موافقتنامه مربوط به حاکمیت بر جزایر فارسی و العربی و تحدید حدود فلات قاره بین ایران و عربستان سعودی مشتمل بر یک مقدمه و پنج ماده و دو نامه ضمیمه و یک نقشه که در تاریخ دوم آبانماه 1347 برابر با 24 اکتبر 1968 بین نمایندگان مختار دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی عربستان سعودی در تهران بامضاء رسیده است تصویب و اجازه مبادله اسناد تصویب آن داده میشود.
قانون فوق مشتمل بر یک ماده و موافقتنامه ضمیمه آن که در تاریخ روز شنبه یازدهم آبانماه 1347 بتصویب مجلس سنا رسیده بود در جلسه روزیکشنبه نوزدهم آبان ماه یکهزار و سیصد و چهل و هفت شمسی مورد تصویب مجلس شورای ملی قرار گرفت.
رئیس مجلس شورای ملی - عبدالله ریاضی
موافقتنامه مربوط به حاکمیت بر جزایر فارسی و العربی و تحدید حدود فلات قاره بین ایران و عربستان سعودی
دولت شاهنشاهی ایران بنمایندگی جناب آقای دکتر منوچهر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران از یک طرف و دولتپادشاهی عربستان سعودی بنمایندگی جناب آقای شیخ احمد زکی یمانی وزیر نفت و منابع معدنی از طرف دیگر: نظر به تمایلی که بحل و فصل اختلاف فیمابین درباره حق حاکمیت بر جزایر فارسی و العربی دارند و نظر به تمایلی که همچنین به تعیین خط مرزی جداکننده نواحی تحتالبحری مربوطه که هر یک از طرفین نسبت بآن بموجب قوانین بینالمللی دارای حقوق حاکمیت میباشد - بطریق دقیق و عادلانه دارند. علیهذا با توجه باصول قانونی و شرایط خاص - و بعد از مبادله اختیارنامهها بشرح زیر توافق نمودند:
طرفین متقابلا حق حاکمیت ایران را بر جزیره فارسی و حق حاکمیت عربستان سعودی را بر جزیرهالعربی برسمیت میشناسند. هر یک ازجزایر دارای کمربندی از دریای ساحلی بعرض دوازده میل دریائی از حد پست ترین خط جزر از هر یک از جزایر مذکور خواهد بود. در ناحیهای که کمربندهای مزبور تداخل مینمایند یک خط مرزی که دریای ساحلی دو جزیره را جدا نموده و در تمام طول خود از حد پستترین جزرهر یک از دو جزیره بفاصله مساوی باشد، ترسیم خواهد گردید.
خط مرزی که نواحی تحتالبحری متعلق بایران را از نواحی تحتالبحری متعلق به عربستان سعودی جدا مینماید خطی خواهد بود که ذیلا مقرر گردیده است. طرفین متقابلا حق حاکمیت یکدیگر را نسبت به کف وزیر کف نواحی تحتالبحری در سمت مربوطه خط مرزی، جهت انجام عملیات اکتشافی وبهرهبرداری از منابع طبیعی آن ناحیه، برسمیت میشناسند.
خط مرزی مذکور در ماده 2 باین شرح خواهد بود: الف - جز در مجاورت جزایر فارسی و العربی، خط مرزی مورد بحث بوسیله خطوط مستقیم بین نقاط زیر که طول و عرض جغرافیائی هر یک ذیلا تصریح شده تعیین میگردد: نقطه طول شمالی طول شرقی درجه دقیقه ثانیه درجه دقیقه ثانیه 1 27 و 10 و 00 50 و 54 و 00 2 27 و 18 و 05 50 و 45 و 05 3 27 و 26 و 05 50 و 37 و 00 4 27 و 56 و 05 50 و 17 و 05 5 28 و 08 و 05 50 و 06 و 05 6 28 و 17 و 06 49 و 56 و 02 7 28 و 21 و 00 49 و 50 و 09 8 28 و 24 و 07 49 و 47 و 08 9 28 و 24 و 04 49 و 47 و 04 10 28 و 27 و 09 49 و 42 و 00 11 28 و 34 و 08 49 و 39 و 07 12 28 و 37 و 02 49 و 36 و 02 13 28 و 40 و 09 49 و 33 و 05 14 28 و 41 و 03 49 و 34 و 03 ب - در مجاورت جزایر فارسی و العربی خطی بشرح زیر ترسیم خواهد شد: در نقطهای که خط مذکور در بند (الف) حد کمربند دریای ساحلی اطراف جزیره فارسی را قطع مینماید، خط مرزی بر روی حد کمربند مزبور در طرف مقابل عربستان سعودی ادامه خواهد یافت تا با خط مرزی مذکور در ماده یک که دریای ساحلی جزایر فارسی و العربی را جدا مینماید تلاقی کند و ازآنجا بر روی خط مزبور بسمت شرق ادامه خواهد یافت تا حد کمربند دریای ساحلی اطراف جزیرهالعربی را قطع کند و از آن پس بر روی حد کمربندمزبور در طرف مقابل ایران ادامه خواهد یافت تا مجددا خط مرزی مشروحه در بند (الف) را قطع نماید. نقشه تهیه شده توسط هیئت نقشهبرداری رسته مهندسی ارتش آمریکا که در تاریخ 1966 تنظیم گردیده بعنوان مبنای اندازهگیری مختصات مشروحهفوق مورد استفاده قرارگرفته و خواهد گرفت و خط مرزی در نسخه ممضی از نقشه مزبور نشان داده شده و ضمیمه این موافقتنامه میباشد.
هر یک از طرفین موافقت مینماید که در داخل منطقهای بعرض پانصد متر از خط مرزی مشروحه در ماده 3 و در امتداد خط مزبور در نواحی تحتالبحری سمت مربوطه او عملیات حفاری نفتی راسا و یا بوسیله مقامات مجاز از طرف او انجام نگیرد منطقه مذکور از خط مرزی نامبرده اندازهگیریخواهد شد.
این موافقتنامه در دو نسخه بزبانهای فارسی و عربی تنظیم گردیده و هر دو متن متساویا معتبر است. ترجمه انگلیسی این موافقتنامه نیز بهامضای طرفین رسیده و ضمیمه میباشد. این موافقتنامه از تاریخ مبادله اسناد تصویب که در اسرع وقت ممکنه در جده انجام خواهد گرفت لازمالاجرا خواهد شد. بنا بمراتب - نمایندگان نامبرده در فوق که از طرف دولتهای متبوع خود دارای اختیار کافی میباشند این موافقتنامه را امضاء نمودند بتاریخ دوم آبان یکهزار و سیصد و چهل و هفت مطابق با دوم شعبان 1388 و برابر 24 اکتبر 1968 در تهران امضاء گردید. از طرف دولت شاهنشاهی ایران دکتر منوچهر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران از طرف دولت پادشاهی عربستان سعودی شیخ احمد زکییمانی وزیر نفت و منابع معدنی عربستان سعودی
تهران - 24 اکتبر 1968 عالیجناب عطف به موافقتنامه مرزی فلات قاره که بتاریخ امروز بوسیله ما بنمایندگی از طرف دولتین متبوعه خود امضاء گردیده است و (از این پس موافقتنامه نامیده خواهد شد) افتخار دارد ترتیبات فنی زیر را بمنظور تسهیل تعیین موقعیتهای جغرافیائی در نواحی دریائی فریدون، مرجان پیشنهاد نماید: هرچه زودتر پس از لازمالاجرا شدن موافقتنامه مزبور کمیسیون فنی مشترکی مرکب از چهار عضو کارشناس که هر یک از دولتین دو نفر از آنان را تعیینمینمایند تشکیل خواهد گردید. این کمیسیون عهدهدار وظیفه تعیین موقعیتهای مورد توافق در محلهای دریائی زیر که در حال حاضر علائم بارزمختلفی بر روی آنها موجود است، با ذکر طول و عرض جغرافیائی بموجب نقشه ضمیمه موافقتنامه خواهد بود. در طرف ایران. 1 - موقعیت چاه معروف به شماره 3 فریدون. 2 - موقعیت چاه معروف بشماره 2 فریدون. در طرف عربستان سعودی 3 - موقعیت چاه معروف بشماره 7 فریدون و یا در صورتیکه علائم بارز در موقعیت این چاه وجود نداشته باشد، موقعیت چاه معروف بشماره(1) مرجان تفاهم حاصل است هرگاه چاه جدیدی در طرف عربستان سعودی حفر و بر روی آن علائم بارزی نصب گردد و چاه مزبور بطور مناسبی نزدیک بخط مرزی باشد - چنین چاهی نیز جزء نقاط مورد مراجعه منظور خواهد شد بطوریکه جمعا چهار نقطه مورد مراجعه موجود باشد. موقعیت این نقاط که بوسیله کمیسیون فنی مشترک مشخص میگردد چنانچه ظرف مدت یکماه پس از تقدیم گزارش کمیسیون فنی مزبور که درتاریخ واحدی بهر دو دولت تسلیم خواهد گردید از طرف هیچیک از دو دولت مورد اعتراض قرار نگیرد قطعی تلقی خواهد شد. از آن پس برای کلیه مقاصد ناشی از این موافقتنامه موقعیتهای مربوط به عملیات نفتی- که در ناحیه مرجان، فریدون بموجب اجازه هر یک ازدولتین اجرا شود - با مراجعه به نقاط مذکور و بر طبق اصول متداول نقشهبرداری تعیین خواهد شد. چنانچه پیشنهاد فوق مورد قبول آنجناب باشد - این نامه و پاسخ آنجناب دائر بموافقت در این باره بمنزله توافق بین دولتهای متبوعه تلقی خواهدشد و از تاریخ اعتبار موافقتنامه لازمالاجراء خواهد بود. با تجدید احترامات فائقه شیخ احمد زکییمانی وزیر نفت و منابع معدنی جناب آقای دکتر منوچهر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران تهران - 24 اکتبر 1968 عالیجناب افتخار دارم وصول نامه جنابعالی را که عینا در زیر نقل میشود اعلام نمایم تهران - 24 اکتبر 1968 عالیجناب عطف بموافقتنامه مرزی فلات قاره که بتاریخ امروز بوسیله ما بنمایندگی از طرف دولتین متبوعه خود امضاء گردیده است و (از این پس موافقتنامه نامیده خواهد شد) افتخار دارد ترتیبات فنی زیر را بمنظور تسهیل تعیین موقعیتهای جغرافیائی در نواحی دریائی فریدون، مرجان پیشنهاد نماید: هرچه زودتر پس از لازمالاجرا شدن موافقتنامه مزبور - کمیسیون فنی مشترکی مرکب از چهار عضو کارشناس که هر یک از دولتین دو نفر از آنان راتعیین مینمایند تشکیل خواهد گردید. این کمیسیون عهدهدار وظیفه تعیین موقعیتهای مورد توافق در محلهای دریائی زیر که در حال حاضر علائم بارزمختلفی بر روی آنها موجود است - با ذکر طول و عرض جغرافیائی بموجب نقشه ضمیمه موافقتنامه خواهد بود. در طرف ایران 1 - موقعیت چاه معروف بشماره 3 فریدون. 2 - موقعیت چاه معروف بشماره 2 فریدون. در طرف عربستان سعودی 3 - موقعیت چاه معروف بشماره 7 فریدون و یا در صورتیکه علائم بارز در موقعیت این چاه وجود نداشته باشد - موقعیت چاه معروف بشماره(1) مرجان تفاهم حاصل است هرگاه چاه جدیدی در طرف عربستان سعودی حفر و بر روی آن علائم بارزی نصب گردد و چاه مزبور بطور مناسبی نزدیک بخط مرزی باشد - چنین چاهی نیز جزء نقاط مورد مراجعه منظور خواهد شد بطوری که جمعا چهار نقطه مورد مراجعه موجود باشد. موقعیت این نقاط که بوسیله کمیسیون فنی مشترک مشخص میگردد چنانچه ظرف مدت یکماه پس از تقدیم گزارش کمیسیون فنی مزبور که درتاریخ واحدی بهر دو دولت تسلیم خواهد گردید از طرف هیچیک از دو دولت مورد اعتراض قرار نگیرد - قطعی تلقی خواهد شد. از آن پس برای کلیه مقاصد ناشی از این موافقتنامه موقعیتهای مربوط بعملیات نفتی که در ناحیه مرجان، فریدون بموجب اجازه هر یک ازدولتین اجرا شود - با مراجعه بنقاط مذکور و بر طبق اصول متداول نقشهبرداری تعیین خواهد شد چنانچه پیشنهاد فوق مورد قبول آنجناب باشد - این نامه و پاسخ آنجناب دائر بموافقت در این باره بمنزله توافق بین دولتهای متبوعه تلقی خواهد شد و از تاریخ اعتبار موافقتنامه لازمالاجرا خواهد بود. با تجدید احترامات فائقه شیخ احمد زکییمانی وزیر نفت و منابع معدنی جناب آقای دکتر منوچهر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران بسیار خوشوقتم باطلاع جنابعالی برسانم که مفاد نامه آن جناب که متن آن عینا در فوق نقل شده مورد موافقت دولت اینجانب قرار دارد و نامه آنجناب و پاسخ حاضر بمنزله توافق بین دولتهای متبوعه ما در این خصوص تلقی خواهد شد و از تاریخ اعتبار موافقتنامه لازمالاجرا خواهد بود. با تجدید احترامات فائقه - دکتر منوچهر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران جناب آقای شیخ احمد زکییمانی وزیر نفت و منابع معدنی عربستان سعودی
تهران - 24 اکتبر 1968 عالیجناب عطف بموافقتنامه مرزی فلات قاره که بوسیله ما بتاریخ امروز بنمایندگی از طرف دولتین متبوعه خود امضاء گردیده است افتخار دارم بمنظوراجرای موثرتر این موافقتنامه (که از این پس «موافقتنامه» نامیده خواهد شد) موارد تفاهم زیر را پیشنهاد نمایم: الف - عملیات حفاری نفتی که انجام آن بموجب ماده 4 موافقتنامه در ناحیه مشروحه در ماده مذکور ممنوع اعلام گردیده است (از این پس «ناحیهممنوعه» نامیده خواهد شد) شامل عملیات بهرهبرداری مستقیم از این ناحیه ممنوعه و همچنین شامل کلیه عملیات حفاری که ممکن است در ناحیهممنوعه از تاسیسات منصوبه در خارج ناحیه ممنوعه انجام شود - خواهد بود. اصطلاح «عملیات حفاری نفتی» بطوریکه در ماده 4 موافقتنامه بکار رفته است ناظر بر حفاری برای نفت و یا گاز خواهد بود: دولتین متبوعه ما اطمینان حاصل خواهند نمود که چاههای حفر شده در مجاورت بلافصل ناحیه ممنوعه چاههای عمودی باشد. معهذا هرگاه جلوگیریاز انحراف چاه از لحاظ فنی و با صرف هزینه معقولی اجتنابپذیر نباشد چنین انحرافی تخطی از موافقتنامه تلقی نخواهد شد -مشروط بر آنکه از لحاظروش صحیح حفاری این انحراف بمیزان حداقل بوده و بعلاوه طرف مربوطه از چنین انحرافی قصد تخلف از مقررات مندرج در موافقتنامه و نامهحاضر را نداشته باشد. چنانچه دولتین متبوعه ما توافق نمایند که تزریق گاز و یا حفاری یک چاه مشاهداتی از لحاظ فنی برای مخزن فریدون،مرجان مفید و مناسب است- دولتین متبوعه ما نسبت به موقعیت و انجام حفاری چاهها و عملیات آنها در ناحیه ممنوعه منحصرا بمنظور معینه در این بند توافق خواهند نمود مشروط بر آنکه چاههائی که حفر خواهد شد مستقیما توسط هر یک از دولتین یا عامل مجاز هر یک در طرف مربوطه ناحیه ممنوعه خود و تحتشرایط و مقررات مورد توافق دو دولت انجام گردد. ب - دولتین متبوعه ما مستقیما یا از طریق عاملین مجاز خود کلیه اطلاعاتی را که ضمن حفاری چاههای واقعه تا فاصله دو کیلومتری خط مرزی درباره اندازهگیری انحراف چاهها تحصیل میگردد - با یکدیگر مبادله خواهند نمود. مبادله اطلاعات مذکور بر اساس متقابل و بطور مداوم انجام خواهدگرفت. ج - هر یک از دولتین اطمینان حاصل خواهند نمود که شرکتهای عامل مجاز از طرف هر یک از آنان بانجام عملیاتی مبادرت نخواهند نمود که احیانا بعلت مغایرت با اصول حفاظت فنی طبق روشهای صحیح متداول در صنعت نفت - برای مخازن نفت و گاز در ناحیه فریدون مرجان زیان بخش تلقیگردد. این نامه و پاسخ آن جناب در این باره بمنزله توافقی بین دولتهای متبوعه ما تلقی خواهد شد و از تاریخ اعتبار موافقتنامه لازمالاجراء خواهد بود. با تجدید احترامات فائقه شیخ احمد زکییمانی وزیر نفت و منابع معدنی جناب آقای دکتر منوچهر اقبال رئیس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران تهران - 24 اکتبر 1968 عالیجناب افتخار دارم وصول نامه جنابعالی را که عینا در زیر نقل میشود اعلام نمایم. تهران - 24 اکتبر 1968 عالیجناب عطف بموافقتنامه مرزی فلات قاره که بوسیله ما بتاریخ امروز بنمایندگی از طرف دولتین متبوعه خود امضاء گردیده است - افتخار دارم بمنظوراجرای موثرتر این موافقتنامه (که از این پس «موافقتنامه» نامیده خواهد شد) موارد تفاهم زیر را پیشنهاد نمایم: الف - عملیات حفاری نفتی که انجام آن بموجب ماده 4 موافقتنامه در ناحیه مشروحه در ماده مذکور ممنوع اعلام گردیده است (از این پس «ناحیهممنوعه» نامیده خواهد شد) شامل عملیات بهرهبرداری مستقیم از این ناحیه ممنوعه و همچنین شامل کلیه عملیات حفاری که ممکن است در ناحیهممنوعه از تاسیسات منصوبه در خارج ناحیه ممنوعه انجام شود - خواهد بود. اصطلاح «عملیات حفاری نفتی» بطوریکه در ماده 4 موافقتنامه بکار رفته است - ناظر بر حفاری برای نفت و یا گاز خواهد بود: دولتین متبوعه ما اطمینان حاصل خواهند نمود که چاههای حفر شده در مجاورت بلافصل ناحیه ممنوعه چاههای عمودی باشد معهذا هرگاه جلوگیریاز انحراف چاه از لحاظ فنی و با صرف هزینه معقولی اجتنابپذیر نباشد چنین انحرافی تخطی از موافقتنامه تلقی نخواهد شد مشروط بر آنکه از لحاظ روش صحیح حفاری این انحراف بمیزان حداقل بوده و بعلاوه طرف مربوطه از چنین انحرافی قصد تخلف از مقررات مندرج در موافقتنامه و نامهحاضر را نداشته باشد. چنانچه دولتین متبوعه ما توافق نمایند که تزریق گاز و یا حفاری یک چاه مشاهداتی از لحاظ فنی برای مخزن فریدون، مرجان مفید و مناسب است- دولتین متبوعه ما نسبت بموقعیت و انجام حفاری چاهها و عملیات آنها در ناحیه ممنوعه منحصرا بمنظور معینه در این بند توافق خواهند نمود- مشروط بر آنکه چاههائی که حفر خواهد شد مستقیما توسط هر یک از دولتین یا عامل مجاز هر یک در طرف مربوطه ناحیه ممنوغه [ممنوعه] خود و تحتشرایط و مقررات مورد توافق دو دولت انجام گردد. ب - دولتین متبوعه ما مستقیما یا از طریق عاملین مجاز خود کلیه اطلاعاتی را که ضمن حفاری چاههای واقعه تا فاصله دو کیلومتری خط مرزی درباره اندازهگیری انحراف چاهها تحصیل میگردد - با یکدیگر مبادله خواهند نمود. مبادله اطلاعات مذکور بر اساس متقابل و بطور مداوم انجام خواهد گرفت. ج - هر یک از دولتین اطمینان حاصل خواهند نمود که شرکتهای عامل مجاز از طرف هر یک از آنان - بانجام عملیاتی مبادرت نخواهند نمود که احیانا بعلت مغایرت با اصول حفاظت فنی طبق روشهای صحیح متداول در صنعت نفت - برای مخازن نفت و گاز در ناحیه فریدون،مرجان زیانبخش تلقی گردد. این نامه و پاسخ آن جناب در این باره بمنزله توافقی بین دولتهای متبوعه ما تلقی خواهد شد و از تاریخ اعتبار موافقتنامه لازمالاجراء خواهد بود. با تجدید احترامات فائقه شیخ احمد زکییمانی وزیر نفت و منابع معدنی جناب آقای دکتر منوچهر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران بسیار خوشوقتم باطلاع جنابعالی برسانم که مفاد نامه آن جناب که متن آن عینا در فوق نقل شده مورد موافقت دولت اینجانب قرار دارد و نامه آنجناب و پاسخ حاضر بمنزله توافق بین دولتهای متبوعه ما در این خصوص تلقی خواهد شد و از تاریخ اعتبار موافقتنامه لازمالاجرا خواهد بود. با تجدید احترامات فائقه جناب آقای شیخ احمد زکی یمانی وزیر نفت و منابع معدنی عربستان سعودی دکتر منوچهر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران -موافقتنامه فوق مشتمل بر یک مقدمه و پنج ماده و دو نامه متبادله و یک نقشه منضم بقانون موافقتنامه حاکمیت بر جزایر فارسی و العربی و تحدیدحدود فلات قاره بین ایران و عربستان سعودی است. رئیس مجلس شورایملی - عبدالله ریاضی