تصویب عهدنامه اقامت و تجارت و بحر پیمائی منعقد بین دولت ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی

این قانون که مشتمل بر یک ماده و متن عهدنامه ضمیمه است در جلسه بیست و چهارم مهر ماه یک هزار و سیصد و چهارده به تصویب مجلس شورای‌ملی رسید.

رییس مجلس شورای ملی - حسن اسفندیاری

عهدنامه اقامت و تجارت و بحرپیمائی بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران از یکطرف . و کمیته اجرائیه مرکزی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از طرف دیگر. نظر باینکه مایلند شرایط مسافرت و توقف و اقامت اتباع ایران را در اتحاد‌جماهیر شوروی سوسیالیستی و اتباع اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی را در ایران تنظیم و همچنین عملیات اقتصادی و روابط تجارتی بین دو‌کشور را توسعه دهند تصمیم بانعقاد قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی نموده و برای این مقصود اختیارداران خود را بشرح ذیل معین نمودند: اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران. جناب ب.کاظمی وزیر امور خارجه و جناب اعلم رئیس کل تجارت. کمیته اجرائیه مرکزی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی. جناب ا. س چرنیخ سفیر فوق‌العاده و نماینده مختار اتحاد جماهیر شوروی در ایران. آقای مشتاک نماینده تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران. مشارالیهما بعد از ارائه اختیارنامه‌های خود که در کمال صحت و اعتبار بود در مقررات ذیل موافقت حاصل نمودند:

پروتکل اختتامیه در موقع امضای عهدنامه اقامت و تجارت و بحرپیمائی بین مملکتین خود امضاکنندکان در مقررات اضافی ذیل که جزء لایتجزای عهدنامه مذکور خواهد‌بود موافقت حاصل کردند. راجع بماده 4-1 - طرفین متعاهدین مزایای ناشیه از یک انحصاری دولتی و یا یک انحصار را که از طرف دولت ولو اینکه به اتباع یکی از طرفین متعاهدین داده شده‌باشد بر طبق ماده 4 عهدنامه اقامت و تجارت که امروز به امضاء رسیده است مطالبه ننماید. 2 - اتباع و اشخاص حقوقی یکی از طرفین متعاهدین که از دولت یا از مقامات دولتی طرف متعاهد دیگر تحصیل امتیازی بنماید حق نداشته باشند راجع بمقرراتی که در امتیازنامه پیش‌بینی شده است بیش از آنچه در امتیازنامه قید گردیده است بعنوان معامله دولت کامله‌الوداد مذکوره در عهدنامه‌توقعاتی بنمایند. راجع بماده 8 - مقرر است که چون بموجب قوانین جاریه موسسات تجارتی می‌توانند از بین همکاران خود نمایندکانی برای دفاع حقوق خود در‌محاکم ایران انتخاب نمایند موسسات اقتصادی شوروی نیز با اشکالاتی در این موضوع مواجه نخواهند شد. راجع بماده 9 - هر کاه ایران بنمایندگی تجارتی در اتحاد جماهیر شوروی دائر نمایند نمایندگی مزبور از همان حقوق و مزایائی بهره‌مند خواهد شد که‌در ایران بنمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی اعطاء شده یا در آتیه اعطاخواهد شد. حقوق نمایندگی مزبور در مورد اشتغال بمبادلات تجارتی بین مملکتی برقراری انحصار تجارت خارجی در ایران با حقوق نمایندگی تجارتی‌شوروی در ایران یکسان خواهد بود در صورتی که معاملات ناشیه از حقوق مزبور به موجب امر دولت ایران و بحساب او صورت بگیرد. راجع بماده 10 - مقرر است چون در اتحاد جماهیر شوروی انحصار تجارت خارجی برقرار است و مال‌التجاره‌هائیکه از خارج وارد می‌شوند فقط از طرف موسسات دولتی که حق خرید مال‌التجاره از طرف دولت به آن‌ها اعطاء شده است خریداری می‌شود بنابراین تجار ایرانی که با موسسات‌اقتصادی شوروی معامله مینمایند باید قبل از وارد کردن مال‌التجاره بخاک شوروی راجع بشرایط امر معامله جداکانه با موسسات مربوطه اقتصادی‌شوروی که حق معامله با ایران را دارند قرارهای لازم را بگذارند. راجع بماده 10 و 11 - موافقت حاصل است که مقصود از موسسات مختلط مذکوره در این عهدنامه شرکتهای ذیل می‌باشند. ایران سویت‌خلوپوک - ایران سویت‌نفط - ایران سویت‌ترانس روس ایران بانک شرکت کویرخوریان و ایران‌ریبا مواد عهدنامه راجعه بعملیات‌تجارتی فقط بشرکت هائی که مبادرت بصادرات یا واردات مینمایند شامل می‌گردد. شرکتهای ایران سویت خلوپوک - ایران سویت‌نفط - ایران سویت‌ترانس و روس ایران بانک این حق را برای خود محفوظ میدارند که بعملیات خود‌خاتمه داده و مبادرت بتسویه کارهای خود نمایند یا اینکه کاملا جنبه موسسه شوروی بودن را بخود بدهند در این صورت اخیر شرکت‌های مزبوره از‌مزایائیکه بموجب عهدنامه بموسسات اقتصادی شوروی اعطاء می‌گردد بهره‌مند خواهند بود. راجع بماده 12 - مدلول بند دوم ماده 12 بمال‌التجاره‌هائیکه تجار ایرانی وارد می‌کنند در عرض راه یعنی از سرحد تا مقصد و همچنین‌مال‌التجاره‌هائی که بطور ترانزیت از اتحاد جماهیر شوروی عبور مینمایند شامل می‌گردد. راجع بماده13-1 بین طرفین معهود است که آزادی ترانزیت مذکور در ماده 13 را نمیتوان شامل مال‌التجاره‌هائی نمود که ورود آن‌ها متقابله بخاک طرفین متعاهدین‌بموجب قوانین و نظامات مملکتی ممنوع است. آزادی ترانزیت در خاک جماهیر شوروی شامل سنطنین و سمن‌کنترا (درمنه) نیز نمیباشد. 2 - طرفین متعاهدین اظهار موافقت می‌کنند که در موقعیکه یکی از آن‌ها مایل باشد که بطور ترانزیت آزاد اسلحه و مهمات خود را که مبدء آن مملکت‌ثالثی می‌باشد از خاک طرف متعاهد دیگر حمل نمایند طرف متعاهد مزبور تقاضای راجع به این موضوع را با نهایت درجه مساعدت تلقی نموده و‌تسهیلات ممکنه را در این باب معمول بدارد. 3 - وارد کردن تریاک و مشتقات آن بخاک اتحاد جماهیر شوروی و همچنین صادر کردن آن‌ها از خاک شوروی بایران ممنوع می‌باشد و نظر باینکه عده از ممالک وارد کردن تریاک را بخاک خود جز نسبت بمقداری از تریاک و مشتقات آن که جواز ورودی مخصوصی برای آن اعطاء نشده باشد منع‌میکند دولت جماهیر شوروی ترانزیت تریاک و مشتقات آنرا که از ایران بمقصد چنین ممالکی حمل می‌شود اجازه خواهد داد مشروط بر اینکه‌اتحاد جماهیر شوروی از حمل آن‌ها مطلع بوده و اجازه‌نامه ورود در طهران بموسسه مربوطه شوروی ارائه گردد. بدیهی است از رد و قبول ممالک مقصد نسبت بمحمولات تریاک و مشتقات آن که از خاک دولت شوروی بطور ترانزیت حمل می‌شود مسئولیتی بر‌عهده جماهیر شوروی و موسسات آن وارد نخواهد بود. راجع بماده 14 - اتباع ممالک ثالثی که تبعه یکی از طرفین متعاهدین شده باشند و همچنین اتباع دولت سابق روسیه که تابعیت شوروی را تحصیل‌ننموده باشند جزو اتباعی که در ماده 15 ذکر شده است محسوب نمی‌شوند. راجع بماده 15-1 - مقررات بند 4 ماده (15) بهیچوجه بمقررات قرارداد راجع باستفاده از شیلات سواحل جنوبی بحر خزر که در اول اکتبر 1927 بین طرفین‌متعاهدین امضاء شده و همچنین طبعا بعملیات ایران ریبا لطمه وارد نمیاورد. 2 - طرفین متعاهدین متعهد می‌شوند بر طبق رسومات بین‌المللی و قوانین و نظامات محلی راجع باین قسمت هیچ‌گونه موانعی برای توقف کارکنان سفائن یکی از طرفین در ساحل بنادر طرف دیگر چه در موقع توقف کشتیها در بنادر و چه در لنگرگاه‌ها ایجاد ننمایند و همچنین از انجام اقدامات سفائن راجع بتحصیل ملزومات و آذوقه لازمه برای کارکنان کشتی و مسافرین مانع نشوند. این پروتکل در طهران بتاریخ 27 اوت 1935 در دو نسخه بزبان فرانسه تحریر یافت

مراسلات متعاطیه طهران 27 اوت 1935 آقای سفیر گبیر با کمال توقیر باستحضاران جناب میرساند که دولت ایران رضایت می‌دهد که بشرط معامله متقابله ترتیب ذیل را راجع بحمایت علائم تجارت مجری دارد. 1 - اشخاص حقوقی و طبیعی هر یک از طرفین که دارای موسسات صنعتی و تجارتی باشند در خاک طرف متعاهد دیگر از عین حمایتیکه اتباع و‌شرکتهای طرف مذکور نسبت بعلائم تجارت خود استفاده می‌کند بهره‌مند خواهند بود مشروط بر اینکه قوانین و نظامات مربوطه آن مملکت را نیز‌رعایت نمایند. 2 - طرفین متقابلا متعهد می‌شوند در مملکت خود در آتیه اسم تجارتی را که نزد آن‌ها بعنوان اسم نوع معینی از اجناس مصطلح شده باشد برسمیت نشناخته بثبت نرسانند. طرفین متقابلا یکدیگر را راجع بترتیب تصدیق امضاء اسنادی که بادارات ثبت علائم تجارتی داده می‌شود با معافیت از تصدیق قنسولگریها مطلع مینمایند. مفاد این مراسله شامل کلیه موسسات صنعتی و تجارتی خواهد بود اعم از اینکه موسسات مزبوره متعلق بتشکیلات دولتی یا ملی و یا باشخاص باشد. با تقدیم احترامات فائقه ب. کاظمی

جناب آقای 1. س. چرنیخ سفیر کبیر جماهیر شوروی .طهران. طهران 27 - اوت 1935 . آقای وزیر. با کمال توقیر وصول مراسله مورخه 27 اوت 1935 شما را راجع برضایت دولت ایران باجراء حمایت علائم تجارتی بشرط معامله متقابله بشرح ذیل اشعار میدارد: 1 - اشخاص حقوقی و طبیعی هر یک از طرفینکه دارای موسسات صنعتی و تجارتی باشند در خاک طرف متعاهد دیگر از عین حمایتی که اتباع و‌شرکت‌های طرف مذکور نسبت بعلائم تجارتی خود استفاده می‌کند بهره‌مند خواهند بود مشروط بر اینکه قوانین و نظامات مربوطه آنمملکت را نیز‌رعایت نمایند. 2 - طرفین متقابلا متعهد می‌شوند در مملکت خود در آتیه اسم تجارتی را که نزد آن‌ها بعنوان اسم نوع معینی از اجناس مصطلح شده باشد برسمیت شناخته بثبت نرساند. طرفین متقابلا یکدیگر را راجع بترتیب تصدیق امضای اسنادی که به ادارات ثبت علائم تجارتی داده می‌شود با معافیت از تصدیق قنسولگریها مطلع‌مینمایند. مفاد این مراسله شامل کلیه موسسات صنعتی و تجارتی خواهد بود اعم از اینکه موسسات مزبوره متعلق بتشکیلات دولتی یا ملی و یا باشخاص باشد. از مضمون مراسله فوق اتخاذ سند نموده و توقیرا باستحضار شما می‌رساند که دولت متبوع دوستدار نیز رضایت می‌دهد که راجع بحمایت علائم تجارتی مقررات فوق‌الذکر را مجری نماید. با تقدیم احترامات فائقه -ا. س. چرنیخ

جناب آقای کاظمی وزیر امور خارجه طهران طهران- 27 اوت 1935 آقای وزیر بنا به امر دولت خود با کمال توقیر باطلاع خاطر محترم می‌رساند که اتحاد جماهیر شوروی کلیه حقوق خود را نسبت بسفاین جنگی و تجارتی متعلقه به دولت سابق امپراطوری روسیه و همچنین نسبت بکشتی هائی که بر طبق احکام مربوطه بملی کردن ( ) کشتی‌های تجارتی که مال دولت شده‌اند و بدون رضایت دولت اتحاد جماهیر شوروی کشتی‌های مزبور را بخارجه برده و در آنجا فروخته و یا بنحوی از انحاء از مالکیت مقامات دولتی شوروی خود را خارج کرده باشند محفوظ میدارد. با تقدیم احترامات فائقه ا. چرنیخ طهران

جناب آقای ب. کاظمی وزیر امور خارجه طهران- 27 اوت 1935 آقای سفیر کبیر با کمال احترام خاطران جناب را مستحضر می‌سازم که دولت متبوعه دوستدار از مفاد اعلامیه مندرجه در یادداشت مورخه امروزان جناب راجع بحقی که دولت اتحاد جماهیر شوروی نسبت بسفاین جنگی و تجارتی که بدولت سابق امپراطوری روسیه متعلق بوده‌اند همچنین نسبت بسفائن که بر طبق احکام مربوطه بملی کردن کشتی‌های تجارتی مال دولت شده‌اند محفوظ میدارد اطلاع حاصل نمود. با تقدیم احترامات فائقه ب. کاظمی

جناب آقای ا. چرنیخ سفیر کبیر اتحاد جماهیر شوروی طهران- 27 اوت 1935 آقای وزیر با کمال توقیر مراتب ذیل را باستحضار جنابعالی می‌رساند: نظر باینکه بحر خزر که دولتین آنرا یک دریای ایرانی و شوروی محسوب می‌دارند برای طرفین اهمیت خاصی دارد لذا مقرر است که دولتین اقدامات لازمه بعمل آورند تا اتباع ممالک ثالثی که در بنادر دریای مزبور در خدمت آن‌ها می‌باشند توقف خود را در این بنادر مصرف به مقاصدی ننمایند که از‌حدود مشاغل محوله بانها تجاوز نماید. با تقدیم... ا. چرنیخ

جناب آقای ب. کاظمی وزیر امور خارجه طهران. طهران- بتاریخ 27 اوت 1935 آقای سفیر کبیر با کمال توقیر وصول مراسله مورخه 27 اوت 1935 آن جناب را که مضمون آن بقرار ذیل است باطلاع خاطر محترم میرساند. نظر باینکه بحر خزر که دولتین آنرا یک دریای ایرانی و شوروی محسوب می‌دارند برای طرفین اهمیت خاصی دارد لذا مقرر است که دولتین اقدامات‌لازمه بعمل آورند تا اتباع ممالک ثالثی که در بنادر دریای مزبور در خدمت آن‌ها می‌باشند توقف خود را در این بنادر مصرف بمقاصدی ننمایند که از‌حدود مشاغل محوله به آن‌ها تجاوز نماید. از مضمون مراسله فوق اتخاذ سند می‌نماید. با تقدیم.... ب. کاظمی

جناب آقای ا. س. چرنیخ سفیر کبیر.... طهران طهران 27 – اوت 1935 آقای سفیر کبیر راجع بگرفتن مالیات از نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران موافقت شد که از معاملات صادراتی و وارداتی نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران (باستثنای اجناس ترانزیتی و اجناسی که پس از ورود بایران ممکن است مجددا از ایران خارج بشوند) بطور مقاطعه مالیات اخذ می‌شود باین ترتیب که میزان معاملات صادراتی نمایندگی تجارتی از روی سیف بنادر ایران یا تحویل سرحد معین خواهد شد و میزان معاملات وارداتی از روی ارقام فوب بنادر ایران یا تحویل سرحد معین خواهد گشت. مبلغیکه باید مالیات از آن گرفته شود معادل 8% معاملات فوق‌الذکر نمایندگی تجارتی خواهد بود. از مبلغ مقطوعی که فوقا ذکر شد بر طبق قوانین ایران راجع بمالیات بر عایدات مالیات گرفته شده و هیچ‌گونه مالیات مستقیم دیگری از معاملات‌نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران گرفته نمیشود. نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران همه‌ساله کتبا وزارت مالیه ایران را از معاملات سالیانه خود از حیث واردات و صادرات در تجارت با‌ایران مطلع کرده و بدون مراجعه به دفاتر و اسناد نمایندگی تجارتی از روی این حساب مالیات پرداخته خواهد شد. با تقدیم احترامات .... ب. کاظمی

جناب آقای.... سفیر کبیر شوروی طهران طهران بتاریخ 27- اوت 1935 آقای وزیر با کمال توقیر وصول مراسله مورخه 27 اوت 1935 آن جنابرا که بمضمون ذیل است: راجع بگرفتن مالیات از نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران موافقت شد که از معاملات صادراتی و وارداتی نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران (باستثنای اجناس ترانزیتی و اجناسی که پس از ورود بایران ممکن است مجددا از ایران خارج بشوند) بطور مقاطعه مالیات اخذ می‌شود به این ترتیب که میزان معاملات صادراتی نمایندگی تجارتی از روی سیف بنادر ایران یا تحویل سرحد معین خواهد شد و میزان معاملات وارداتی از روی ارقام فوب بنادر ایران یا تحویل سرحد معین خواهد گشت. مبلغیکه باید مالیات از آن گرفته شود معادل 8% معاملات فوق‌الذکر نمایندگی تجارتی خواهد بود. از مبلغ مقطوعی که فوقا ذکر شده بر طبق قوانین ایران راجع بمالیات بر عایدات گرفته شده و هیچ‌گونه مالیات مستقیم دیگری از معاملات‌نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران گرفته نمیشود. نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران همه‌ساله کتبا وزارتمالیه ایران را از معاملات سالیانه خود از حیث واردات و صادرات در تجارت با‌ایران مطلع کرده و بدون مراجعه بدفاتر و اسناد نمایندگی تجارتی از روی این حساب مالیات پرداخته خواهد شد باطلاع عالی میرساند از مضمون مراسله فوق اتخاذ سند مینماید. ا. چرنیخ

فهرست مال التجاره‌های شوروی که مطابق ماده (10) قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی منعقد (4 شهریور 314 مطابق 27 اوت 1935) در مدت سال اقتصادی 1314-1315 به ایران وارد می‌شود. نمره سهمیه شرح مبلغ کل کنتنژان در سال اقتصادی 1314-1315 بریال سهمیه اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مقدار سهمیه شوروی بریال پورسانتاژ شوروی 1- آبهای معدنی 326000 150000 47 2- قطعات یدکی اتومبیل 21000000 1000000 5 3- اتومبیلهای سیاحی و کامیون 55000000 5000000 10 8- بند شلوار و غیره 1100000 100000 10 9- بنزین 3000000 3000000 100 11- پارچه‌های پشم خالص و غیره 25500000 500000 2 14- تلفون و رادیو و اشیاء یدکی آن‌ها 1250000 250000 20 18- چراغ و اشیاء یدکی 2600000 100000 4 21- مکرر(ب) چوب آلات 700000 500000 72 23- چینی آلات 4200000 3000000 72 24- کلیشه و حروف چاپ 390000 250000 65 25- خرازی و لوازم خانه 10500000 500000 5 26- دواجات 15700000 1300000 9 28- لاستیک داخلی و خارجی 39200000 700000 2 29- رنگای خشک 3770000 250000 7 30- رنگهای روغنی و ورنی‌های مایع بدون الکل 1130000 250000 23 34- رزین‌های (سقز) و غیره 700000 500000 72 36- لوازم سینماتوگرافی و عکاسی 2680000 300000 12 39- شیشه آلات 11200000 7000000 63 43- قطران و سایر مشتقات از نفط 1550000 6550000 100 47- رزین آلات کائوچو 1700000 200000 12 48- کاغذ چاپ 18000000 3000000 17 49- کاغذ نقاشی و مقوا و غیره 8500000 500000 6 52- کتاب و سایر مطبوعات 2825000 25000 1 54- کلاه اروپائی 6500000 1500000 24 55- گالش 3160000 2500000 80 57- کریس و روغن اتومبیل و سایر روغنهای نباتی 7000000 2500000 36 58- گیاه – تخم پنبه 395000 150000 38 60- لوازم آرایش 2850000 25000 9 61- لوازم الکتریک 8750000 1000000 12 62- لوازم تحریر 3400000 200000 6 63- مازوت 600000 600000 100 63- مکرر مازوج و سایر مستخرجات مربوط بدباغی 3000000 1000000 34 64- ماشین آلات و ابزار و آلات 98360000 4000000 15 65- مشمع 1050000 350000 34 66- مواد شیمیائی 9500000 500000 6 70- نخ خیاطی 7580000 4500000 60 71- نفط سفید (کرولین) 7500000 7500000 100 72- نفط سیاه (پترول) 600000 600000 100 76- یراق ولولا 12000000 3000000 25