معاهده معاضدت حقوقی متقابل در امور کیفری میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری فدرال برزیل مشتمل بر یک مقدمه و سی و سه ماده به شرح پیوست تصویب و اجازه مبادله اسناد آن داده میشود.
رعایت اصول هفتاد و هفتم (77)، یکصد و بیست و پنجم (125) و یکصد و سی و نهم (139) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در اجرای این قانون، الزامی است.
معاهده معاضدت حقوقی متقابل در امور کیفری میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری فدرال برزیل
مقدمه جمهوری اسلامی ایران و جمهوری فدرال برزیل که از این پس «طرفها» نامیده میشوند؛ با تمایل به تقویت روابط موجود میان دو کشور؛ و با علاقه به بهبود اثربخشی تحقیق و تعقیب جرم و مبارزه با جرم با روشی موثرتر به عنوان ابزار حفاظت از ارزشهای مشترک مربوط به خود؛ با تصدیق اهمیت ویژه مبارزه با فعالیتهای مجرمانه جدی از جمله فساد، پولشویی، قاچاق انسان، مواد مخدر، تروریسم و تامین مالی تروریسم؛ با تصدیق مجدد اهمیت استرداد داراییها به عنوان ابزار کارآمد در مبارزه با جرائم از جمله فساد، پولشویی، مبارزه با قاچاق انسان، قاچاق مهاجران، مواد مخدر، تروریسم و تامین مالی تروریسم؛ با احترام به حقوق بشر و حاکمیت قانون؛ با توجه به تضمینها در نظامهای حقوقی مربوط به خود که برای متهم، حق محاکمه عادلانه از جمله حق رسیدگی بهوسیله دادگاه بیطرف بنیان گذاشته شده به موجب قانون را فراهم میکند؛ با تمایل به انعقاد معاهدهای در خصوص معاضدت متقابل در امور کیفری بر پایه اصول حاکمیت ملی، عدم مداخله در امور داخلی هر طرف و حمایت از منافع متقابل، به شرح زیر توافق نمودهاند:
محدوده معاضدت
طرفها، معاضدت حقوقی متقابل را طبق مفاد این معاهده با هدف انجام جریانهای رسیدگی مربوط به امور کیفری از جمله هرگونه اقدام صورت پذیرفته در رابطه با تحقیق یا تعقیب جرم و اقدامات موقت در رابطه با عواید و ابزار جرم مثل ایجاد محدودیت و اعمال نظارت (کنترل)، ضبط یا مصادره و همچنین واگذاری و بازگرداندن داراییها ارائه خواهند داد.
معاضدت شامل موارد زیر خواهد بود: الف) ابلاغ اوراق و احضاریهها، ب) اخذ شهادت یا اظهارات اشخاص؛ پ) انتقال اشخاص در بازداشت در راستای اهداف این معاهده؛ ت) اجرای درخواستهای کشف و توقیف؛ ث) ارائه اسناد، سوابق و دیگر ادله معتبر؛ ج) ارزیابی کارشناسانه اشخاص، اشیاء و مکانها؛ چ) اخذ و ارائه ارزیابیهای کارشناسانه؛ ح) مکانیابی یا شناسایی اشخاص؛ خ) شناسایی، ردیابی، اقدامات موقت از جمله ایجاد محدودیت و اعمال نظارت (کنترل)، توقیف، مصادره و توقیف عواید حاصله و ابزار جرم و معاضدت در رابطه با جریانهای رسیدگی؛ د) استرداد داراییها؛ ذ) تسهیم اموال؛ ر) هر نوع معاضدت دیگر که به موجب قوانین طرفها ممنوع نشده باشد.
چنانچه درخواست به منظور کشف و توقیف ادله، ایجاد محدودیت و اعمال نظارت (کنترل) یا مصادره عواید حاصله و ابزار جرم انجام شده باشد، طرف درخواست شونده میتواند بنا به صلاحدید و طبق حقوق داخلی خود معاضدت را ارائه نماید.
از نظر این معاهده، مقامهای صلاحیتدار برای درخواست معاضدت حقوقی متقابل، همانگونه که در حقوق داخلی طرف درخواستکننده مقرر گردیده است، کسانی هستند که اختیار انجام رویههای قضایی یا اجرائی در باب ارتکاب فعالیت مجرمانه را دارند. در تمام موارد، همه درخواستهای مزبور به نحوی که در ماده (2) این معاهده مشخص شده است، ارسال خواهند شد.
مراجع مرکزی و چگونگی ارتباط
مراجع مرکزی توسط طرفها مشخص خواهند شد.
برای جمهوری اسلامی ایران، مرجع مرکزی وزارت دادگستری خواهد بود.
برای جمهوری فدرال برزیل، مرجع مرکزی وزارت دادگستری خواهد بود که میتواند همچنین به عنوان مرجع انتقال نیز عمل کند.
مراجع مرکزی به منظور نیل به اهداف این معاهده، از مجاری سیاسی (دیپلماتیک) با یکدیگر در ارتباط خواهند بود.
در مواقع ضروری، درخواستها میتواند بهطور مستقیم بین مراجع مرکزی طرفها رد و بدل شود اما باید فوری از مجاری سیاسی (دیپلماتیک) به صورت مکتوب تایید شوند.
طرفها میتوانند در هر زمان، هرگونه تغییر در تعیین مرجع مرکزی و یا مرجع انتقال و وظائف آنها را به منظور نیل به اهداف این معاهده اطلاع دهند. اطلاعرسانی در مورد تعیین مزبور با مبادله یادداشتهای سیاسی (دیپلماتیک) صورت خواهد پذیرفت.
مراجع مرکزی تسریع و کارآیی معاضدت حقوقی متقابل به موجب این معاهده را تضمین خواهند کرد.
امتناع از معاضدت
معاضدت ممکن است رد شود، چنانچه: الف) اجرای درخواست، حاکمیت، نظم عمومی یا دیگر منافع اساسی طرف درخواست شونده را مخدوش نماید؛ ب) فعالیت مجرمانه به عنوان جرمی با ماهیت سیاسی در نظر گرفته شود؛ پ) دلایل اساسی بر این باور وجود داشته باشد که ارائه درخواست با هدف تعقیب شخص به دلایل قومیتی، جنسیتی، مذهبی، ملیتی یا دیدگاه سیاسی صورت گرفته است؛ ت) درخواست بنا به درخواست دادگاه فوق العاده یا غیردائم ارائه شده باشد؛ ث) درخواست مربوط به شخصی باشد که هم اکنون در طرف درخواست شونده برای جرم مشابهی که در درخواست معاضدت ذکر گردیده، در حال تعقیب است؛ ج) درخواست مربوط به جرمی باشد که توسط طرف درخواست شونده به موجب قوانین نظامی، جرم در نظر گفته میشود و به موجب قوانین کیفری عادی جرم محسوب نمیشود.
از نظر این معاهده، موارد زیر جرم دارای ماهیت سیاسی محسوب نخواهد شد: الف) جرم منجر به سلب حیات یا علیه شخص رئیس حکومت یا رئیس دولت یا عضو (اعضای) درجه اول خانواده آنها؛ ب) جرم به موجب هر معاهده (کنوانسیون) بینالمللی که طرفها به سبب عضویت در آن متعهد هستند که شخص مورد نظر را مسترد یا تعقیب نموده یا پرونده را بدون تاخیر غیرموجه به مراجع صلاحیتدار به منظور تعقیب قضایی تحویل نمایند؛ پ) جرم مرتبط با تروریسم یا تامین مالی تروریسم؛ ت) مبادرت یا تبانی جهت ارتکاب هر یک از جرائم پیش گفته یا مشارکت به عنوان شریک شخصی که مرتکب چنین جرائمی میشود یا مبادرت به ارتکاب آنها مینماید. ث) جرائم جدی علیه حیات، تمامیت جسمانی، حیثیت یا دارایی، حق اگر با انگیزه سیاسی بوده باشد.
قبل از رد معاضدت به موجب این ماده، طرفها برای بررسی اینکه آیا معاضدت در صورت ضرورت میتواند منوط به چنین شرایطی ارائه گردد؛ مشورت خواهند نمود. چنانچه طرف درخواستکننده معاضدت چنین شرایطی را بپذیرد، باید شرایط را اجابت نماید.
چنانچه طرف درخواست شونده از ارائه معاضدت امتناع نماید، طرف درخواستکننده را از دلایل رد مطلع خواهد نمود.
اقدامات موقتی بنا به درخواست طرف درخواستکننده، مرجع صلاحیتدار طرف درخواست شونده اقدامات موقت را به منظور حفظ وضعیت موجود، حمایت از منافع حقوقی تهدید شده یا حفظ ادله انجام خواهد داد.
محدودیت در استفاده
طرف درخواست شونده بنا به درخواست طرف درخواستکننده، هرگونه اطلاعاتی را که نشاندهنده درخواست یا پاسخ به آن است مهر و موم خواهد نمود. چنانچه اجرای درخواست بدون نقض محرمانگی ممکن نباشد، طرف درخواست شونده با طرف درخواستکننده در خصوص اینکه آیا همچنان تمایل به اجرای درخواست دارد، مشورت خواهد نمود.
طرف درخواستکننده، رضایت قبلی طرف درخواست شونده را به منظور استفاده یا افشای اطلاعات یا دلیل حاصله از طریق معاضدت برای اهدافی غیر از آنچه در درخواست ذکر گردیده، درخواست خواهد نمود.
اطلاعات یا دلیل به دست آمده از طریق معاضدت که افشا شدهاند میتوانند بعدها برای هر منظوری مورد استفاده قرار گیرند. طرف درخواست شونده میتواند تعیین کند که اطلاعات و دلیل به نحو دیگری استفاده شوند.
هیچ چیز در این ماده مانع از استفاده یا افشای اطلاعات تا حدی که به موجب قوانین طرف درخواستکننده تعهدی برای انجام این کار در رسیدگیهای کیفری وجود دارد، نخواهد شد. طرف درخواستکننده، طرف درخواست شونده را پیشاپیش از هرگونه افشا مطلع خواهد نمود.
ابلاغ اوراق قضایی یا احضاریهها
طرف درخواست شونده تمام تلاش خود را خواهد کرد تا اوراق خواسته شده از طرف درخواستکننده به موجب این معاهده را ابلاغ کند. مفاد این بند همچنین نسبت به هرگونه احضاریه یا سایر اوراقی اعمال میشود که نیازمند حضور هر شخص نزد هر مرجع یا دادگاهی در قلمرو طرف درخواستکننده میباشد.
مرجع مرکزی طرف درخواستکننده هرگونه درخواست برای ابلاغ اوراق را که نیازمند حضور شخص نزد مرجعی در طرف درخواستکننده است در زمان متعارف و قبل از زمان حضور برنامهریزی شده ارسال خواهد نمود.
طرف درخواست شونده در صورت امکان و به نحوی که در درخواست مشخص شده است، تاییدیه ابلاغ را بازخواهد گرداند.
اخذ شهادت و ارائه دلیل در طرف درخواست شونده
شخصی که در قلمرو طرف درخواست شونده از او درخواست دلیل، شده باشد را میتوان تا جایی که قانون طرف درخواست شونده اجازه داده است، برای شهادت یا ارائه اسناد، سوابق یا مفاد ادله بهوسیله احضاریه یا روشهای دیگری مجبور به احضار نمود.
اگر شخص احضار شده ادعایی مبنی بر مصونیت، عدم صلاحیت یا امتیاز به موجب قوانین طرف درخواستکننده مطرح نماید، با این حال، دلیل اخذ خواهد گردید و آن ادعا جهت حل و فصل توسط مراجع طرف درخواستکننده به آن طرف اطلاع داده خواهد شد.
طرف درخواست شونده، بنا به درخواست پیشاپیش اطلاعات پیرامون زمان و مکان اخذ ادله به موجب این ماده ارائه خواهد نمود.
طرف درخواست شونده میتواند مجوز حضور اشخاصی را که در درخواست مشخص شدهاند در طول اجرای درخواست صادر نماید و میتواند به موجب قوانین خود به این اشخاص اجازه ارائه بدهد.
اخذ شهادت در طرف درخواستکننده
طرف درخواستکننده میتواند حضور یک شخص را در قلمرو خود به منظور ارائه دلیل، تعیین هویت یا کمک به هرگونه جریان رسیدگی، درخواست نماید.
چنانچه شخص، موفق به حضور برای پاسخ به احضاریه نشده باشد، تحت هیچگونه مجازات یا اقدامات محدودکننده قرار نخواهد گرفت حتی اگر احضاریه حاوی اخطار به مجازات باشد. مگر اینکه وی متعاقبا بهطور داوطلبانه وارد قلمرو طرف درخواستکننده شده و دوباره با رعایت تشریفات قانونی احضار شود.
طرف درخواست شونده باید: الف) از شخصی که حضور داوطلبانه وی در قلمرو طرف درخواستکننده مورد نظر است سوال کند که آیا او با حضور موافق است یا خیر؛ و ب) فوری طرف درخواستکننده را از پاسخ وی مطلع نماید.
حمایت از کارشناسان، شهود و قربانیان
هر طرف، به موجب درخواست طرف دیگر و طبق حقوق داخلی خود، باید حمایت موثری را در ارتباط با تلافی یا ارعاب احتمالی نسبت به شهود و کارشناسان و در صورت اقتضا خویشاوندان و اشخاص دیگر وابسته به آنها به عمل آورد.
اقدامات پیشبینی شده در بند (1) این ماده، میتواند در سایر موارد و بدون پیش داوری نسبت به حقوق خوانده از جمله حق رعایت تشریفات قانونی، شامل موارد زیر باشد: الف) ایجاد تشریفاتی برای حمایت از چنین اشخاصی، در حد امکان و ضرورت مانند جابه جایی آنها و در صورت اقتضا صدور مجوز عدم افشاگری یا محدودیت در زمینه افشای اطلاعات راجع به هویت و محل افراد مزبور؛ ب) تدارک قواعد مستند در زمینه صدور مجوز برای کارشناسان و شهود به منظور ارائه شهادت به شیوهای که امنیت چنین افرادی تامین گردد، از قبیل صدور مجوز برای ارائه شهادت از طریق استفاده از فناوری ارتباطات همچون تصویر (ویدئو) و یا دیگر وسایل مناسب.
مقررات این ماده همچنین باید در ارتباط با قربانیان تا آنجایی که شاهد محسوب میشوند، اعمال گردد.
انتقال موقت افراد تحت بازداشت
طرف درخواست شونده باید اجازه انتقال موقت شخص تحت بازداشت را تا زمانی که وی موافق است، به طرف درخواستکننده بدهد.
از نظر این ماده: الف) طرف درخواستکننده مسوول ایمنی شخص منتقل شده بوده و متعهد به نگهداری شخص در بازداشت میباشد. ب) طرف درخواستکننده باید پس از اجرای اقدامات مورد درخواست، شخص منتقل شده را در اولین زمان ممکن برای بازداشت به طرف درخواست شونده بازگرداند. بازگرداندن مزبور نباید از تاریخ آزادی فرد از زندان واقع در قلمرو طرف درخواست شونده دیرتر باشد. پ) طرف درخواستکننده نباید تا زمانی که شخص منتقل شده در قلمرو طرف درخواست شونده است، برقراری جریان رسیدگی استرداد را از آن درخواست نماید. ت) مدت زمان بازداشت در قلمرو طرف درخواست شونده باید از مدت زمانی که شخص مورد نظر در بازداشت یا متعهد به سپری کردن آن در قلمرو طرف درخواستکننده است، کسر شود. ث) شخص بازداشت شده در صورت عدم رضایت به انتقال موقت، نباید تحت اجبار یا اکراه مجبور به انجام کاری یا مجازات شود.
امان نامه
شخصی که در طرف درخواستکننده قرار دارد، به سبب درخواست معاضدت نباید: الف) تحت بازداشت، تحت پیگرد قانونی، مجازات یا در معرض هرگونه محدودیت دیگر آزادی فردی برای هر فعل یا ترک فعلی که قبل از ورود شخص به قلمرو طرف درخواست شونده انجام شده قرار گیرد. ب) متعهد به ارائه دلیل یا کمک به هر تحقیق یا جریان رسیدگی باشد مگر در موارد مرتبط با درخواست.
بند (1) این ماده در موارد زیر اعمال نخواهد شد، اگر شخص مورد اشاره درآن : الف) در ترک قلمرو طرف درخواستکننده آزاد بوده ولی در ظرف پانزده روز پس از اعلام رسمی مبنی بر اینکه حضور او دیگر ضروری نیست، قلمرو مزبور را ترک ننماید؛ یا ب) بعد از ترک طرف درخواستکننده بهطور داوطلبانه به آنجا بازگردد.
جلسات استماع تصویری
طرف درخواستکننده میتواند درخواست نماید که جلسات استماع به صورت تصویری برگزار گردد.
طرف درخواست شونده باید با جلسات استماع به صورت تصویری موافقت یا مخالفت نماید.
درخواست جلسات استماع به صورت تصویری باید علاوه بر اطلاعات مذکور درماده (23)، مشتمل بر نام مقامها و افراد دیگری باشد که در جلسه استماع شرکت خواهند کرد.
طرف درخواست شونده طبق حقوق داخلی خود باید شخصی که قرار است اظهارات وی استماع شود را احضار نماید.
مقررات زیر باید در جلسات استماع به صورت تصویری اعمال شوند: الف) جلسه استماع باید در حضور مقام صلاحیتدار طرف درخواست شونده و در صورت لزوم با کمک یک مترجم انجام شود. این مقام همچنین مسوول شناسایی شخصی که اظهارات وی باید استماع شود و رعایت تشریفات قانونی میباشد. در مواردی که مقام صلاحیتدار طرف درخواست شونده تشخیص دهد که تشریفات قانونی در هنگام جلسه استماع رعایت نشده است، بلافاصله باید اقدامات لازم را به منظور کسب اطمینان از ادامه مناسب جلسه استماع به عمل آورد. ب) جلسه استماع باید توسط مقام صلاحیتدار طرف درخواستکننده یا بنا به دستور وی طبق حقوق داخلی آن انجام شود. پ) طرف درخواست شونده بنا بر درخواست طرف درخواستکننده یا درخواست شخصی که اظهارات وی باید استماع شود، باید ترتیباتی را جهت در اختیار قراردادن مترجم برای شخص مذکور اتخاذ نماید. ت) شخصی که اظهارات وی استماع میشود، در صورتی که چنین حقی طبق قانون طرف درخواست شونده یا طرف درخواستکننده، به رسمیت شناخته شده باشد، از حق سکوت اختیارکردن برخوردار خواهد بود.
مقام صلاحیتدار طرف درخواست شونده باید بعد از اتمام جلسه استماع، اقدام به نوشتن گزارشی حاوی موارد زیر نماید: الف) تاریخ و مکان برگزاری جلسه استماع با امضای اشخاصی که در جلسه استماع حضور یافتهاند؛ ب) هویت شخصی که اظهارات وی استماع شده است؛ پ) مشخصات و هویت افراد دیگری که در طرف درخواست شونده در جلسه استماع شرکت کردهاند؛ ت) تعهد یا سوگندنامه؛ و ث) شرایط فنی که جلسه استماع تحت آن برگزار شده است.
اسنادی که در بند پیشین به آن اشاره شده است، باید توسط طرف درخواست شونده برای طرف درخواستکننده ارسال شود.
طرف درخواست شونده باید در قلمرو خود اقدامات مقتضی طبق این ماده را در خصوص استماع شهادت شاهد یا استماع اظهارات کارشناس برابر با حقوق داخلی خود به همان ترتیبی که در آیین دادرسی داخلی آن مقرر شده است، اعمال نماید و : الف- در مواردی که ادای شهادت به فرد تحمیل شده باشد، یا ب – در صورت ارائه اظهارات خلاف واقع؛ از استماع شهادت امتناع نماید.
طرفها میتوانند مفاد این ماده را در مورد جلسات استماع به صورت تصویری که درآن خوانده یا شخص تحت رسیدگی در یک جریان رسیدگی کیفری شرکت میکنند، اعمال نمایند. در این صورت، طرفها با یکدیگر در مورد برگزاری و انجام جلسات به صورت تصویری بر اساس قوانین داخلی خود و اسناد بینالمللی مقتضی و لازم الاجرا، مشورت کرده و تصمیمگیری مینمایند. جلسات استماع که درآن خوانده یا افراد تحت رسیدگی در یک جریان رسیدگی کیفری میباشند تنها با رضایت آنها انجامپذیر خواهد بود.
جستجو و توقیف
طرف درخواست شونده باید طبق قوانین داخلی خود درخواست جستجو، توقیف و تحویل هرگونه اقدام به طرف درخواستکننده را در صورتی که درخواست حاوی اطلاعات توجیهکننده چنین اقداماتی باشد، اجراء نماید.
طرفها میتوانند ارائه یک سند مبنی بر تصدیق استمرار توقیف، شناسایی کالا و صحت شرایط درخواست را تقاضا نمایند.
طرف درخواست شونده میتواند رضایت طرف درخواستکننده را در ارتباط با شرایط و قواعدی که خود برای حفاظت از منافع طرف ثالث واجد شرایط در مورد کالای منتقل شده ضروری بداند، مطالبه نماید.
مدارک رسمی
در صورت درخواست، طرف درخواست شونده باید برای طرف درخواستکننده رونوشتی از سوابق با قابلیت دسترسی عمومی از جمله هرگونه اسناد یا اطلاعاتی که در اختیار مقامهای طرف درخواست شونده میباشد، تهیه نماید.
طرف درخواست شونده میتواند بنا به صلاحدید خود و در صورت درخواست، رونوشتی از هر گونه سوابق شامل اسناد یا اطلاعاتی را که در اختیار مقامهای آن طرف بوده، اما قابلیت دسترسی عمومی ندارند، به همان میزان و تحت همان شرایطی که چنین رونوشتی در اختیار مقامهای قضایی یا مجری قوانین خود قرار میگیرد، ارائه نماید.
بازگرداندن اسناد و اشیاء طرف درخواستکننده باید هرگونه اسناد یا اشیایی را که در اجرای یک درخواست به دست آورده بر اساس مفاد این معاهده در عملی ترین زمان ممکن بازگرداند مگر آنکه طرف درخواست شده از عودت آن اسناد و اشیاء منصرف شود.
معاضدت در جریانهای رسیدگی مصادره
طرفها باید به یکدیگر در جریان رسیدگی مربوط به شناسایی، ردیابی، اقدامات موقت همانند ایجاد محدودیت و اعمال نظارت (کنترل)، مصادره و ضبط عواید و ادوات جرم طبق قوانین داخلی طرف درخواست شونده، معاضدت نمایند.
در صورت آگاهی یک طرف از وجود عواید یا ادوات جرم واقع در قلمرو طرف دیگر و امکان انجام اقدامات موقت از جمله ایجاد محدودیت و اعمال نظارت (کنترل)، مصادره یا ضبط آن طبق قوانین آن طرف، طرف مزبور میتواند مراتب را به طرف دیگر اطلاعرسانی نماید.
چنانچه طرف مطلع شده دارای صلاحیت در خصوص مسئله باشد، مشخص خواهد کرد که آیا اتخاذ هرگونه اقدامی مقتضی است و طبق قوانین داخلی خود تصمیمگیری خواهد نمود و اطلاعرسانی به طرف دیگر را از اقدامات به عمل آمده، تضمین خواهد نمود.
بازگرداندن داراییها
هنگامی که حکم محکومیتی در طرف درخواستکننده صادر شود، داراییهایی که توسط طرف درخواست شونده ضبط شده را میتوان با هدف مصادره یا اتخاذ دیگر اقدامات مقتضی طبق قوانین داخلی طرف درخواست شونده، به طرف درخواستکننده بازگرداند.
حقوق مورد ادعای طرفهای ثالث دارای حسن نیت یا قربانیان قابل شناسایی در مورد این داراییها باید مورد احترام قرار گیرد.
بازگرداندن وجوه دولتی اختلاس شده
چنانچه طرف درخواست شونده داراییهایی را که وجوه دولتی محسوب میشود، توقیف یا مصادره کند، اعم از اینکه وجوه مزبور پولشویی شده یا نشده باشد و اختلاس از وجوه دولتی طرف درخواستکننده صورت گرفته باشد، طرف درخواست شونده باید داراییهای توقیف یا مصادره شده را با کسر هزینههای متعارف استرداد در صورت اقتضاء به طرف درخواستکننده بازگرداند.
بازگرداندن باید به عنوان یک قاعده کلی بر اساس حکم نهایی در طرف درخواستکننده صورت گیرد. در هر حال طرف درخواست شونده میتواند پیش از اتمام جریان رسیدگی و طبق قوانین داخلی خود اموال را بازگرداند.
درخواستهای تسهیم دارایی
طرفها باید بازگشت داراییها و عواید ناشی از جرم مقرر در مواد (15) تا (18) این معاهده را در اولویت قرار دهند. در هر حال آنها، در محدوده قوانین داخلی خود میتوانند در مورد تسهیم داراییها طبق مفاد این معاهده به صورت موردی توافق نمایند.
درخواست برای تسهیم دارایی باید ظرف یک سال از تاریخ لازم الاجراء شدن قرار نهایی مصادره ارائه گردد، مگر اینکه طرفها در موارد استثناء به صورت دیگری توافق کرده باشند.
طرف درخواست شونده، با دریافت درخواست تسهیم دارایی انجام شده طبق مفاد این ماده باید: الف) بررسی کند که آیا دارایی را به گونه مندرج در این ماده تسهیم نماید یا ننماید؛ و ب) طرفی که درخواست نموده را از نتیجه آن بررسی آگاه نماید.
در موارد مقتضی که طرفهای ثالث با حسن نیت یا قربانیان قابل شناسایی وجود دارند، ملاحظه حقوق طرفهای ثالث با حسن نیت یا قربانیان باید بر تسهیم داراییها میان طرفها مقدم باشد.
تسهیم داراییها
هنگامی که یک طرف تسهیم داراییها را به طرف دیگر پیشنهاد مینماید، باید: الف) از طریق توافق دوجانبه و طبق قوانین داخلی خود، سهم داراییهایی را که باید تسهیم شود تعیین نماید؛ و ب) طبق ماده (21) این معاهده، مبلغ معادل سهم مزبور را منتقل نماید.
طرفها توافق مینمایند که چنانچه ارزش داراییهای واقعی یا معاضدت انجام شده توسط طرف درخواستکننده بسیار ناچیز باشد، تسهیم نمیتواند مناسب باشد.
پرداخت داراییهای تسهیم شده
هرگونه وجه منتقل شده طبق جزء (ب) بند (1) ماده (20) باید به روشهای زیر پرداخت گردد مگر اینکه طرفها بهطور متقابل به گونه دیگری توافق کرده باشند: الف) پول رایج طرف درخواست شونده؛ و ب) از طریق انتقال الکترونیکی وجوه نقد یا چک؛
پرداخت هرگونه از مبالغ مذکور باید به اداره مربوط یا حساب تعیین شده توسط طرف درخواستکننده صورت گیرد.
تحمیل شرایط طرف درخواست شونده نباید هیچگونه شرایطی را در زمینه استفاده از وجوه منتقل شده طبق جزء (ب) بند (1) ماده (20) فوق در مورد طرف درخواستکننده وضع نماید مگر این که طرفها بهطور متقابل به گونه دیگری توافق کرده باشند؛ به ویژه نمیتواند از طرف درخواستکننده بخواهد که وجه مذکور را با کشور، سازمان یا شخص دیگر تسهیم کند.
شکل و محتوای درخواستها
درخواست معاضدت باید به صورت کتبی باشد، مگر در موارد ضروری که طرف درخواست شونده درخواستها را به اشکال دیگر خواهد پذیرفت. در چنین موارد استثنایی، درخواست باید با تسلیم اصل درخواست و درخواست امضاء شده به صورت کتبی ظرف پانزده روز پس از آن تایید گردد مگر اینکه مرجع مرکزی طرف درخواست شونده به گونه دیگری موافقت نماید. چنانچه طرف درخواستکننده در مهلت مقرر در این بند درخواست معاضدت را تسلیم نکند، اقدامات اجراء شده باید ملغی شود.
درخواست باید شامل موارد زیر میباشد: الف) نام و سمت مقامی که جریان رسیدگی را انجام میدهد که درخواست مربوط به آن میشود؛ ب) شرح موضوع و ماهیت تحقیقات، تعقیب یا سایر جریانهای رسیدگی از جمله مفاد قوانین حاکم در زمینه موضوع که درخواست مربوط به آن میشود؛ پ) خلاصهای از اطلاعات که موجب درخواست میشود؛ ت) شرح ادله یا سایر معاضدتهای مورد درخواست؛ ث) هدفی که بر مبنای آن ادله یا سایر معاضدتها درخواست میشوند؛
درخواست تا حد امکان و لزوم باید دارای موارد زیر باشد: الف) هویت، تاریخ و محل تولد و نشانی هر شخصی که ادله از او درخواست میشود؛ ب) هویت، تاریخ و محل تولد و نشانی شخصی که قرار است به وی ابلاغ شود و رابطه آن شخص با جریان رسیدگی و روشی که ابلاغ بر مبنای آن انجام میشود؛ پ) اطلاعات موجود در مورد هویت و محل شخصی که قرار است مکان وی مشخص شود؛ ت) شرح دقیق محل مورد تفتیش و اقلامی که قرار است ضبط شود؛ ث) شرحی از روشی که بر مبنای آن شهادت شهود یا اظهاراتی که قرار است اخذ و ثبت شود؛ ج) فهرست سوالاتی که قرار است از شاهد یا کارشناس پرسیده شود؛ چ) شرح هرگونه تشریفات ویژه که قرار است در راستای اجرای درخواست صورت گیرد؛ ح) اطلاعات مربوط به کمک هزینهها و هزینههایی که شخص مورد درخواست برای حضور در قلمرو طرف درخواستکننده محق آنها میباشد؛ خ) هرگونه اطلاعاتی که میتوان توجه طرف درخواست شونده را برای تسهیل اجرای درخواست به آن معطوف نمود؛ د) هرگونه الزامات برای محرمانگی؛
طرف درخواست شونده میتواند ارائه هرگونه اطلاعات بیشتری را که به نظر میرسد برای طرف درخواست شونده از نظر اجرای درخواست ضروری است از طرف درخواستکننده بخواهد.
زبان درخواستها باید به زبان درخواستکننده، به همراه ترجمه آن به زبان رسمی طرف درخواست شونده، و یا در صورت موافقت متقابل به زبان انگلیسی ارائه شود، مگراینکه به گونه دیگری توافق شده باشد.
اجرای درخواستها
طرف درخواست شونده فوری درخواست را اجراء خواهد نمود و در صورت لزوم، آن را به مقامهای رسمی که دارای صلاحیت هستند، برای اجراء، ارجاع خواهد داد. مقامهای صلاحیتدار طرف درخواست شونده، تمام توان خود را برای اجرای درخواست به کار خواهند برد. دادگاههای طرف درخواست شونده صلاحیت صدور احضاریهها، احکام تفتیش یا سایر دستورات لازم برای اجرای درخواست را دارا خواهند بود.
درخواستهای معاضدت طبق قوانین درخواست شونده اجراء خواهند شد مگر اینکه به صورت دیگری در این معاهده مقرر شده باشد.
طرف درخواست شونده تشریفات و رویههایی را که صریحا توسط طرف درخواستکننده مشخص شدهاند، اجابت خواهد نمود مگر اینکه به صورت دیگری در این معاهده مقرر شده باشد و شرط شده باشد که چنین تشریفات و رویههایی با حقوق داخلی طرف درخواست شونده در تعارض نیست.
چنانچه مرجع مرکزی طرف درخواست شونده تشخیص دهد که اجرای درخواست با رسیدگیهای در حال انجام تداخل داشته یا منافی ایمنی هر شخص در قلمرو طرف درخواست شونده است، آن مرجع میتواند: الف) تصمیم بگیرد که اجرای درخواست به تعویق بیفتد؛ یا ب) با طرف درخواستکننده درباره امکان اجرای درخواستی که بنا به شرایط ضروری به نظر میرسد مشورت نماید و در صورت موافقت، آن درخواست توسط طرف درخواستکننده اجابت خواهد شد.
طرف درخواست شونده میتواند حضور اشخاص را در راستای اجرای درخواست ایشان، همانگونه که در درخواست مشخص شده است، تسهیل نماید.
طرف درخواست شونده، میتواند از طرف درخواستکننده بخواهد که اطلاعات را به شکلی ارائه نماید که برای اجرای درخواست ضروری است.
طرف درخواست شونده، میتواند هر اقدامی را انجام دهد که به موجب قوانین طرف درخواست شونده در راستای اجرای درخواست واصله از طرف درخواستکننده ضروری به نظر میرسد.
طرف درخواست شونده باید به هرگونه درخواست مشورت متعارف که برای جریان رسیدگی اجرای درخواست از طرف درخواستکننده مطرح میشود پاسخ دهد.
طرف درخواست شونده باید فوری هرگونه شرایطی را که روند اجرای درخواست را مخدوش میسازد یا اقدام درخواستی را نیازمند اصلاح مینماید به طرف درخواستکننده اطلاع دهد.
طرف درخواست شونده باید فوری نتیجه اجرای درخواست را به طرف درخواستکننده اطلاع دهد.
اطلاعات خودکار
هر یک از طرفها، هنگامی که تشخیص دهند افشای اطلاعات ممکن است به طرف دریافتکننده در شروع یا اجرای تحقیقات یا رسیدگیها کمک نماید یا منجر به ارائه یک درخواست توسط آن طرف به موجب این معاهده شود، میتواند بدون درخواست قبلی چنین اطلاعاتی را به طرف دیگر ارسال نمایند.
طرف ارائهدهنده میتواند بر اساس حقوق داخلی خود، شرایطی را در خصوص استفاده از چنین اطلاعاتی توسط طرف دریافتکننده، وضع نماید. طرف دریافتکننده باید متعهد به آن شرایط باشد.
تصدیق و گواهی همه اسناد ارسال شده از مجاری مقرر در ماده (2) این معاهده به هیچگونه تصدیق یا گواهی نیاز نخواهند داشت.
هزینهها
طرف درخواست شونده باید همه هزینههای مرتبط با اجرای درخواست را به استثنای موارد زیر پرداخت نماید: الف) دستمزد کارشناسان و کمک هزینههای شاهدان؛ ب) هزینههای سازماندهی و راهاندازی جلسات تصویری یا ارتباطات تلویزیونی و ترجمه همزمان اینگونه جریانهای رسیدگی. پ) هزینههای انتقال اشخاص تحت بازداشت به موجب ماده (10)؛ ت) دستمزدها، هزینهها، کمک هزینهها، و مخارج مزبور از جمله خدمات ترجمه کتبی و همزمان و رونویسی چنانچه درخواست شده باشند باید توسط طرف درخواستکننده پرداخت شود.
چنانچه طرف درخواست شونده به طرف درخواستکننده اطلاع دهد که اجرای درخواست نیازمند صرف هزینهها یا منابع نامتعارف دیگر میباشد، یا چنانچه به گونه دیگری درخواست نماید، آنها باید به منظور دستیابی به توافق در خصوص شرایطی که تحت آن درخواست باید اجراء شود و چگونگی اختصاص هزینهها مشورت کنند.
مطابقت با سایر ترتیبات معاضدت و ترتیبات مقرر در این معاهده، مانع از این نخواهد شد که هر یک از طرفها بر اساس مفاد سایر موافقتنامههای بینالمللی که ممکن است عضو آن محسوب گردد، حقوق بینالملل عرفی یا مفاد قوانین داخلی خود به طرف دیگر معاضدت نماید. همچنین طرفها میتوانند بر اساس هر ترتیبات، موافقتنامه یا رویهای که ممکن است بین نهادهای مجری قانون طرفها حاکم باشد، معاضدت ارائه نمایند.
حل و فصل اختلاف هرگونه اختلاف بین طرفها در زمینه تفسیر یا اجرای این معاهده باید به صورت دوستانه و بهوسیله مذاکره از مجاری سیاسی (دیپلماتیک) حل و فصل گردد.
اصلاحات این معاهده میتواند در هر زمان و با توافق متقابل طرفها به صورت کتبی اصلاح گردد. چنین اصلاحی از طریق همان تشریفات حاکم به منظور لازم الاجراء شدن این معاهده، لازم الاجراء خواهد شد.
لازم الاجراء شدن
این معاهده شصت روز پس از دریافت آخرین یادداشت سیاسی (دیپلماتیک) که به موجب آن یک طرف، طرف دیگر را از اتمام تمام جریانهای رسیدگی داخلی لازم درباره لازم الاجراء شدن این معاهده آگاه مینماید، برای مدت نامحدود لازم الاجراء خواهد شد.
درخواستهای ارائه شده به موجب این معاهده، میتواند نسبت به جرائمی که پیش از لازم الاجراء شدن آن ارتکاب یافته نیز اعمال شود .
فسخ
هر یک از طرفها میتواند از طریق ارسال اطلاعیه کتبی به طرف دیگر از مجاری سیاسی (دیپلماتیک) این معاهده را فسخ نماید.
فسخ شش ماه پس از زمان دریافت اطلاعیه نافذ خواهد شد.
نسبت به درخواستهایی که قبل از این اطلاعیه کتبی یا در طول مدت اطلاعیه شش ماهه دریافت شود، طبق این معاهده رفتار خواهد شد.
برای گواهی مراتب بالا امضاکنندگان زیر که از سوی دولتهای مربوط خود بهطور مقتضی مجاز میباشند این معاهده را امضا نمودهاند. این معاهده در یک مقدمه و (33) ماده در برازیلیا در تاریخ 21 فروردین 1397 هجری شمسی مطابق با 1 آوریل 2018 میلادی، در دو نسخه به زبانهای فارسی، پرتغالی و انگلیسی تنظیم گردید که تمامی آنها دارای اعتبار یکسان میباشند. در صورت بروز هرگونه اختلاف در تفسیر، متن انگلیسی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
از طرف جمهوری اسلامی ایران - محمدجواد ظریف - وزیر امور خارجه از طرف جمهوری فدرال برزیل - آلویسیو نونس فریرا - وزیر امور خارجه
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و یک تبصره منضم به متن معاهده شامل مقدمه و سی و سه ماده در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ 1401/7/24 مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1401/9/16 از سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام، با تایید ماده واحده، بند (1) ماده (11) و مواد (19) و (29) معاهده، موافق با مصلحت نظام تشخیص داده شد.
رئیس مجلس شورای اسلامی - محمدباقر قالیباف