بنا به پیشنهاد شماره 11458 /140 مورخ 6 /6 /69 وزیر محترم آموزش و پرورش کلیات طرح جدید آموزش متوسطه کشور بشرح پیوست، تصویب و مقرر گردید این طرح و جزئیات آن ابتدا در شورای عالی برنامهریزی مورد بررسی قرار گرفته و آنگاه جهت تصویب نهائی طرح به شورای عالی ارائه گردد.
پیوست
مقدمه: برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور ایجاب مینماید تا با توجه به کمیت و کیفیت نیروی انسانی موجود در کلیه سطوح و نیازهای این برنامه، برای تامین نیروی انسانی مورد نیاز اقدام شود. گسترش علوم و فنون و تنوع رشتههای علمی و فنی و همچنین تغییرات وسیع تکنولوژی از یکسو و سرمایهگذاری برای توسعه و اجرای پروژههای زیربنائی کشور از سوی دیگر، نیازمند توجه عمیق و گسترده به امر آموزش و تربیت نیروی انسانی و اصلاح روشها و شیوههای تربیت نیروی انسانی در کلیه سطوح تخصصی است و گستردگی نیروی انسانی جوان کشور بر اهمیت توجه عمیق به این امر میافزاید. در چنین شرایطی آموزشهای متوسط نقش تعیینکنندهای در تامین نیروی انسانی برای تخصصهای سطوح میانی و ارتقاء کیفیت آموزشهای عالی بر عهده دارد. وضع موجود آموزشهای متوسطه به دلیل "فقدان ساختار متناسب در آموزشهای متوسطه برای پاسخگوئی به نیازهای کمی و کیفی جامعه، عدم تناسب رشتههای تحصیلی با علاقه و استعداد دانش آموزان، فقدان تنوع و انعطاف در ساختار آموزشهای متوسطه، فقدان زمینه برای گسترش و ارتقاء کیفیت و منزلت آموزشهای فنی و حرفهای، فقدان رابطه منطقی بین آموزشهای فنی و حرفهای و مهارتی کوتاه مدت با آموزشهای رسمی، عدم استفاده بهینه از امکانات جامعه و مراکز تولیدی و خدماتی برای گسترش آموزشهای فنی و حرفهای، عدم تناسب ساختار و سازمان اجرائی و مدیریت این آموزشها با اهداف آن و فقدان جاذبه برای جذب نیروی انسانی کارآمد بعنوان مدرسان، معلمان، مربیان و استادکاران دروس نظری، علمی وفنی و سرگردانی بخش قابل ملاحظهای از فارغ التحصیلان آموزشهای متوسطه که فرصت یا توانائی ورود به آموزشهای عالی را کسب ننمودهاند، و در عین حال فاقد کارآئی و توانائی لازم برای اشتغال در بخشهای تولیدی و خدماتی میباشند"، نمیتواند پاسخگوی نیازهای آتی کشور به نیروی انسانی کارآمد و توانا برای اجرای برنامههای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باشد. اصلاح نظام آموزش متوسطه برای رفع مشکلات مذکور و پاسخگوئی نیازهای آتی کشور امری فوری و ضروریست. طرح جدید آموزش متوسط برای رفع این اشکالات و پاسخگوئی به نیازهای گسترده برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور تنظیم گردیده است.
هدف فراهم آوردن شرایط و امکانات کافی برای ارتقاء کیفیت آموزشهای متوسطه (نظری و فنی و حرفهای) و توسعه کمی این آموزشها به تناسب نیازهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور و توجه به مقتضیات جغرافیائی مناطق برای توسعه مناطق کشور و رعایت تناسب بین محتوای آموزش و این نیازها و مقتضیان جنس و سن دانش آموزان با رعایت اصول ذیل. الف - ایجاد انعطاف بلحاظ سمتگیری اصلی آموزشهای متوسطه برای ادامه تحصیلات عالی در دانشگاهها و اشتغال مفید و برنامهریزی و انتخاب رشتههای تحصیلی بر حسب نیازهای کشور علاقه و استعداد افراد و انطباق با شرایط و امکانات محیط و اعمال تغییرات متناسب با پیشرفتهای علمی وفنی. ب - گسترش کمی و ارتقاء کیفیت و منزلت آموزشهای فنی و حرفهای ج - فراهم آوردن زمینه و شرایط مناسب برای استفاده بهینه از امکانات جامعه و محیط برای اجرای آموزشهای متوسطه و سازماندهی آموزشهای خارج از مدرسه و ارزشیابی و بکارگیری این آموختهها
اهداف تفصیلی و سطوح و رشتههای آموزشهای متوسطه با توجه به سیاستها و اهداف مندرج در طرح کلیات نظام آموزش و پرورش توسط وزارت آموزش و پرورش تهیه و تنظیم خواهد شد.
طول دوره آموزش متوسطه معادل سه سال میباشد و تعداد واحدهای درسی مورد نیاز برای اخذ دیپلم متوسطه 96 واحد به شرح ذیل است (هر واحد درسی نظری معادل دو ساعت در هر نیمسال یا یکساعت در طول یکسال تحصیلی و هر واحد درسی عملی معادل 4 ساعت در هر نیمسال و یا دو ساعت در طول ساعت تحصیلی است). الف - دروس مشترک: عبارتست از دروسی است که اطلاع از آنها برای ارتقاء بینش و دانش سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و علمی هر شهروند ایرانی ضرورت دارد میزان دروس مشترک حدود 48 واحد است که عمدتا در پایههای اول و دوم دوره متوسطه ارائه میشود. ب - دروس اصلی، عبارتست از دروسی است که دانش آموز با گذراندن آنها پایه علمی یا عملی مناسبی برای ادامه تحصیل در مراکز آموزش عالی یا ورود به بازار کار و اشتغال در هر یک از گرایشهای تحصیلی کسب مینماید. میزان دروس اصلی حدود 48 واحد است که حدود 16 واحد آن در پایههای اول و دوم و بقیه آن در پایه سوم ارائه میشود. ج – پودمانها یا دروس مهارت، عبارتست از مجموعه معنیداری از دروس علمی و عملی که ترکیب آنها به مهارت عملی فرد برای انجام کار مشخصی بیانجامد هر سطح از مهارت از ترکیب چند پودمان مهارت تشکیل میشود.
به منظور گسترش آموزشهای مهارتی و جذب و تشویق دانش آموزان بازمانده از تحصیل برای کسب مهارتهای مورد نیاز جامعه شاخه آموزشهای مهارتی با اعمال روشهای ذیل برنامهریزی میشود: الف - استفاده از امکانات جامعه و مراکز تولیدی و خدماتی کلیه بخشهای اقتصادی و یا مراکز آموزشی برای ارائه آموزشهای مذکور با تمهید مقررات و قوانین مورد نیاز برای انجام این امر ب - کلیه دانش آموزانی که حداقل 8 واحد از دروس اصلی پایه اول متوسطه را طی نموده باشند میتوانند با تغییر گرایش برای تکمیل مهارتهای مورد نیاز تا 32 واحد اقدام و گواهینامه مهارت درجه دو دریافت و یا با تکمیل مهارتهای مورد نیاز تا 48 واحد اقدام و گواهینامه مهارت درجه یک دریافت نمایند. ج - افرادی که پس از گذراندن 48 واحد از دروس یا پودمانهای مهارت متقاضی دریافت دیپلم متوسطه باشند میتوانند دروس مشترک را به میزان 48 واحد تکمیل و دیپلم متوسطه مهارت دریافت نمایند.
به کلیه فارغ التحصیلان دوره متوسطه گواهینامه پایان تحصیلات دوره متوسطه (دیپلم) اعطاء میشود ارزش این گواهینامه بلحاظ استخدامی همان دیپلم متوسطه است.
کلیه فارغ التحصیلان دیپلمه دوره سه ساله متوسطه میتوانند در آزمون سراسری مرحله اول برای ورود به دوره یکساله پیش دانشگاهی شرکت نمایند. به کسانی که دوره یکساله آموزش پیش دانشگاهی را با موفقیت طی نمایند گواهینامه مربوطه اعطاء میشود.
ظرفیت دوره یکساله پیش دانشگاهی با رعایت ظرفیت دانشگاهها و متناسب با آن تنظیم میشود.
کلیه افرادی که دارای گواهینامه پایان دوره پیش دانشگاهی میباشند میتوانند در آزمون ورودی مرحله دوم برای ورود به مراکز آموزش عالی اقدام نمایند. کسانی که در آزمون این مرحله پذیرفته نشوند در صورت تمایل برای شرکت مجدد در این آزمون ملزم به طی دورههای مهارت مطابق ماده 8 میباشند.
کسانی که در آزمون سراسری مرحله اول برای ورود به دوره یکساله پیش دانشگاهی پذیرفته نمیشوند در صورت تمایل برای شرکت مجدد در آزمون این دوره باید نسبت به طی یک دوره مهارت قابل قبول برای وزارت آموزش و پرورش و احراز صلاحیت تخصصی و عملی برای اشتغال اقدام نمایند.
فارغ التحصیلان دیپلمه آموزشهای فنی و حرفهای از طی دورههای مهارت آموزی مستثنی و شرکت مجدد آنان در آزمون سراسری مرحله اول برای ورود به دوره پیش دانشگاهی بلامانع است.
برنامهریزی درسی دوره پیش دانشگاهی با عنایت به کیفیت آموزشهای عالی و نیازهای دورههای دانشگاهی و همچنین برنامههای درسی دوره متوسطه توسط وزارت آموزش و پرورش و با همکاری وزارتین فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بر حسب مورد انجام میپذیرد. مسوولیت اجرای دوره آموزش پیش دانشگاهی با وزارت آموزش و پرورش است.
برنامهریزی آموزشی و درسی دوره سه ساله آموزش متوسطه و دوره یکساله پیش دانشگاهی به مقتضای امکانات و شرایط مناطق کشور به شیوه برنامه سالیانه و یا نیمسال (واحدی) و یا ترکیبی از شیوههای فوق میباشد.
به منظور تشویق دانش آموزان برای ورود به آموزشهای فنی و حرفهای و ارتقاء منزلت این آموزشها، فارغ التحصیلان دورههای آموزش فنی و حرفهای میتوانند بدون شرکت در کنکور سراسری مرحله اول بر اساس ضوابط خاص به دورههای دو ساله کاردانی آموزش فنی و حرفهای راه یابند. اعمال این شرایط برای فارغ التحصیلان دورههای متوسطه نظری که قصد ورود به مراکز تربیت معلم را دارند نیز مجاز است.
وزارت فرهنگ و آموزش عالی ترتیبی اتخاذ مینماید تا با طراحی و اجرای دورههای خاص آموزشهای علمی، کاربردی (تکنولوژی) زمینه ارتقاء فارغ التحصیلان دورههای آموزش فنی و حرفهای و کاردانی را تا سطوح کارشناسی ارشد و بالاتر فراهم آورد. برنامهها و شیوه اجرای این دورهها به تصویب شورای عالی برنامهریزی خواهد رسید.
به منظور ایجاد تسهیلات برای ارائه آموزشهای پاره وقت و تکمیل دروس اصلی یا مشترک، سازماندهی مناسب برای ارائه آموزشهای تکمیلی بصورت تک درس و اجرای آن توسط وزارت آموزش و پرورش یا بخشهای غیردولتی با نظارت این وزارت انجام میگیرد. این آموزشها میتوانند شامل کلیه دروس مشترک اصلی یا پودمانهای مهارت نیز باشد.
وزارتین آموزش و پرورش و کار و امور اجتماعی با همکاری یکدیگر نسبت به تنظیم مقررات و قوانین لازم برای اشتغال فارغ التحصیلان آموزشهای فنی و حرفهای و مهارتی مطابق با اهداف و سیاستهای برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور و اجرای مفاد تبصره 26 این برنامه اقدام مینمایند.
وزارت فرهنگ و آموزش عالی موظف است با تمهید مقدمات و برنامهریزی متناسب برای تربیت نیروی انسانی مورد نیاز طرح جدید آموزش متوسطه با هماهنگی وزارت آموزش و پرورش اقدام نماید.
وزارت آموزش و پرورش موظف است نسبت به تهیه قوانین و مقررات مناسب جهت سازماندهی، مدیریت، برنامهریزی و اجرای این طرح و ارائه آن به مراجع ذیربط اقدام نماید.
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی