آئین نامه اجرائی قانون فروش خالصجات

وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و شهرداریها و موسسات مشمول تبصره‌های 1 - 3 - 7 ماده 3 قانون مکلفند ظرف مدت 4 ماه از تاریخ تصویب این آئین نامه صورت احتیاجات قطعی و ضروری خود را با توضیحات کامل بوزارت کشاورزی ارسال دارند. وزارت کشاورزی فهرست خالصجات و ابنیه و مستغلاتی که مورد احتیاج دولت و موسسات فوق است ظرف 5 ماه از تاریخ تصویب این آئین نامه بکمیسیون مجلسین خواهد داد.

خالصجات و اراضی مشمول ماده 2 قانون بوسیله کمیسیون در هر محل مرکب از دو نفر بانتخاب وزارت کشاورزی و یکی از کارشناسان رسمی بانتخاب رئیس دادگستری محل (در مراکز استان رئیس دادگاه استان و در شهرستانها رئیس دادگاه شهرستان) ارزیابی خواهد شد. اراضی مشمول تبصره 2 ماده 2 بوسیله کارشناسان رسمی که وزارت کشاورزی انتخاب می‌نماید ارزیابی و تشریفات مزایده طبق مقررات معاملات دولتی انجام میکیرد [می‌گیرد]. هر گاه در اراضی مذکور اشخاصی شخم یا کود موجود یا ریشه داشته باشند با در نظر گرفتن مخارجی که بعمل آمده و ارزشی که بجهت آن‌ها در زمین منظور شده بتشخیص کمیسیون مذکور از وجهی که خریدار در مزایده میپردازد باشخاص مزبور پرداخت خواهد شد. صاحبان این قسم حقوق در صورت تساوی شرایط در جلسه مزایده حق تقدم خواهند داشت. نسبت باراضی مزروعی خالصه که مورد احتیاج دولت است و اشخاصی حق ریشه و یا شخم داشته باشند بطریق مذکور در همین ماده حق آن‌ها تعیین و از محل 25% فروش خالصجات بصاحبان آن‌ها پرداخت خواهد شد.

آنچه از عرصه اعیانی‌های مذکور در تبصره 1 ماده 2 قانون در تهران و اطراف آن (گرمسار 0 دماوند 0 شهرری وغار و فشافویه 0 کن و‌سولقان شمیران 0کرج و ساوجبلاغ و لواسانات 0 ورامین 0 خوار) واقع است بوسیله کمیسیون مذکور در ماده 2 که در تهران تشکیل می‌شود و آنچه در شهرستانها واقع است بوسیله کمیسیونهائی که بترتیب مذکور در ماده 2 در شهرستانها و مراکز استان تشکیل می‌شود ارزیابی و بفروش خواهد رسید.

در مورد اعیانی‌های مذکور در تبصره 1 ماده 2 قانون ملاک تشخیص اعیانی‌هائی که تا تاریخ تصویب قانون (29 آذر ماه 1334) احداث شده است سند مالکیت اعیانی (با انجام تشریفات ثبتی بحدیکه صدور سند بلامانع باشد) با پرداخت جریبانه و حق‌الارض مطابق قبوض مبتنی بر‌دفاتر جزو جمع دولتی موجود قبل از تصویب قانون فروش خالصجات است - در غیر اینصورت کمیسیون سه‌نفری که وزارت کشاورزی از اشخاص بصیر و معتمد تعیین مینماید تشخیص خواهد داد که اعیانی قبل از تصویب قانون تقسیم خالصه بوجود آمده است یا بعد از آن.

اراضی مشمول تبصره 2 ماده 2 قانون با در نظر گرفتن خیابان‌بندی مطابق اصول شهرسازی نقشه‌برداری و مقدار مساحت زمین قابل تقسیم و فروش دقیقا تعیین خواهد شد. نقشه اراضی با راهنمائی مامورین کشاورزی وسیله مهندسین شهرداری و یا مهندسین دوایر دولتی محل بدستور شورای شهرستان تهیه خواهد شد. ادارات کشاورزی یا خالصه محل برای تقسیم اراضی بین کارمندان و خدمتگزاران جزء پرسشنامه‌هائی که از طرف وزارت کشاورزی چاپ و ارسال خواهد شد بقدر کافی در اختیار ادارات دولتی خواهند گذارد. ادارات مزبور مکلفند حداکثر در ظرف مدت دو ماه پرسشنامه‌ها را تکمیل و باداره خالصه محل اعاده دهند. اوراق مذکور پس از جمع‌آوری از طرف کشاورزی یا خالصه محل ضمن اعلام مقدار زمین قابل تقسیم با نقشه تهیه شده بشورای شهرستان فرستاده خواهد شد. شورای شهرستان پس از رسیدگی و تحقیقات لازم نسبت بصحت مندرجات پرسشنامه‌ها صورت کارمندان و خدمتگزاران واجد شرایط را با در نظر گرفتن مقدار زمین قابل فروش سهمیه هر اداره را به تناسب تعداد مستخدمین واجد شرایط تعیین و ضمن همان صورتها مقدار زمینی که باید به هر کدام از کارمندان یا خدمتگزاران فروخته شود و از 500 متر نمیتواند بیشتر باشد معین و دو نسخه از صورت مجلس تنظیمی را باداره کشاورزی یا خالصه محل خواهد فرستاد. شورای شهرستان با نظارت انجمن شهر مقدار زمین لازم برای ساختمان‌های عمومی از قبیل باغ ملی درمانگاه و آموزشگاه و مسجد و سایر اماکن عمومی مورد نیاز را با در نظر گرفتن موقعیت محل و اراضی تعیین خواهد نمود. اراضی بکارمندان و خدمت‌گزارانی فروخته می‌شود که خود یا عیال آن‌ها دارای خانه شخصی نباشند و حق تقدم با کسانی خواهد بود کارمند رسمی بوده و کسور بازنشستگی بپردازند و همچنین سابقه خدمت و میزان حقوق و متاهل بودن و تعداد اولاد عائله در اولویت کارمندان و خدمتگزاران باید کاملا رعایت شود. اداره خالصه محل پس از وصول صورتمجلس شورای شهرستان طبق مفاد صورت‌مجلس نقشه را بوسیله مهندس قطعه‌بندی و شماره‌گذاری و برای‌قرعه‌کشی آماده خواهد نمود. اراضی قطعه‌بندی بوسیله کارشناس رسمی که وزارت کشاورزی انتخاب خواهد کرد با توجه بموقعیت و مرغوبیت آن ارزیابی خواهد شد. نقشه قطعه‌بندی با صورت‌مجالس ارزیابی از طرف ادارات کل کشاورزی محل بشورای شهرستان ارسال خواهد شد. شورای شهرستان قطعات را بین کارمندان و خدمت‌گزاران جزء واجد شرایط قرعه‌کشی و شماره اصابت شده بکارمند را ضمن صورت‌مجلس درج دو نسخه از آنرا باداره کشاورزی محل ارسال خواهد نمود. کارمندانی که قرعه بنام آن‌ها اصابت کرده موظفند حداکثر ظرف مدت چهار ماه از تاریخ ابلاغ اداره کشاورزی برای تنظیم سند انتقال خود یا نماینده آن‌ها باداره کشاورزی مراجعه نمایند. در صورت عدم مراجعه حق این قبیل کارمندان ساقط و قطعات مربوط بآنها با نظر شورای شهرستان و رعایت حق‌تقدم بکارمندان دیگر فروخته خواهد شد. اراضی باقساط 5ساله فروخته می‌شود سند انتقال بوسیله نماینده وزارت کشاورزی طبق مقررات قانون امضاء و اراضی مورد فروش تا خاتمه پرداخت اقساط بهای زمین در وثیقه خواهد ماند.

بکشاورزانی که بموجب ماده 3 و رعایت تبصره ماده 9 قانون در دهات خالصه دارای آب و زمین می‌شوند مطلقا در دهات دیگر خالصه سهمی داده نخواهد شد.

بکسانیکه دارای ملک مزروعی بیش از 30 هکتار باشند از املاک خالصه مزروعی سهم داده نخواهد شد.

خالصجات مشاع پس از افراز و تعیین سهم دولت طبق مقررات قانون و آئین نامه بکشاورزان خالصه فروخته خواهد شد و چنانچه زارعین خالصه مشخص نباشند بین کشاورزانی که حین تصویب قانون حداقل 3 سال در همان قریه مشغول زراعت بوده‌اند بقید قرعه تقسیم خواهد شد.

ابنیه دولتی و اشجار و حقوق دولت که بموجب ماده 5 قانون تقسیم و فروش خالصجات مشاعا بکلیه زارعینی که در آن قریه مالک آب‌و خاک شده‌اند مجانا واگذار می‌گردد باید طبق ماده 7 قانون مزبور بوسیله صندوق تعاونی روستائی ده نگهداری و اداره شود.

افراد و شرکت‌های ایرانی داوطلب عمرانی و آبادانی اراضی کویری و یا باتلاقی که خالصه بوده یا مالک خاصی نداشته باشد باید سرمایه و وسائل مناسب برای مقدار زمینی که تقاضای عمران آنرا می‌کنند داشته باشند و صلاحیت آنان از طرف وزارت کشاورزی احراز گردد اراضی کویری باتلاقی که در محدوده ثبتی دولت بوده و اقدامی برای عمران و آبادی آن‌ها نشده و به تشخیص وزارت کشاورزی زائد باشد جزو‌اراضی مشمول ---ماده 8 قانون تلقی خواهد شد. حداکثر مدت مقرر برای عمران و آبادی اراضی باتلاقی و کویری که طبق مقررات قانون واگذار می‌شود از تاریخ تحویل زمین پنجسال خواهد بود و‌چنانچه متعهد نتوانست در هر سال اقلا یک‌پنجم آن را آباد نماید و یا یک‌پنجم کلیه عملیات را انجام دهد آن قسمت که آباد نشده است از ید او خارج و باشخاص یا شرکتهای واجد شرایط با رعایت مقررات این آئین نامه واگذار خواهد شد. اراضی کویری و باتلاقی برای عمران بموجب قرارداد رسمی در اختیار متعهدین گذارده شده و سند انتقال قطعی در آخر سال دوم ببعد نسبت بمقدار زمینی که عملیات عمرانی بکلی انجام یافته و بتصدیق وزارت کشاورزی رسیده صادر می‌گردد چنانچه طرفین در مورد انجام کار عمران اختلاف نظر حاصل کنند هیئت داوری مرکب از یکنفر بانتخاب وزارت کشاورزی و یکنفر بانتخاب طرف و نفر سوم انتخاب طرف و نفر سوم بانتخاب دو داور رای خواهند داد چنانچه داورها در انتخاب داور سوم توافق نکنند داور سوم از بین صورت 3 نفری که هر یک از طرفین میدهند بقید قرعه انتخاب می‌شود - رای این‌هیئت قطعی است ولی چنانچه هیئت داوری در ظرف 3 ماه از تاریخ تعیین حکم سوم رای خود را ندهد نظر وزارت کشاورزی قطعی خواهد بود

قبل از صدور سند انتقال قطعی متعهد حق فروش و صلح و انتقال حقوق خود را بدیگری بهیچ نحوی از انحاء بدون موافقت وزارت‌کشاورزی نخواهد داشت و در صورت موافقت وزارت کشاورزی انتقال گیرنده مکلف است کلیه شرایط مقرره را انجام دهد.

نسبت باراضی کویری و باتلاقی که بافراد یا شرکتها بصورت مزارعه یا تعهد عمرانی واگذار شده است باستثناء اراضی خوزستان که دارای قانون مخصوصی است در صورتیکه تا تاریخ تصویب این آئین نامه نسبت بعمران و آبادی آن اقدام نکرده باشند کلیه اراضی واگذاری از ید آن‌ها منتزع و در صورت تمایل با حفظ حق تقدم مطابق شرایط این آئین نامه مجددا از اراضی کویر به آن‌ها واگذار خواهد شد به افراد یا شرکتهائی که قبلا از اراضی کویری و یا باتلاقی واگذار شده است نسبت به آن مقدار که آباد کرده‌اند شرایط قراردادهای قبلی معتبر بوده و‌نسبت ببقیه اراضی مورد واگذاری بر طبق شرایط این آئین نامه عمل خواهد شد.

وزارت کشاورزی مقدار و محل اراضی باتلاق و کویر را که مشمول ماده 8 قانون باشد در مرکز شهرستانی که آن اراضی در آن‌جا واقع است قبل از تقسیم بوسیله آگهی باطلاع عموم میرساند.

واگذاری اراضی بایر خالصه موضوع ماده 9 قانون با شرایط مذکور در مواد 11 و 12 این آئین نامه باشخاص و یا شرکتهای ایرانی بعمل خواهد آمد باستثناء ضرب‌الاجل مدت عمران و آبادی که سه سال خواهد بود.

صندوق‌های تعاون روستائی موضوع ماده 7 قانون بر طبق مقررات قانون اصلاح امور اجتماعی و عمران دهات و آئین نامه‌های مربوط بآن با اطلاع و موافقت وزارت کشاورزی تشکیل خواهد شد – سهمیه ایرا که کشاورزان باید بر طبق ماده 7 قانون از محل درآمد خود برای مراقبت ابنیه‌عمومی و دائر نگهداشتن قنوات و سایر منابع آب بپردازند همه‌ساله وسیله انجمن ده تعیین نموده و وجوه حاصله عینا بصندوق تعاون روستائی همان‌ده تحویل و بمصارف مقرره در قانون خواهد رسید

کلیه قبوض اقساطی خالصجات مورد فروش بطور امانت ببانک کشاورزی تحویل خواهد شد و بانک مزبور بوکالت از طرف وزارت کشاورزی نسبت بوصول اقساط اقدام و وزارت کشاورزی یک در هزار کارمزد ببانک مزبور پرداخت خواهد نمود. اقساط سالیانه در دو نوبت یکی پس از برداشت محصول شتوی و دیگری پس از برداشت محصول صیفی وصول خواهد شد چنانچه کشاورزی حداکثر تا ششماه پس از تاریخ سررسید اقساط از پرداخت قسط خودداری نماید وزارت کشاورزی می‌تواند معامله را فسخ و زمین را بکشاورز دیگر طبق مقررات این آئین نامه واگذار نماید مگر آنکه عدم پرداخت علت بروز آفت و یا خشکسالی و امثال آن یا سوانح و حوادث غیر‌مترقبه باشد که در اینصورت مهلت مناسب داده خواهد شد.

وزارت کشاورزی بوسیله دستگاههای تابعه موظف است صورتحساب منظم و جداگانه‌ای برای کلیه وجوه حاصله از اجرای قانون و‌همچنین هزینه‌های مربوطه نگاهداری نماید.

موقع مطالبه 8% قیمت عرصه اعیانی‌ها موضوع قسمت اخیر تبصره 1 ماده 2 قانون اول مهر ماه هر سال است تعیین قیمت از طرف وزارت کشاورزی طبق مقررات ماده 2 این آئین نامه تا آخر خرداد خواهد بود هر گاه تا 60 روز پس از موقع مطالبه از پرداخت خودداری بشود مراتب بوسیله پیش‌آگهی از طرف بنگاه خالصه یا دستگاه جانشین آن بصاحب اعیانی ابلاغ قانونی و در صورتی که تا ده روز تمام مورد مطالبه پرداخت نشود بطریق مقرر در آئین نامه اجرائی وصول مالیاتها کلیه بدهی از طرف خالصه وصول خواهد شد.

صورت هزینه‌های اجرائی این قانون از محل 25.ر.(%) مندرج در بند الف ماده 10 قانون بوسیله بنگاه خالصه یا دستگاه جانشین آن تنظیم و پس از تصویب وزارت کشاورزی اجرا خواهد شد

در صورتی که وزارت کشاورزی ضمن اجرای قانون فروش خالصجات و این آئین نامه ضرورت اصلاح یا تغییر بعضی مواد آئین نامه یا اضافه نمودن موادی را به آن تشخیص دهد طبق ماده 12 قانون عمل خواهد شد.