل می‌شود جبران نماید اثبات بارگیری ناقص بر عهده راه آهن است.
کالاهای تجارتی باید بموجب تعرفه‌های بین‌المللی در واگنهای مسقف و یا سر باز و یا واگنهای مخصوص و یا واگنهای سر بازی که روی آن روپوش کشیده شده باشد حمل گردند. مگر اینکه مقاوله نامه فعلی مقررات دیگری در اینمورد وضع کرده باشد، در صورتیکه تعرفه‌های بین‌المللی وجود نداشته و یا حاوی مقررات در این باره نباشند مقررات معمول در ایستگاه فرستنده برای تمام طول مسیر اجرا خواهد شد.
تشریفات گمرکی و اداری.
در طول راه تشریفات گمرکی و اداری وسیله راه آهن انجام می‌شود. و راه آهن در اینمورد مختار است بمسئولیت خود انجام اینکار را بیک نماینده قانونی واگذار نماید و یا خود او انجام دهد ولی در هر دو حال راه آهن کلیه وظایف یک نماینده را داراست. در هر صورت فرستنده با ذکر در بارنامه و یا گیرنده که بموجب ماده 22 دستوری صادر می‌کند میتوانند انجام موارد زیر را بخواهند: الف - شخصا در انجام تشریفات پیش‌بینی شده در بند بالا شرکت نموده و یا نماینده قانونی خود را برای ارائه کلیه مدارک لازمه و اداء توضیحات مفید معرفی نماید. ب - در مواردیکه قوانین و مقررات کشورهائی که تشریفات گمرکی یا سایر مقامات اداری در آنجا انجام می‌شود اجازه دهد تشریفات مزبور را شخصا یا وسیله یک نماینده خود انجام دهد. ج - با توجه به بندهای الف و ب اقدام بپرداخت حقوق گمرکی و سایر هزینه‌ها بنماید. در مورد فوق نه فرستنده و نه گیرنده که حق تحویل کالا را دارد و همچنین نمایندگان قانونی آن‌ها حق تصاحب کالا را ندارند. چنانچه فرستنده برای انجام تشریفات گمرکی و اداری ایستگاهی را تعیین کرده باشد که مقررات جاریه اجازه انجام تشریفات مزبور را در آن ایستگاه ندهد و یا برای طرز انجام تشریفات طرقی را تعیین نماید که بکار بردن آن‌ها مقدور نباشد راه آهن می‌تواند بنحویکه بیشتر بسود شخص ذینفع باشد تشریفات مورد بحث را انجام داده و نتیجه را باطلاع فرستنده کالا برساند. اگر فرستنده در بارنامه جمله بدون مخارج گمرکی را قید نموده باشد راه آهن حق دارد که تشریفات گمرکی را بنا به تصمیم خود در طول راه یا در ایستگاه مقصد راسا انجام دهد.
چنانچه در ایستگاه مقصد دفتر گمرک وجود داشته باشد در بارنامه نیز انجام تشریفات گمرکی را در موقع ورود کالا بایستگاه مقصد تعیین کرده باشد گیرنده کالا با رعایت مورد استثنائی مذکور در بند 1 قسمت اخیر می‌تواند تشریفات مزبور را در ایستگاه مقصد انجام دهد و در صورت فقدان تذکر فوق در بارنامه بطریق معمول در گمرک رفتار خواهد شد در صورتی که گیرنده از حق فوق استفاده نماید باید قبلا هزینه‌های مربوطه را بپردازد. اگر در مهلت پیش‌بینی شده در مقررات جاریه در ایستگاه مقصد گیرنده برای اخذ بارنامه محمول اقدام نکند راه آهن می‌تواند بطوریکه در بند 1پیش‌بینی شده اقدام نماید.
تحویل:
راه آهن موظف است که بارنامه و کالا را در ایستگاه مقصد در مقابل مفاصاحساب و پرداخت مطالبات بگیرنده کالا تحویل نماید. قبول بارنامه از طرف گیرنده کالا مشارالیه را ملزم میسازد مبالغی را که پرداخت آن‌ها بعهده اوست براه آهن بپردازد.
موارد زیر بعنوان تسلیم کالا از طرف راه آهن بشخص گیرنده تلقی می‌شود: الف - تحویل کالا بمقامات گمرکی و یا بمقامات عوارضی در محلهای ارسال و یا انبارهای آنان در صورتیکه زیر نظر راه آهن نباشد. ب - تودیع کالا نزد راه آهن یا یک حق‌العمل کار ارسال‌کننده در انبارهای عمومی.
قوانین و مقررات جاری در ایستگاه مقصد یا قراردادهای منعقده با گیرنده معین می‌کند که آیا راه آهن حق دارد و یا مجبور است که کالا را در محل دیگری غیر از ایستگاه مقصد مثلا یک خط انشعابی خصوصی یا محل اقامت او یا در یک انبار راه آهن تحویل نماید؟ چنانچه خود راه آهن و یا بوسیله دیگری کالای تحویلی را در محلهای نامبرده تسلیم نماید عمل تحویل فقط در هنگام تسلیم کالا بمعنای واقعی انجام خواهد شد. عملیاتی را که راه آهن زیر نظر و بحساب صاحب خط انشعابی انجام می‌دهد بحساب قرارداد حمل‌ونقل منظور نمیشود مگر آنکه قرارداد دیگری بین راه آهن و صاحب خط انشعابی وجود داشته باشد.
پس از رسیدن کالا بایستگاه مقصد گیرنده حق دارد از راه آهن تقاضا کند بارنامه را باو تسلیم و کالا را تحویل نماید. و در صورت از بین رفتن کالا و یا نرسیدن آن در سر رسید مهلت معینه در بند 1 ماده 30 گیرنده کالا مجاز است در مقابل راه آهن و بنام خود از حقوقی که قرارداد حمل‌ونقل برای او تعیین نموده است استفاده نماید.
شخص ذیحق حتی پس از دریافت بارنامه و پرداخت هزینه‌ها می‌تواند تا خاتمه تحقیقات لازمه که بمنظور اثبات خسارت ادعا شده انجام می‌شود از تحویل گرفتن کالا خود‌داری نماید.
بعلاوه عمل تحویل مطابق قوانین و مقررات کشور مقصد انجام می‌شود.
پرداخت هزینه‌ها:
هزینه‌ها (کرایه حمل، هزینه‌های فرعی، حقوق گمرکی و دیگر هزینه‌هائی که از تاریخ قبول کالا برای حمل تا تاریخ تحویل آن پیش میآید) باید بوسیله فرستنده یا گیرنده کالا بر طبق مقررات ذیل پرداخت گردد: در مورد اجرای مقررات مزبور کرایه حمل عبارت خواهد بود از کلیه حقوقی که طبق تعرفه تعلق می‌گیرد باضافه قیمتهای حاصله از محاسبه نرخها یا قیمتهای استثنائی که هنگام محاسبه کرایه حمل معلوم می‌شوند.
فرستنده‌ای که تمام و یا قسمتی از مخارج را بعهده خود می‌گیرد باید در ستون مربوطه در بارنامه زیر را قید کند: اولا جمله «بدون کرایه حمل» در صورتیکه فرستنده فقط کرایه حمل را بعهده بگیرد. ثانیا جمله «بدون کرایه حمل و...» اگر پرداخت هزینه را علاوه بر کرایه حمل بعهده بگیرد با تعیین صریح چه هزینه‌هائی، از قبیل هزینه‌های فرعی، هزینه‌هائی که از ابتدای قبول حمل تا تحویل کالا پیش میآید، حقوق و عوارض گمرکی یا مقامات دیگر اداری این عمل نباید موجب تقسیم‌بندی مبلغ کلی یک نوع هزینه بشود مثلا حقوق گمرکی و عوارض گمرکی یکجا پرداخت می‌شود ولی عوارض روی اضافه ارزش کالا نوع دیگری از هزینه‌ها محسوب می‌گردد. ثالثا جمله بدون کرایه تا«نمایش نقطه‌ایست که در آنجا پیوند تعرفه‌های کشورهای هم مرز صورت می‌گیرد» چنانچه فرستنده کرایه حمل را تا نقطه بعهده بگیرد. رابعا جمله بدون کرایه حمل و... تا) نقطه ایست که در آنجا پیوند تعرفه‌های کشورهای هم مرز صورت می‌گیرد) چنانچه علاوه بر کرایه حمل پرداخت کلیه هزینه‌ها را تا نقطه بعهده بگیرد باستثنای هر گونه هزینه‌ایکه بکشور یا راه آهن بعدی مربوط خواهد شد. فرستنده باید این قبیل‌هزینه‌ها را صریحا قید کند. از قبیل هزینه‌های فرعی یا هزینه‌هائیکه از ابتدای قبول حمل تا نقطه پیش میآید، حقوق و عوارض گمرکی یا سایر مقامات اداری و این عمل نباید موجب تقسیم‌بندی مبلغ کلی یک نوع هزینه بشود. مثلا حقوق و عوارض گمرکی یکجا پرداخت می‌شود ولی عوارض روی اضافه ارزش کالا نوع دیگری از هزینه محسوب می‌گردد. ب - جمله «بدون هیچ‌گونه هزینه» در صورتیکه فرستنده کلیه هزینه‌ها (کرایه حمل، هزینه‌های فرعی، حقوق گمرکی و سایر هزینه‌ها) را بعهده بگیرد. ج - جمله «معاف از مبلغ...» چنانچه فرستنده مقدار معینی از مخارج را بعهده بگیرد و در اینصورت مبلغ مزبور باید با تمام حروف نوشته شود و به پول کشور فرستنده تعیین گردد مگر اینکه ترتیب دیگری در تعرفه‌ها مرقوم رفته باشد. مخارج فرعی و مخارج دیگری که مطابق مقررات و تعرفه‌های داخلی کشور مبداء یا در صورت لزوم طبق تعرفه بین‌المللی اجرا شده باید برای تمام مسیر معینه حساب شود همچنین مبلغ انتفاع در تحویل که در بند 2 ماده 20 پیش‌بینی شده است توسط فرستنده تمامی پرداخت خواهد شد در صورتیکه پرداخت بر طبق قسمت رابعا از ردیف الف صورت گیرد.
تعرفه‌های بین‌المللی در مورد پرداخت هزینه‌ها می‌تواند مقرر دارند که فقط از چند نوع از جملات پیش‌بینی شده در بند 2 یا از جملات نوع دیگر استفاده شود.
مخارجی را که فرستنده پرداخت نکرده است بعهده گیرنده کالا خواهد بود مع‌الوصف کلیه هزینه‌ها تا موقعیکه گیرنده بارنامه را دریافت و یا حقوق خود را بر طبق مندرجات بند 4 از ماده 16 استیفا نکرده و بر طبق مندرجات ماده 22 قرارداد باربری تغییر نداده است بعهده فرستنده می‌باشد.
پرداخت مخارج فرعی از قبیل حق توقف، انبارداری توزین که در صورت اقدام و یا بر حسب تقاضای گیرنده تعلق می‌گیرد همیشه بعهده او خواهد بود.
در صورتیکه کالای تسلیمی طبق تشخیص راه آهن در معرض فساد فوری بوده و یا اینکه بعلت کمی ارزش و یا جنس آن تضمین کافی برای تامین هزینه‌ها نباشد، راه آهن مبداء می‌تواند از فرستنده بخواهد که هزینه‌های مربوط را قبلا بپردازد.
هر گاه جمع هزینه‌هائیکه فرستنده بعهده می‌گیرد در موقع تودیع کالا برای حمل نتواند دقیقا معلوم گردد راه آهن می‌تواند که بعنوان تضمین تودیع مبلغی را در حدود مخارج تقریبی کرایه در مقابل رسید از فرستنده مطالبه نماید این هزینه‌ها در برگ صورت حسابی که مبنای تصفیه حساب با فرستنده خواهد بود ثبت می‌گردد. این تصفیه حساب حداکثر سی (30) روز بعد از انقضاء مهلت تحویل باید صورت گیرد. و یک صورت حساب مشروح از مخارج مطابق مشخصات برگ صورت حساب در مقابل استرداد قبض رسید بفرستنده تسلیم می‌گردد.
ایستگاه فرستنده باید در بارنامه و همچنین در نسخه رونوشت بارنامه مبالغ دریافتی بعنوان کرایه پرداخت شده را مشروحا بنویسد. مگر اینکه مقررات یا تعرفه‌های مورد عمل در ایستگاه مبداء مقرر دارند که این مبالغ نباید مشروحا جز در نسخه رونوشت بارنامه نوشته شود. در موارد پیش‌بینی شده در بند 7 این مخارج نباید نه در بارنامه و نه در نسخه رونوشت آن قید گردد.
اصلاح مبالغ دریافتی:
در صورت اجراء نادرست تعرفه‌ها یا اشتباه در تشخیص و دریافت مخارج، مبلغ اضافه دریافتی باید از طرف راه آهن بفرستنده کالا مسترد و مبلغ کسر دریافتی باید از طرف فرستنده براه آهن پرداخت گردد. بشرط آنکه تفاوت اضافه یا کسری برای هر بارنامه بیش از ده فرانک باشد.
چنانچه از مبلغ مقرره وجهی کمتر از فرستنده کالا دریافت شود و در صورتیکه فرستنده کالا بارنامه مربوطه را اخذ نکرده باشد باید مبلغی را که کمتر پرداخت نموده است بپردازد و موقعیکه بارنامه توسط گیرنده کالا قبول شده و یا هنگامیکه قرارداد باربری طبق ماده 22 تغییر داده شده باشد فرستنده کالا موظف بپرداخت مبلغی که کمتر پرداخت شده است نمیباشد مگر نسبت بمخارجی که طبق مندرجات بارنامه پرداخت آن‌ها را بعهده گرفته است. و در هر حال پرداخت مبلغی که کمتر پرداخت شده است بعهده گیرنده کالا می‌باشد.
بمبالغ مذکور در این ماده در صورتیکه از ده فرانک در هر بارنامه تجاوز نماید سالیانه پنج درصد (5 %) سود تعلق می‌گیرد و تاریخ محاسبه سود از تاریخی است که به ذینفع اخطار می‌شود مبلغ مزبور را بپردازد و یا از روزی می‌باشد که مطابق ماده 41 از طرف راه آهن اخطار اداری می‌شود و‌در غیر این دو صورت از روزی خواهد بود که از طریق قضائی برای تعقیب موضوع شروع باقدام می‌گردد.
استرداد بهاء و پیش کرایه.
فرستنده می‌تواند تحویل محموله خود را مشروط باسترداد مبلغی معادل ارزش کالا بنماید این مبلغ باید با پول کشور مبداء تعیین گردد تعرفه‌ها ممکن است موارد استثنائی را پیش‌بینی نمایند.
راه آهن موقعی موظف باسترداد مبلغ فوق بفرستنده خواهد بود که مبلغ نامبرده بوسیله گیرنده کالا بصندوق راه آهن پرداخت شده باشد این وجه باید در ظرف سی (30) روز از تاریخ پرداخت آن از طرف گیرنده بصندوق راه آهن در اختیار فرستنده محمولات قرار داده شود و در غیر اینصورت سودی معادل پنج درصد (5 %) در سال از تاریخ انقضاء مدت مزبور مبلغ مورد بحث تعلق می‌گیرد.
چنانچه کالا کلا یا جزئا بدون دریافت قبلی مبلغ استرداد بگیرنده تحویل شود راه آهن موظف است خسارتی معادل مبلغ استردادی بفرستنده بپردازد مگر در موردیکه برای تامین خسارت وارد بر علیه گیرنده کالا اقدام نموده باشد.
ارسال محموله یا طریقه استرداد بها موجب ایجاد نرخی می‌گردد که توسط تعرفه‌ها تعیین خواهد شد این نرخ قابل اجراست حتی اگر استرداد بها باطل شود و یا بوسیله تغییری که در قرارداد باربری حاصل شود تعدیل گردد (ماده 21 بند1).
پیش کرایه پذیرفته نمیشود مگر مطابق مقررات مورد عمل در ایستگاه مبداء.
اظهارنامه دال بر سود در تحویل:
هر حمل‌ونقل کالا ممکن است موضوع یک اظهار انتفاع در تحویل قرار گیرد و در روی بارنامه طبق مندرجات ردیف ج از بند 6 ماده 6 قید شود. مبلغ انتفاع اظهار شده باید به پول کشور مبداء یا فرانک طلا یا هر پول دیگریکه تعرفه‌ها مشخص می‌کنند تعیین گردد.
نرخ انتفاع در تحویل برای تمام مسیر استفاده شده مطابق تعرفه‌های راه آهن مبداء محاسبه می‌شود.
اصلاح قرارداد باربری
حقوق فرستنده کالا در مورد اصلاح قرارداد باربری:
فرستنده کالا حق دارد که بر اساس موارد زیر قرارداد باربری را اصلاح نماید:
در مواردیکه فرستنده کالا بخواهد کالای ارسالی او در ایستگاه مبداء پس گرفته شود.
در موردیکه فرستنده کالای ارسالی او در طول مسیر متوقف گردد.
در موردیکه فرستنده کالا بخواهد تحویل کالا بتعویق افتد.
در موردیکه فرستنده کالا بخواهد کالای او بشخص دیگری غیر از آنکه در بارنامه تعیین گردیده است تحویل شود.
در موردیکه فرستنده کالا بخواهد کالای او در ایستگاه دیگری غیر از ایستگاه مقصدیکه در بارنامه قید شده است فرستاده شود و یا کالا بایستگاه مبداء عودت داده شود، در این حالت فرستنده کالا می‌تواند بخواهد که محموله او که با قطار بطی‌السیر آغاز سیر کرده است با سریع‌السیر فرستاده شود و‌یا بالعکس بشرط آنکه ایستگاهی که در آن حمل بار متوقف است دارای دو نوع سرویس برای حمل بار باشد، فرستنده کالا هم چنین می‌تواند نوع تعرفه و مسیری را که باید محموله از آن مسیر فرستاده شود تعیین نماید. اگر فرستنده بر طبق مفاد بند 2 از ماده 17 تا محل پیوند تعرفه‌ها مخارجی را بعهده گرفته و در نتیجه اصلاح قرارداد باربری محموله او دیگر از این محل عبور نمیکند باید مراتب را در بارنامه قید نماید اما تذکر جدید فرستنده نباید موجب اصلاح تذکر معافیت اولیه او در مورد کشورهائیکه تا کنون محموله سیر کرده است بشود به استثنای اصلاحی که در ردیف ج پذیرفته می‌شود. در صورتیکه مقررات مخالفی در تعرفه‌های راه آهن مبداء وجود نداشته باشد تقاضاهای اصلاح قرارداد باربری در موارد زیر پذیرفته می‌شود.
در مورد طریقه استرداد بها.
در مورد افزایش یا تقلیل یا انصراف از استرداد بها.
در مورد تقلیل هزینه‌های مربوطه بیک محموله که هزینه‌هایش پرداخت نشده باشد یا مورد افزایش هزینه‌های قبول شده طبق موارد مذکوره در‌بند 2 از ماده 17 باستثناء موارد مذکور در بالا موارد دیگری برای استفاده از حق تغییر قرارداد باربری مجاز نخواهد بود ولی با وجود این تعرفه‌های بین‌المللی میتوانند بفرستنده کالا حق بدهند که علاوه بر موارد فوق تغییرات دیگری را در قراردادهای باربری درخواست نماید. دستوراتی که فرستنده کالا می‌دهد هیچ‌گاه نباید موجب تقسیم محموله بشود.
دستورهای مذکور فوق باید طبق یک اظهار کتبی مطابق نمونه معین و منتشر شده از طرف راه آهن بعمل آید. مطالب اظهارنامه باید عینا در نسخه رونوشت بارنامه قید و بامضاء فرستنده کالا رسیده و با بارنامه براه آهن ارائه شود ایستگاه فرستنده با زدن مهر‌تاریخ دار روی نسخه رونوشت بارنامه و در ذیل مطالب درخواستی فرستنده قبول دستورات بعدی او را مورد تایید قرار داده و رونوشت مزبور را مجددا بفرستنده کالا مسترد میدارد. چنانچه راه آهنی که باید دستورات مزبور را انجام دهد نسخه رونوشت بارنامه مورد بحث را از فرستنده مطالبه ننماید در مورد کلیه خسارات حاصله از این عمل در برابر گیرنده که رونوشت مزبور را از طرف فرستنده دریافت خواهد نمود مسئولیت دارد. هر گاه فرستنده تقاضای افزایش یا کاهش و یا انصراف از مبلغ استردادی را بنماید باید مدرک اولیه را که باو داده شده است ارائه دهد و در صورت افزایش و یا کاهش مبلغ استردادی مدرک مزبور پس از تصحیح مجددا در اختیار نامبرده گذارده خواهد شد و در صورت انصراف از طریقه استردادی مدرک اولیه از ید او خارج خواهد گردید. هر گونه دستوریکه بعدا و بصورتی غیر از آنچه که فوقا ذکر گردیده از طرف فرستنده داده شود بدون اعتبار خواهد بود.
راه آهن بدستورهای بعدی فرستنده ترتیب اثر نمیدهد مگر آنکه وسیله ایستگاه مبداء ابلاغ شود. اگر فرستنده تقاضا نماید مراتب وسیله تلگرام یا تلفونگرام بخرج فرستنده از طرف ایستگاه مبداء بایستگاه مقصد یا ایستگاه محل توقف اطلاع داده می‌شود و سپس با یک اعلامیه کتبی یا تلگرام ضبط شده ماشینی تایید می‌گردد. در مواردیکه تعرفه بین‌المللی و یا سایر موافقت نامه‌های موجود بین راه آهنهای ذینفع طریقه دیگری را پیش‌بینی ننموده باشند ایستگاه مقصد و یا ایستگاه توقف بایستی دستور بعدی فرستنده را که توسط تلگرام و یا اخطار تلفونی از ایستگاه مبداء واصل می‌گردد بدون انتظار وصول تایید اجرا نماید و در موارد مشکوک باید صحت آن‌ها مورد تحقیق قرار گیرد.
در موارد زیر حق تغییر قرارداد حتی در صورتیکه فرستنده کالا نسخه رونوشت بارنامه را نیز همراه داشته باشد از او سلب می‌گردد. الف - موقعیکه بارنامه در اختیار گیرنده کالا گذارده شده باشد. ب - موقعیکه گیرنده کالا را قبول کرده باشد. ج - موقعیکه گیرنده کالا از حقوق مربوط بقرارداد باربری طبق بند 3 از ماده 16 که باو تعلق می‌گیرد استفاده نموده باشد. د - موقعیکه گیرنده کالا طبق ماده 26 اختیار دارد بمحض ورود محمول در منطقه گمرکی کشور مقصد دستورات لازمه را صادر نماید از این لحظه راه آهن موظف است که طبق دستورات گیرنده کالا عمل نماید.
حقوق گیرنده کالا در مورد قرارداد باربری:
چنانچه فرستنده کالا مخارج مربوط بحمل و نقل محمولات در داخل کشور مقصد را بعهده نگرفته و موضوع را نیز طبق مقررات ردیف ج از بند 6 از ماده 6 در بارنامه قید نکرده باشد گیرنده حق دارد که قرارداد باربری را تغییر دهد. دستورات گیرنده کالا فقط وقتی قابل اجراست که محمول داخل منطقه گمرکی کشور مقصد شده باشد. گیرنده کالا می‌تواند دستورات زیر را بدهد:
کالا در بین راه متوقف شود.
تحویل کالا معوق بماند.
کالا در کشور مقصد بشخص دیگری غیر از آنکه در بارنامه بعنوان گیرنده تعیین شده تحویل گردد.
تشریفات لازم گمرکی با سایر تشریفات مقامات اداری بر حسب یکی از ترتیبات پیش‌بینی شده در (ماده 15 بند 1 قسمت دوم) اجرا گردد. بعلاوه به غیر از مواردی که تعرفه‌های بین‌المللی مقررات مغایری داشته باشند گیرنده می‌تواند دستورات زیر را بدهد:
کالا در کشور مقصد در ایستگاهی غیر از ایستگاه قید شده در بارنامه تحویل شود. و یا آنکه حمل کالا که با بطی‌السیر شروع شده با سریع‌السیر ادامه یابد و بالعکس بشرط آنکه ایستگاهی که کالا متوقف است برای هر دو نوع حمل‌ونقل مفتوح باشد. همچنین می‌تواند تعرفه مورد نظر خود و مسیر‌جدیدی را تعیین نماید. دستورات دیگری غیر از آنچه شمرده شده پذیرفته نشود. تعرفه‌های بین‌المللی در هر صورت می‌تواند بگیرنده کالا حق دهند که علاوه بر تغییرات مذکوره در بالا تغییرات دیگری را دستور دهد. دستورات گیرنده کالا هرگز نباید منجر بتجزیه محمول گردد.
دستورات فوق‌الذکر باید بصورت اظهارنامه کتبی مطابق نمونه معین و منتشر شده از طرف راه آهن در ایستگاه مقصد و یا ایستگاه ورودی کشور مقصد تسلیم گردد. هر دستوری که بوسیله گیرنده کالا در نمونه دیگری غیر از آنچه که مقرر گردیده داده شود بدون اعتبار خواهد بود. برای اعمال حق اصلاح قرارداد باربری ارائه نسخه رونوشت بارنامه از طرف گیرنده کالا لزومی ندارد.
بر حسب درخواست گیرنده کالا ایستگاهی که دستور را دریافت داشته است با خرج گیرنده کالا آن را بوسیله تلگرام یا تلفونگرام که بعدا با اظهار کتبی یا تلگرام ضبط شده ماشینی تایید می‌شود بایستگاهی که باید آنرا اجرا کند اعلام میدارد. این ایستگاه می‌تواند بدون آنکه منتظر تایید کتبی باشد دستور واصله را که توسط تلگرام یا تلفونگرام از ایستگاه ذیصلاحیت رسیده است اجرا نموده و در صورت تردید صحت آنرا تحقیق نماید.
حق اصلاح قرارداد باربری از طرف گیرنده در موارد زیر منتفی می‌گردد: الف - وقتیکه بارنامه را دریافت کرده باشد. ب - وقتیکه کالا را قبول کرده باشد. ج - وقتیکه گیرنده کالا از حقوق ناشیه از قرارداد باربری مطابق بند 4 از ماده 16 استفاده کرده باشد. د - وقتیکه نماینده برگزیده او (طبق ردیف ج بند 1) بارنامه را دریافت نموده یا طبق بند 4 از ماده 16 از حقوق خود استفاده کرده باشد. ه - اگر گیرنده دستور تحویل کالا را بشخص دیگری داده باشد این شخص مجاز بتغییر قرارداد باربری نمیباشد.
اجرای دستورهای بعدی:
راه آهن نمیتواند باستثناء موارد مذکور زیر از اجرای دستورهائی که مطابق ماده 21 و 22 داده شده‌اند خودداری نموده و یا در اجرای آن تاخیر‌کند. الف - دستور موقعی بایستگاه موظف بانجام واصل شود که اجرای آن امکان‌پذیر نباشد. ب - اجرای دستور بنحوی سرویس منظم بهره برداری را مختل سازد. ج - چنانچه هدف از اجرای دستور تعویض ایستگاه مقصد بوده و انجام آن با مقررات معموله در یکی از کشورهائی که کالا باید طی نماید بخصوص از نقطه نظر مقررات گمرکی و اداری مخالفت داشته باشد. د - در مورد تغییرات ایستگاه مقصد موقعی می‌تواند این عمل انجام گیرد که ارزش کالا مخارج این تعویض ایستگاه را تامین نماید مگر آنکه بفوریت تضمین و یا پرداخت شود. در موارد فوق‌الذکر کسی که دستورهای بعدی را صادر نموده است باید بلا فاصله از موانعی که اجرای دستورهایش را بتاخیر میاندازند مطلع گردد. چنانچه راه آهن نیز نتوانسته باشد موانعی را که برای اجرای دستورهای نامبرده پیش آمد خواهند کرد پیش‌بینی نماید کسی که دستورهای بعدی را صادر نموده است مسئول کلیه عواقبی خواهد بود که از شروع اجرای آن دستورها حاصل خواهد گردید.
چنانچه دستور بعدی مبنی بر این باشد که کالا در یکی از ایستگاههای بین راه تحویل گردد کرایه حمل از ایستگاه فرستنده تا آن ایستگاه محاسبه خواهد شد. ولی اگر موقعی دستور رسیده باشد که کالا از ایستگاهی که برای تحویل تعیین شده است گذشته باشد کرایه حمل از ایستگاه فرستنده تا ایستگاهی که کالا توقف نموده و از این ایستگاه تا ایستگاهی که برای تحویل تعیین گردیده است محاسبه می‌گردد. اگر دستور بعدی چنین باشد که کالا مقصد دیگری تحویل شود یا اینکه بایستگاه مبداء اعاده گردد کرایه حمل از ایستگاه فرستنده تا ایستگاهی که بار‌متوقف شده و از آنجا تا مقصد جدید یا تا ایستگاه فرستنده محاسبه خواهد شد. تعرفه‌هائی که در اینمورد اجرا می‌شود تعرفه‌هائی هستند که در طول این مسیرها هنگام انعقاد قرارداد باربری جاری بوده است. مقررات مذکوره در مورد هزینه‌های فرعی و سایر هزینه‌ها نیز اجرا می‌گردد.
مخارج ناشی از اجراء دستور فرستنده یا گیرنده باستثناء آنهائی که ناشی از اشتباه راه آهن باشد بکالا تعلق خواهد گرفت.
باستثناء موارد مندرج در بند 1 راه آهن در صورت ارتکاب اشتباه مسئول عواقب ناشی از عدم اجراء یا اجرای نا صحیح دستورهای صادره طبق مواد 21 و 22 می‌باشد. مع‌الوصف غرامتی را که بر عهده راه آهن است هرگز از غرامتی که در ازاء فقدان کالا تعلق می‌گیرد تجاوز نخواهد کرد.
موانع و اشکالات در امر باربری:
هر گاه موانع و اشکالاتی در راه باربری کالا بوجود آید بر عهده راه آهن است که تصمیم بگیرد که بدون مشورت با فرستنده کالا را با تغییر مسیر ارسال نماید یا اینکه از لحاظ نفع فرستنده نامبرده را از موضوع ضمن اطلاعات مفیدی که در اختیار دارد برای کسب دستور مستحضر دارد. کرایه باربری از مسیر جدیدی که استفاده شده است با در نظر گرفتن تمام مهلت‌های مربوطه بآن بایستی براه آهن پرداخت شود ولو آنکه این مسیر طولانی تر از مسیر قبلی باشد.
چنانچه طرق دیگری برای انجام حمل کالا وجود نداشته باشد و یا بعلل دیگری ادامه حمل امکان‌پذیر نباشد راه آهن باید از فرستنده کالا کسب تکلیف نماید ولی در مورد موانع موقتی که بعلت اوضاع پیش‌بینی شده در بند 4 از ماده 5 بوجود آمده‌اند تقاضای تعیین تکلیف از فرستنده کالا برای راه آهن اجباری نیست.
فرستنده می‌تواند در بارنامه تعلیمات لازمه را برای مواردیکه با باربری در نتیجه موانع و اشکالات متوقف می‌گردد بدهد. چنانچه بنظر راه آهن این تعلیمات قابل اجرا نباشد مجددا از فرستنده کالا تقاضای صدور تعلیمات جدیدی مینماید.
فرستنده کالا پس از اطلاع از اشکالات باربری می‌تواند تعلیمات خود را بایستگاه فرستنده و یا ایستگاهی که کالا در آن متوقف است بدهد. چنانچه فرستنده کالا نام گیرنده و یا ایستگاه مقصد را تغییر داده و یا اینکه تعلیمات خود را بایستگاه دیگری غیر از ایستگاه فرستنده صادر کند موظف است تعلیمات خود را روی نسخه رونوشت بارنامه که باید ارائه دهد ثبت نماید. چنانچه راه آهن به تعلیمات صادره از طرف فرستنده بدون درخواست ارائه نسخه رونوشت ترتیب اثر دهد و رونوشت بارنامه بگیرنده تسلیم شده باشد راه آهن در قبال گیرنده مسئول خسارت ناشی از آن می‌باشد.
چنانچه فرستنده کالا از وجود موانع در باربری مطلع شده ولی در فاصله زمانی لازم تعلیمات قابل اجرائی صادر ننماید در این مورد بر طبق مقرراتی که درباره وجود موانع در تسلیم کالا در راه آهنی که کالا در آنجا متوقف گردیده است عمل خواهد شد. چنانچه کالا فروخته شده باشد حاصل فروش پس از کسر مخارج متعلقه به کالا باید در اختیار فرستنده قرار گیرد. اگر حاصل فروش از مخارج متعلقه کمتر باشد فرستنده باید ما به‌التفاوت آنرا پرداخت نماید.
چنانچه موانع موجود در امر باربری قبل از وصول تعلیمات فرستنده در این مورد مرتفع شود کالا بمقصد خود بدون آنکه منتظر وصول تعلیمات فرستنده باشد ارسال خواهد شد و جریان در اسرع وقت باطلاع فرستنده خواهد رسید.
چنانچه موانع مربوط بامر باربری بعد از آنکه گیرنده کالا قرارداد باربری را بموجب ماده 22 تغییر داده است بوجود آید راه آهن موظف است گیرنده کالا را که مقررات بندهای 1، 2، 5 و 6 در مورد او قابل اجرا هستند مطلع سازد و گیرنده کالا موظف نیست رونوشت بارنامه را ارائه دهد.
مقررات ماده 23 در مورد باربری‌هائیکه مطابق با مقررات این ماده انجام می‌گیرد نیز قابل اجرا می‌باشد.
موانع و اشکالات در تحویل کالا:
هنگامیکه در تحویل کالا موانعی پیش آید ایستگاه مقصد باید بوسیله ایستگاه مبداء موضوع را بدون تامل باطلاع فرستنده کالا برساند و کسب دستور نماید در صورتیکه فرستنده در بارنامه تقاضا نموده باشد باید بدون وساطت ایستگاه فرستنده موضوع مستقیما توسط نامه یا تلگراف و یا‌تلگرام ضبط شده ماشینی باطلاع او برسد و مخارج این اطلاعیه بهزینه‌های کالا افزوده خواهد شد. چنانچه موانع موجود برای تحویل کالا قبل از‌وصول تعلیمات فرستنده به ایستگاه مقصد مرتفع شود کالا تسلیم گیرنده خواهد شد و موضوع تحویل باید بلا فاصله توسط نامه سفارشی باطلاع فرستنده کالا برسد. هزینه‌های مربوط باین امر بهزینه‌های مربوط به کالا اضافه خواهد شد. چنانچه گیرنده کالا از قبول آن خود‌داری نماید فرستنده می‌تواند حتی اگر نسخه رونوشت بارنامه را در دست نداشته باشد تعلیمات لازم را بدهد. فرستنده همچنین می‌تواند در بارنامه قید نماید که در صورت پیش آمد مانعی برای تحویل کالا آنرا بدون مشورت باو عودت دهند در غیر اینصورت کالا بدون رضایت بعدی او اعاده نمیشود. تعلیمات فرستنده کالا مگر در مواردیکه تعرفه‌ها طرق دیگری را پیش‌بینی نمایند بوسیله ایستگاه فرستنده صادر خواهد شد.
در جمیع موارد مربوط باشکالات و موانع تحویل کالا سوای آنچه که در بند 1 پیش‌بینی شده است با رعایت مفاد ماده 45 نحوه عمل بر طبق قوانین و مقررات جاری در راه آهن تحویل‌دهنده خواهد بود. اگر کالا فروخته شود پس از کسر مخارج متعلقه به کالا وجه آن در اختیار فرستنده قرار می‌گیرد. اگر حاصل فروش کمتر از مخارج متعلقه به کالا باشد فرستنده باید ما به‌التفاوت را بپردازد.
اگر موانع تحویل کالا بعد از آنکه گیرنده قرارداد باربری را بموجب ماده 22 تغییر داده پیش آید راه آهن موظف است مراتب را باین گیرنده اطلاع دهد. دستورات ردیف 2 از بند 2 عینا درباره گیرنده قابل اجرا می‌باشد.
دستورهای ماده 23 در باربریهائیکه بموجب این ماده انجام شده قابل اجراست.
مسئولیت - اقدامات قضائی
مسئولیت مشترک راه آهن‌ها:
راه آهنی که کالا را با بارنامه برای باربری قبول کرده است مسئول اجرای این باربری در تمام مسیر تا تحویل آن می‌باشد.
هر راه آهن بعدی هم که کالا را با بارنامه اولیه قبول نماید. بموجب مفاد این مدرک در قرارداد باربری شریک بوده و عهده دار کلیه مسئولیت‌های ناشی از آن می‌باشد بدون آنکه مقررات بند 3 ماده 43 مربوط براه آهن مقصد را نقض کرده باشد.
حدود مسئولیت:
از لحظه قبول کالا برای حمل تا موقع تحویل آن بگیرنده راه آهن مسئول تاخیر در تحویل از بین رفتن کلی یا جزئی کالا و همچنین آسیبهای وارده به آن می‌باشد.
راه آهن از مسئولیت مبری می‌شود چنانچه تجاوز از مهلت مقرره تحویل فقدان یا خسارت وارده بعلت اشتباه و دستور غلط ذیحق روی داده یا در اثر عیب خاص کالا از قبیل (فساد داخلی، آفت و کسری و غیره) بوده یا بسبب اوضاعی که راه آهن نمیتوانسته است اجتناب نماید و از بروز عواقب ناشیه جلوگیری کند رخ داده باشد.
راه آهن از مسئولیت بری می‌شود هنگامی که فقدان یا آسیب دیدگی کالا از آثار خاص مربوط بیک یا چند عامل نامبرده زیر نتیجه می‌شود:
حمل کالا بر طبق مقررات مربوطه و یا در اثر موافقت‌نامه منعقده با فرستنده کالا که در بارنامه قید گردید در واگن سرباز صورت بگیرد.
چنانچه کالائی را که بعلت جنس و طبیعت آن همواره در معرض تقلیل و آسیب دیدگی قرار خواهد گرفت بسته‌بندی ننموده باشند و یا آنکه آنرا‌بطور ناقص بسته‌بندی کرده باشند.
عملیات بارگیری و تخلیه کالا که بوسیله فرستنده و گیرنده و طبق مقررات مربوطه و یا بموجب موافقت نامه‌های منعقده با آن‌ها که در بارنامه نیز ذکر گردیده است بعمل آمده باشد. در صورتیکه بارگیری غلط یا بارگیری در واگنی که عیب کاملا مشخصی دارد بر طبق مقررات جاری یا موافقت نامه‌هائی که با فرستنده منعقد شده است و در بارنامه نیز قید گردیده توسط فرستنده انجام شده باشد.
اجرای تشریفات گمرکی یا سایر مقامات اداری وسیله فرستنده یا گیرنده یا نمایندگی یکی از آنان صورت گیرد.
در صورتیکه کالای حمل شده بعلل نا گسستنی از جنس و طبیعت آن در معرض تلف کلی یا جزئی یا معیوب شدن قرار گیرد. مخصوصا اینکه خسارت در اثر خورد شدن، زنگ زدن فساد داخلی و خود بخود خشک شدن، تحلیل رفتن بوجود آید.
فرستادن اشیائی که از حمل ممنوع می‌باشند تحت نام دیگری یا با نام غلط و یا ناقص همچنین فرستادن اشیائیکه تحت شرایط خاص باید حمل شوند با نام دیگری یا با نام غلط یا ناقص و یا عدم رعایت احتیاطات مقرره از طرف فرستنده.
حمل‌ونقل حیوانات زنده.
حمل‌ونقل محمولاتیکه بموجب این مقاوله نامه و طبق مقررات جاری یا موافقت نامه‌های منعقده با فرستنده که در بارنامه نیز قید شده است باید بهمراهی مراقب جهت حفظ محمولات از مخاطرات مذکور انجام گیرد و فقدان یا آسیب دیدگی کالا در نتیجه بی‌دقتی مراقب بعمل آمده باشد.
ماموریت تحقیق:
تحقیق و اثبات اینکه تجاوز مهلت تحویل از مدت معینه و یا فقدان و آسیب دیدگی کالا مربوط بیکی از علل پیش‌بینی شده در بند 2 ماده 27می‌باشد بعهده راه آهن خواهد بود.
وقتی نظر راه آهن بر این باشد که با توجه باوضاع و احوال فقدان کالا یا آسیب دیدگی ممکن است در اثر یک یا چند عامل مخصوص پیش‌بینی شده در بند 3 ماده 27 رخ داده باشد این نظریه یک استنباطی بیش نخواهد بود. و در هر صورت ذیحق می‌تواند ثابت کند که خسارت وارده بطور کلی یا جزئی در اثر یکی از عوامل مذکور بوده است و در صورتیکه مقدار کسری کالا غیر معمولی یا اینکه بسته کالا بکلی مفقود شده باشد. این نظر و استنباط راه آهن در مورد پیش‌بینی شده در ردیف الف بند 3 ماده 27 قابل اجرا نخواهد بود.
استنباط در مورد حمل مجدد کالا.
چنانچه محمولاتی که در تحت شرایط این مقاوله نامه حمل شده‌اند مجددا تحت شرایط همین مقاوله نامه حمل گردند و در هنگام حمل مجدد فقدان جزئی و یا آسیب دیدگی در آن مشاهده گردد در صورتیکه شرایط زیرین موجود باشد می‌توان استنباط نمود که آن‌ها در طول مسیر اخیر قرارداد باربری بوجود آمده است. الف - محموله دائما تحت مراقبت راه آهن بوده است. ب - محموله بهمان وضع که بمقصد اولیه رسیده تجدید حمل شده باشد.
همین استنباط بعمل خواهد آمد هر گاه قرارداد قبل از ارسال مجدد کالا تابع شرایط این مقاوله نامه نبوده است بشرط آنکه این مقاوله نامه برای حمل باربری مستقیم بین اولین ایستگاه فرستنده و آخرین ایستگاه مقصد قابل اجرا میبود.
استنباط درباره فقدان کالا - موردیکه کالا باز یافته می‌شود.
چنانچه محموله در موعد معینه بگیرنده کالا تحویل نگردد و یا در مدت سی (30) روز پس از انقضای مهلت تحویل در اختیار ذیحق گذارده نشود نامبرده می‌تواند بدون ارائه مدارک دیگری کالای خود را مفقود شده بداند.
شخص ذینفع حق دارد ضمن دریافت غرامت مربوط بکالای مفقوده کتبا تقاضا نماید در طی سالی که از پرداخت غرامت آغاز می‌گردد بمحض باز یافته شدن کالا او را مطلع سازند. رسید این درخواست کتبا باید باو داده شود.
در طی سی (30) روز پس از دریافت اطلاعیه مربوط به پیدا شدن کالا شخص ذینفع می‌تواند تقاضا نماید که کالای او در یکی از ایستگاه‌های مسیر تحویل داده شود. و موظف است مخارجی را که بحمل کالا از ایستگاه فرستنده تا ایستگاه تحویل کالا بآن تعلق گرفته است بعلاوه مبلغ غرامت پس از کسر مخارجی که احیانا در آن منظور بوده است و با رعایت کلیه حقوق مربوط بغرامت که در ماده 34 و در صورت امکان در ماده 36 برای تجاوز از موعد مقرره برای تحویل کالا ملحوظ است براه آهن بپردازد.
در صورتیکه طبق بند 2 فوق‌الذکر تقاضائی بعمل نیامده باشد و یا در مدت سی (30) روز بموجب بند 2 اقدامی معمول نگردد و یا آنکه کالا بیش از یک سال پس از تاریخ پرداخت غرامت پیدا شود راه آهن مطابق مقررات و قوانین کشور متبوع خود عمل خواهد کرد.
مبلغ غرامت در صورت از بین رفتن کالا:
هر گاه طبق مقررات این مقاوله نامه غرامتی برای از بین رفتن کلی یا قسمتی از کالا بر عهده راه آهن باشد غرامت بر حسب: نرخ رسمی بورس. یا در صورت نبودن نرخ بورس به قیمت روز بازار. یا در صورت نبودن هیچکدام طبق ارزش معمولی. کالاهائی از همان نوع و جنس که در محل و زمان قبول بار برای حمل از طرف راه آهن جاری بوده است محاسبه می‌شود. مع‌الوصف غرامت از پنجاه فرانک برای فقدان هر یک کیلوگرم وزن غیر خالص کالا تجاوز نمیکند البته با رعایت محدودیت هائیکه در ماده 35 پیش‌بینی شده است بعلاوه کرایه حمل و حقوق گمرکی و کلیه مبالغی که بمناسبت حمل کالا دریافت شده است بدون هیچ‌گونه خسارت دیگری بشخص ذینفع مسترد خواهد شد.
اگر عناصریکه بعنوان مبنای محاسبه پرداخت غرامت بکار میروند به پول کشوری که در آنجا غرامت مطالبه شده است معلوم نباشند تبدیل پول بر اساس نرخهای روز در محلی که غرامت پرداخت می‌شود صورت خواهد گرفت.
تحدید مسئولیت در صورت افت کردن وزن و محمولات در موقع حمل.
در مورد کالاهائیکه بسبب طبیعت خاصشان معمولا هنگام حمل و در طول مسیر افت وزن پیدا می‌کنند راه آهن فقط در صورتی جوابگو خواهد بود که افت کالا در هر مسیری که محموله طی کند از حدود معینه زیر تجاوز نماید:
دو درصد (2 %) وزن برای مایعات و کالاهای نمدار که برای باربری تحویل شده باشد و نیز برای کالاهای نامبرده زیر. - ساقه شیرین بیان - چوبهای رنگین رنده شده یا آسیا شده بصورت گرد. - قارچ‌های تازه - ذغال سنک [سنگ] و کک. - شاخ و سم حیوانات - یال و دم حیوانات. - میوه‌های تازه خشک یا پخته - انواع چربی‌ها. - انواع پشم - سبزیهای تازه. - کندرهای تازه - استخوان درست یا آسیا شده. - ضایعات پوست‌ها - ذغال طبیعی. - انواع چرم - پوست درخت. - انواع پوست - برگ تازه توتون. - پوستهای قیمتی - ماهیهای خشک شده. - انواع ریشه - صابون و روغن‌های غلیظ. - نمک - موی خوک. - ماستیک تازه - توتون بریده شده. - رگ و پی حیوانات.
یک درصد برای سایر کالاهای خشک که ممکن است در طول راه دچار افت بشوند.
در صورتیکه بر حسب اوضاع و احوال ثابت شود که افت کالا در اثر موجباتی که باعث افت کالا می‌شوند نباشد راه آهن نمیتواند از محدودیت مسئولیت که در بند 1 این ماده پیش‌بینی شده استفاده نماید.
هر گاه تعداد زیادی بسته بوسیله یک بارنامه حمل شود افت مربوط بطول راه برای هر بسته محسوب خواهد شد در صورتیکه وزن هر یک از آن‌ها جداگانه در بارنامه قید شده باشد و یا بتوان بطریق دیگری آنرا تعیین نمود.
در صورت فقدان تمام کالا برای محاسبه غرامت بعنوان افت وزن کالا در طول راه هیچ‌گونه تقلیلی نباید بعمل آید.
مقررات این ماده بهیچ وجه مقررات مواد 27 و 28 را نقض نمی‌کند.
مبلغ غرامت در مورد آسیب دیدگی کالا:
در مورد آسیب دیدگی کالا راه آهن موظف به پرداخت غرامت می‌باشد این غرامت بر مبنای کسر ارزش کالای آسیب دیده حساب خواهد شد و‌غیر از این غرامت هیچ نوع پرداخت جبران خسارت دیگری بعمل نخواهد آمد. مبلغ این غرامت با در نظر گرفتن ارزش کالا که در ماده 31 تعریف شده است و درصدی که از ارزش کالا در مقصد کاسته شده است محاسبه می‌گردد. همچنین مخارجی که در ردیف آخر بند 1 از ماده 31 پیش‌بینی شده است بهمین نسبت مسترد می‌شود. در هر صورت نکات زیر باید رعایت شود: الف - هر گاه تمام محموله در اثر آسیب دیدگی ضایع و بی‌ارزش شده باشد مبلغ غرامت پرداختی نباید از مبلغی که در صورت فقدان تمام آن پرداخت می‌شد تجاوز کند. ب - هر گاه فقط قسمتی از محموله در اثر آسیب دیدگی ضایع و بی‌ارزش شده باشد مبلغ غرامت پرداختی نباید از مبلغی که در صورت فقدان قسمت آسیب دیده پرداخت میشد تجاوز نماید.
ماده سی و چهار . مبلغ غرامت در مورد تاخیر در تحویل کالا.
در صورتیکه تاخیر در تحویل کالا بیش از 48 ساعت از مهلت مقرره طول بکشد و اگر شخص ذینفع ثابت ننماید که در نتیجه آن خسارتی باو وارد شده راه آهن موظف است یکدهم کرایه حمل را که حداکثر پنجاه (50) فرانک برای هر محموله خواهد شد باو مسترد دارد.
چنانچه ثابت شود که خسارتی در اثر تاخیر در تحویل کالا باو وارد شده است راه آهن غرامتی که حداکثر از دو برابر کرایه حمل تجاوز نکند باو پرداخت خواهد نمود.
غراماتیکه طبق بندهای 1 و 2 پرداخت می‌شود با غرامت پرداختی برای فقدان تمام کالا توام نمیگردد. در صورتیکه قسمتی از کالا از بین برود غرامت تاخیر در تحویل در صورت وقوع فقط برای قسمت باقیمانده مرسوله پرداخت می‌شود. در صورت آسیب دیدگی کالا غرامت تاخیر در تحویل در صورت وقوع با غرامت پیش‌بینی شده در ماده 33 توام می‌گردد. در هر حال جمع غرامت‌های پیش‌بینی شده در بندهای 1 و 2 با غرامت‌های پیش‌بینی شده در ماده 31 و 33 نمیتواند موجب پرداخت غرامتی بیشتر از غرامت تلف شدن تمام کالا گردد.
محدودیت غرامت بر اساس بعضی از تعرفه‌ها. هر گاه راه آهن جهت حمل بار با شرایط باربری خاصی موافقت نماید (تعرفه اختصاصی یا استثنائی) و برای کرایه حمل تخفیفی بر اساس شرایط عادی بپذیرد )تعرفه‌های عمومی) در این حالت راه آهن ممکن است برای پرداخت غرامت بشخص ذینفع محدودیتی قائل شود این محدودیت برای تاخیر‌در تحویل فقدان و یا آسیب دیدگی کالا خواهد بود بشرط آنکه این محدودیت در تعرفه قید شده باشد هر گاه محدودیت فوق از اعمال تعرفه‌ها منتج بشود که فقط در قسمتی از مسیر کالا اجرا می‌شود تادیه غرامت توسط راه آهن فقط برای قسمتی از مسیر که موجب این غرامت شده است بعمل خواهد آمد.
مبلغ غرامت در صورت اظهار انتفاع در تحویل. هر گاه در موقع تحویل کالا انتفاع در تحویل تقاضا شده باشد ممکن است علاوه بر غرامات پیش‌بینی شده در ماده 31 و 33 و 34 و در صورت امکان در‌ماده 35 مطالبه غرامتی برای خسارت اضافی که تایید گردیده است بشود مبلغ این غرامت حداکثر بمیزان مبلغی که برای انتفاع در تحویل اظهار شده است می‌باشد.
مبلغ غرامت در صورت وجود تقلب و اشتباه فاحش که مسئولیت آن بعهده راه آهن است. در تمام مواردیکه تاخیر در تحویل کالا فقدان کلی و یا جزئی آن و یا آسیب دیدگی آن در اثر تقلب و یا اشتباه فاحشی باشد که مسئولیت آن متوجه راه آهن است. راه آهن باید به ذینفع پس از اثبات موضوع خسارت مربوطه را کاملا جبران نماید. و در مورد اشتباه فاحش مسئولیت محدود است به دو‌برابر حداکثر مبالغی که در مواد 31 - 33 - 34 - 35 - 36 پیش‌بینی شده است.
بهره غرامت - برگشت غرامتها.
شخص ذینفع می‌تواند تقاضای بهره غرامت بنماید. این بهره‌ها که بر مبنای پنج درصد (5 %) در سال محاسبه می‌شوند فقط در مواردی قابل پرداختند که غرامت از ده فرانک برای هر بارنامه تجاوز نماید. بهره‌های غرامت از تاریخ اولین روز اعتراض اداری که بموجب ماده 41 بعمل میآید و در غیر اینصورت از تاریخی خواهد بود که از طریق قضائی اقدام باین کار شده باشد.
هر غرامتی که من غیر حق دریافت شده باشد باید مسترد گردد.
مسئولیت راه آهن در مورد مامورین خود. راه آهن مسئول اعمال کلیه مامورین رسمی خود و همچنین اشخاصی که برای اجرای امر باربری اجیر شده‌اند می‌باشد. مع‌الوصف هر گاه بنا بر تقاضای ذینفع مامورین راه آهن بارنامه‌ها را نوشته و یا ترجمه‌هائی بنمایند و یا خدمات دیگری که بر عهده راه آهن نیست انجام دهند بعنوان مامور آن اشخاص شناخته می‌شوند.
اجراء دعاوی خارج از قرارداد. در کلیه موارد مشمول این مقاوله نامه هیچ دعوی مربوط بمسئولیت به هر عنوان که باشد علیه راه آهن اعمال نمیشود مگر در شرایط و حدود پیش‌بینی شده در این مقاوله نامه. همچنین است در مورد هر دعوی که اقامه شده علیه اشخاصی که طبق ماده 39 راه آهن جوابگوی آنست.
اعتراضات و دعاوی اداری - دعاوی قضائی ائین [آئین] دادرسی و مرور زمان
دعاوی اداری
دعاوی اداری مربوط بقرارداد باربری باید کتبا براه آهنی که طبق ماده 43 معین شده است ارسال شود.
حق دعوی اداری متعلق باشخاصی است که بموجب ماده 42 حق اقامه قضائی علیه راه آهن را دارند.
اگر اعتراض توسط فرستنده کالا بعمل آید باید نسخه رونوشت بارنامه نیز ارائه شود. در صورت غیر یا باید این عمل را با اجازه گیرنده انجام دهد یا اینکه مدرکی دال بر رد کالا از طرف گیرنده ارائه نماید. اگر اعتراض توسط گیرنده بعمل آید باید بارنامه را در صورت وصول ارائه نماید.
بارنامه - رونوشت بارنامه و اوراق دیگری که ذیحق ضمیمه کردن آن‌ها را باعتراضات خود مفید بداند باید اصل یا رونوشت آن‌ها پیوست شود و در صورت تقاضای راه آهن رونوشت‌ها باید مصدق باشند. موقع رسیدگی باعتراض راه آهن می‌تواند تقاضای ارائه اصل بارنامه - رونوشت بارنامه و یا قبض استرداد بها را برای منعکس نمودن نتیجه رسیدگی مطالبه نماید.
اشخاصیکه میتوانند علیه راه آهن دعوی قضائی اقامه کنند:
اقامه دعوی قضائی برای استرداد مبلغ پرداخت شده بموجب قرارداد باربری متعلق بکسی می‌باشد که این مبلغ را پرداخته است.
اقامه دعوی قضائی مربوط باسترداد بهای پیش‌بینی شده در ماده 19 فقط به فرستنده کالا مربوط است.
اقامه دعاوی دیگر قضائی علیه راه آهن که از قرارداد باربری ناشی می‌شود مربوط باشخاص زیر می‌باشد. الف بفرستنده کالا تا موقعیکه گیرنده کالا بارنامه را اخذ یا کالا را قبول نموده و یا از حقوق متعلقه که بموجب بند 4 از ماده 16 و یا ماده 22 برخوردار است استفاده نماید. ب - بگیرنده کالا از لحظه‌ایکه: 1 - بارنامه را دریافت کرده است. 2 - کالا را قبول نموده است. 3 - از حقوق خود به موجب بند 4 از ماده 16 استفاده کرده است. 4 - از حقوق متعلقه بخود بموجب ماده 22 بهره مند شده است در هر صورت بمحض دریافت بارنامه یا قبول کالا وسیله شخص تعیین شده از طرف گیرنده طبق (ردیف ج از بند 1 ماده 22) یا استفاده نامبرده از حقوق متعلقه بموجب بند 4 از ماده 16 حق اقامه دعوی از گیرنده سلب می‌شود. برای اقامه این قبیل دعاوی فرستنده باید نسخه رونوشت بارنامه را ارائه نماید و در صورت نبودن آن او نمیتواند بموجب حقوق متعلقه مذکور در‌ردیف الف بند 3 علیه راه آهن اقامه دعوی کند مگر با اجازه گیرنده یا اینکه مدرکی بیاورد که گیرنده کالا را نپذیرفته است.
راه آهنهائی که علیه آن‌ها می‌توان اقامه دعوی قضائی نمود.
اقامه دعوی قضائی در مورد استرداد مبلغ پرداخت شده بموجب قرارداد باربری ممکنست علیه راه آهنی که وجه را دریافت کرده یا راه آهنی که وجه بنفع او بیشتر دریافت شده است اقامه گردد.
دعوی قضائی مربوط باسترداد بهای پیش‌بینی شده در ماده 19 اقامه نمیشود مگر علیه راه آهن فرستنده.
دعاوی قضائی دیگر که از قرارداد باربری ناشی شود منحصرا علیه راه آهن مبداء یا راه آهن مقصد یا راه آهنی که عمل اصلی مورد دعوی در آنجا اتفاق افتاده است اقامه می‌شود. علیه راه آهن مقصد نیز می‌شود اقامه دعوی کرد حتی اگر کالا و بارنامه را دریافت نکرده باشد.
هر گاه شخصی که دعوا را طرح مینماید بتواند آنرا علیه چندین راه آهن اقامه کند بمحض اینکه دعوا علیه یکی از آن‌ها طرح گردیده حق او نسبت بسایر راه آهنها منتفی می‌گردد.
دعوی قضائی ممکنست علیه راه آهن دیگری غیر از آنهائی که در بند 1 و 2 و 3 تعیین شده اقامه شود هر گاه این یک دعوی ردیه بوده باشد یا بصورت دعوی شخصی ثالث در رد اعتراض بدعوی اصلی مستند بر همان قرارداد باربری اقامه شود.
صلاحیت: دعاوی قضائی مستند باین مقاوله نامه نمیتواند مورد رسیدگی قرار گیرد جز توسط قاضی صلاحیتدار کشوری که راه آهن خوانده از آن تبعیت می‌کند. مگر اینکه در موافقت نامه‌های بین دولتها و یا در اسناد امتیازی تصمیم دیگری اتخاذ شده باشد. هر گاه موسسه‌ای شبکه‌های مستقلی از راه آهن را در کشورهای مختلف بهره برداری کند هر یک از این شبکه‌ها از نظر اجرای این ماده مانند راه آهن جداگانه تلقی می‌شود.
تحقیق درباره فقدان جزئی یا معیوب شدن کالا.
هر گاه فقدان قسمتی از کالا یا آسیب دیدگی آن از طرف راه آهن کشف و یا مشاهده شود و یا اینکه ذیحق وجود آن را اثبات نماید راه آهن موظف است بلا فاصله و در صورت امکان یا حضور ذیحق صورتمجلسی تنظیم نماید که بر حسب نوع خسارت وضع کالا وزن آن و در صورت امکان اهمیت خسارت و علت و زمانی که خسارت وارد شده است در آن تسجیل گردد. یک رونوشت از اینصورت مجلس باید به رایگان تسلیم ذیحق بشود.
اگر ذیحق مفاد صورتمجلس را قبول نکند می‌تواند تحقیق قضائی را نسبت بوضع و وزن کالا و همچنین علل و میزان خسارت تقاضا نماید. نحوه اقدام تابع قوانین و مقررات کشوری است که تحقیق قضائی در آنجا بعمل می‌آید.
منتفی شدن اقامه دعوا علیه راه آهن.
دریافت کالا از طرف ذیحق هر گونه دعوی ناشی از قرارداد باربری علیه راه آهن مربوط بتجاوز مهلت تحویل کالا یا فقدان قسمتی از آن و یا آسیب دیدگی را منتفی میسازد.
اقامه دعوا در موارد زیر منتفی نمیگردد:
اگر دارنده حق اثبات کند که خسارت بعلت یک تقلب یا خطای فاحش منسوب براه آهن بوده است.
در صورتیکه اعتراض برای تجاوز مهلت تحویل در مدتی که از شصت(60) روز تجاوز ننماید بیکی از راه آهنهای تعیین شده طبق بند 3 ماده 43 ارسال شود روز قبول کالا از طرف ذیحق جزء این مدت محسوب نمیگردد.
در مورد اعتراض برای فقدان قسمتی از کالا و یا برای آسیب دیدگی آن بشرح زیر: اولا اگر فقدان یا آسیب دیدگی قبل از دریافت کالا وسیله ذیحق طبق ماده 45 بثبوت رسیده باشد. ثانیا اگر تحقیق و اثباتیکه بموجب ماده 45 باید انجام بگیرد بعلت اشتباه راه آهن صورت نگرفته باشد.
در صورت ادعای غرامت برای خسارت‌هائیکه وجود آن‌ها بعد از قبول کالا از طرف ذیحق معلوم می‌گردد با وجود و شرایط زیر: اولا بلا فاصله بعد از کشف خسارت و حداکثر در ظرف هفت (7) روز بعد از دریافت کالا از طرف دارنده حق تقاضای تسجیل خسارت مطابق ماده 45 بعمل آمده باشد. اگر خاتمه این مهلت مصادف با روز یکشنبه یا روز تعطیل رسمی باشد خاتمه مهلت به اولین روز اداری بعدی تمدید می‌شود. ثانیا - ذیحق ثابت کند که خسارت در فاصله قبول کالا برای حمل و تحویل آن عارض شده است.
اگر کالا مطابق شرایط پیش‌بینی شده در بند 1 ماده 29 مجددا ارسال شده باشد اقامه دعاوی مربوط بغرامت برای فقدان جزئی یا آسیب دیدگی کالا ناشی از یکی از قراردادهای باربری قبلی منتفی می‌شود همان‌طور اگر مربوط بیک قرارداد منحصر بفرد می‌شود.
مرور زمان مربوط بدعوی قضائی:
اقامه دعوی قضائی ناشی از قرارداد باربری بعد از یکسال مشمول مرور زمان می‌گردد. معهذا مرور زمان دو ساله خواهد بود اگر موارد زیر پیش آید: الف - اقامه دعوا مربوط بواریز استرداد بهای کالائی باشد که وسیله راه آهن از گیرنده کالا دریافت شده است. ب - اقامه دعوا مربوط بواریز تتمه حساب فروشی باشد که وسیله راه آهن انجام شده است. ج - اقامه دعوا بر اساس خسارتی باشد که از تقلب و تدلیس ناشی شده است. د - اقامه دعوا بر اساس موضوع قاچاق مبتنی باشد. ه - در مورد پیش‌بینی شده در بند 1 ماده 29 اقامه دعوا بر اساس یکی از قراردادهای باربری قبل از ارسال مجدد محموله مبتنی باشد.
شروع مرور زمان:
برای دعاوی مربوط بغرامت برای فقدان جزئی و یا آسیب دیدگی و یا تاخیر در تحویل محموله از روزیکه تحویل انجام شده است.
برای دعاوی مربوط بغرامت برای فقدان کلی محموله از روز سی‌ام (30) پس از انقضاء مهلت تحویل.
برای دعاوی مربوط بپرداخت یا استرداد کرایه حمل و مخارج فرعی و اضافه کرایه‌ها و یا برای دعاوی مربوط بتصحیح یا اجرای نادرست تعرفه یا اشتباه در محاسبه مرور زمان از تاریخ‌های زیر شروع می‌شود. اولا اگر پرداخت بعمل آمده باشد از روز پرداخت. ثانیا چنانچه بعمل نیامده باشد از روز قبول کالا برای حمل اگر پرداخت بعهده فرستنده باشد و از روزیکه گیرنده بارنامه را دریافت نموده است در صورتیکه پرداخت بعهده گیرنده باشد. ثالثا اگر موضوع مربوط به پرداخت وجوه مندرج در صورت حساب باشد از روزیکه راه آهن صورت حساب را که در بند 7 ماده 17 قید شده است بفرستنده تسلیم نماید. در صورت عدم تسلیم صورت حساب مهلت برای مطالبات راه آهن از روز سی‌ام (30) بعد از انقضاء مهلت تحویل کالا شروع می‌شود.
برای اقامه دعوا از طرف راه آهن مربوط بپرداخت مبالغی که توسط گیرنده بجای فرستنده پرداخت شده و با بالعکس و راه آهن موظف است آنرا بذیحق مسترد دارد از روزیکه تقاضای استرداد بعمل آمده است.
برای دعاوی مربوط باسترداد بهای کالا که در ماده 19 پیش‌بینی شده است از روز سی‌ام (30) پس از انقضاء مهلت تحویل.
برای دعاوی مربوط بپرداخت تتمه حساب فروش از روز فروش.
برای دعاوی مربوط بپرداخت یک اضافه حقوق گمرکی که از طرف گمرک یا سایر مقامات اداری ادعا شده باشد از روز ادعای گمرک یا مقامات مزبور.
در سایر موارد از روزیکه ادعا باید اعمال شود. روزیکه بنام شروع مرور زمان تعیین گردیده جزء ایام مهلت محسوب نمیشود.
در مورد اعتراضاتیکه طبق ماده 41 برای راه آهن ارسال شده است مرور زمان معلق میماند تا روزیکه راه آهن ادعا را کتبا رد نموده و اوراق پیوست آن را نیز مسترد دارد. در صورت قبول قسمتی از ادعا مرور زمان فقط برای قسمتی از ادعا که مورد اختلاف باقی میماند جاری خواهد بود. اثبات اینکه ادعا نامه اداری دریافت شده یا جواب آن ارسال و اوراق ضمیمه مسترد گردیده است بعهده طرفی است که بآن استناد می‌کند. ادعا نامه‌های اداری بعدی نیز که در مورد همین موضوع باشد مرور زمان را معلق نمیکند.
دعوای مشمول مرور زمان مورد اقدام قرار نمیگیرد حتی بعنوان دعوای متقابل یا اعتراض شخص ثالث.
با رعایت مقررات فوق معلق ماندن و قطع شدن مرور زمان بموجب قوانین و مقررات کشوریکه دعوا در آنجا طرح شده تعیین می‌گردد.
واریز حساب‌ها - دعاوی راه آهن‌ها علیه یکدیگر
واریز حساب بین راه آهنها.
هر راه آهنی که مخارج یا سایر مطالبات مربوط بقرارداد باربری را چه در مبداء و چه در مقصد دریافت کرده موظف است سهم راه آهنهای ذینفع را از مخارج و مطالبات مزبور بپردازد. تشریفات این پرداخت در موافقت‌های متبادله بین راه آهنها تعیین شده است.
چنانچه راه آهن فرستنده کرایه حمل و سایر مخارجی را که طبق بارنامه بعهده فرستنده کالا بوده است دریافت نکرده باشد با حفظ حقوق علیه فرستنده کالا مسئول پرداخت این هزینه‌ها خواهد بود.
اگر راه آهن مقصد کالا را بدون دریافت مخارج و سایر مطالبات ناشی از قرارداد باربری تحویل داده باشد در قبال راه آهن‌های قبلی و سایر‌راه آهنهای ذینفع مسئول است.
در صورت عدم توانائی پرداخت یکی از راه آهنها که بر حسب تقاضای یکی از راه آهنهای طلبکار مورد رسیدگی و تائید دفتر مرکزی حمل‌ونقل‌های بین‌المللی با راه آهن قرار گرفته باشد مورد مطالبه از طرف کلیه راهنهای [راه آهن‌های] دیگر که در حمل‌ونقل شرکت کرده‌اند به نسبت سهم هر یک در کرایه حمل‌ونقل تقبل می‌شود. حق اقامه دعوی علیه راهنی [راه آهنی] که عدم قدرت پرداخت آن تایید شده است محفوظ میماند.
اقامه دعوی در مورد غرامت برای فقدان کالا و یا آسیب دیدگی آن:
راه آهنی که غرامتی را برای فقدان کلی و جزئی کالا و یا برای آسیب دیدگی آن بموجب این مقاوله نامه پرداخت کرده است حق دارد علیه راه آهنهائیکه در حمل‌ونقل شرکت کرده‌اند طبق ترتیبات زیر اقامه دعوی نماید: الف - راه آهنی که در اثر عمل او خسارت پیش آمده تنها مسئول خسارت است. ب - اگر خسارت در اثر عمل چند راه آهن پیش آید هر یک از آن‌ها مسئول خسارتی می‌باشند که خود موجب آن شده و اگر تشخیص این امر ممکن نباشد مسئولیت خسارت با توجه باصول مذکوره در حرف ج بین آن‌ها تسهیم می‌شود. ج - اگر نتوان ثابت کرد که خسارت در نتیجه عمل یک یا چند راه آهن پیش آمده است مقدار غرامت بین تمام راه آهنها که در این باربری شرکت کرده‌اند بغیر از آنهائیکه ثابت کنند خسارت در خطوط آن‌ها پیش نیامده تسهیم می‌شود. تسهیم مبلغ غرامت به نسبت تعداد کیلومترهای مسافتی که بر حسب آن تعرفه‌ها اجرا شده است بعمل می‌آید.
در صورت عدم قدرت یکی از راه آهنها سهم مربوط بآن که پرداخت نشده بین راه آهنهائی دیگر که در حمل‌ونقل شرکت کرده‌اند به نسبت کیلومترهای مسافتی که بر حسب آن تعرفه‌ها اجرا شده است تسهیم می‌شود.
اقامه دعوا در مورد غرامت برای تاخیر در مهلت تحویل:
مقررات مندرج در ماده 49 در مورد پرداخت غرامت برای تاخیر در مهلت تحویل قابل اجرا می‌باشد. چنانچه تاخیر در مهلت تحویل کالا در نتیجه نا منظمی‌های حاصله در روی خطوط چندین راه آهن باشد مبلغ غرامت به نسبت مدت تاخیری که روی هر یک از شبکه‌های مربوطه انجام گرفته است تقسیم خواهد شد.
مهلت تحویل تعیین شده در ماده 11 بین راه آهنهای مختلف که در حمل‌ونقل شرکت کرده‌اند بشرح زیر تقسیم می‌شود. الف - بین دو راه آهن همسایه: اولا مهلت ارسال بین دو راه آهن نصف می‌شود. ثانیا مهلت حمل به نسبت تعداد کیلومترهای فواصلی که روی هر یک از دو راه آهن تعرفه اجرا می‌شوند تقسیم می‌گردد. ب - بین سه راه آهن یا بیشتر: اولا مهلت ارسال بین راه آهن مبداء و مقصد نصف می‌شود. ثانیا یک سوم مهلت حمل بسهم مساوی بین تمام راه آهنهای شرکت‌کننده در حمل‌ونقل تقسیم می‌شود. ثالثا دو سوم مهلت حمل به نسبت تعداد کیلومترهای مسافتی که تعرفه‌ها در هر یک از راه آهنها اجرا می‌شود تقسیم می‌گردد.
مهلتهای اضافی را که یک راه آهن می‌تواند از آن استفاده کند بآن راه آهن اعطا خواهد شد.
مدت زمانی که بین تحویل کالا براه آهن تا آغاز مهلت ارسال صرف می‌شود فقط مربوط براه آهن فرستنده است.
تقسیمی که در بالا مورد بحث قرار گرفت مورد عمل قرار نمیگیرد مگر در صورتیکه مهلت تحویل کلی رعایت نشده باشد.
رویه اقامه دعوا:
راه آهنی که بر علیه آن بموجب مواد 49 و 50 اقامه دعوا می‌شود بهیچوجه صلاحیت ندارد بصحت پرداختی که از طرف اداره راه آهنی که اقامه دعوا کرده است اعتراض کند هر گاه مبلغ غرامت بوسیله مقام قضائی تعیین شده باشد که رسیدگی بموضوع رسما باو ابلاغ و از او خواسته شده است که شخصا در محاکمه مداخله نماید قاضی محکمه پس از وقوف از موضوع دعوا طبق جریان کار مهلت‌های مربوط باحضار و شرکت در‌محاکمه را تعیین مینماید.
راه آهنی که میخواهد اقامه دعوا کند باید ادعای خود را علیه تمام راه آهنهای ذینفع که با آن‌ها حل اختلاف ننموده در یک ادعا نامه و با توجه باینکه ادعای خود را علیه راه آهنهائیکه اقامه دعوا ننموده است از دست خواهد داد تنظیم نموده و در یک محکمه اقامه دعوا نماید.
قاضی باید در یک حکم برای تمام دعاوی که پیش او مطرح است رای صادر کند.
راه آهنهائیکه علیه آن‌ها اقامه دعوا شده نمیتوانند اقامه دعوای بعدی بنمایند.
وارد نمودن دعاوی مربوط به تضمین در دعوای مربوط بتقاضای اصلی غرامت مجاز نمیباشد.
صلاحیت برای دعاوی:
قاضی اقامتگاه راه آهنی که علیه آن راه آهن اقامه دعوی می‌شود در تمام دعاوی مطروحه منحصرا ذیصلاحیت است.
وقتی که دعوی علیه چند راه آهن باید اقامه شود راه آهن خواهان حق دارد از بین قاضی‌های ذیصلاحیت بموجب بند 1 آن قاضی را انتخاب کند که عرضحال خود را نزد او تسلیم میدارد.
توافق در موضوع دعاوی: راه آهنها میتوانند با توافق بین خود مقررات مربوط بدعاوی متقابل خود را که در فصل سوم تعیین شده نقض کنند.
مقررات مختلف
اجرای حقوق ملی: در صورت عدم وجود شروطی در این مقاوله نامه در مقررات مخصوص مندرج در بند 4 ماده 60 در مقررات مکمل مندرج در بند 5 ماده 60 و تعرفه‌های بین‌المللی مقررات و قوانین و آئین نامه‌های ملی مربوط به باربری در هر کشوری قابل اجرا می‌باشد.
قواعد کلی آئین دادرسی: برای کلیه اختلافاتیکه از حمل‌ونقل‌های تابع این مقاوله نامه ناشی می‌شود رویه قضائی که باید اعمال گردد همانست که قاضی ذیصلاحیت آن را‌مورد عمل قرار می‌دهد مگر اینکه مقررات مخالفی در مقاوله نامه وجود داشته باشد.
اجرای احکام قضائی - ضبط و تضمین:
موقعیکه احکام قضائی اعم از حضوری و یا غیابی توسط قاضی ذیصلاحیت و بموجب مقررات این مقاوله نامه صادر و طبق قوانین استنادی این قاضی لازم الاجرا گردید در هر یک از کشورهای عضو نیز پس از انجام تشریفات لازم و مقرر در هر کشوری لازم الاجرا خواهد بود. تجدید نظر در‌ماهیت امر پذیرفته نیست این رویه در مورد احکامی که جنبه اجرائی موقت دارند اجرا نمیشود و همچنین در مورد محکومیت‌های مربوط بمطالبه جبران خسارتهای وارده که با پرداخت هزینه مربوطه علیه خواهان بعلت رد درخواست او صادر می‌گردد نیز اجرا نمیشود.
مطالباتیکه در اثر یک باربری بین‌المللی بنفع یک راه آهن عهده راه آهن دیگر که از همان کشور راه آهن اولی تبعیت نمیکند ایجاد شود نمیتواند مورد توقیف قرار گیرد مگر بموجب حکم صادر از قوه قضائیه کشور متبوعه راه آهنی که دارای مطالبات مورد توقیف است.
وسایط نقلیه راه آهن همچنین اشیاء مختلف دیگری که در حمل‌ونقل بکار میروند و متعلق به راه آهن است مانند آوندها وسایل بارگیری روپوشها و غیره در سرزمین کشور دیگری غیر از کشور متبوع راه آهن مالک مورد توقیف قرار نمیگیرند آنهم با صدور حکم از طرف مقامات قضائی آن کشور. واگنهای اختصاصی همچنین اشیاء مختلف دیگر موجود در آن واگنها که در باربری بکار میروند و متعلق بمالک واگن است نمیتوانند مورد توقیف قرار بگیرند مگر در کشور محل اقامت مالک آنهم با صدور حکم و رای از طرف مقامات قضائی آن کشور.
برای تامین پرداخت هزینه‌های محاکمات قضائی که بر اساس قرارداد باربری بین‌المللی اقامه می‌شوند تضمین مطالبه نخواهد شد.
واحد پول - نرخ تسعیر و یا قبول پول‌های خارجی:
مبلغی که بواحد فرانک در این مقاوله نامه و ضمایم آن تعیین شده عبارت از فرانک طلا بوزن 10/31 گرم بعیار 900ر0 می‌باشد.
راه آهن موظف است نرخهای تسعیر مورد عمل خود را در مورد کرایه حمل و سایر مخارج و استرداد بهای کالا که بواحدهای پول خارجی تعیین شده‌اند به پول کشور خود دریافت میدارد چاپ و منتشر نماید (نرخ تسعیر).
همچنین راه آهنی که پول خارجی را برای پرداخت قبول می‌کند باید نرخهائی را که با آن‌ها پول خارجی را قبول می‌کند چاپ و منتشر نماید (نرخ قبول ارز).
دفتر مرکزی حمل و نقلهای بین‌المللی با راه آهنها:
برای تسهیل و تامین اجراء این مقاوله نامه یک دفتر مرکزی حمل و نقلهای بین‌المللی وسیله راه آهنها تاسیس گردیده است که مامور اجرای امور زیر می‌باشد.
دریافت اطلاعات از تمام کشورهای عضو مقاوله نامه و هر یک از راه آهنهای ذینفع و اعلام آن‌ها بکشورها و راه آهنهای دیگر.
جمع‌آوری و تنظیم و چاپ و انتشار هر گونه اطلاعات که برای سرویس حمل و نقل‌های بین‌المللی مفید باشد.
تسهیل روابط مالی لازم برای سرویس حمل و نقل‌های بین‌المللی بین راه آهنهای مختلف و واریز مطالبات معوقه و تامین اطمینان لازم در اینمورد در روابط بین راه آهنها.
اقدام برای رفع اختلافات مربوط به تفسیر و اجرای این مقاوله نامه بین کشورهای عضو یا موسسات حمل و نقلی که خطوط آن‌ها در فهرست خطوط پیش‌بینی شده در ماده 59 ثبت است از طریق راهنمائی و کمکهای فکری یا میانجیگری یا هر طریق که ممکن باشد بر حسب تقاضای یکی از این کشورهای عضو یا یکی از موسسات حمل‌ونقل.
اعلام نظر مشورتی در مورد اختلافات مربوط بتفسیر و اجرای این مقاوله نامه بر حسب تقاضای طرفین اختلاف اعم از کشورها موسسات حمل‌ونقل یا مشتریهای آن‌ها.
همکاری برای رفع اختلاف مربوط به تفسیر یا اجرای مقاوله نامه از طریق داوری.
تنظیم تقاضاهای مربوط باطلاعات این مقاوله و در صورت لزوم پیشنهاد تشکیل جلسات کنفرانس‌ها طبق ماده 69.
آئین نامه خاصی که ضمیمه شماره 2 این مقاوله نامه را تشکیل می‌دهد مقر ترکیب و سازمان این دفتر و همچنین وسایل کار و شرایط و طرز عمل و نظارت آنرا تعیین مینماید.
فهرست خطوط تابع مقاوله نامه:
دفتر مرکزی که در ماده 58 پیش‌بینی شده مامور تهیه و تنظیم و مرتب نگاهداشتن و انتشار فهرست خطوط تابع این مقاوله نامه می‌باشد. بدینمنظور از کشورهای عضو اطلاعات مربوط را برای درج در این فهرست یا حذف خطوط یک راه آهن یا یک موسسه که در ماده 2 ذکر شده است دریافت می‌کند.
ورود یک خط جدید در سرویس حمل و نقل‌های بین‌المللی یک ماه بعد از تاریخ نامه دفتر مرکزی بعنوان کشورهای عضو مشعر بر اعلام ثبت آن خط در فهرست مربوطه عملی می‌گردد.
حذف یک خط از طرف دفتر مرکزی موقعی اعلام می‌گردد که بدرخواست کشور عضویکه بنا به تقاضای او این خط در فهرست قید گردیده است طی یادداشتی بدفتر مرکزی اعلام نماید که آن خط باید حذف شود.
دریافت اعلامیه منتشره از طرف دفتر مرکزی به هر راه آهنی حق می‌دهد فورا کلیه روابط حمل‌ونقل بین‌المللی خود را با خط حذف شده قطع نماید. مگر در مورد حمل و نقل‌هائیکه در جریان می‌باشد و باید خاتمه پذیرد.
مقررات تکمیلی:
حمل واگنهای خصوصی تابع مقررات ضمیمه شماره 4 می‌باشد.
حمل حمل آوندها تابع مقررات ضمیمه شماره 5 است.
برای حمل بسته‌های فوری راه آهنها می‌توانند بعضی از مواد مخصوص تعرفه‌های خودشانرا با مقررات خاص مندرج در ضمیمه 6 وفق دهند.
برای حمل و نقل‌های نامبرده زیر. الف - حمل‌ونقل با اسناد حمل قابل مبادله. ب - حمل‌ونقل بشرط عدم تحویل کالا جز در مقابل نسخه رونوشت بارنامه. ج - حمل‌ونقل روزنامه‌ها. د - حمل‌ونقل کالا بمقصد بازارهای مکاره و نمایشگاه‌ها. ه - حمل و نقل‌های وسایل بارگیری و وسایل پوششی ضد سرما و گرما برای کالاهای حمل شده دو یا چند کشور عضو بوسیله انعقاد قراردادهای خاصی و یا راه آهنها بموجب مواد مخصوص تعرفه‌های خود میتوانند شرایطی را برای این‌گونه حمل و نقل‌ها مقرر دارند که مغایر این مقاوله نامه باشد. ج - حمل‌ونقل با بارنامه‌هائیکه فاقد سندیت برای محاسبه و پرداخت کرایه باشند.
مقررات تکمیلی که بعضی از کشورهای عضو یا بعضی از راه آهنها برای اجرای مقاوله نامه انتشار میدهند بدفتر مرکزی ارسال خواهد شد. این مقررات تکمیلی میتوانند در راه آهن‌هائیکه الحاق خود را بآن اعلام داشته‌اند بنحویکه در قوانین و آئین نامه‌های هر کشوری پیش‌بینی شده است باجرا گذارده شود بدون آنکه این مقاوله نامه را نقض نمایند و اجرای این مقررات تکمیلی کتبا باطلاع دفتر مرکزی خواهد رسید.
حل و فصل اختلافات از طریق حکمیت.
هر گاه اختلافاتی که در مورد تفسیر اجرای قرارداد بین اعضاء بوجود میآید بین خود آنان حل و فصل نشود با توجه باینکه این مقاوله نامه‌عنوان قانون بین‌المللی و یا عنوان حقوق قراردادی مورد قبول همه را دارد و همچنین با توجه باینکه مقررات تکمیلی آن که توسط بعضی از کشورهای‌عضو مقاوله نامه تدوین شده‌اند و نیز موافقتنامه‌های خاصی که در بند 4 ماده 60 پیش‌بینی شده است همان ارزش را دارند می‌توان بنا بر درخواست اعضاء این اختلافاترا ارجاع به حکمیت نمود. ترکیب و رویه دادرسی محاکمی که عهده‌دار این نوع حکمیت می‌باشند در ضمیمه 7 این مقاوله نامه درج شده است.
مع‌الوصف در مورد اختلاف بین کشورها مقررات مندرج در ضمیمه 7 طرفین را وادار به مراعات آن نخواهد کرد و هر یک از کشورها راسا میتوانند درباره ترکیب دادگاه حکمیت و رویه دادرسی آن تصمیم لازم اتخاذ کنند.
بنا بر تقاضای طرفین حکمیت در موارد زیر رسیدگی می‌کنند: الف - بدون اینکه بحل اختلاف بموجب مقررات قانونی دیگر لطمه‌ای برسد: اولا در مورد اختلافات بین کشورهای عضو قرارداد. ثانیا در مورد اختلافات بین کشورهای عضو و کشورهای غیر عضو. ثالثا در مورد اختلافات بین کشورهای غیر عضو. بشرط آنکه در دو مورد اخیرالذکر قرارداد حاضر مانند یک قانون ملی یا بعنوان حقوق قراردادی قابل اجرا باشد. ب - در مورد اختلافات بین موسسات باربری. ج - در مورد اختلافات بین موسسات باربری و مشتریان. د - در مورد اختلافات بین مشتریان.
اجرای رویه دادرسی حکمیت در مورد تعلیق و قطع مرور زمان دعاوی مربوط به طلب همان اثر دارد که طرح دعوا در محاکم عادی.
احکام صادره از دادگاه‌های حکمیت درباره موسسات باربری و مشتریان در هر کشور عضو قرارداد بعد از انجام تشریفات مقرره داخلی لازم الاجرا می‌گردد.
مقررات استثنائی
نقض‌های موقتی.
اگر وضع اقتصادی و مالی کشوری طوری باشد که اجزاء مقررات فصل سوم از قسمت سوم مقاوله نامه مشکلات بزرگی برای آن‌ها ایجاد کند هر کشوری با گنجانیدن مقرراتی در تعرفه‌های خود و یا اعطای اختیارات کلی یا خصوص بادارات راه آهن میتوانند مقررات ماده 17 و 19 و 21مقاوله نامه را در مورد بعضی از حمل و نقل‌ها بشرح زیر نقض نمایند:
ارسال محمولات از این کشور با پرداخت کرایه بعمل آید. اولا خواه تمامی کرایه مسیر در فاصله مبداء تا مرز کشور پرداخت گردد. ثانیا خواه حداقل کرایه مسیر داخلی کشور تا حدود مرز پرداخت گردد.
محمولاتیکه بمقصد این کشور فرستاده می‌شوند باید در مبداء کرایه آن‌ها پرداخت شود. اولا خواه این عمل حداقل تا مرزهای آن کشور صورت گیرد بشرط اینکه کشور مبداء از محدودیت مذکور در شماره 1 بند الف فوق الذکر استفاده ننمایند. ثانیا خواه کرایه مسیر حداکثر تا مرزهای آن کشور دریافت گردد.
محمولات اعم از اینکه از این کشور صادر و یا بمقصد آن وارد شوند نمیتوانند از هیچ‌گونه استرداد بهای استفاده کنند و همچنین هیچ‌گونه پیش پرداختی پذیرفته نمیشود و یا اینکه استرداد بهای کالا و پیش پرداخت‌ها در حدود معینی مورد قبول قرار گیرد.
بفرستنده اجازه داده نمیشود که قرارداد باربری را نسبت بکشور مقصد در مورد پرداخت کرایه و استرداد بها تغییر دهد.
تحت همان شرایط کشورها با اختیارات کلی و یا مخصوصی که بادارات راه آهن میدهند می‌توانند مقررات مواد 17 و 19 و 21 و مقاوله نامه را نقض کنند و متقابلا بشرح زیر تصمیم بگیرند. الف - مقررات پرداخت هزینه‌ها بر حسب موافقت بین راه آهنهای ذینفع بطور خاصی تدوین شود. این مقررات نمیتواند شامل ترتیبی باشد که در ماده 17 پیش‌بینی نشده است. ب - بعضی درخواستها برای اصلاح قرارداد باربری مورد قبول قرار نگیرد.
تصمیمات متخذه طبق بندهای 1 و 2 بدفتر مرکزی اطلاع داده می‌شود. تصمیمات مذکور در بند 1 حداقل پس از انقضاء یک مهلت هشت روزه از تاریخ اطلاع کتبی دفتر مرکزی بسایر کشورها بمورد اجرا در میآید. تصمیمات مذکوره در بند 2 حداقل بعد از گذشتن یک مهلت دو روزه از تاریخ انتشار در کشورهای ذینفع بموقع اجرا گذارده می‌شود.
محمولات بین راه مشمول تصمیمات مذکوره نخواهد شد.
مسئولیت در حمل‌ونقل راه آهن - دریا:
در حمل و نقلهای مختلط (راه آهن - دریا) که از خطوط منظوره در بند 1 ماده 2 استفاده می‌شود هر کشوری می‌تواند ضمن تقاضای اینکه اطلاعات مفید در فهرست خطوط تابع قرارداد قید شود اضافه نماید که علل معافیت مشروحه زیر به معافیتهای پیش‌بینی شده در ماده 27 منضم شود. موسسه حمل‌ونقل نمیتواند از آن معافیتها بهره مند گردد مگر در صورتیکه ثابت کند فقدان و آسیب دیدگی و یا تاخیر در مهلت تحویل در روی خط سیر دریائی از موقع بارگیری کالا در روی کشتی تا تخلیه آن از کشتی پیش آمد کرده است. علل معافیت از مسئولیت بشرح زیر است: الف - اقدامات و مسامحه یا خطای ناخدا. ملوان. راهنما یا مامورین حمل‌ونقل‌کننده در کشتیرانی. ب - عدم قابلیت کشتی برای دریا نوردی بشرط اینکه حمل‌ونقل‌کننده ثابت کند که این پیش آمد مربوط بعدم دقت لازم از طرف او نبوده است و مراقبت‌های لازم را برای آنکه کشتی جهت کشتیرانی آماده باشد انجام داده است و کشتی را با وسایل لازم و سوخت و تدارک کافی مجهز نموده است. تمام قسمتهای کشتی را برای بارگیری مال‌التجاره آماده و در وضع مناسبی قرار داده است بطوری که تمام قسمت‌های کشتی آماده برای قبول کالا جهت حمل و حفاظت آن بوده است. ج - آتش سوزی بشرط اینکه حمل‌ونقل‌کننده ثابت کند که آتش سوزی معلول عمل یا خطای او یا ناخدا. ملوان و راهنمای کشتی و سایر مامورین مربوطه صورت نگرفته است. د - مخاطرات و یا سوانح دریا و یا سایر آب‌های قابل کشتیرانی. ه - نجات یا کوشش برای نجات جان یا مال در دریا. و - بارگیری کالا روی صحنه کشتی بشرط اینکه با رضایت فرستنده که در بارنامه قید شده باشد کالا در روی صحنه کشتی و بدون واگن بارگیری شود. علل معافیت فوق‌الذکر بهیچوجه موجب نفی یا کاهش تعهدات کلی حمل‌ونقل‌کننده نبوده مخصوصا تعهد او برای مراقبت لازم در اینکه کشتی را آماده کشتیرانی نموده و یا وسایل لازم سوخت و تدارکات کافی مجهز نماید و همچنین تمام قسمتهای کشتی را که کالا در آن بارگیری می‌شود آماده و مهیا سازد بطوریکه برای قبول حمل‌ونقل و محافظت کالا مناسب باشد. هنگامیکه حمل‌ونقل‌کننده از علل معافیت مذکور فوق استفاده می‌کند چنانچه ذیحق ثابت کند تاخیر در مهلت تحویل کالا و فقدان یا آسیب دیدگی آن معلول یک خطای حمل‌ونقل‌کننده یا ناخدا و ملوان یا راهنما یا مامورین مربوطه غیر از آنچه که در ردیف الف ذکر شده بوده است در این قبیل موارد حمل‌ونقل‌کننده مسئول شناخته می‌شود.
هر گاه یک مسیر دریائی توسط چند موسسه مندرج در فهرست مذکوره در ماده 1 مورد استفاده قرار گیرد نحوه مسئولیت که در این مسیر قابل اجراست باید برای تمام موسسه‌ها یکسان باشد. بعلاوه هنگامیکه این موسسات بنا بر درخواست چندین کشور در فهرست ثبت شده‌اند قبول نحوه این مسئولیت باید قبلا بین دولتها مورد توافق قرار‌گیرد.
تصمیماتیکه بر طبق این ماده اتخاذ می‌شود باطلاع دفتر مرکزی خواهد رسید این تصمیمات حداقل پس از انقضاء یک مهلت سی روزه از تاریخ نامه‌ایکه دفتر مرکزی طی آن تصمیمات را بدولت‌های دیگر اعلام می‌کند بموقع اجرا گذارده می‌شود. محمولاتیکه در بین راه هستند مشمول این تصمیمات نخواهند شد.
مسئولیت در مورد سوانح هسته‌ای (اتمی): راه آهن از مسئولیت ناشی از این مقاوله مبری می‌شود هر گاه خسارات وارده معلول یک سانحه هسته‌ای بوده و بموجب مقررات مخصوص جاری در یکی از دول عضو مقاوله نامه و ناظر بر مسئولیت در زمینه انرژی اتمی موسسه بهره برداری‌کننده از یک دستگاه هسته‌ای یا جانشین او مسئول این خسارت باشد.
مقررات نهائی
امضاء. این مقاوله نامه که ضمائم آن قسمت مکمل آن می‌باشد تا سی‌ام آوریل 1970 برای امضاء کشورهائیکه قبلا عضو بوده‌اند و کشورهائیکه از آن‌ها برای شرکت در کنفرانس عادی تجدید نظر دعوت شده باز می‌باشد.
تصویب مقاوله نامه و بمورد اجرا گذاردن آن: این مقاوله نامه بتصویب خواهد رسید و اسناد مربوط بتصویب آن هر چه زودتر نزد دولت سویس تودیع می‌گردد. وقتی مقاوله نامه توسط پانزده کشور بتصویب رسید یا حداکثر یکسال بعد از امضاء آن دولت سویس با دولتهای ذینفع جهت بررسی امکان اجرای مقاوله نامه تماس خواهد گرفت.
الحاق به مقاوله نامه:
هر کشوریکه مقاوله نامه را امضاء ننموده باشد و بخواهد بآن به پیوندد تقاضای خود را خطاب بدولت سویس ارسال میدارد. این دولت آنرا بضمیمه یادداشت دفتر مرکزی در خصوص موقعیت راه آهنهای کشور متقاضی از لحاظ حمل و نقلهای بین‌المللی برای تمام کشورهای عضو ارسال خواهد داشت.
چنانچه در ظرف شش ماه از تاریخ این اعلامیه حداقل دو کشور مخالفت خود را نسبت بتقاضای ارسال شده بدولت سویس اطلاع ندهند تقاضا با حقوق کامل پذیرفته شده تلقی می‌گردد و اعلامیه آن توسط دولت سویس بکشور متقاضی و کلیه کشورهای عضو مقاوله نامه فرستاده خواهد شد. در غیر اینصورت دولت سویس بکلیه کشورهای عضو مقاوله نامه و همچنین بدولت متقاضی اعلام خواهد داشت که بررسی تقاضای عضویت آن بتاخیر افتاده است.
هر پذیرش بعد از یک ماه از تاریخ ارسال اعلامیه توسط دولت سویس رسمیت پیدا می‌کند. چنانچه در انقضاء این مهلت هنوز مقاوله نامه بموقع اجرا گذارده نشده باشد از تاریخ اجرای مقاوله نامه رسمیت خواهد یافت.
مدت تعهد دولت‌های عضو مقاوله نامه:
مدت این مقاوله نامه نامحدود است مع‌الوصف هر کشور عضو مقاوله نامه تحت شرایط زیر می‌تواند از آن کناره‌گیری نماید. مقاوله نامه برای هر کشور تا تاریخ 31 دسامبر پنجمین سال بعد از تاریخ اجرای مقاوله نامه معتبر است. هر کشوری که بخواهد در پایان این دوره از‌عضویت کناره‌گیری کند باید تصمیم خود را حداقل یکسال قبل بدولت سویس اطلاع دهد تا دولت سویس آنرا بکلیه کشورهای عضو مقاوله نامه اطلاع دهد. چنانچه در ظرف مهلت قید شده در بالا تصمیم کشوری رسما اعلام نگردد عضویت آن کشور با استفاده از کلیه حقوق مربوطه برای یکدوره سه ساله تمدید خواهد شد و همچنین سه سال به سه سال دوره آن تجدید می‌گردد و چنانچه کشور نامبرده حداقل یکسال قبل از 31 دسامبر آخرین سال هر‌یک از دوره‌های سه ساله از ابلاغ تصمیم خود سر باز زند عضویت آن به نهج مذکور تمدید می‌گردد.
کشورهائیکه در خلال دوره پنجساله یا یکی از دوره‌های سه ساله برای شرکت در مقاوله نامه پذیرفته شوند تا آخر دوره مربوطه و همچنین تا پایان هر یک از دوره‌های بعدی متعهد شناخته می‌شوند تا موقعیکه حداقل یکسال قبل از انقضاء یکی از دوره‌های مزبور انصراف خود را اعلام ندارند در تعهد باقی میمانند.
تجدید نظر در مقاوله نامه:
نمایندگان کشورهای عضو مقاوله نامه برای تجدید نظر در مقاوله نامه طبق دعوتنامه دولت سویس و حداکثر پنجسال بعد از اجرای آن اجتماع مینمایند. یک کنفرانس قبل از این تاریخ بنا بر تقاضای حداقل ثلث دول متعاهد تشکیل خواهد شد. با موافقت اکثریت دولتهای متعاهد دولت سویس از دولت‌های غیر متعاهد نیز دعوت بعمل خواهد آورد. با موافقت اکثریت دول متعاهد دفتر مرکزی برای شرکت در کنفرانس از نمایندگان زیر دعوت بعمل خواهد آورد. الف - از سازمانهای بین‌المللی دولتی که در امور حمل‌ونقل صلاحیت دارند. ب - از سازمانهای بین‌المللی غیر دولتی که بامر حمل‌ونقل اشتغال دارند. شرکت نمایندگان دولت‌های غیر متعاهد و همچنین سازمانهای بین‌المللی غیر دولتی در مذاکرات کنفرانس بوسیله آئین نامه مربوط بمذاکرات این کنفرانسها ترتیب داده می‌شود. با موافقت اکثریت دولتهای کشورهای متعاهد. دفتر مرکزی می‌تواند قبل از کنفرانسهای تجدید نظر عادی و فوق‌العاده کمیسیونهائی را برای بررسی مقدماتی پیشنهادات مربوط به تجدید نظر دعوت نماید مقررات ضمیمه شماره 3 عینا در مورد این کمیسیونها قابل اجراست. مقررات ماده 6 این ضمیمه مربوط است بکمیسیون تجدید نظر و در مورد کمیسیونهای مقدماتی قابل اجراست.
بموقع اجرا گذاردن مقاوله نامه جدیدی که کنفرانس تجدید نظر تهیه می‌کند متضمن فسخ مقاوله نامه قبلی و ضمائم آنست حتی از لحاظ دولتهای متعاهدیکه مقاوله نامه جدید را تصویب ننمایند.
در فاصله کنفرانسهای تجدید نظر مواد 3 و 4 و بند 5 از ماده 5 و همچنین مواد 17 و 18 و 19 و 20 و 21 و 22 و 23 و 24 و 25 و همچنین مواد 6 و 7(باستثنای بند 1) و 8 (باستثنای بند 1) و 10 (باستثنای ردیف 2 از بند 6) 11 و 12(باستثنای بند 4) 13 و 14 (باستثنای ردیف 2 بند 2) 15(باستثنای ردیف 1 بند 1) 30 و 35 و 36 و 41 و 48 و 49 و 50 و 53 و 60 (باستثنای بند 5) و ضمائم 6 و 7 را می‌توان بوسیله کمیسیون تجدید نظر تغییر‌داد. سازمان و طرز کار این کمیسیون موضوع ضمیمه شماره 3 این مقاوله نامه می‌باشد تصمیمات کمیسیون تجدید نظر بلا فاصله توسط دفتر مرکزی بدولتهای کشورهای متعاهد اعلام گشته و قبول شده تلقی می‌شود. چنانچه در مدت سه ماه از آغاز روز اعلام آن‌ها اقلا پنج دولت اعتراضات خود را طی یادداشتی اعلام ننمایند. این تصمیمات از اولین روز هشتمین ماه پس از ماهی که در خلال آن دفتر مرکزی تصمیمات متخذه را باطلاع دولتهای کشورهای متعاهد اعلام میدارد بموقع اجرا گذارده می‌شود. دفتر مرکزی هنگام ابلاغ تصمیمات این روز را معین می‌کند.
بمنظور تغییر دادن آئین نامه‌های نامبرده زیر کمیسیونهائی از کارشناسان تشکیل می‌شود که سازمان و طرز کار آن موضوع اساسنامه‌ایست که ضمیمه شماره 3 این مقاوله نامه را تشکیل می‌دهد. الف - آئین نامه بین‌المللی مربوط بحمل و نقل کالاهای خطرناک با راه آهن (ضمیمه 1). ب - آئین نامه بین‌المللی مربوط بحمل و نقل واگنهای اختصاصی (ضمیمه شماره 4). ج - آئین نامه بین‌المللی مربوط بحمل و نقل آوندها (ضمیمه شماره 5). تصمیمات کمیسیونهای کارشناسان بلا فاصله توسط دفتر مرکزی بدولتهای کشورهای متعاهد ابلاغ خواهد شد و قبول شده تلقی می‌شود چنانچه در ظرف مدت چهار ماه که مبداء آن روز ابلاغ است اقلا پنج دولت مخالفت خود را اعلام ندارند. این تصمیمات از اولین روز هشتمین ماه بعد از ماهی که در خلال آن دفتر مرکزی آن‌ها را باطلاع دولتهای کشورهای متعاهد رسانده است بموقع اجرا گذارده می‌شود. دفتر مرکزی هنگام ابلاغ تصمیمات این روز را تعیین می‌کند.
متون مقاوله نامه - ترجمه‌های رسمی: این مقاوله نامه بر حسب معمول دیپلماسی بزبان فرانسه مورد توافق قرار گرفته است و بامضاء رسیده است به متن فرانسه یک متن بزبان آلمانی و یک متن بزبان انگلیسی و یک متن بزبان ایتالیائی و یک متن بزبان عربی که اعتبار ترجمه رسمی را دارند ضمیمه است در صورت اختلاف متن فرانسه معتبر است. با اعتقاد کامل نمایندگان تام‌الاختیار زیرین با ارائه اعتبار نامه خود که کاملا صحیح و قانونی می‌باشد این مقاوله نامه را امضاء نموده‌اند. امضاء شده در برن هفتم فوریه یکهزار و نهصد و هفتاد در یک نسخه فقط که در آرشیو کنفدراسیون سویس تودیع شده که از آن یک رونوشت رسمی بهر یک از اعضاء تسلیم خواهد گردید. مقاوله نامه‌های فوق منضم بقانون مقاوله نامه بین‌المللی حمل‌ونقل مسافر و توشه با راه آهن می‌باشد. رئیس مجلس سنا - جعفر شریف امامی
پروتکل الحاقی بکنوانسیونهای بین‌المللی مربوط بحمل و نقل کالا (CIM) و مسافر و توشه (CIV) با راه‌آهن که در تاریخ هفتم فوریه 1970 در برن بامضاء رسیده است. نمایندگان تام‌الاختیار امضاء‌کننده در مورد مقررات زیر توافق نمودند: 1 - طبق قوانین بریتانیای کبیر برای موظف نمودن مشتریان راه‌آهن به رعایت آن قسمت از مقررات کنوانسیونهای مصوب 1970 که مربوط است به‌خطوط راه‌آهن دولت‌هائی که کنوانسیونهای فوق را امضاء ننموده یا بآنها ملحق نگشته‌اند بدولت بریتانیای کبیر اختیار داده می‌شود که برخلاف‌مقررات این کنوانسیونها در مورد حمل و نقل‌های از مبدا انگلستان در بارنامه‌های چاپی (CIM) بلیطهای بین‌المللی و قبض توشه (CIV) تذکری به‌استناد این پروتکل الحاقی قید نماید. 2 - با توجه باینکه در بریتانیای کبیر ضمن قوانین مربوط به حمل‌ونقل هیچ‌گونه اجباری برای انتشار و یا اعمال یکنواخت تعرفه درباره کلیه‌مشتریان وجود ندارد لذا موافقت می‌شود که: الف - مقررات (CIM) در مورد لزوم انتشار و اعمال یکنواخت تعرفه نسبت بکلیه مشتریان در بریتانیای کبیر اجرا نگردد. ب - کرایه‌های حمل‌ونقل و هزینه‌های فرعی که راه‌آهن بریتانیای کبیر در سرویس داخلی مجاز به اخذ آن می‌باشد در خطوط بین‌المللی تابع (CIM) خود نیز اجراء نماید. 3 - تا انعقاد و بمورد اجراء گذاردن یک ضمیمه مخصوص بضمیمه (CIM) برای مقررات استثنائی حمل‌ونقل مختلط راه‌آهن - دریا برای حمل‌مواد خطرناک بین قاره اروپا و انگلستان مواد خطرناکی که تحت رژیم (CIM) از مبدا این کشور یا بمقصد آن حمل می‌شوند بایستی در عین حال واجد‌شرایط منظور در ضمیمه I و شرایط حمل این مواد در سرویسهای راه‌آهن و دریائی کشور مزبور باشند. II 1 - طبق قوانین ایرلند برای موظف نمودن مشتریان راه‌آهن برعایت آن قسمت از مقررات کنوانسیون‌های مصوب 1970 که مربوط است بخطوط راه‌آهن دولتهائی که کنوانسیونهای فوق را امضاء ننموده یا بآنها ملحق نگشته‌اند بدولت ایرلند اختیار داده می‌شود که در خصوص حمل و نقلهای از‌مبدا ایرلند در بارنامه‌های چاپی (CIM) بلیطهای بین‌المللی و قبض توشه (CIV) تذکری باستناد این پروتکل الحاقی قید نماید. 2 - با توجه باینکه در ایرلند ضمن قوانین مربوط بحمل و نقل هیچ‌گونه اجباری برای انتشار یا اعمال یکنواخت تعرفه درباره کلیه مشتریان وجود‌ندارد لذا موافقت می‌شود که: الف - مقررات CIM در ایرلند هنگامی قابل اجرا است که متضمن الزامی جهت انتشار و اعمال یکنواخت تعرفه‌ها نسبت بکلیه مشتریان باشد. ب - کرایه‌های حمل‌ونقل و هزینه‌های فرعی که راه‌آهن ایرلند در سرویس داخلی مجاز به اخذ آن می‌باشد در آن کشور نسبت بخطوط بین‌المللی‌تابع CIM نیز قابل اجرا می‌باشد. 3 - تا انعقاد و بمورد اجراء گذاردن یک ضمیمه مخصوص بضمیمه (CIM)Iبرای مقررات استثنائی حمل‌ونقل مختلط راه‌آهن - دریا برای حمل‌مواد خطرناک بین قاره اروپا و ایرلند - مواد خطرناکی که تحت رژیم (CIM) از مبدا این کشور یا بمقصد آن حمل می‌شوند بایستی در عین حال واجد‌شرایط منظور در ضمیمه I و شرایط حمل این مواد در سرویسهای راه‌آهنی و دریائی ایرلند باشد. III مقررات کنوانسیونهای CIM و CIV ناقض کنوانسیونهائی که بعضی دولتها برای حمل‌ونقل بین خود منعقد نموده و عمل مینمایند نمی‌باشند مانند کنوانسیونهای مربوط بجامعه اروپائی ذغال و فولاد و جامعه اقتصادی اروپائی. IV این پروتکل که مکمل کنوانسیونهای 1970 است تا 30 آوریل 1970 برای امضاء مفتوح خواهد ماند و بایستی بتصویب رسد. دولتهائی که این‌پروتکل را قبل از انقضای مهلت فوق امضاء نکرده باشند و همچنین دولتهائی که مایل بالحاق باین پروتکل باشند میتوانند با توجه بمواد 67 -CIM و 62 - CIVرسما تقاضای الحاق نمایند. سند تصویب این پروتکل یا تقاضای الحاق بآن بایستی نزد دولت سوئیس تودیع شود. بنا بمراتب فوق نمایندگان تام‌الاختیار مشروحه زیر که اختیارنامه‌های آن‌ها در کمال صحت و اعتبار بود این پروتکل را امضاء نموده‌اند. برن بتاریخ هفتم فوریه هزار و نهصد و هفتاد (1970). اصل پروتکل امضاء شده در بایگانی کنفدراسیون سویس تودیع گردیده و از آن یک نسخه رسمی بهر یک از طرفهای کنوانسیون داده خواهد شد. نمایندگان دولتهای: الجزایر - ایران رومانی - اطریش ایرلند - ممالک متحده پادشاهی بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی بلژیک - ایتالیا بلغارستان - لبنان دانمارک - لیختنشتاین سوئد - اسپانیا لوکزامبورگ - سویس فنلاند - مغرب سوریه - فرانسه نروژ - چکسلواکی یونان - هلند تونس - مجارستان لهستان - ترکیه عراق - پرتغال یوگسلاوی پروتکل‌های فوق منضم بقانون پروتکل الحاقی بقراردادهای بین‌المللی حمل‌ونقل کالا و مسافر و توشه بوسیله راه‌آهن می‌باشد. رئیس مجلس سنا - جعفر شریف امامی