قانون موافقت‌نامه خدمات هوایی دو جانبه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت کشور کویت

اصطلاح «کنوانسیون» به کنوانسیون هواپیمایی کشوری بین‌المللی که در تاریخ 16 آذرماه 1323 هجری شمسی برابر با 7 دسامبر 1944 میلادی در شیکاگو برای امضاء مفتوح گردید، اطلاق می‌شود و شامل اصلاحات کنوانسیون که به موجب ماده (94) آن تصویب شده و برای طرفهای متعاهد لازم الاجراء گردیده و ضمائم کنوانسیون و اصلاحات آن‌ها که به موجب ماده (90) آن به تصویب رسیده و برای طرفهای متعاهد لازم الاجراء شده است، خواهد بود.

اصطلاح «موافقت‌نامه» به این موافقت‌نامه، پیوست آن و هرگونه اصلاحات موافقت‌نامه یا پیوست آن اطلاق می‌شود.

اصطلاح «مقامهای هواپیمایی» در مورد جمهوری اسلامی ایران به سازمان هواپیمایی کشوری و هر شخص یا سازمانی که مجاز به انجام وظایف فعلی آن سازمان باشد اطلاق می‌گردد و در مورد دولت کشور کویت به اداره کل سازمان هواپیمایی کشوری و هر شخص یا سازمانی که مجاز به انجام وظایف فعلی آن مدیریت باشد، اطلاق می‌شود.

اصطلاح «شرکت هواپیمایی تعیین شده» به یک یا چند شرکت هواپیمایی اطلاق می‌شود که طبق مفاد ماده (3) این موافقت‌نامه تعیین شوند و اجازه فعالیت بیابند.

اصطلاح «ظرفیت» در مورد یک هواپیما به میزان بارگیری موثر آن هواپیما در یک مسیر یا قسمتی از مسیر و اصطلاح «ظرفیت» در مورد «خدمت (سرویس) مورد توافق» به حاصل‌ضرب ظرفیت هواپیما در چنین خدمتی (سرویسی) در دفعات پرواز هواپیمای مزبور طی زمان معین در تمام یا قسمتی از مسیر، اطلاق می‌شود.

اصطلاح «سرزمین» دارای همان معنی است که در ماده (2) کنوانسیون برای آن ذکر شده است.

اصطلاحات «خدمت (سرویس) هوایی»، «خدمت (سرویس) هوایی بین‌المللی»، «شرکت هواپیمایی» و «توقف به منظور غیرحمل و نقل» دارای همان معانی است که به ترتیب در ماده (96) کنوانسیون برای آن‌ها ذکر شده است.

اصطلاح «نرخ» به قیمتی اطلاق می‌شود که برای حمل مسافر، بار همراه و غیرهمراه پرداخت گردد و شامل شرایطی که به موجب آن قیمتهای مزبور اعمال می‌شود از جمله قیمتها و شرایط مقرر برای نمایندگی‌ها و سایر خدمات جنبی به استثنای دستمزدها و شرایط حمل پست، می‌باشد.

اصطلاح «جدول» به جدول مسیر و پیوست این موافقت‌نامه یا اصلاحیه آن طبق مفاد بند (4) ماده (16) این موافقت‌نامه اطلاق می‌شود. جدول مسیر، بخش جدایی ناپذیر این موافقت‌نامه را تشکیل می‌دهد و تمامی ارجاعات به این موافقت‌نامه شامل ارجاع به این جدول مسیر می‌باشد به جز در مواردی که به نحو دیگری پیش‌بینی شده باشد.

هر طرف متعاهد جهت انجام خدمات (سرویس‌های) هوایی بین‌المللی منظم به‌وسیله شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر حقوق زیر را به طرف متعاهد دیگر اعطاء می‌نماید: الف) پرواز بدون فرود از فراز سرزمین طرف متعاهد دیگر؛ ب) توقف در سرزمین مذکور به منظورهای غیرحمل و نقل؛ و پ) توقف در سرزمین مذکور به منظور سوار و پیاده کردن مسافر، بارگیری و تخلیه بار و پست در حمل‌ونقل بین‌المللی در نقاط مشخص شده در جدول مسیر پیوست این موافقت‌نامه.

هیچ یک از مفاد این موافقت‌نامه نباید به نحوی تفسیر شود که به شرکت هواپیمایی یک طرف متعاهد این حق را اعطاء کند که در داخل سرزمین طرف متعاهد دیگر از نقطه‌ای به نقطه دیگر مبادرت به حمل مسافر، بار و پست در قبال مزد یا کرایه نماید.

در مناطقی که در آن مخاصمات مسلحانه جریان دارد و یا در اشغال نظامی است و نیز در مناطقی که تحت تاثیر مخاصمات مسلحانه یا اشغال نظامی قرار گرفته است انجام خدمات (سرویس‌های) موضوع این ماده منوط به تصویب مقامهای صلاحیتدار مربوط خواهد بود.

هر طرف متعاهد حق دارد با ارسال اعلامیه کتبی به طرف متعاهد دیگر یک یا چند شرکت هواپیمایی را برای انجام خدمات (سرویس‌های) مورد توافق در مسیرهای مشخص شده تعیین و هر شرکت هواپیمایی تعیین شده را حذف کند یا تغییر دهد.

پس از دریافت اعلامیه مذکور در بند (1) مقامهای صلاحیتدار طرف متعاهد دیگر باید با رعایت مفاد بندهای (3) و (4) این ماده اجازه مقتضی را بدون تاخیر به شرکت هواپیمایی تعیین شده مزبور اعطاء کنند.

مقامهای هواپیمایی یک طرف متعاهد می‌توانند از شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر بخواهند که آنان را مجاب سازد که شرایط مقرر در قوانین و مقرراتی را که معمولا به موجب مفاد کنوانسیون توسط آن مقامها در مورد بهره برداری از خدمات (سرویس‌های) هوایی بین‌المللی اعمال می‌گردد دارا می‌باشد.

هر طرف متعاهد حق دارد در هر مورد که مجاب نشده باشد مالکیت عمده و کنترل موثر شرکت هواپیمایی تعیین شده متعلق و در اختیار طرف متعاهد دیگر یا اتباع آن است از اعطای اجازه بهره برداری موضوع بند (2) این ماده امتناع ورزد و یا هر شرطی را که برای اعمال حقوق مذکور در ماده (2) این موافقت‌نامه توسط آن شرکت هواپیمایی تعیین شده لازم بداند، وضع نماید.

شرکت هواپیمایی تعیین شده می‌تواند در هر زمان پس از دریافت اجازه مندرج در بند (2) فوق بهره برداری از خدمات (سرویس‌های) مورد توافق را آغاز کند مشروط بر آن که نرخی مطابق ضوابط ماده (13) این موافقت‌نامه در مورد خدمات (سرویس‌های) مزبور وضع شده و مجری باشد.

هر طرف متعاهد می‌تواند در موارد مشروح زیر مجوز بهره برداری را لغو یا استفاده از حقوق مندرج در ماده (2) این موافقت‌نامه را در مورد شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر معلق، یا هر شرطی را که برای استفاده از این حقوق لازم می‌داند وضع کند: الف) چنانچه قانع نشود که مالکیت عمده و کنترل موثر شرکت هواپیمایی مذکور متعلق و در اختیار طرف متعاهد دیگر یا اتباع وی می‌باشد، یا ب) چنانچه شرکت هواپیمایی مذکور قوانین و یا مقررات طرف متعاهدی که این حقوق را اعطاء نموده است رعایت نکند، یا پ) چنانچه شرکت هواپیمایی مذکور در انجام عملیات بهره برداری از مفاد این موافقت‌نامه تخطی کند.

لغو یا تعلیق یا وضع شرایط مذکور در بند (1) این ماده جز در مواردی که برای جلوگیری از نقض بیشتر قوانین و یا مقررات و یا مفاد این موافقت‌نامه و یا برای ایمنی هواپیمایی فوریت داشته باشد، فقط پس از مشورت با طرف متعاهد دیگر صورت خواهد گرفت. این مشورت بین مقامهای هواپیمایی پس از دریافت درخواست انجام آن در اسرع وقت شروع خواهد شد.

اقدام یک طرف متعاهد به موجب این ماده، لطمه‌ای به سایر حقوق طرفهای متعاهد نخواهد زد.

قوانین و مقررات هر طرف متعاهد در مورد ورود یا خروج هواپیماهایی که به امر هوانوردی بین‌المللی اشتغال دارند و نیز قوانین و مقررات مربوط به بهره برداری و هوانوردی این قبیل هواپیماها مادام که برفراز یا داخل سرزمین آن طرف متعاهد می‌باشند، در مورد هواپیماهای شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر اعمال خواهد شد.

قوانین و مقررات هر طرف متعاهد که ناظر به ورود، اقامت موقت و خروج مسافرین، خدمه، بار یا پست از سرزمین آن می‌باشد از قبیل تشریفات ورود و خروج، مهاجرت و همچنین مقررات گمرکی و بهداشتی در مورد مسافرین، خدمه، بار یا محمولات پستی هواپیمای شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر مادام که در سرزمین مذکور باشند اعمال خواهد شد.

هر طرف متعاهد بنا به درخواست طرف متعاهد دیگر نسخه‌ای از قوانین و مقررات مربوط مذکور در این ماده را در اختیار آن قرار خواهد داد.

شرکت هواپیمایی تعیین شده هر طرف متعاهد حق دارد با رعایت قوانین و مقررات جاری در هر یک از طرفهای متعاهد، دفتر نمایندگی خود را در سرزمین طرف متعاهد دیگر دایر نماید و یا این که برای خود عامل کل یا عامل فروش کل تعیین کند.

هواپیماهای شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهدی که خدمات (سرویس‌های) بین‌المللی را انجام می‌دهد و مواد سوختی، روغن موتور، سایر مواد مصرفی فنی، وسایل یدکی، لوازم مورد نیاز جاری و خواروبار موجود در هواپیماهای شرکت هواپیمایی یک طرف متعاهد که مجاز به استفاده از مسیرها و خدمات (سرویس‌های) موضوع این موافقت‌نامه می‌باشند به هنگام ورود یا خروج از سرزمین طرف متعاهد دیگر بر اساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمرکی، مالیات‌ها، هزینه‌های بازرسی و سایر عوارض و هزینه‌های مشابه ملی یا محلی معاف خواهند بود حتی اگر مواد مذکور زمانی مورد استفاده قرار گیرد یا به مصرف برسد که هواپیماهای مزبور بر فراز آن سرزمین در پرواز باشند.

سوخت، روغن موتور، مواد مصرفی فنی، وسایل یدکی، لوازم مورد نیاز جاری و خواروبار که توسط یک طرف متعاهد یا اتباع آن به سرزمین طرف متعاهد دیگر وارد شود و صرفا به منظور استفاده در هواپیماهای شرکت هواپیمایی تعیین شده آن طرف متعاهد باشد بر اساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمرکی، هزینه‌های بازرسی و سایر عوارض و هزینه‌های ملی و محلی معاف خواهد بود.

سوخت، روغن موتور، سایر مواد مصرفی فنی، وسایل یدکی، لوازم مورد نیاز جاری و خواروبار که در سرزمین یک طرف متعاهد بار هواپیماهای شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر می‌شود و در خدمات (سرویس‌های) بین‌المللی مورد استفاده قرار می‌گیرد بر اساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمرکی، مالیات‌ها، هزینه‌های بازرسی و سایر هزینه‌ها و سایر عوارض و هزینه‌های ملی یا محلی، معاف خواهد بود.

تجهیزات هوانوردی مورد نیاز جاری و همچنین مواد و کالاهای نگهداری شده در هواپیماهای شرکت هواپیمایی تعیین شده هر طرف متعاهد مجاز است در قلمرو طرف دیگر متعاهد تنها با موافقت مقامات گمرکی آن طرف متعاهد، تخلیه شود. در این صورت می‌توان آن‌ها را تا زمانی که طبق مقررات گمرکی مجددا صادر می‌شوند و یا ترتیب دیگری در مورد آن‌ها داده شود تحت نظارت مقامهای نامبرده قرار داد.

مسافران، اثاثیه مسافران و باری که از سرزمین یک طرف متعاهد در گذر (ترانزیت) مستقیم قرار دارند و از حریمی که در فرودگاه بدین منظور اختصاص یافته خارج نمی‌شوند، فقط مشمول کنترل ساده‌ای خواهند بود. اثاثیه مسافر و بار تا زمانی که در گذر (ترانزیت) مستقیم است از حقوق گمرکی و هرگونه مالیات معاف خواهد بود.

همچنین تجهیزات دفتری و اسناد رسمی حاوی نشان (آرم) رسمی شرکت هواپیمایی مانند برچسب چمدان‌ها، بلیط‌های هواپیما، بارنامه‌ها، کارتهای اجازه ورود به هواپیما و جداول زمانبندی که به داخل سرزمین هر یک از طرف‌های متعاهد برای استفاده اختصاصی شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر وارد می‌شود، از کلیه حقوق گمرکی و یا مالیات‌ها بر اساس عمل متقابل معاف خواهد بود.

هر یک از طرفهای متعاهد در سرزمین خود فرودگاه یا فرودگاههایی را جهت استفاده شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر در مسیر مشخص شده تعیین خواهد کرد و تسهیلات ارتباطی، هوانوردی، هواشناسی و سایر خدماتی را که برای بهره برداری خدمات (سرویس‌های) مورد توافق لازم است در اختیار شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر قرار خواهد داد.

هر یک از طرفهای متعاهد می‌تواند در قبال استفاده هواپیماهای شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر از فرودگاهها و سایر تاسیسات آن هزینه‌های عادلانه و معقولی دریافت دارد، مشروط بر آن که میزان این هزینه‌ها از آنچه شرکتهای هواپیمایی ملی آن که در خدمات (سرویس‌های) مشابه بین‌المللی تردد می‌کنند، برای استفاده از چنین فرودگاه و تاسیساتی می‌پردازند، تجاوز نکند.

شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرفهای متعاهد از رفتار عادلانه و برابر برخوردار خواهند بود تا بتوانند برای انجام خدمات (سرویس‌های) مورد توافق در مسیرهای مشخص شده از فرصتهای متساوی بهره مند باشند.

در انجام خدمات (سرویس‌های) مورد توافق، شرکتهای هواپیمایی تعیین شده هر طرف متعاهد، منافع شرکت هواپیمایی طرف متعاهد دیگر را مورد نظر قرار خواهد داد تا من غیرحق در خدمات (سرویس‌های) طرف دیگر در تمام یا قسمتی از همان مسیرها اثر نامطلوب ایجاد نشود.

هدف اصلی از برقراری خدمات (سرویس‌های) مورد توافق توسط شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرفهای متعاهد، تامین ظرفیت کافی با ضریب بار مناسب جهت رفع نیازمندی‌های جاری و پیش‌بینی شده معقول برای حمل مسافر و بار و پست بین سرزمین طرف متعاهد تعیین‌کننده شرکت هواپیمایی و سرزمین طرف متعاهد دیگر می‌باشد.

شرکت هواپیمایی تعیین شده هر طرف متعاهد همچنین می‌تواند با رعایت اصول مندرج در بندهای (1)، (2) و (3) این ماده، ظرفیتی را برای رفع نیازمندی‌های حمل‌ونقل بین سرزمین‌های کشورهای ثالث مندرج در جدول مسیر پیوست این موافقت‌نامه و سرزمین طرف متعاهد دیگر تامین نماید.

ظرفیتی که عرضه می‌شود شامل تعداد خدمات (سرویس‌ها) و نوع هواپیماهای مورد استفاده شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرفهای متعاهد در خدمات (سرویس‌های) مورد توافق، مورد موافقت مقامهای هواپیمایی قرار خواهد گرفت.

شرکت هواپیمایی تعیین شده هر طرف متعاهد، حداکثر سی روز پیش از شروع خدمات (سرویس‌ها) در مسیرهای مشخص شده، برنامه‌های پرواز را برای تصویب مقامهای هواپیمایی طرف متعاهد دیگر تسلیم خواهد نمود. در مورد تغییرات بعدی نیز به همین ترتیب عمل خواهد شد. در موارد خاص می‌توان این محدوده زمانی را با تصویب مقامهای نامبرده تغییر داد.

در صورت عدم توافق بین شرکتهای هواپیمایی تعیین شده در مورد موضوعات مربوط به ظرفیت، این مساله از طریق توافق بین مقامهای هواپیمایی طرفهای متعاهد حل و فصل خواهد شد. تا زمانی که این توافق حاصل نگردیده است، ظرفیت عرضه شده توسط شرکتهای هواپیمایی تعیین شده بدون تغییر باقی خواهد ماند.

هر طرف متعاهد می‌تواند در هر زمان در رابطه با استانداردهای ایمنی در زمینه‌های مربوط به تاسیسات هوانوردی، خدمه پرواز، هواپیما و بهره برداری از هواپیما که طرف متعاهد دیگر به کار گرفته است، درخواست مشاوره نماید. چنین مشاوره‌ای ظرف مدت سی روز از تاریخ درخواست مزبور انجام خواهد شد.

چنانچه پس از مشاوره مزبور یک طرف متعاهد ملاحظه کند استانداردهای ایمنی در زمینه‌های موضوع بند (1) که در آن زمان به موجب کنوانسیون وضع شده به‌طور موثر توسط طرف متعاهد دیگر به کار گرفته یا اجراء نمی‌شود، طرف متعاهد دیگر را از یافته‌های مزبور و اقداماتی که برای تطبیق با استانداردهای سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) ضروری به نظر می‌رسد آگاه خواهد کرد. طرف متعاهد دیگر اقدام اصلاحی مناسب را در فرصت زمانی توافق شده اتخاذ خواهد نمود.

همچنین به موجب ماده (16) کنوانسیون توافق می‌شود هر نوع هواپیمایی که توسط شرکت هواپیمایی تعیین شده یک طرف متعاهد یا از طرف آن در خدمات (سرویس‌هایی) از مبدا سرزمین طرف متعاهد دیگر یا بالعکس مورد بهره برداری قرار گیرد، می‌تواند مادامی که در سرزمین طرف متعاهد دیگر است، مشمول بازرسی نمایندگان مجاز طرف متعاهد دیگر قرار گیرد، مشروط بر اینکه این امر منجر به تاخیر بدون دلیل در بهره برداری از هواپیما نگردد. علی رغم تعهدات مندرج در ماده (33) کنوانسیون هدف این بازرسی، تایید اعتبار اسناد هواپیمای مربوط، گواهی‌نامه خدمه و تطبیق تجهیزات و وضعیت هواپیما با استانداردهای وضع شده در آن زمان به موجب کنوانسیون می‌باشد.

هر طرف متعاهد حق تعلیق یا تغییر فوری مجوز بهره برداری شرکت و یا شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر را چنانچه اقدام فوری برای حصول اطمینان از ایمنی بهره برداری شرکت هواپیمایی تعیین شده ضروری باشد برای خود محفوظ می‌دارد.

هر اقدامی ازسوی یک طرف متعاهد طبق بند (4) فوق با از بین رفتن زمینه اتخاذ آن اقدام متوقف خواهد شد.

با توجه به بند (2) فوق اگر مشخص شود که با پایان یافتن فرصت زمانی توافق شده، یک طرف متعاهد در حالت عدم مطابقت با استانداردهای سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) باقی مانده است، دبیرکل ایکائو باید از این موضوع و نیز تصمیم رضایت‌بخش بعدی نسبت به موقعیت مطلع گردد.

شرکت (های) هواپیمایی تعیین شده یک طرف متعاهد مجاز خواهند بود دفتر نمایندگی خود را در سرزمین طرف متعاهد دیگر دائر نمایند.

در صورت نصب عامل کل یا عامل فروش کل، عامل مزبور بر اساس قوانین و مقررات حاکم مربوط هر طرف متعاهد تعیین خواهد شد.

هر شرکت هواپیمایی تعیین شده حق خواهد داشت طبق قوانین و مقررات ملی قابل اجراء در هر طرف متعاهد نسبت به فروش خدمات حمل‌ونقل هوایی در سرزمین طرف متعاهد دیگر به‌طور مستقیم یا از طریق دفاتر نمایندگی خود اقدام نماید و هر شخص قادر خواهد بود که خدمات حمل‌ونقل مذکور را خریداری نماید.

نرخهای مورد اجراء توسط شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرفهای متعاهد در خدمات (سرویس‌های) مورد توافق در سطح معقولی خواهد بود که با توجه به کلیه عوامل مربوط از جمله هزینه بهره برداری و سود معقول و خصوصیات خدمت (سرویس) و نرخهای شرکتهای هواپیمایی دیگر که در تمام یا قسمتی از همان مسیرها خدمات (سرویس‌های) منظم انجام می‌دهند، وضع می‌گردد.

نرخهای موضوع بند (1) این ماده بر اساس قواعد زیر تعیین می‌گردد.

چنانچه شرکتهای هواپیمایی تعیین شده دو طرف متعاهد عضو یک اتحادیه بین‌المللی شرکتهای هواپیمایی با ساز و کار تعیین نرخ باشند و یک قطعنامه نرخ، راجع به خدمات (سرویس‌های) مورد توافق از پیش وجود داشته باشد، نرخها بر اساس این قطعنامه بین شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرفهای متعاهد توافق خواهد شد.

چنانچه هریک از شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرفهای متعاهد یا هردوی آن‌ها عضو اتحادیه شرکتهای هواپیمایی یکسانی نباشند یا زمانی که قطعنامه نرخ مندرج در جزء (الف) فوق وجود نداشته باشد شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرفهای متعاهد در مورد نرخهایی که برای خدمات (سرویس‌های) مورد توافق اعمال می‌گردد بین خود توافق خواهند کرد.

نرخهایی که به ترتیب مندرج در جزء‌های (الف) و (ب) فوق مورد توافق قرار می‌گیرد لااقل شصت روز پیش از تاریخ پیشنهادی اجراء برای تصویب به مقامهای هواپیمایی طرفهای متعاهد تسلیم خواهد گردید. این محدوده زمانی با موافقت مقامهای مذکور قابل کاهش است.

چنانچه شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرفهای متعاهد نتوانند درباره نرخهای قابل اجراء به توافق برسند یا چنانچه یک طرف متعاهد شرکت هواپیمایی خود را به منظور انجام خدمات (سرویس‌های) مورد توافق تعیین ننموده باشد یا چنانچه در فاصله سی روز اول از دوره شصت روزه موضوع جزء (پ) این ماده، مقامهای هواپیمایی یک طرف متعاهد عدم رضایت خود را از هر یک از نرخهای توافق شده بین شرکتهای هواپیمایی طرفهای متعاهد طبق بندهای (الف) و (ب) این ماده به مقامهای هواپیمایی طرف متعاهد دیگر اعلام دارند، مقامهای هواپیمایی طرفهای متعاهد اهتمام خواهند نمود در مورد نرخهای مناسب به توافق برسند. به‌طور کلی هیچ نرخی پیش از تصویب مقامهای هواپیمایی طرفهای متعاهد به مورد اجراء گذارده نخواهد شد. 3 - چنانچه مقامهای هواپیمایی در مورد تصویب هرگونه نرخ ارائه شده به آن‌ها به موجب بند (2) این ماده به توافق نرسند، موضوع طبق مفاد بند (1) ماده (17) این موافقت‌نامه برای حل و فصل به طرفهای متعاهد ارجاع خواهد شد. 4 - نرخهای تعیین شده به موجب این ماده تا زمانی که نرخهای جدید تعیین نشده باشد، به قوت خود باقی خواهد ماند.

طرفهای متعاهد حقوق و تعهداتی را که به موجب حقوق بین‌الملل در قبال یکدیگر در خصوص حفظ امنیت هواپیمایی کشوری در برابر اعمال مداخله گرایانه غیرقانونی دارند، مورد تاکید مجدد قرار می‌دهند. طرفهای متعاهد بدون تحدید کلیت حقوق و تعهداتی که به موجب حقوق بین‌الملل به عهده دارند، به ویژه طبق مفاد کنوانسیون راجع به جرائم و برخی اعمال ارتکابی دیگر در هواپیما امضاء شده در توکیو به تاریخ 23/6/1342 هجری شمسی مطابق با 14 سپتامبر 1963 میلادی، کنوانسیون راجع به جلوگیری از تصرف غیرقانونی هواپیما امضاء شده در لاهه به تاریخ 25/9/1349 هجری شمسی مطابق با 16 دسامبر 1970 میلادی و کنوانسیون راجع به جلوگیری از اعمال غیرقانونی علیه امنیت هواپیمایی کشوری امضاء شده در مونترال به تاریخ 1/7/1350 هجری شمسی مطابق با 23 سپتامبر 1971 میلادی و پروتکل جلوگیری از اعمال غیرقانونی خشونت‌آمیز در فرودگاههایی که در خدمت هواپیمایی کشوری بین‌المللی می‌باشند امضاء شده در مونترال به تاریخ 5/12/1366 هجری شمسی مطابق با 24 فوریه 1988 میلادی و هر کنوانسیون دیگری در مورد امنیت هوانوردی که طرفهای متعاهد عضو آن باشند عمل خواهند کرد.

طرفهای متعاهد حسب درخواست، کلیه مساعدت‌های لازم را به یکدیگر جهت جلوگیری از تصرف غیرقانونی هواپیماهای کشوری و سایر اعمال غیرقانونی علیه امنیت این هواپیماها، مسافرین و خدمه آن‌ها، فرودگاهها و تاسیسات هوانوردی و هر نوع تهدید دیگر علیه امنیت هواپیمایی کشوری ارائه خواهند کرد.

طرفهای متعاهد باید در روابط دو جانبه خود طبق مقررات امنیت هوانوردی مصوب سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) که به عنوان ضمائم کنوانسیون هواپیمایی کشوری بین‌المللی شناخته شده‌اند تا حدودی که مقررات امنیتی مزبور در مورد طرفهای متعاهد قابل اجراء است عمل نمایند. هر یک از طرفهای متعاهد باید از متصدیان هواپیماهایی که محل ثبت آن هواپیماها یا محل اصلی کار و یا اقامت دائمی متصدیان آن‌ها در سرزمین وی واقع شده و نیز از متصدیان فرودگاههای واقع در سرزمین خود بخواهد که مطابق مقررات هوانوردی مزبور عمل کنند.

هر طرف متعاهد می‌تواند از متصدیان هواپیماها بخواهد که مقررات امنیت هوانوردی مورد اشاره در بند (3) فوق را که طرف متعاهد دیگر برای ورود به سرزمین خود، خروج از آن یا در مدت توقف در آنجا مقرر کرده است، رعایت کنند. هر طرف متعاهد باید اطمینان حاصل کند که در سرزمین آن اقدامات کافی برای حفاظت از هواپیماها و بازرسی مسافرین، خدمه، لوازم همراه مسافر، اثاثیه مسافر، بار و خواروبار هواپیما پیش از سوار شدن مسافران یا بارگیری و به هنگام آن به نحو موثر انجام می‌شود. همچنین هر طرف متعاهد باید هر درخواستی را که طرف متعاهد دیگر برای انجام اقدامات امنیتی ویژه معقول جهت مقابله با تهدیدی خاص به عمل آورد، با نظر مساعد مورد توجه قرار دهد.

هرگاه هواپیماهای کشوری به‌طور غیرقانونی تصرف شود و یا اعمال غیرقانونی دیگری علیه امنیت این هواپیماها، مسافرین و خدمه آن‌ها، فرودگاهها یا تاسیسات هوانوردی صورت پذیرد و یا تهدیدی در این مورد انجام گیرد، طرفهای متعاهد باید از طریق تسهیل ارتباطات و اتخاذ تدابیر مناسب دیگر به منظور ختم سریع و بی‌خطر و یا خنثی کردن تهدید مزبور به یکدیگر یاری رسانند.

هنگامی که یک طرف متعاهد بنا به دلایل منطقی بر این باور باشد که طرف متعاهد دیگر از مفاد این ماده تخطی نموده است، طرف متعاهد اول می‌تواند درخواست مشورت فوری با طرف متعاهد دیگر را نماید. این مشورت با هدف دست‌یابی به توافق در مورد اقدامات مناسب برای از بین بردن سریع دلایل نگرانی و اتخاذ اقدامات ضروری برای برقراری شرایط مناسب امنیتی در چهارچوب استانداردهای ایمنی سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) خواهد بود.

هر طرف متعاهد اقدامات فوق را تا جایی که قابل اجراء تشخیص دهد انجام خواهد داد تا اطمینان حاصل نماید که هواپیمایی که در شرایط تصرف غیرقانونی یا سایر اعمال مداخله غیرقانونی در سرزمین آن قرار دارد، روی زمین توقیف می‌شود مگر این که خروج آن به خاطر وظیفه خطیر حفظ جان انسانها ضروری باشد. اقدامات مزبور تا جایی که امکان داشته باشد بر اساس مشاوره دو جانبه انجام خواهد گرفت.

طرفهای متعاهد جهت حصول اطمینان از حسن اجرای این موافقت‌نامه از طریق مقامهای هواپیمایی خود با یکدیگر همکاری لازم معمول خواهند داشت و به این منظور مقامهای هواپیمایی یک طرف متعاهد می‌توانند در هر زمان از مقامهای هواپیمایی طرف متعاهد دیگر درخواست مشاوره کنند. مشاوره مذکور ظرف شصت روز از تاریخ دریافت درخواست آغاز خواهد شد.

هر یک از طرفهای متعاهد می‌تواند در هر زمان که لازم بداند خواستار تغییر یا اصلاح مفاد این موافقت‌نامه شود و در این صورت طرفهای متعاهد ظرف شصت روز از تاریخ دریافت درخواست مذاکره توسط طرف متعاهد دیگر در این خصوص به مذاکره بپردازند.

هرگونه تغییر یا اصلاح این موافقت‌نامه با رعایت مفاد ماده (21) این موافقت‌نامه، به مورد اجراء نهاده خواهد شد.

علی رغم مفاد بند (3) اصلاحات جدول مسیر پیوست این موافقت‌نامه می‌تواند، به‌طور مستقیم بین مقامهای هواپیمایی طرفهای متعاهد مورد توافق قرار گیرد. این اصلاحات با مبادله یادداشت از طریق دیپلماتیک لازم الاجراء خواهد گردید.

هرگاه در مورد تفسیر یا اجرای این موافقت‌نامه و پیوست (پیوست‌های) آن بین طرفهای متعاهد اختلافی بروز نماید، طرفهای متعاهد در مرحله نخست اهتمام خواهند کرد که اختلاف را از طریق مذاکره حل و فصل نمایند.

هرگاه طرفهای متعاهد نتوانند اختلاف را از طریق مذاکره حل و فصل کنند، می‌توانند با توافق موضوع را جهت کسب نظر مشورتی به هر شخص یا هیاتی ارجاع کنند.

چنانچه طرفهای متعاهد به موجب بندهای (1) و (2) فوق در مورد حل اختلاف به نتیجه نرسند می‌توانند با رعایت قوانین و مقررات مربوط خود، موضوع را به هیات داوری سه نفره مرکب از دو داور منتخب طرفهای متعاهد و یک سرداور ارجاع نمایند. در صورت ارجاع امر به داوری، هر یک از طرفهای متعاهد ظرف مدت شصت روز از تاریخ دریافت اطلاعیه ارجاع اختلاف به داوری، نسبت به معرفی یک داور اقدام می‌کند و داوران منتخب طرفهای متعاهد ظرف مدت شصت روز از تاریخ آخرین انتخاب، سرداور را تعیین خواهند کرد. چنانچه هر یک از طرفهای متعاهد ظرف مدت مقرر داور خود را تعیین نکند و یا داوران منتخب ظرف مدت مذکور، در مورد انتخاب سرداور به توافق نرسند، هر یک از طرفهای متعاهد می‌تواند از رئیس شورای سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) بخواهد که حسب مورد داور طرف ممتنع یا سرداور را تعیین نماید. سرداور باید در هر صورت تابعیت کشوری را دارا باشد که در زمان انتخاب با طرفهای متعاهد روابط سیاسی دارد.

در مواردی که سرداور باید توسط رئیس شورای سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) تعیین شود چنانچه رئیس شورای سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) از انجام وظیفه معذور یا تبعه یکی از طرفهای متعاهد باشد، انتصاب توسط معاون رئیس انجام خواهد شد و چنانچه معاون رئیس نیز از انجام وظیفه مذکور معذور یا تبعه یکی از طرفهای متعاهد باشد، این انتصاب توسط عضو ارشد شورا که تابعیت هیچ یک از طرفهای متعاهد را نداشته باشد، انجام خواهد شد.

هیات داوری با توجه به سایر مواردی که طرفهای متعاهد توافق نموده‌اند آیین و محل داوری را تعیین خواهد نمود.

هیات داوری تصمیم‌های خود را با اکثریت آراء اتخاذ می‌نماید. این تصمیم‌ها برای طرفهای متعاهد لازم الاتباع است. هر طرف متعاهد هزینه عضو و نمایندگی خود در جریان رسیدگی داوری را تقبل می‌نماید. هزینه رئیس و هر هزینه دیگری به نسبت مساوی بین طرفهای متعاهد تقسیم می‌شود. در تمام موارد دیگر، هیات داوری آیین کار خود را تعیین خواهد کرد.