قانون موافقت‌نامه معاضدت حقوقی دوجانبه در امور کیفری بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری هند

«امور کیفری» به تحقیقات، استعلامها، محاکمات یا سایر رسیدگی‌های مربوط به هر جرمی اطلاق می‌شود که به موجب هر قانون لازم الاجراء طرف مربوط جرم شناخته می‌شود.

امور کیفری شامل تحقیقات یا دادرسیهای مربوط به جرائم مالیاتی، عوارض، گمرک و انتقال بین‌المللی سرمایه یا پرداخت‌ها نیز می‌باشد.

معاضدت شامل موارد زیر خواهد بود: (1) اقدام به تعیین محل، محدودسازی، ضبط یا مصادره عوائد و آلات جرم و همچنین وجوه یا منابع مالی مورد استفاده برای تامین مالی اقدامات تروریستی در سرزمین هر یک از طرفین. (2) اخذ شهادت و استماع اظهارات اشخاص. (3) ارائه اطلاعات، اسناد و سایر سوابق از جمله سوابق کیفری و قضائی. (4) تعیین محل اشخاص و اشیاء از جمله تعیین هویت آن‌ها. (5) بازرسی و توقیف. (6) تحویل اموال ازجمله تحویل موقت مدارک. (7) در دسترس قرار دادن اشخاص زندانی و دیگران برای اداء شهادت یا مساعدت به امر تحقیقات. (8) ابلاغ اسناد، ازجمله اسنادی که متضمن درخواست حضور اشخاص است. (9) سایر معاضدت‌هایی که با اهداف این موافقت‌نامه سازگار باشد.

«عوائد جرم» به هر مالی یا ارزش معادل آن اطلاق می‌شود که مستقیم یا غیرمستقیم توسط اشخاص از ارتکاب یک یا چند جرم حاصل می‌شود.

« اموال » به پول و هر نوع مال منقول یا غیرمنقول، ملموس یا غیرملموس اطلاق می‌شود و شامل منافع این اموال نیز می‌باشد.

«مصادره» به هر اقدامی اطلاق می‌شود که به محرومیت از مال می‌انجامد.

«آلات جرم» به اموالی اطلاق می‌شود که در رابطه با ارتکاب یک جرم مورد استفاده قرار گرفته یا استفاده از آن درنظر بوده است و

«محدود نمودن مال» به هر اقدامی اطلاق می‌شود که مانع معامله، انتقال یا واگذار کردن اموال می‌گردد.

درخواستهای معاضدت موضوع این موافقت‌نامه، کتبی خواهد بود. در هر حال در شرایط اضطراری یا در مواقعی که طرف درخواست شونده مجاز بداند درخواستها می‌تواند شفاهی باشد ولی باید سپس با درخواست کتبی تایید شود.

درخواستهای معاضدت، حاوی موارد زیر خواهد بود: الف) نام مرجع صالحی که تحقیقات یا دادرسیهایی را که درخواست به آن‌ها مربوط است انجام می‌دهد. ب) موضوعات، از جمله قوانین و وقایع مربوط که تحقیقات یا دادرسیها به آن‌ها مربوط است. پ) منظور از درخواست و ماهیت معاضدت مورد نظر. ت) جزئیات هر نوع شرط یا آئین ویژه که طرف درخواست‌کننده مایل است رعایت گردد. ث) هر نوع محدودیت زمانی که در اجراء درخواست مورد نظر است. ج) هویت، تابعیت و نشانی شخص یا اشخاصی که موضوع تحقیقات یا دادرسیها هستند. چ) در صورت درخواست برای اخذ مدرک یا بازرسی و توقیف، شرحی از مبنای این باور که مدرک مورد نظر احتمالا در حوزه صلاحیت طرف درخواست شونده یافت می‌گردد. ح) در صورت درخواست اخذ شهادت از یک شخص، تفصیلی در این خصوص که آیا اظهارات سوگند خورده یا تصدیق شده مورد نیاز است و نیز توضیحی در مورد موضوع شهادت یا اظهارات مورد نظر. خ) در صورت امانت دادن مدارک، شخص یا طبقه‌ای از اشخاص که مدرک مورد نظر را در اختیار خواهند داشت، محلی که مدرک به آنجا انتقال داده خواهد شد، هر نوع آزمایشی که انجام خواهد گرفت و تاریخ استرداد مدارک در آینده. د) در صورت در دسترس قراردادن اشخاص بازداشت شده، شخص یا طبقه‌ای از اشخاص که در مدت انتقال، وی را در اختیار خواهند داشت، محلی که شخص بازداشت شده به آن منتقل خواهد شد و تاریخ برگرداندن آن شخص. ذ) نیاز به محرمانه بودن، در صورت وجود و دلایل آن؛ و ر) در صورت درخواست برای محدود نمودن یا ضبط عوائد یا آلات جرم، در صورت امکان: (1) شرح دقیق عوائد یا آلات مزبور از جمله محل آن‌ها. (2) شرحی در مورد دلایل این اعتقاد که پول یا اموال مورد نظر، عوائد یا آلات جرم هستند؛ و (3) شرحی در مورد مدرکی که برای رسیدگی در قلمرو طرف درخواست شونده در دسترس قرار می‌گیرد.

اگر درخواست، طبق قوانین طرف درخواست شونده به نحو دیگری قابل انجام باشد طرف مزبور صرفا به این دلیل که درخواست حاوی تمام اطلاعات مندرج در این ماده نیست از انجام آن امتناع نخواهد نمود.

اگر طرف درخواست شونده، برای رسیدگی به درخواست، به اطلاعات بیشتری نیاز داشته باشد، می‌تواند اطلاعات اضافی را درخواست نماید.

درخواست معاضدت، طبق قوانین طرف درخواست شونده اجراء خواهد شد و در صورتی که با قوانین آن طرف منافات نداشته باشد می‌تواند با شرایط و روشی که در درخواست تصریح گردیده است اجراء شود.

طرف درخواست شونده، بنا به درخواست، هر نوع اوضاع و احوالی را که ممکن است موجب تاخیر قابل توجه در اجراء درخواست گردد به طرف درخواست‌کننده اطلاع خواهد داد.

طرف درخواست شونده، تصمیم خود در مورد عدم اجراء تمام یا بخشی از درخواست معاضدت، یا تعویق در اجراء آن را، بلافاصله به طرف درخواست‌کننده اطلاع خواهد داد و دلایل این تصمیم را اعلام خواهد نمود.

طرف درخواست شونده می‌تواند در موارد زیر، معاضدت را رد کند: الف) در صورتی که اجراء درخواست، مخل حاکمیت، امنیت، نظم عمومی یا سایر منافع اساسی آن باشد یا به ایمنی اشخاص لطمه بزند. ب) در صورتی که اجراء درخواست، مخالف قانون اساسی و قوانین داخلی طرف درخواست شونده باشد. پ) در صورتی که درخواست برای محدود نمودن، ضبط یا توقیف عوائد یا آلات، مربوط به فعالیتی باشد که چنانچه در حوزه صلاحیت طرف درخواست شونده انجام شده بود، چنین دستوری برای اموال صادر نمی‌گردید؛ و ت) درخواست مربوط به جرمی باشد که شخص متهم مربوط به آن در نهایت تبرئه یا عفو گردیده باشد.

طرف درخواست شونده قبل از رد درخواست معاضدت، بررسی خواهد نمود که آیا انجام معاضدت با رعایت شرایطی که ضروری می‌داند امکانپذیر است یا خیر. در صورتی که طرف درخواست‌کننده انجام معاضدت با آن شرایط را بپذیرد شرایط مزبور را مراعات خواهد کرد.

هنگامی که درخواست معاضدت، به انتقال سوابق و اسناد مربوط باشد طرف درخواست شونده می‌تواند رونوشت مصدق آن‌ها را ارسال کند مگر این که طرف درخواست‌کننده صریحا درخواست ارسال نسخ اصلی را بنماید.

اصل سوابق یا اسناد و اشیائی که به طرف درخواست‌کننده ارسال می‌شود در اسرع وقت ممکن، به درخواست طرف درخواست شونده به آن طرف مسترد خواهد شد.

تا آنجا که قوانین طرف درخواست شونده مجاز بداند، اسناد، اشیاء و سوابق همراه با گواهی یا به شکلی که طرف درخواست‌کننده درخواست می‌کند تا مطابق مقررات طرف درخواست‌کننده قابل قبول باشد ارسال خواهد شد.

هر شخص ازجمله اشخاص بازداشتی که از آنان درخواست اداء شهادت و ارائه اسناد، سوابق یا موارد دیگری در طرف درخواست شونده به عمل آمده است را می‌توان با احضاریه یا دستور به حضور و اداء شهادت و ارائه اسناد و سوابق، و سایر موارد مطابق قوانین طرف درخواست شونده مجبور نمود.

با رعایت قوانین طرف درخواست شونده، به مامورین، سایر مقامات طرف درخواست‌کننده و اشخاص مرتبط با دادرسی در طرف درخواست‌کننده اجازه داده خواهد شد هنگام اخذ دلایل در طرف درخواست شونده، حضور داشته باشند و در اخذ آن دلایل مشارکت نمایند.

حق مشارکت در اخذ شهادت شامل حق حضور مشاور برای طرح سوالات می‌باشد. ممکن است به اشخاص حاضر در اجراء درخواست اجازه داده شود مشروح دادرسی را یادداشت کنند. استفاده از وسایل فنی برای ضبط مشروح دادرسی نیز ممکن است اجازه داده می‌شود.

بنا به درخواست طرف درخواست‌کننده، شخصی که در کشور طرف درخواست شونده زندانی است برای کمک به تحقیقات یا دادرسیها موقتا به طرف درخواست‌کننده انتقال داده خواهد شد، مشروط بر این که شخص زندانی با این انتقال موافقت کند و دلیل مهمی علیه انتقال این شخص وجود نداشته باشد.

در مواردی که طبق قوانین طرف درخواست شونده، لازم است شخص منتقل شده در بازداشت بماند طرف درخواست‌کننده وی را در بازداشت نگاه خواهد داشت و در پایان اجراء درخواست، او را تحت الحفظ باز خواهد گرداند.

در صورتی که مدت محکومیت شخص منتقل شده تمام شود یا طرف درخواست شونده به طرف درخواست‌کننده اطلاع دهد که دیگر نیاز به بازداشت وی نیست شخص مزبور آزاد خواهد شد و در حکم فردی خواهد بود که به دنبال درخواست حضور، در کشور طرف درخواست‌کننده حضور یافته است.

شخصی که در اجراء درخواست حضور، در کشور طرف درخواست‌کننده حضور دارد در قلمرو آن طرف به لحاظ ارتکاب فعل یا ترک فعلهایی که قبل از عزیمت از طرف درخواست شونده واقع شده‌اند تحت پیگرد قرار نخواهد گرفت، زندانی نخواهد شد یا مشمول هیچ نوع محرومیت از آزادی شخصی نخواهد بود. همچنین شخص مزبور مجبور به اداء شهادت در دادرسیهایی غیر از آنچه که به همان درخواست مربوط است، نخواهد بود.

شخصی که در نتیجه درخواست حضور، با رضایت در طرف درخواست‌کننده حاضر شده تا در برابر یک مقام قضائی پاسخگوی هر نوع فعل یا ترک فعل یا محکومیت باشد به خاطر فعلها، ترک فعلها، یا محکومیتهایی که قبل از تاریخ عزیمت او از طرف درخواست شونده واقع شده و در درخواست ذکر نشده‌اند تحت پیگرد قرار نخواهد گرفت، زندانی نخواهد شد یا مشمول هیچ نوع محرومیت از آزادی شخصی نخواهد بود.

در صورتی که شخصی که آزاد بوده طرف درخواست‌کننده را ترک نماید ظرف سی روز از تاریخی که رسما به او ابلاغ شده حضورش دیگر ضرورت ندارد آن کشور را ترک نکرده باشد یا اگر ترک کرده داوطلبانه به آن بازگشته باشد بندهای (1) و (2) این ماده در مورد وی مجری نخواهد بود.

هر شخصی که نتواند در طرف درخواست‌کننده حضور یابد در طرف درخواست شونده با هیچ نوع مجازات یا اقدام اجباری دیگر روبرو نخواهد شد.

در صورت درخواست، طرف درخواست شونده برای تعیین اینکه آیا عوائد حاصله یا آلات جرم در محدوده قضائی آن قرار دارند تلاش خواهد کرد و نتیجه تحقیقات را به طرف درخواست‌کننده اطلاع خواهد داد.

درخواست معاضدت می‌تواند شامل درخواست مساعدت برای ضبط یا مصادره عوائد یا آلات جرم باشد. این معاضدت مطابق قوانین طرف درخواست شونده به نحو مقتضی انجام خواهد شد. انجام معاضدت می‌تواند شامل شناسایی حکم صادره توسط دادگاه یا سایر مراجع ذی صلاح طرف درخواست‌کننده یا تسلیم درخواست به مرجع صالح طرف درخواست شونده به منظور اخذ دستور ضبط یا مصادره باشد.

درخواست معاضدت می‌تواند شامل درخواست محدود نمودن اموال به منظور اطمینان از در دسترس بودن آن برای تامین حکم بازگرداندن عوائد حاصله یا آلات جرم باشد.

عوائد یا آلاتی که مطابق این موافقت‌نامه ضبط یا مصادره می‌گردد به طرف درخواست شونده تعلق خواهد داشت مگر این که در موارد خاص، به نحو دیگری توافق شود.

در صورتی که در اجراء درخواست معاضدت موضوع بندهای (1) و (2) این ماده، در طرف درخواست شونده اقدامی صورت گرفته باشد و نماینده‌ای از شخصی که تحت تاثیر حکم قرار گرفته در هر کدام از طرفین، حسب مورد، وجود داشته باشد، طرف مربوط طرف دیگر را در اسرع وقت از موضوع و همچنین سریعا از آثار نمایندگی مطلع خواهد نمود.

طرف درخواست شونده می‌تواند پس از مشورت با طرف درخواست‌کننده، درخواست نماید که اطلاعات یا مدارک ارائه شده یا منبع این اطلاعات یا مدارک، محرمانه بماند یا فقط در شرایط و مواردی که معین می‌کند افشاء یا مورد استفاده قرار گیرد.

طرف درخواست شونده تا حدی که درخواست شده باشد، درخواست معاضدت، محتوای آن و اسناد مثبته و نیز هر اقدامی را که به دنبال درخواست معاضدت انجام شده است، جز آن مقدار که برای اجراء درخواست لازم بوده است، محرمانه تلقی خواهد کرد.

طرف درخواست‌کننده بدون موافقت قبلی طرف درخواست شونده، اطلاعات یا مدارک دریافتی را برای اهدافی غیر از آنچه در درخواست ذکر شده افشاء ننموده یا مورد استفاده قرار نخواهد داد.

طرف درخواست شونده، هزینه‌های اجراء درخواست معاضدت را بر عهده خواهد داشت اما هزینه‌های زیر به عهده طرف درخواست‌کننده خواهد بود: الف) هزینه‌های مربوط به انتقال اشخاص به قلمرو طرف درخواست شونده یا بالعکس، بنا به درخواست طرف درخواست‌کننده باشد و مبالغی که در طرف درخواست‌کننده به موجب درخواست‌های موضوع مواد (9) یا (10) این موافقت‌نامه به اشخاص قابل پرداخت است. ب) حق الزحمه و هزینه‌های کارشناسان در طرف درخواست‌کننده یا درخواست شونده. پ) هزینه‌های ترجمه کتبی، شفاهی و نسخه برداری. ت) مخارج مربوط به ارسال دلایل از طرف درخواست شونده به طرف درخواست‌کننده از طریق ویدئو، ماهواره یا سایر ابزار فنی.

چنانچه معلوم گردد که اجراء درخواست مستلزم هزینه‌های سنگین است، طرفین برای تعیین شرایطی که معاضدت مورد درخواست می‌تواند بر اساس آن‌ها اجراء گردد با یکدیگر مشورت خواهند کرد.

این موافقت‌نامه مطابق با تشریفات قانونی مقرر در قانون اساسی و قوانین داخلی طرفین، تصویب خواهد شد و از تاریخ ارسال آخرین اطلاعیه هر یک از طرفین به طرف دیگر مبنی بر تحقق کلیه تشریفات قانونی لازم جهت اجراء این موافقت‌نامه، لازم الاجراء خواهد شد.

اصلاح موافقت‌نامه از طریق توافق دوجانبه مقدور خواهد بود. هرگونه اصلاحی منوط به گذراندن مراحل تصویب ذکر شده در بند (1) فوق می‌باشد.

هر یک از طرفین می‌تواند به این موافقت‌نامه خاتمه دهد. اختتام موافقت‌نامه بعد از شش ماه از تاریخ ابلاغ تصمیم به طرف دیگر صورت خواهد پذیرفت.

طرفین همچنین می‌توانند با رضایت دوجانبه، طبق شروطی که به توافق طرفین خواهد رسید به این موافقت‌نامه خاتمه دهند. با تایید مراتب فوق، امضاء‌کنندگان زیر با اختیارات اعطاء شده توسط دولتهای متبوع خود این موافقت‌نامه را امضاء نمودند.