قانون الحاق ایران به کنوانسیون عبور و مرور در جاده‌ها و کنوانسیون مربوط به علایم راهها

«قوانین داخلی»هر طرف متعاهد عبارت است از کلیه قوانین و مقررات ملی و محلی قابل اجرا در قلمرو طرف متعاهد مذکور.

گامی یک وسیله نقلیه در قلمرو یک دولت در ترافیک بین‌المللی قرار دارد که‌داری شرایط زیر باشد: (1) - متعلق به یک شخصی حقیقی و یا حقوقی بوده که در خارج از سرزمین آن دولت اقامت داشته باشد. (2) - در سرزمین آن دولت به ثبت نرسیده باشد. (3) - بصورت واردات موقت داخل سرزمین آن دولت شده باشد. به هر حال دولت عضو می‌تواند وسیله نقلیه‌ای که بیش از یکسال بدون انقطاع قابل توجه در سرزمینش باقی مانده باشد «در ترافیک بین‌المللی» نداند مدت انقطاع توسط دولت مورد بحث تعیین خواهد شد. وسایل نقلیه مرکب هنگامی «در ترافیک بین‌المللی» خواهد بود که حداقل یکی از وسایل‌متشکله آن واجد شرایط بالا باشد.

«منطقه مسکونی» عبارت از منطقه‌ایست که دارای تابلوهای ورود و خروج بوده و یا در غیر اینصورت طبق قوانین محلی تعریف شده‌اند.

«راه» عبارتست از تمامی سطح خیابان - جاده کوچه و کلیه معابری که برای عبور و مرور عموم باز است.

«سواره‌رو» عبارت از قسمتی از راه است که معمولا برای ترافیک وسایط نقلیه مورد استفاده قرار می‌گیرد. یک راه ممکن است شامل چندین‌سواره‌رو باشد که بوسیله باند جداکننده و یا اختلاف سطح کاملا از هم مجزا باشند.

در «سواره‌رو» که یک یا چند گذرگاه برای استفاده وسائط نقلیه معینی تعبیه شد «حاشیه سواره‌رو» برای سایر استفاده‌کنندگان از راه عبارت از‌باقیمانده اضافی سواره‌رو.

« گذرگاه» عبارت است از تقسیمات طولی که سواره‌رو بدان تقسیم گردیده و عرض آن برای عبور یک ردیف وسائط نقلیه موتوری غیر از‌موتورسیکلت کافی باشد اعم از اینکه بوسیله خط‌کشی طولی راه مشخص شده یا نشده باشد.

«تقاطع» عبارت است از چهار راه و انشعاب راههای هم سطح مشتمل بر فضای بازی که از تشکیل این چهار راه یا انشعاب راهها بوجود آمده.

«شاهراه» عبارت از راهی است که اختصاصا برای ترافیک وسائط نقلیه موتوری ساخته شده و با ملاک مجاور خود راه پیدا نمیکند و دارای‌خصوصیات زیر است : (1) جز در مناطق خاص و یا در موارد موقتی دارای قسمتهای «سواره‌رو» دوطرفه باشد که توسط باند مجزاکننده و یا استثنائا با وسایل دیگری از یکدیگر‌جدا شده‌اند. (2) با هیچ راه یا راه‌آهن و یا خط تراموای و یا راه پیاده‌رو در یک سطح تقاطع نکند. (3) مخصوصا بعنوان شاهراه علامت‌گذاری شده باشد.

ایستادن و توقف وسیله نقلیه : (1 («ایستادن» عبارتست از توقف وسیله نقلیه بمدت کوتاه برای پیاده و سوار کردن مسافر یا بارگیری و تخلیه بار. (2) - «توقف» عبارت است از ایستادن وسیله نقلیه بمدت نسبتا طولانی یا بجز در مواردیکه بمنظور اجتناب از تصادم یا برخورد با مانع با رعایت‌مقررات راهنمائی و رانندگی که مدت ایستادن از نظر پیاده یا سوار کردن و یا بار محدود نباشد. معذالک طرف‌های متعهد مجازند وسیله نقلیه‌ای را که مشمول بند (2) فوق‌الذکر می‌باشد از نظر مدت ایستادن یا توقف بر طبق قوانین داخلی تعیین و‌رفتار نمایند.

«دوچرخه» عبارت است از وسیله نقلیه‌ایست که لااقل دارای دو چرخ بوده منحصرا با نیروی عضلانی مشخصی که سوار آنست مخصوصا‌توسط پدال و یا اهرم‌های دستی حرکت نماید.

«دوچرخه گازی» عبارت است از وسیله نقلیه‌ای که دارای دو یا سه چرخ بوده و مجهز به یک موتور احتراق داخلی باشد با سیلندری بظرفیت‌کمتر از 50 سانتی‌متر مکعب و حداکثر سرعت از 50 کیلومتر در ساعت تجاوز ننماید. به هر حال طرف‌های متعاهد می‌توانند طبق قوانین داخلی خود وسایط نقلیه‌ای را که دارای خصوصیات دوچرخه نبوده (از نظر طرز استفاده) مخصوصا‌فاقد کیفیت راندن توسط پدال باشد و یا حداکثر سرعت و وزن و یا بعضی از خصوصیات موتور آن‌ها از حدود معینی تجاوز نماید «دوچرخه گازی» تلقی‌ننمایند. این توضیحات مانع از آن نمیشود که طرف‌های متعاهد در اجرای مقررات دوچرخه گازی را از نظر عبور و مرور عینا مانند دوچرخه تلقی‌نمایند.

«موتورسیکلت« عبارت است از وسیله نقلیه‌ای که دارای دو چرخ یا بدون سایدکار (اتاقک پهلو) و مجهز به یک موتور محرکه باشد. طرف‌های متعاهد میتوانند سه‌چرخه‌هائی را که وزن خالی آن از 400 کیلوگرم تجاوز ننماید در قوانین داخلی خود مانند موتورسیکلت تلقی کنند کلمه«موتورسیکلت» شامل دوچرخه گازی نخواهد بود.

«وسیله نقلیه خودرو» عبارت است از هر گونه وسیله نقلیه موتوری قابل حرکت در معابر باستثنای دوچرخه گازی که در سرزمین طرف‌های‌متعاهد بعنوان موتورسیکلت تلقی نمیشود و همچنین وسایل نقلیه‌ایکه بر روی ریل حرکت می‌کنند.

«وسیله نقلیه موتوری» عبارت است از هر گونه وسیله خودرو که معمولا برای حمل مسافر یا بار و یا کشیدن وسایل نقلیه دیگری که مسافر و بار‌حمل می‌کنند در راه مورد استفاده قرار گیرد. این مورد شامل اتوبوس‌های برقی نیز بوده ولی شامل وسائط نقلیه‌ایکه بر روی ریل حرکت مینمایند و‌تراکتورهای کشاورزی که بطور اتفاقی برای حمل مسافر و بار در راه و یا کشیدن وسیله نقلیه دیگری که مسافر و بار حمل می‌کنند نخواهد بود.

«یدک» عبارت از وسیله نقلیه‌ایست که توسط یک وسیله نقلیه خودرو کشیده می‌شود و شامل شبه یدک نیز خواهد بود.

«شبه یدک» عبارت از یدکی است که به یک وسیله نقلیه دیگر بطوری متصل می‌گردد که قسمتی از وزن بار آن توسط وسیله نقلیه موتوری‌حمل می‌شود.

« یدک سبک» عبارت از یدکی است که حداکثر وزن مجاز آن از 750 کیلوگرم تجاوز ننماید.

«وسیله نقلیه مرکب» عبارتست از چند وسیله نقلیه متصل بهم که بعنوان یک واحد در راه حرکت می‌کند.

«وسیله نقلیه مفصلی» عبارت از وسیله نقلیه‌ایست که شامل یک وسیله نقلیه موتوری و یک شبه یدک متصل بآن باشد.

«راننده» کسی است که وسیله نقلیه موتوری یا سایر وسائط نقلیه (مشتمل بر دوچرخه) را میراند و یا گاو را بصورت واحد یا گله یا گله گوسفند و‌یا حیوانات بارکش یا زین شده را در جاده هدایت می‌کند.

«حداکثر وزن مجاز» عبارت است از مجموع وزن وسیله نقلیه و حداکثر بار مجاز آن که از طرف مقام صلاحیتدار کشوریکه وسیله نقلیه در آن‌شماره‌گذاری شد اعلام گردیده باشد.

«وزن بدون بار»عبارتست از وزن وسیله نقلیه بدون راننده و مسافر و بار ولی با مخزن پر از سوخت و همچنین با ابزار و آلاتی که معمولا وسیله‌نقلیه همراه دارد.

«وزن بارگیری شده» عبارت است از مجموع وزن واقعی وسیله نقلیه باضافه وزن مسافرین و کارکنان و محصولات آن.

«سمت حرکت» عبارت است از سمت راست که طبق قوانین داخلی راننده وسیله نقلیه بایستی بوسیله نقلیه مقابل اجازه دهد از سمت چپ و‌عبور کند در غیر اینصورت این عبارات بمعنی حرکت از سمت چپ خواهد بود

«ضرورت رعایت حق تقدم عبور» باین معنی است که رانندگان ضمن هدایت وسیله نقلیه خود و یا شروع به حرکت بایستی طوری حرکت نمایند‌که موجب تغییر ناگهانی جهت یا سرعت سایر وسیله نقلیه نگردند.

(الف) طرف‌های متعاهد بایستی مقررات عبور و مرور لازم‌الاجراء در قلمرو خود را با مقررات -فصل 2 این کنوانسیون تطبیق دهند. اگر قوانین مذکور‌با مقررات فصل 2 بهیچوجه مغایرت نداشته باشد نکات زیر بلامانع است: (1)ذکر آن قسمت از مقررات این کنوانسیون که در طرف متعاهد قابل اجرا نخواهد بود در مقررات داخلی ضرورتی ندارد. (2)مقررات داخلی ممکن است شامل موادی باشند که در فصل 2 این کنوانسیون پیش‌بینی نشده است (ب) - مقررات این بند طرف‌های متعاهد را ملزم به تعیین جریمه برای هر گونه تخلفی از مقررات مذکور در -فصل 2 که در مقررات عبور و مرور داخلی‌ذکر شده نمی‌نماید.

(الف) طرف‌های متعاهد بایستی در مورد نیازمندیهای فنی وسایل نقلیه موتوری و یدکها قوانین لازم‌الاجرا در کشور خود را با مفاد مقررات مزبور در‌ضمیمه شماره 5 این کنوانسیون تطبیق دهند در این قوانین می‌توان مقرراتی را هم که در ضمیمه 5 ذکر نشده اضافه نمود مشروط بر اینکه با اصول ایمنی مورد نظر ضمیمه مذکور مغایرتی نداشته باشد. همچنین طرف‌های متعاهد بایستی اطمینان حاصل کنند که وسایل نقلیه موتوری و یدکهائیکه در‌کشورشان به ثبت رسیده هنگامیکه در ترافیک بین‌المللی قرار دارند مقررات ضمیمه شماره 5 را رعایت کرده باشند. (ب) - مفاد این بند با توجه به مقررات داخلی مربوط به شرایط فنی وسایل نقلیه خودرو که در این کنوانسیون وسایل نقلیه موتوری تفاوت دارد هیچ‌نوع تعهدی برای طرف‌های متعاهد ایجاد نمی‌نماید.

طرف‌های متعاهد با توجه به استثنائاتی که در ضمیمه شماره 1 این کنوانسیون ذکر شده موظفند وسایل نقلیه موتوری و یدک‌هائی که واجد شرایط مذکور در فصل 3 این کنوانسیون بوده و رانندگان شرایط فصل 4 را رعایت کرده باشند در کشور خود «ترافیک بین‌المللی» بپذیرند همچنین موظفند پروانه شناسائی خودرو را که بر طبق فصل 3 صادر شده مقدمتا بعنوان دلیلی که وسیله نقلیه شرایط فصل 3 را رعایت کرده است قبول نمایند.

چنانچه طرف‌های متعاهد به‌طور یک جانبه یا بر اساس توافق دو یا چند جانبه وسایل نقلیه موتوری و یدک‌هائی که شرایط فصل 3 این مقاوله‌نامه‌را رعایت نکرده‌اند در کشور خود «در ترافیک بین‌المللی» بپذیرند و همچنین گواهی‌نامه رانندگی صادره از سایر کشورها را در غیر از مواردیکه در فصل4توضیح داده شده در کشور خود معتبر بدانند اقدامات معموله آن‌ها منطبق با مفاد این کنوانسیون تلقی خواهد شد.

طرفهای متعاهد موظفند دوچرخه و دوچرخه‌های گازی که شرایط فنی مذکور در فصل 4 این کنوانسیون را رعایت کرده و معمولا محل اقامت‌رانندگان آن‌ها در کشور دیگر عضو کنوانسیون بوده در ترافیک بین‌المللی در کشور خود بپذیرند. هیچ طرف متعاهد نباید برای رانندگان دوچرخه یا دوچرخه گازی در ترافیک بین‌المللی گواهی‌نامه رانندگی را الزامی بداند ولی کشورهائی که بر طبق بند2 ماده 54 این کنوانسیون دوچرخه گازی را در عداد موتورسیکلت اعلام داشته‌اند می‌توانند برای رانندگان دوچرخه گازی در ترافیک بین‌المللی‌گواهینامه رانندگی را لازم بدانند.

طرف‌های متعاهد ملزم می‌شوند اطلاعات لازم در مورد اعلام هویت شخصی که یک وسیله نقلیه موتوری و یا یدک متصل بآن بنام او شماره‌گذاری‌شده در اختیار دولت عضویکه تقاضا نموده باشند بگذارند مشروط بر اینکه این تقاضا حاکی از وقوع سانحه‌ای برای وسیله نقلیه مورد نظر در کشور‌متقاضی باشد.

اقدامات یک جانبه طرف‌های متعاهد یا اقدامات آن‌ها بر اساس توافق دو جانبه مبنی بر ایجاد تسهیلاتی در ترافیک بین‌المللی از طریق ساده کردن‌امور گمرکی و پلیس و بهداشت و سایر تشریفات مشابه و یا تعیین اینکه ادارات گمرکی و پستهای یک منطقه معین مرزی همان صلاحیت گمرکات دیگر‌را داشته و در همان ساعات برای انجام امور مفتوح می‌باشند با هدف این کنوانسیون مطابقت دارد.

حقوق طرف‌های متعاهد در مورد دادن اجازه ورود بوسایط نقلیه موتوری و یدک و دوچرخه گازی و دوچرخه و رانندگان و سایر سرنشینان‌وسایل مذکور در ترافیک بین‌المللی بر طبق مقررات حمل‌ونقل تجارتی مسافر و بار و مقررات بیمه رانندگان در مقابل خطرات شخص ثالث و مقررات‌گمرکی و بطور کلی سایر مقررات کشور غیر از مقررات عبور و مرور محفوظ بوده و مفاد بندهای 3 و 5 و 7 این ماده هیچ‌گونه اثری در آن حقوق‌ندارد.

(الف) رانندگان بایستی از سمتی که مخالف جهت ترافیک است از وسیله نقلیه جلوئی سبقت بگیرند. (ب) - معذالک این‌گونه رانندگان چنانچه مشاهده نمایند راننده جلوئی با دادن علامت مصمم است بقسمت سواره‌رو مخالف جهت ترافیک حرکت نماید و یا وسیله نقلیه و یا حیوانات خود را به آن طرف حرکت دهد و یا در آنقسمت توقف نماید بایستی در جهت ترافیک از سمت راست وسیله نقلیه‌جلوئی سبقت بگیرد.

هر راننده بایستی قبل از سبقت با رعایت بند 1 ماده 7 مقررات ماده 14این کنوانسیون مطمئن باشد که : (الف) هیچ یک از رانندگانی که در پشت سر او هستند در حال سبقت گرفتن از او نباشند. (ب) راننده جلوئی در همان گذرگاه برای سبقت گرفتن از وسیله نقلیه جلوئی علامت نداده باشد. (ج) گذرگاهی که راننده میخواهد برای سبقت گرفتن داخل آن شود تا فاصله دوری از طرف مقابل خالی از هر گونه وسیله نقلیه بوده و تفاوت سرعت‌بین وسیله نقلیه او وسیله نقلیه جلوئی برای سبقت کافی باشد تا باین ترتیب موجب بخطر انداختن خود و ترافیک سمت مقابل نشده باشد. (د) باستثنای وقتی که راننده می‌تواند از قسمتی که برای ترافیک سمت مقابل بسته است بدون ایجاد مزاحمت برای سایر استفاده‌کنندگان از راه با توجه‌بند 3 ماده 10 این مقاوله‌نامه استفاده نماید.

پیرو بند 3 همین ماده سبقت در قسمتهای سواره‌رو دوطرفه بخصوص هنگام نزدیک شدن به بالای تپه و در پیچ‌هائیکه دید مناسب وجود ندارد ممنوع است مگر اینکه در آن نقاط گذرگاهها با خط کشی طولی متمایز شده باشد و سبقت بایستی بنحوی انجام گیرد که از گذرگاهی که برای ترافیک طرف مقابل بسته است تجاوز ننماید.

هنگام سبقت گرفتن، راننده بایستی از وسیله یا وسایل نقلیه‌ای که سبقت می‌گیرد فاصله کافی داشته باشد.

(الف) در قسمت‌های سواره‌روئی که حداقل دو گذرگاه در یک جهت داشته باشد چنانچه راننده‌ای بلافاصله یا در فاصله کوتاهی پس از برگشت بموقعیت مذکور اقدام در بند 3 ماده 10 این کنوانسیون مجبور باشد مجددا سبقت گیرد می‌تواند بمنظور اقدام به سبقت مجدد در گذرگاهی که قبلا‌اشتغال کرده باقی مانده و بموقعیت مذکور در بند 3 ماده 10 برگشت ننماید مشروط بر اینکه برای وسایل نقلیه سریعتری که از عقب باو نزدیک می‌شوند ایجاد مزاحمت ننماید. (ب) معذالک طرف‌های متعاهد یا واحدهای تابعه آن مجازند که مقررات این بند را در مورد رانندگان دوچرخه و چرخ موتوری و موتورسیکلت و‌وسایل نقلیه‌ایکه بموجب این کنوانسیون جزء وسایل نقلیه موتوری نبوده و یا وسایل نقلیه‌ای که حداکثر وزن مجاز آن 3500 کیلوگرم تجاوز ننماید و‌یا حداکثر سرعت تعیین شده آن از 40 کیلومتر در ساعت متجاوز نباشد بکار نبرند.

هنگامی که مقررات بند 5 (الف) این ماده قابل اجرا بوده و تراکم ترافیک بنحوی است که نه تنها وسایل نقلیه عرض کامل قسمت سواره رو را در‌جهتی که در حرکتند اشغال کرده‌اند بلکه سرعت آن‌ها نیز تابع سرعت وسایل نقلیه جلوئی می‌باشد نکات زیر قابل توجه است : (الف) با رعایت مقررات بند 9 این ماده حرکت وسایل نقلیه در یک گذرگاه با سرعت بیشتری از وسایل نقلیه گذرگاه دیگر طبق مفهوم این ماده سبقت تلقی نمیشود. (ب) راننده‌ایکه در گذرگاه مجاور حاشیه قسمت سواره‌رو نباشد می‌تواند فقط بمنظور گردش بچپ یا راست و یا پارک کردن گذرگاه خود را تغییر دهد. معذالک این ضرورت در مورد گذرگاهی که بر طبق مقررات داخلی بر اساس بند 5 (ب) این ماده انجام می‌شود نبایستی بکار رود.

هنگام حرکت در گذرگاه‌های مشروحه در بند 5 و 6 این ماده چنانچه گذرگاه‌های قسمت سواره‌رو و با خط کشی طولی مشخص شده باشد رانندگان مجاز نمی‌باشند از خط‌کشی تجاوز نمایند.

با توجه به مقررات بند 2 این ماده و سایر ممنوعیت‌هائیکه طرف‌های متعاهد و یا واحدهای تابعه آن ممکن است در مورد سبقت در تقاطع‌ها و‌تقاطع‌های هم سطح وضع کرده باشند هیچ راننده وسیله نقلیه‌ای نبایستی در شرایط زیر از وسیله نقلیه دیگر غیر از دوچرخه و چرخ موتوری و‌موتورسیکلت بدون اطاقک پهلو سبقت بگیرد : (الف) بلافاصله قبل یا در داخل یک تقاطع مگر در میدان و باستثنای موارد زیر : (1) مورد که در بند 1 (ب) این ماده ذکر شده. (2) راهیکه در آن سبقت انجام می‌گیرد در تقاطع دارای حق تقدم باشد. (3) وقتیکه ترافیک در تقاطع بوسیله مامور یا چراغ راهنمائی هدایت می‌شود. (ب) بلافاصله قبل از یک تقاطع هم سطح بدون راه‌بند و یا نیمه راه‌بند مشروط بر اینکه طرف‌های متعاهد و واحدهای تابعه آن حق داشته باشند که‌اجازه دهند چنین سبقتی در تقاطع هم سطحی که ترافیک بوسیله چراغ راهنمائی هدایت می‌شود و چراغ مذکور علامت آزادی عبور را نشان میدهد‌انجام گیرد.

یک وسیله نقلیه نبایستی از وسایل نقلیه دیگری که در حال نزدیک شدن بمحل عبور عابر پیاده بوده و بلافاصله قبل از محل مزبور توقف نمود سبقت گیرد، مگر با چنان سرعت کمی که بتواند بمحض مشاهده عابر توقف نماید. مفاد این بند مانع از آن نیست که طرف‌های متعاهد و یا واحدهای‌تابعه آن سبقت در یک فاصله معینی از محل عبور عابر پیاده را ممنوع سازند، و یا محدودیتهای بیشتری به راننده وسیله نقلیه‌ایکه بخواهد از وسیله‌نقلیه دیگری که بلافاصله قبل از محل مزبور توقف نموده سبقت گیرد تحمیل نماید.

چنانچه راننده‌ای ملاحظه کند که وسیله نقلیه دیگری قصد دارد از او سبقت گیرد، باستثنای موردی که در بند 1 (ب) ماده 16 این مقاوله نامه ذکر‌شده بایستی به حاشیه سواره‌رو و در جهت عبور خود نزدیک شده و از افزایش سرعت خودداری نماید. حال اگر بعلت کم عرض بودن راه و یا شرایط‌سواره‌رو از لحاظ تراکم ترافیک وسایل نقلیه‌ای که از جهت متقابل می‌آیند وسیله نقلیه‌ای آهسته براند و یا وسیله نقلیه بزرگی بوده و یا وسیله نقلیه‌ای باشد که باید یک سرعت معینی را رعایت نماید و به علل مذکور نمیتوان براحتی و یا با ایمنی از آن سبقت گرفت راننده چنین وسیله نقلیه‌ای بایستی‌از سرعت خود کاسته و در صورت لزوم هر چه زودتر به کنار برود تا باین ترتیب بوسائط نقلیه دیگر اجازه دهد از او سبقت گیرند.

(الف) در قسمت سواره‌رو یک‌طرفه و یا دوطرفه که در مناطق مسکونی حداقل دارای دو گذرگاه و خارج از آن سه گذرگاه برای ترافیک هر جهت باشد‌طرف‌های متعاهد و یا واحدهای تابعه آن‌ها میتوانند : (1) اجازه دهند که وسایل نقلیه داخل یک گذرگاه در جهت عبور خود از وسایل نقلیه داخل گذرگاه دیگر سبقت گیرند. (2) بند 3 ماده 10 این مقاوله نامه را غیر قابل اجرا بدانند : مشروط بر اینکه محدودیت‌های مناسبی در امکان تغییر گذرگاهها وجود داشته باشد. (ب) در مورد اشاره شده در بند (الف) فوق ضمن رعایت مقررات بند 9 این ماده روشی را که راننده اتخاذ می‌کند نبایستی بمعنای سبقت گرفتن مذکور‌در این کنوانسیون تلقی نمود.

هر راننده وسیله نقلیه بایستی همواره وسیله نقلیه خود را تحت کنترل داشته و بتواند بموقع مراقبت لازم نموده و همیشه قادر به انجام مانورهای‌لازم باشد و نیز هنگام تعدیل سرعت بایستی به جمیع مقتضیات مخصوصا وضع زمین و موقعیت و مشخصات راه و شرایط وسیله نقلیه و محموله آن و هم چنین شرایط جوی و تراکم ترافیک توجه دائمی داشته باشد تا در موقع لزوم بتواند وسیله نقلیه خود را در میدان دید جلوی خود بدون ایجاد هیچ‌اشکالی متوقف سازد. در صورتیکه مقتضیات ایجاب نماید راننده بایستی از سرعت خود کاسته و در صورت لزوم توقف نماید بخصوص در مواقعی که دید کافی وجود نداشته باشد.

هیچ راننده‌ای نبایستی بدون دلیل با آهسته راندن غیر عادی خود مانع پیشروی سایر وسایل نقلیه بشود.

راننده وسیله نقلیه‌ای که در عقب وسیله دیگر حرکت می‌کند بایستی وسیله نقلیه خود را در فاصله کافی از وسیله نقلیه جلوئی براند تا در صورتی‌که وسیله نقلیه جلئیی ناگهان سرعت خود را کم و یا توقف نمود از تصادم جلوگیری شود.

برای تسهیل در سبقت، در خارج از مناطق مسکونی وسایل نقلیه با وسایل نقلیه مرکبی که حداکثر وزن مجاز آن‌ها بیش از 3500 کیلوگرم بوده و یا‌طول کلی آن‌ها بیش از 10 متر باشد بایستی چنان فاصله‌ای با وسیله نقلیه جلوئی داشته باشند که اگر وسایل نقلیه دیگر از آن‌ها سبقت بگیرند بتوانند بدون‌هیچگونه خطری داخل آن فاصله بشوند. باستثنای مواقعیکه خود در حین و یا آماده برای سبقت گرفتن می‌باشد. بدیهی است این مقررات در موارد تراکم ترافیک و یا مواردی که سبقت گرفتن ممنوع است قابل اجرا نیست. بعلاوه : (الف) مقامات صلاحیتدار میتوانند کاروان‌های معینی از وسایل نقلیه جلوئی داشته باشند که اگر وسایل نقلیه دیگر از آن‌ها سبقت بگیرند بتوانند بدون راه از این مقررات معاف دارند و یا در راه‌هایی که دو گذرگاه برای ترافیک در یک جهت اختصاص داده شده غیر قابل اجرا بدانند. (ب)طرف‌های متعاهد و واحدهای تابعه آن‌ها میتوانند ارقام دیگری غیر از آنچه در این بند در مورد خصوصیات وسیله نقلیه مورد نظر قید شده تعیین‌نمایند.

این کنوانسیون مانع از آن نیست که طرف‌های متعاهد و واحدهای تابعه آن‌ها سرعت را بطور کلی و یا محلی برای تمام و یا دسته معینی از وسایل نقلیه محدود نمایند و یا اینکه حداکثر و اکثر سرعت و یا به تنهائی حداکثر و یا حداقل سرعت را در راه و یا در نوع معینی از راهها تعیین نمایند و یا اینکه‌حداقل فواصل را به علت وجود طبقه معینی از وسایل نقلیه که بخصوص بعلت وزن یا محموله آن‌ها خطرات خاصی را بوجود میآورند تعیین نمایند

هر راننده‌ایکه بمحل تقاطع نزدیک می‌شود بایستی احتیاطات لازم متناسب با شرایط محل بعمل آورد. مخصوصا سرعت او بایستی بمیزانی باشد که در صورت لزوم بتواند توقف نموده و بوسایل نقلیه‌ایکه حق تقدم دارند اجازه عبور دهد.

راننده‌ایکه بخواهد از یک راه کم تردد یا خاکی (راه فرعی) وارد راه دیگری غیر از این دو نوع بشود بایستی بوسیله نقلیه‌ای که در راه اصلی و یا‌غیر خاکی حرکت می‌کند تقدم عبور بدهد. اصطلاحات «کم تردد» و (راه خاکی) «راه فرعی» بایستی از نظر این ماده در مقررات داخلی تعریف شود.

راننده‌ایکه از محلی واقع در کنار راه وارد به راه می‌شود بایستی برانندگانیکه در آن راه در حال حرکت هستند تقدم عبور دهد.

با رعایت مقررات بند 7 این ماده : (الف) در کشورهائیکه در سمت راست رانندگی می‌کنند رانندگان در تقاطع‌هائی غیر از آنچه در بند 2 این ماده و بندهای 2 و 4 ماده 25 این کنوانسیون ذکر شده بایستی بوسایل نقلیه‌ایکه از سمت آن‌ها نزدیک می‌شوند تقدم عبور بدهند. (ب) - در سرزمین طرفهای متعاهد و واحدهای تابعه آن‌ها که در قلمرو آن‌ها رانندگی در سمت چپ انجام می‌شود مجازند در تقاطع‌ها بنا به تشخیص خود بهر طرفی که مایل باشند تقدم عبور بدهند.

راننده نبایستی وارد تقاطع شود که احتمالا تراکم ترافیک در داخل تقاطع او را مجبور به توقف نماید که باین وسیله مانع عبور ترافیک متقاطع شود حتی اگر چراغ راهنمائی هم اجازه عبور داده باشد.

در تقاطع‌هائیکه ترافیک توسط چراغهای راهنمائی هدایت می‌شود راننده‌ای که وارد تقاطع شده می‌تواند بدون آنکه منتظر آزاد شدن راه شود به راه خود ادامه داده و از تقاطع عبور نماید. مشروط بر اینکه این عمل او مانع عبور وسایل نقلیه دیگری که در جهت راه آزاد حرکت می‌کنند نشود.

در تقاطع‌های راه با راه‌آهن تقدم عبور با وسایل نقلیه ریلی می‌باشد.

طرفهای متعاهد و یا واحدهای تابعه آن‌ها میتوانند مقررات این ماده را اجرا نمایند مگر در مواردیکه عبور عابرین پیاده در قسمت سواره‌رو راه ایجاد خطر نموده و یا مانع عبور وسایل نقلیه باشد.

اگر در کنار راه پیاده‌رو یا حاشیه‌ای برای عابرین پیاده وجود داشته باشد عابرین ملزم باستفاده از آن خواهند بود مگر در موارد زیر و با قید احتیاط لازم : (الف) عابرین پیاده‌ای که اشیاء حجیمی را با خود میکشند و یا حمل مینمایند چنانچه در پیاده‌رو موجب ناراحتی شدید عابرین بشوند میتوانند از‌قسمت سواره‌رو استفاده نمایند. (ب) عابرین پیاده‌ای که بصورت گروه توسط یک شخص راهنمائی می‌شوند و یا بصورت دسته‌جمعی حرکت می‌کنند از قسمت سواره‌رو استفاده‌نمایند

اگر استفاده از پیاده‌رو یا کنار راه امکان نداشته و یا پیاده‌روئی وجود نداشته باشد عابرین پیاده میتوانند در قسمت سواره‌رو عبور نمایند و اگر راه دوچرخه‌رو وجود داشته و تراکم ترافیک نیز اجازه دهد عابرین پیاده میتوانند بدون آنکه مانعی برای ترافیک دوچرخه و یا چرخ موتوری ایجاد نمایند‌از راه مذکور استفاده نمایند.

عابرین پیاده که طبق بند 2 و 3 این ماده از قسمت سواره‌رو راه استفاده می‌کنند بایستی حتی‌المقدور در نزدیکی حاشیه سواره‌رو عبور نمایند.

توصیه می‌شود که در مقررات داخلی توضیحات زیر ذکر گردد: عابرینی که از قسمت سواره‌رو راه استفاده می‌کنند بایستی در جهت مختلف ترافیک عبور کنند مگر در مواردیکه چنین عملی برای آن‌ها ایجاد خطر کند. معذالک اشخاصی که یک دوچرخه و یا چرخ موتوری یا موتورسیکلتی را بدون استفاده از آن بصورت یدک با خود حمل مینمایند و نیز عابرین‌پیاده‌ایکه بصورت گروه با هدایت یک نفر عبور و یا حرکت دسته‌جمعی تشکیل میدهند در تمام موارد بایستی در جهت موافق ترافیک حرکت نمایند. عابرین پیاده باستثنای موقعیکه بصورت دسته‌جمعی از قسمت سواره‌رو راه استفاده می‌کنند بایستی در هنگام شب یا وقتیکه رویت آن‌ها بخوبی میسر نیست و همچنین هنگام روز با توجه به تراکم ترافیک هر جا ممکن در ردیفهای یکنفری عبور نمایند.

(الف) عابرین پیاده که میخواهند از عرض راه عبور نمایند نبایستی بدون احتیاط وارد قسمت سواره رو شوند بلکه بایستی از نزدیکترین محل عبور‌عابرین پیاده استفاده نمایند. (ب)بمنظور عبور از عرض راه از محلی که دارای تابلوی عبور عابر پیاده بوده و یا بوسیله خط‌کشی مشخص شده : (1) اگر محل عبور دارای چراغ راهنمائی برای عابر پیاده باشد بایستی فرامین چراغ راهنمائی اطاعت کنند. (2) اگر محل عبور عابر پیاده دارای چراغ راهنمائی نباشد ولی ترافیک وسایل نقلیه توسط چراغ راهنمائی و یا مامورین راهنمائی هدایت شود و چراغ و‌مامور راهنمائی بوسائط نقلیه علامت عبور بدهند عابرین پیاده در صورتیکه ورودشان بقسمت سواره‌رو موجب تغییر سرعت یا جهت وسایط نقلیه‌شود نبایستی بقسمت سواره‌رو وارد شوند. (3) عابرین پیاده نبایستی در سایر محلهای عبور عابر پیاده بدون در نظر گرفتن فاصله و سرعت وسایل نقلیه‌ایکه در حال نزدیک شدن هستند وارد قسمت سواره‌رو شوند. (ج) عابرین پیاده نبایستی برای عبور از عرض راه در محلهائی که غیر از محل‌های عبور عابر پیاده که دارای تابلو بوده و یا به‌وسیله خط کشی مشخص‌شده وارد قسمت سواره‌رو شوند مگر اینکه اطمینان حاصل نمایند که با این عمل مانع ترافیک وسایط نقلیه نخواهند شد. (د) عابرین پیاده که بمنظور عبور از عرض راه وارد قسمت سواره رو می‌شوند نبایستی راه طولانی غیر لازمی را طی نموده و بدون ضرورت درنگ و یا‌در قسمت سواره‌رو توقف نمایند.

معذالک طرفهای متعاهد و واحدهای تابعه آن‌ها میتوانند مقررات سخت‌تری برای عبور عابرین پیاده از عرض قسمت سواره‌رو وضع نمایند.

با رعایت بند 1 ماده 7 و بند 9 ماده 11. و بند 1 ماده 13. این کنوانسیون چنانچه در قسمت سواره‌رو راه برای عبور عابرین پیاده از عرض راه محلی وجود داشته باشد که دارای تابلو بوده و یا بوسیله خط‌کشی مشخص شده باشد. (الف) اگر ترافیک وسایل نقلیه در آن محل با چراغ راهنما و یا توسط مامورین راهنمائی هدایت شود رانندگانی که فرمان ایست دریافت میدارند بایستی‌نزدیک محل عبور عابر پیاده توقف نمایند و وقتیکه فرمان حرکت دریافت میدارند نبایستی مانع عبور عابرینی که طبق ماده 20 این مقاوله‌نامه وارد‌محل عبور عابر پیاده شده و یا در حال عبور هستند بشوند. رانندگانی که با گردش به چپ و یا راست وارد راه دیگر می‌شوند و در مدخل آن راه محل عبور عابر پیاده وجود دارد بایستی با کم کردن سرعت و در صورت لزوم با توقف بعابرینی که طبق بند 6 ماده 20. این مقاوله‌نامه قبلا وارد محل مزبور‌شده یا در حال ورود بآن می‌باشند تقدم عبور بدهند. (ب) اگر ترافیک وسایط نقلیه در آن محل با چراغ راهنما و یا توسط مامورین راهنمائی هدایت نشود رانندگان بایستی با چنان سرعت کمی برانند که‌برای عابرین پیاده که در حال ورود بمحل عبور عابر پیاده و یا در حال عبور از آن می‌باشند خطری بوجود نیاورند و در صورت لزوم با توقف خود بعابرین پیاده اجازه عبور دهند.

رانندگانیکه تصمیم دارند در جهت موافق جهت حرکت ترافیک از وسایط نقلیه عمومی که در ایستگاه توقف نموده سبقت بگیرند بایستی از سرعت خود کاسته و یا در صورت لزوم توقف نمایند تا عابرین پیاده بتوانند به‌وسیله نقلیه عمومی سوار شده و یا از آن پیاده شوند.

مقررات این ماده مانع از آن نیست که کشورهای متعهد و واحدهای تابعه آن‌ها لازم بدانند که : رانندگان وسایط نقلیه در تمام مواردیکه عابرین پیاده طبق ماده 20 این کنوانسیون در حال ورود محل عبور عابر پیاده (محلی که دارای تابلو بوده و یا به‌وسیله خط کشی مشخص شده باشد) و یا در حال استفاده از آن می‌باشند توقف نمایند. رانندگان مانع عبور عابرین که در محل تقاطع یا نزدیک به آن وارد قسمت سواره‌رو شده‌اند نشوند حتی اگر محل عبور دارای تابلوی عبور نبوده و یا بوسیله خط‌کشی هم مشخص نشده باشد.

در خارج از مناطق مسکونی وسایط نقلیه و حیوانات بایستی تا آنجا که ممکن است خارج از قسمت سواره‌رو راه ایستاده یا توقف نمایند و نیز باستثنای مواردی که مقررات داخلی اجازه داده نبایستی در محل عبور دوچرخه و پیاده‌رو و محلهای مخصوص عبور عابر پیاده توقف نمایند.

(الف) حیوانات و وسایل نقلیه‌ایکه در قسمت سواره‌رو راه ایستاده یا توقف مینمایند بایستی حتی‌الامکان در نزدیکی حاشیه قسمت سواره‌رو راه‌توقف نمایند یک راننده نبایستی وسیله نقلیه خود را در قسمت سواره‌رو راه متوقف سازد مگر در سمتی که موافق حرکت ترافیک باشد.معذالک چنانچه‌وجود راه‌آهن مانع ایستادن یا توقف در جهت موافق حرکت ترافیک باشد می‌توان اجازه داد که وسیله نقلیه خود را در سمت دیگر متوقف سازد. بعلاوه طرفهای متعاهد و واحدهای تابعه آن‌ها میتوانند : (1) در شرایط معینی از ممنوع نمودن ایستادن یا توقف در یکطرف و یا طرف دیگر راه خودداری نمایند مثلا در مواردیکه ایستادن در جهت موافق حرکت ترافیک بوسیله تابلوهای راهنمائی ممنوع می‌شود. (2) در راههای یک‌طرفه ایستادن و توقف را بجای سمتی که در جهت موافق حرکت ترافیک است در طرف دیگر و یا در هر دو طرف مجاز سازند. (3)ایستادن و یا توقف در وسط قست سواره‌روئی که علامت‌گذاری شده اجازه دهند . (ب) وسایط نقلیه غیر از دوچرخه و یا دوچرخه‌گازی و یا موتورسیکلت بدون اتاقک پهلو نبایستی بطور دوبله در قسمت سواره‌رو راه ایست و یا‌توقف نمایند مگر در مواردیکه مقررات داخلی آن را مستثنی کرده باشد. ایستادن توسط وسایط نقلیه بایستی بموازات حاشیه قسمت سواره‌رو راه باشد مگر آنکه وضع خیابان‌بندی آن منطقه نحوه دیگری را اجازه دهد.

(الف(ایستادن یا توقف وسایط نقلیه در موارد زیر ممنوع است : (1)محل عبور عابر پیاده محل عبور دوچرخه‌ها و تقاطع‌های هم سطح. (2) روی ریل خط آهن و یا خط تراموای و یا نزدیک باین قبیل خطوط که مانع حرکت تراموای و یا قطارها شود و همچنین با توجه بامکانات طرفهای متعاهد و واحدهای تابعه آن‌ها که میتوانند نحوه دیگری برای پیاده‌روها و محل عبور دوچرخه اتخاذ نمایند. (ب) ایستادن یا توقف وسائط نقلیه در نقاطی که ایجاد خطر مینمایند بخصوص در موارد زیر ممنوع است : (1) زیر پل‌ها و داخل تونل‌ها مگر آنکه مخصوصا علامت‌گذاری شده باشد. (2) نزدیک به انتهای سربالائی راه و در پیچ‌هائیکه وسائط نقلیه میخواهند با سرعت تعیین شده و با ایمنی کامل سبقت بگیرند دید کافی وجود نداشته‌باشد. (3) در قسمت سواره‌راهی کنار خط‌کشی طولی در موارد غیر از سربالائی و پیچ که فاصله بین وسیله نقلیه و خط‌کشی طولی کمتر از 3 متر بوده و‌خط‌کشی طولی بنحوی است که عبور وسائط نقلیه از آن مجاز نمیباشد. (ج) توقف وسائط نقلیه در قسمت سواره‌رو راه بایستی در موارد زیر ممنوع شود : (1) در نزدیکی تقاطع هم سطح و تقاطع‌ها و ایستگاههای اتوبوس و اتوبوس برقی و وسایل ریلی در فاصله‌ایکه در مقررات داخلی ذکر شده. (2) در جلوی مداخل گاراژها. (3) در نقاطیکه توقف وسیله نقلیه مانع دسترسی بوسیله نقلیه دیگری که صحیحا توقف نموده شده و یا اینکه مانع خروج وسیله دیگری از محل‌توقف بشود. (4) در سواره‌رو وسطی راه‌هائیکه دارای سه قسمت سواره‌رو می‌باشند و همچنین خارج مناطق مسکونی در قسمت سواره‌رو راه‌هائیکه حق تقدم دارند‌و این حق تقدم با علائم راهنمائی نشان داده شده است. (5) در نقاطیکه توقف وسایل نقلیه مانع دید علائم و چراغهای راهنمائی بشود.

یک راننده نبایستی وسیله نقلیه و یا حیوانات خود را ترک کند مگر اینکه احتیاطات لازم برای جلوگیری از سوانح بعمل آورده و در مورد وسایل‌نقلیه موتوری بایستی از استفاده غیر مجازان جلوگیری نماید

توصیه می‌شود که در مقررات داخلی توضیحات زیر ذکر گردد: هر گونه وسیله نقلیه موتوری باستثنای دوچرخه گازی و موتورسیکلت بدون اطاقک پهلو و نیز هر گونه یدک متصل و یا منفصل که خارج از یک منطقه مسکونی در قسمت سواره‌رو راه متوقف می‌باشد بایستی در موارد زیر برانندگانیکه در حال نزدیک شدن باو هستند با نصب یک علامت مناسب در‌فاصله کافی و در بهترین نقطه راه پیش از وقت اخطار نماید: (الف) چنانچه وسیله نقلیه هنگام شب در قسمت سواره‌رو راه اوضاع و احوالی ایستاده باشد که سایر رانندگان نتوانند از چنین مانعی آگاه شوند. (ب) اگر راننده در محلی که ایستادن ممنوع است ناچار به متوقف نمودن وسیله نقلیه خود شده باشد.

این ماده مانع از آن نیست که کشورهای متعهد و واحدهای تابعه آن‌ها ممنوعیت‌های دیگری را در مورد ایستادن و توقف وضع نمایند.

در شاهراهها و چنانچه در مقررات داخلی ذکر شده باشد در راههای خاصی که بیک شاهراه وارد و یا از آن منشعب می‌شود بایستی نکات زیر‌مراعات گردد. (الف) استفاده از راه برای عابرین پیاده، حیوانات، دوچرخه، و چرخ گازی چنانچه جزء موتورسیکلت بحساب آمده باشد و کلیه وسایل نقلیه غیر‌موتوری و یا یدک‌های آن و وسایل نقلیه موتوری و یدک‌هائیکه سرعت آن‌ها ( سرعتی که کارخانه سازنده تعیین کرده) در راه مسطح کمتر از حد تعیین شده‌در مقررات داخلی برای شاهراهها باشد بایستی ممنوع گردد. (ب) موارد زیر بایستی برای رانندگان ممنوع گردد : (1) ایستادن و توقف وسایل نقلیه خارج از محلهائیکه برای این منظور علامت‌گذاری شده اگر وسایل نقلیه‌ای مجبور به توقف شود راننده بایستی کوشش کند وسیله نقلیه را از قسمت سواره‌ور خارج نماید و اگر نتواند چنین عملی انجام دهد بایستی فورا و در فاصله کافی سایر رانندگان را بوسیله‌علامت از وجود وسیله نقلیه در آن محل مطلع نماید. (2) دور زدن و بعقب راندن و عبور از روی باند جداکننده مرکزی شامل گذرگاههای عرضی که دو قسمت سواره‌رو را بهم متصل میشازد.

رانندگان باید نکات زیر را در شاهراهها رعایت نمایند : (الف) اگر از راهی که دارای خط سرعت نبوده وارد شاهراه می‌شوند بوسایل نقلیه داخل شاهراه تقدم عبور بدهند. (ب) اگر دارای خط سرعت باشد از آن استفاده نموده و هنگام ورود بشاهراه بند 1 و 3 ماده 14 این مقاوله‌نامه را رعایت نمایند.

راننده‌ایکه در حال خروج از شاهراه می‌باشد بایستی بموقع داخل گذرگاه مناسب برای خروج از شاهراه شده و چنانچه خط سرعت داشته باشد‌هر چه زودتر بآن وارد شود.

بمنظور رعایت بندهای 1 و 2 و 3 این ماده سایر راه‌هائیکه برای ترافیک وسیله نقلیه موتوری در نظر گرفته شده و دارای چنین علامتی بوده و از‌دسترس مستغلات و املاک اطراف راه خارج می‌باشند بایستی شاهراه تلقی شوند.

چنانچه برای هر یک از وسیله نقلیه حداکثر وزن مجاز تعیین شده باشد وزن بارگیری شده به‌وسیله نقلیه هرگز نبایستی از حداکثر وزن مجاز تجاوز‌نماید.

بارگیری وسائط نقلیه بایستی به ترتیبی باشد که از خطرات زیر جلوگیری بعمل آید : (الف) ایجاد خطر برای اشخاص و یا وارد آوردن خسارت به اموال خصوصی و دولتی بخصوص از طریق کشیده شدن بار روی راه و یا افتادن بار از روی‌وسیله نقلیه. (ب) مانع دید راننده شده و باعث عدم ثبات وسیله نقلیه و راندن آن شود. ج - تولید سر و صدا و گرد و خاک و یا ایجاد هر گونه مزاحمت دیگری که می‌توان از آن اجتناب نمود. (د) پوشاندن چراغها و چراغهای ترمز و چراغهای راهنمائی و آلات منعکس‌کننده نور و پلاک نمره وسیله نقلیه و علامت ممیزه کشوریکه طبق این‌کنوانسیون و یا مقررات داخلی وسیله نقلیه در آن کشور به ثبت رسیده و یا جلوگیری از دید علائمی که راننده بر طبق بند 3 ماده 14. و بند 2 ماده 17.این مقاوله‌نامه با دست می‌دهد.

تمام لوازم حفاظتی بار مانند کابل و زنجیر و برزنت بایستی در اطراف بار محکم کشیده و بسته شده و با توجه به خواسته‌های بند 2 این ماده مورد‌استفاده قرار گیرد.

بارهائیکه از جلو و عقب و اطراف وسیله نقلیه تجاوز نماید و مورد توجه رانندگان سایر وسائط نقلیه قرار نگیرد بایستی برای جلب توجه دیگران بطور وضوح علامت‌گذاری شود. هنگام شب بایستی یک نوع چراغ سفید با یک آلت منعکس‌کننده نور سفید در جلو و یک چراغ قرمز با یک آلت‌منعکس‌کننده نور قرمز رنگ در عقب برای علامت‌گذاری مورد استفاده گیرد. در مورد وسایل نقلیه موتوری بخصوص بایستی : (الف)- بارهائیکه بیش از یک متر از جلو و عقب وسیله نقلیه تجاوز نماید علامت‌گذاری شود. ب - بارهائیکه از اطراف وسیله نقلیه تجاوز نموده به نحویکه در قسمت جلوی وسیله نقلیه بیش از 40 سانتی‌متر از محل چراغهای جانبی بیرون باشد‌و یا در قسمت عقب بیش از 40 سانتی‌متر از چراغهای خطر تجاوز نموده باشد بایستی در هنگام شب اگر جلو باشد قسمت جلو اگر عقب باشد قسمت‌عقب علامت‌گذاری شود.

بند 4 این ماده مانع از آن نیست که طرفهای متعاهد و یا واحدهای تابعه آن‌ها تجاوز بار مذکور در بند 4 را ممنوع و یا محدود و یا مشروط باجازه‌خاصی نمایند.

از لحاظ این ماده شب یعنی مدت بین غروب و طلوع و همچنین سایر مواقعیکه مثلا بعلت مه یا برف و باران شدید و یا عبور از تونل دید نامناسبی وجود داشته باشد.

در شب : (الف) هر وسیله نقلیه موتوری باستثنای چرخ گازی و موتور سیکلت بدون اتاقک پهلو نبایستی در راه کمتر از دو چراغ سفید و یا زرد در جلو و‌تعدادی چراغ قرمز طبق مقررات بندهای 23 و 24 ضمیمه شماره 5 که در مورد وسایل نقلیه موتوری ذکر شده شده در عقب داشته باشد. معذالک‌مقررات داخلی میتوانند چراغهای زرد جانبی جلو را نیز مجاور بدانند این مقررات در مورد وسایل نقلیه مرکبی که دارای یک و یا دو یدک باشند نیز‌لازم‌الاجرا می‌باشد یدکهائیکه در مورد آن‌ها مقررات بند 30 ضمیمه شماره 5 این کنوانسیون اجرا می‌شود بایستی در قسمت جلو و چراغ سفیدی که در‌همان بند گفته شده داشته باشند. (ب) هر وسیله نقلیه و یا وسیله مرکبی که در مورد آن‌ها مقررات (الف) این بند قابل اجرا نباشد بایستی در راه حداقل یک چراغ سفید یا زرد در جلو و یک چراغ قرمز در عقب داشته باشد. هر گاه فقط یک چراغ در جلو و یک چراغ در عقب وجود داشته باشد بایستی در خط مرکزی وسیله نقلیه و در سمتی که مخالف حرکت ترافیک است نصب شود. در مورد گاریهای دستی و یا وسایل نقلیه‌ایکه توسط حیوانات کشیده می‌شود چراغ بایستی به بوسیله راننده یا‌اسکورت که در سمت مخالف جهت حرکت ترافیک است حمل گردد.

چراغ‌های مشروحه در بند دو این ماده بایستی بنحوی باشد که وجود وسیله نقلیه را بوضوح به سایر استفاده‌کنندگان از راه اعلام دارد. چراغ جلو‌و عقب نبایستی با یک لامپ و یا در یک محفظه نشان داده شود مگر وقتیکه مشخصات وسیله نقلیه و بخصوص طول کم آن بنحوی باشد که احتیاج‌وسیله نقلیه را از لحاظ چراغ جلو و عقب در این شرایط برآورد نماید.

(الف) علیرغم مقررات بند 2 این ماده : (1) مقررات اشاره شده در بند مذکور در مورد وسایل نقلیه‌ایکه در یک راه روشن در حال ایستادن و یا توقف بوده و از فاصله کافی بوضوح دیده می‌شوند اجرا نخواهد شد. (2) وسایل نقلیه خودروئی که طول آن‌ها از 6 متر کمتر و عرض آن‌ها از 2 متر تجاوز نکرده و وسیله دیگری به آن متصل نباشد میتوانند هنگام ایستادن یا‌توقف در راه داخل منطقه مسکونی در طرفی که داخل قسمت سواره‌رو قرار گرفته یک چراغ نصب نمایند که از جلو سفید و یا زرد و از عقب قرمز یا زرد‌باشد. (3) مقررات بند 2 (ب) این ماده در مورد دوچرخه چرخ گازی و موتورسیکلت بدون اطاقک پهلو که فاقد باطری بوده و در آخرین حد حاشیه راه واقع در‌یک منطقه مسکونی ایستاده و یا توقف نموده باشند اجرا نخواهد شد. (ب) بعلاوه ممکن است مقررات داخلی برای مقررات این ماده معافیت‌هائی در موارد زیر قائل شوند : (1) وسایل نقلیه‌ایکه در محوطه خاصی دور از قسمت سواره‌رو ایستاده یا توقف نموده باشند. (2) وسیله نقلیه‌ایکه در خیابانهای کم تردد مناطق مسکونی ایستاده یا توقف نموده باشند.

یک وسیله نقلیه در هیچ موردی نباید چراغها و منعکس‌کننده‌های نور قرمز یا اشیائیکه رنگ قرمز منعکس می‌کنند در جلو و یا چراغها و نیز‌منعکس‌کننده‌های نور زرد و سفید و یا اشیایی که رنگ سفید یا زرد را منعکس می‌کنند در عقب نصب نمایند. این مقررات در مورد استفاده از چراغهای سفید و یا زرد هنگام بعقب راندن و انعکاس رنگ اعداد و حروف نمره عقب وسیله نقلیه و علائم دیگری که بر طبق مقررات داخلی شرح داده شده و‌همچنین در مورد زمینه پلاک نمره و یا زمینه علائم مذکور و نیز در مورد چراغهای قرمز گردان و یا چشمک زن وسایل نقلیه معینی که حق تقدم دارند‌لازم الاجرا نمیباشد.

طرفهای متعاهد و یا واحدهای تابعه آن‌ها میتوانند تا حدی که خللی به ایمنی ترافیک وارد نیاید در مقررات داخلی خودشان برای مقررات این ماده‌معافیت‌هائی در موارد زیر قائل شوند : (الف)- گاریهای دستی و وسایط نقلیه‌ایکه با حیوانات کشیده می‌شوند. (ب) - وسایل نقلیه از نوع و یا شکل خاص و یا وسیله نقلیه‌ایکه برای منظورهای خاص و در شرایط خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این کنوانسیون بهیچوجه مانع از آن نیست که طرفهای متعاهد و واحدهای تابعه آن‌ها لازم بدانند که گروههای عابر پیاده که دارای یکنفر راهنما می‌باشند و یا حرکت‌های دسته جمعی و نیز برای رانندگان گاو، گله گاو و رمه گوسفندان و یا حیوانات بارکش و یا زین شده هنگام حرکت در طول راه در‌مقتضیاتی که در بند 2 (ب) این ماده ذکر گردیده یک چراغ یا منعکس‌کننده نور با خود داشته باشند، چراغ یا منعکس‌کننده مذکور در چنین مواردی بایستی در قسمت جلو سفید و یا زرد و در قسمت عقب قرمز و یا هردو طرف برنگ زرد کهربائی باشد.

وسیله نقلیه‌ای که دارای چراغهای رانندگی (نور بالا) - چراغهای عبور )نور پائین) و یا چراغهای جانبی ( چراغهای کوچک جلو و عقب) بترتیبی که در ضمیمه شماره 5 این کنوانسیون اشاره شده هستند طبق ماده 32 این کنوانسیون زمانیکه احتیاج به استفاده از حداقل یک یا دو نور سفید یا زرد در‌سمت جلو دارند راننده بایستی با توجه بنکات ذیل از چراغهای فوق‌الذکر استفاده نماید. (الف) در مناطق مسکونی که روشنائی کافی داشته و یا در راههائیکه در خارج مناطق مسکونی بطور مداوم روشن بوده و روشنائی بحدی است که‌راننده می‌تواند از فاصله دور بطور واضح راه را ببیند و نیز هنگام ایستادن وسایل نقلیه راننده بایستی از روشن کردن چراغهای رانندگی (نور بالا)خودداری نماید. (ب) با توجه بمقررات داخلی در مورد استفاده از چراغهای رانندگی (نور بالا) چنانچه در ساعات روز بعلت وجود مه و برف و باران شدید و یا عبور‌از تونل دید مناسبی وجود نداشته باشد چراغهای رانندگی را در موارد زیر نبایستی روشن نمود مگر اینکه استفاده از آن‌ها طوری باشد که باعث خیره شدن رانندگان طرف مقابل نگردد : (1) هرگاه راننده‌ای در حال عبور از وسایل نقلیه دیگری باشد. در اینمورد چنانچه چراغهای رانندگی (نور بالا) روشن باشند بایستی آن‌ها را خاموش نمود و یا از نور آن‌ها در فاصله کافی، دور از محل تلاقی، بطوری استفاده نمایند که راننده طرف مقابل بتواند براحتی و بدون خطر براه خود ادامه دهد. (2) - هرگاه وسیله نقلیه‌ایکه در فاصله نزدیک در عقب وسیله نقلیه دیگری باشد می‌تواند طبق مقررات بند 4 این ماده بمنظور اخطار و جلب توجه‌برای سبقت گرفتن، همانطوریکه در ماده 28 این کنوانسیون ذکر شده است، از چراغهای رانندگی (نور بالا) استفاده نماید. (3) - در هر وضع دیگری که اجتناب از خیره کردن چشم سایر استفاده‌کنندگان از راه، راه آبی و یا راه آهن که در امتداد راه می‌باشند ضروری باشد. (ج) با توجه بمقررات بند (د) زیر هر گاه استفاده از چراغهای رانندگی (نور بالا) طبق مقررات بند (الف) و (ب) فوق ممنوع باشد بایستی از چراغهای عبور (نور پائین) استفاده نمود و چنانچه نور چراغهای عبور بحدی باشد که راننده بتواند فاصله مناسبی را در جلوی خود به بیند و ضمنا رانندگان طرف مقابل بتوانند وسیله نقلیه را از فاصله کافی به بیند می‌توان بجای چراغهای رانندگی از آن استفاده نمود. (د) چراغهای جانبی بایستی با چراغهای رانندگی، چراغهای عبور یا چراغهای مه تواما روشن باشد. هرگاه وسیله نقلیه‌ای که در حال ایستادن و یا توقف باشد و یا در راههائی غیر از شاهراه‌ها و راههای مذکور در بند 4 ماده 35 حرکت کند و شرایط روشنائی راه طوری باشد که تا فاصله دور بخوبی دیده شود و سایر رانندگان نیز بتوانند وسیله نقلیه را از فاصله کافی به بینند می‌توان از چراغهای جانبی به تنهائی استفاده نمود.

وسیله نقلیه‌ایکه دارای چراغهای مه مذکور در متمم شماره 5 این کنوانسیون باشد بایستی از آن فقط در مواقع مه یا برف یا باران شدید استفاده نماید. علیرغم مقررات بند 1 (ج) این ماده بایستی در چنین مواقع بجای چراغهای عبور از چراغهای مه استفاده نمود. در این قبیل موارد ممکن است‌مقررات داخلی استفاده از چراغهای مه و چراغهای عبور را تواما اجازه دهند.

علیرغم مقررات بند 2 این ماده مقررات داخلی میتوانند استفاده از چراغهای مه را در راههای پیچاپیچ و کم عرض حتی در مواقعیکه مه و یا برف و باران شدید هم وجود ندارد اجازه دهند.

در این کنوانسیون هیچ چیز مانع از آن نیست که مقررات داخلی استفاده از چراغهای عبور را در مناطق مسکونی اجباری نماید.

اخطار نوری (بصری) اشاره شده در بند 2 ماده 28 عبارتست از روشن کردن چراغهای عبور و چراغهای رانندگی بطور متناوب یکی پس از دیگری در فاصله‌های کوتاه و یا روشن کردن چراغهای عبور چراغهای رانندگی بطور متناوب یکی پس از دیگری در فاصله‌های کوتاه.

(الف) بمنظور داشتن حق استفاده از مزایای این کنوانسیون وسایل نقلیه موتوری و یدک‌های متصل بآنها باستثنای یدک سبک توسط یکی از‌طرفهای متعاهد و یا واحدهای تابعه آن‌ها به ثبت رسیده و راننده وسیله نقلیه موتوری گواهی ثبت آنرا با توجه باینکه مدت اعتبار آن منقضی نشده‌باشد همراه داشته باشد. این گواهی توسط یکی از مقامات صلاحیتدار طرفهای متعاهد و یا واحدهای تابعه آن‌ها یا توسط انجمنی که از طرف جانب طرف متعاهد و یا واحدهای تابعه آن دارای اختیار بوده و صادر می‌گردد و بایستی حداقل دارای خصوصیات زیر باشد: - شماره ردیف که بآن شماره ثبت هم گفته می‌شود و ارقام ترکیبی آن بایستی طبق متمم شماره3 این کنوانسیون باشد. - تاریخ اولین ثبت وسیله نقلیه. - نام کامل و آدرس دارنده گواهی‌نامه در کشور ثبت‌کننده وسیله نقلیه. - نام و مارک تجارتی سازنده وسیله نقلیه -شماره ردیف شاسی (شماره ساخت کارخانه و یا شماره ردیف). - حداکثر وزن مجاز بارگیری در مورد وسایل نقلیه باری. - مدت اعتبار گواهی‌نامه چنانچه غیر محدود نباشد. خصوصیاتیکه در گواهی‌نامه ثبت می‌شود بایستی یا به حروف لاتین و یا انگلیسی خطی بوده و یا بآن فرم تکرار شده باشد. (ب) به هر حال طرفهای متعاهد و یا واحدهای تابعه آن‌ها میتوانند تصمیم بگیرند که به عوض اولین تاریخ ثبت، سال ساخت وسیله نقلیه در گواهینامه‌صادره در قلمرو آن‌ها وارد گردد.

علیرغم مقررات بند 1 این ماده، وسایل نقلیه مفصلی که از هم جدا نشده باشند در ترافیک بین‌المللی حق استفاده از مزایای این کنوانسیون را‌خواهند داشت حتی اگر وسیله نقلیه موتوری و نیم تریلر متصل بآن تواما دارای یک ثبت و یک گواهی ثبت باشند.

این کنوانسیون بهیچوجه مانع از آن نیست که طرفهای متعاهد و یا واحدهای تابعه آن‌ها در ترافیک بین‌المللی از کسیکه وسیله نقلیه‌ای در اختیار‌داشته و بنام او به ثبت نرسیده باشد مدرکی بخواهند حاکی از اینکه اجازه دارد وسیله نقلیه را در اختیار داشته باشد.

توصیه می‌شود که طرفهای متعاهد، چنانچه قبلا اقدامی نکرده باشند سازمانی تاسیس نمایند تا در سطح کشور یا ناحیه مسئول نگاهداری سوابق‌وسایل نقلیه‌ایکه به سرویس گذارده می‌شوند بوده و نیز خصوصیات ثبت شده در گواهی کلیه وسایل نقلیه را بطور متمرکز نگهداری نمایند.

گواهینامه‌های رانندگی بشرح زیر مورد قبول طرفهای متعاهد خواهد بود : (الف) هر گواهی‌نامه داخلی که بزبان ملی و یا یکی از زبانهای ملی طرف‌های متعاهد صادر شده و اگر به چنین زبانی تنظیم نشده ترجمه گواهی شده آنرا ضمیمه داشته باشد. (ب) هر گواهی‌نامه داخلی که بر طبق مفاد متمم شماره 6 این کنوانسیون صادر شده باشد. (ج) هر گواهی‌نامه بین‌المللی که بر طبق مفاد متمم شماره 7 این کنوانسیون صادر شده و در قلمرو دولت صادرکننده برای راندن وسیله نقلیه مذکور در‌گواهینامه معتبر باشد، مشروط بر اینکه مدت اعتبار گواهی‌نامه منقضی نشده و نیز توسط یکی از طرفهای متعاهد و واحدهای تابعه آن و یا سازمانی که از‌طرف چنین طرف متعاهدی دارای اختیار بوده صادر گردیده باشد. مقررات این بند در مورد گواهینامه‌های آموزشی رانندگی بکار نخواهد رفت .

علی رغم مفاد قبلی این ماده : (الف) - هر گاه اعتبار گواهی‌نامه رانندگی بموجب ظهرنویسی آن موکول باین باشد که دارنده آن بایستی وسایل‌مخصوصی )مثلا عینک) داشته و یا وسیله نقلیه بعلت عدم توانائی راننده بایستی مجهز به تجهیزات خاصی باشد، گواهی‌نامه بدون رعایت شرایط مذکور معتبر نخواهد بود. (ب) طرف‌های متعاهد میتوانند گواهی‌نامه رانندگی اشخاصی را که کمتر از 18 سال داشته باشند در قلمرو کشورشان معتبر ندانند. (ج) طرف‌های متعاهد میتوانند گواهینامه‌های رانندگی افراد کمتر از 21 سال را برای رانندگی وسایل نقلیه موتوری و یا وسایل نقلیه مرکب و یا وسایل نقلیه طبقات E,D ،C مذکور در متمم‌های شماره 6 و 7 این کنوانسیون را، در قلمرو کشورشان معتبر ندانند.

طرف‌های متعاهد تعهد مینمایند که گواهینامه‌های رانندگی داخلی و بین‌المللی مذکور در بند 1 (الف) و ( ب) و (ج) این ماده را بدون اطمینان از‌توانائی و سلامتی جسمانی راننده صادر نخواهند نمود.

بمنظور اجرای بند 1 و قسمت ج بند 2 این ماده : (الف) یک وسیله نقلیه موتوری طبقه (B) مذکور در متمم‌های شماره 6 و 7 این کنوانسیون را می‌توان به یک یدک سبک متصل نمود. همچنین ممکن‌است وسیله نقلیه مذکور را به یک یدکی که حداکثر وزن مجاز آن 750 کیلوگرم بیشتر بوده از وزن بدون بار وسیله نقلیه موتوری تجاوز ننماید متصل‌نموده و این فقط در موردی است که حداکثر وزن مجاز وسیله نقلیه مرکب در حال اتصال از 3500 کیلوگرم تجاوز ننماید. (ب) - یک وسیله نقلیه طبقه (C) و (D) مذکور در متمم‌های شماره 6 و 7 این کنوانسیون را می‌توان بیک یدک سبک متصل نموده بدون اینکه وسیله نقلیه مرکبی که درنتیجه اتصال این دو حاصل شده از طبقات (C) و (D) خارج شده باشد.

گواهی‌نامه بین‌المللی بایستی برای کسانیکه دارای گواهی‌نامه داخلی بوده صادر و برای صدور آن حداقل شرایط مذکور در این کنوانسیون رعایت‌گردد. شماره گواهی‌نامه داخلی بایستی در گواهی‌نامه بین‌المللی ذکر گردیده و گواهی‌نامه بین‌المللی پس از انقضای مدت گواهی‌نامه داخلی مربوطه معتبر نخواهد‌بود.

مقررات این ماده طرف‌های متعاهد را ملزم نمیسازد که : (الف) اعتبار گواهینامه‌های بین‌المللی و یا داخلی صادره در سرزمین طرف متعاهد دیگر را برای افرادیکه مسکن عادی آن‌ها در تاریخ صدور گواهی‌نامه در قلمرو کشورشان بوده و یا پس از صدور گواهی‌نامه بآن کشور منتقل شده بپذیرند. (ب) و یا گواهینامه‌های صادره برای افرادی که مسکن عادی آن‌ها در تاریخ صدور در کشور صادرکننده نبوده و یا پس از صدور مسکن عادی آن‌ها بکشور‌دیگری منتقل شده باشد بپذیرند.

ظرف یکسال از تاریخ لازم‌الاجرا شدن کنوانسیون حاضر طرفهای متعاهد میتوانند اصلاح یا اصلاحاتی را پیشنهاد نمایند. متن اصلاحات‌پیشنهادی بایستی همراه نامه مشروحی برای دبیر کل سازمان ملل که وظیفه دارد آنرا به تمام طرف‌های متعاهد ابلاغ نماید ارسال گردد. طرف‌های متعاهد ظرف دوازده ماه از تاریخ ابلاغ بایستی بدبیر کل سازمان اطلاع دهند که : (الف) یا اصلاحیه را قبول نمود (ب) یا اصلاحیه را رد کرده (ج) و یا‌تقاضای تشکیل کنفرانس برای رسیدگی باصلاحیه را دارند. دبیر کل سازمان ملل متن اصلاحات پیشنهادی را نیز برای سایر دولتهای موضوع بند 1 ماده54 این کنوانسیون ارسال خواهد داشت.

(الف) چنانچه نسبت به هر یک از اصلاحات پیشنهادی که بر طبق بند فوق‌الذکر ابلاغ می‌شود ظرف دوازده ماه مهلت مقرر کمتر ازیک سوم طرفهای متعاهد آنرا رد کرده و یا تقاضای تشکیل کنفرانس نموده باشند آن اصلاحیه قبول شده تلقی می‌شود. دبیر کل سازمان ملل بایستی رد قبول و‌یا تشکیل کنفرانس در مورد هر یک از اصلاحات پیشنهادی را بطرف‌های متعاهد اطلاع دهد، اگر مجموع تقاضای تشکیل کنفرانس و یا رد اصلاحات پیشنهادی که ظرف دوازده ماه مقرر واصل می‌گردد کمتر ازیک سوم تعداد طرف‌های متعاهد باشد دبیر کل سازمان ملل به تمام کشورهای عضو اعلام‌خواهد نمود که آن اصلاحیه ششماه پس از انقضای دوازده ماه اشاره شده در بند 1 این ماده برای تمام طرف‌های متعاهد باستثنای آنهائیکه ظرف‌مدت مقرر آن را رد کرده و یا تقاضای تشکیل کنفرانس نموده‌اند لازم‌الاجرا خواهد بود. (ب) هر یک از طرف‌های متعاهد که ظرف 12 ماه مقرر اصلاحیه پیشنهادی را رد کرده و یا تقاضای تشکیل کنفرانس برای رسیدگی بآن نموده باشد می‌تواند پس از انقضای مدت 12 ماه مورد بحث در هر زمانیکه بخواهد اصلاحیه را قبول نموده و قبولی خود را بدبیر کل سازمان ملل اطلاع دهد و‌دبیر کل سازمان ملل این قبولی را بسایر طرف‌های متعاهد ابلاغ خواهد نمود اصلاحیه در مورد طرف‌هائی که قبولی خود را به ترتیب مذکور اطلاع‌داده‌اند شش ماه پس از وصول اطلاع توسط دبیر کل سازمان ملل لازم‌الاجرا خواهد بود.

اگر هر یک از اصلاحات پیشنهادی بترتیبی که در بند 2 این ماده گفته شده مورد قبول واقع نگردد و اگر ظرف مدت دوازده ماه مذکور در بند 1 این‌ماده کمتر از نصف تعداد طرف‌های متعاهد آن را رد کرده باشند و حداقل یک سوم از طرف‌های متعاهد مشروط براینکه تعداد آن‌ها ده کمتر نباشد اصلاحیه را‌قبول نموده و یا تقاضای تشکیل کنفرانس کرده باشند دبیر کل سازمان بایستی بمنظور رسیدگی به اصلاحیه پیشنهادی یا هر پیشنهاد دیگری که ممکن‌است بر طبق بند 4 این ماده باو تسلیم شده باشد کنفرانس را تشکیل دهد.

اگر کنفرانسی طبق بند 3 این ماده تشکیل شود دبیر کل سازمان ملل کلیه دولت‌های مذکور در بند 1 ماده 45 این کنوانسیون را برای شرکت در‌کنفرانس دعوت کرده و از آن‌ها تقاضا خواهد کرد چنانچه علاوه بر اصلاحیه پیشنهادی پیشنهاد دیگری داشته و مایل باشند در کنفرانس مطرح گردد ظرف حداقل ششماه قبل از تاریخ گشایش کنفرانس باو تسلیم دارند تا بتوانند این قبیل پیشنهادات را حداقل سه ماه قبل از گشایش کنفرانس برای دولت‌های دعوت شده ارسال دارد.

(الف) هر یک از اصلاحات پیشنهادی چنانچه مورد قبول اکثریتی برابر دو سوم دولتهای شرکت‌کننده در کنفرانس باشد قبول تلقی می‌شود مشروط بر اینکه اکثریت مذکور حداقل شامل دو سوم طرف‌های متعاهد در کنفرانس شرکت نموده‌اند باشد. دبیر کل سازمان ملل اصلاحیه قبول شده را‌بکلیه طرف‌های متعاهد ابلاغ مینماید و 12 ماه پس از ابلاغ برای کلیه طرف‌های متعاهد لازم‌الاجرا خواهد بود مگر آنهائیکه ظرف این مدت نظر‌خود را مبنی بر رد اصلاحیه بدبیر کل سازمان ابلاغ نموده باشند. (ب) هر یک از طرف‌های متعاهد که اصلاحیه را ظرف 12 ماه مقرر رد کرده باشد می‌تواند در هر زمانیکه مایل باشد آنرا قبول نموده و قبولی خود را‌بدبیر کل سازمان ملل اطلاع دهد و دبیر کل بایستی مراتب را بکلیه طرف‌های متعاهد ابلاغ نماید. اصلاحیه پیشنهادی در مورد طرف متعاهدی که‌قبولی خود را به ترتیب مذکور اطلاع داده ششماه پس از وصول اطلاع توسط دبیر کل سازمان و یا در انقضای مدت 12 ماه اشاره شده هر کدام موخر‌باشد لازم‌الاجرا خواهد بود.

اگر اصلاحیه پیشنهادی بترتیب مذکور در بند 2 این ماده قبول نشود و اگر شرایط مذکور در بند 3 این ماده برای تشکیل کنفرانس تحقق نیابد اصلاحیه پیشنهادی مردود شناخته خواهد شد.

هر دولتی هنگام امضاء یا تودیع اسناد تصویب این کنوانسیون و یا الحاق به آن می‌تواند اعلام دارد که مقید بقبول ماده 52 آن نمیباشد. سایر‌طرف‌های متعاهد در مورد طرف متعاهدیکه چنین اعلامی نموده مقید بقبول ماده 52 نخواهد بود.

هر دولتی هنگام تودیع اسناد تصویب این کنوانسیون و یا الحاق بآن می‌تواند با ارسال ابلاغی بعنوان دبیر کل سازمان ملل اعلام دارد که از نظر‌این کنوانسیون دوچرخه گازی را مانند موتورسیکلت بحساب میآورد با ارسال ابلاغ مجدد بعنوان دبیر کل سازمان ملل هر دولتی می‌تواند در هر‌زمانیکه بخواهد اعلام خود را پس بگیرد. (ماده 1 سند ژ).

اعلامیه مذکور در بند 2 این ماده ششماه پس از وصول توسط دبیر کل سازمان ملل و یا در تاریخی که این کنوانسیون برای کشور صادرکننده‌اعلامیه لازم‌الاجرا می‌شود (هرکدام موخر باشد) قابل اجرا خواهد بود.

اگر در علامت ممیزه‌ایکه طبق بند 4 ماده 45 و بند 3 ماده 46 این کنوانسیون تغییراتی داده شود تغییرات مزبور پس از سه ماه از تاریخ وصول ابلاغ‌توسط دبیر کل سازمان ملل معتبر خواهد شد.

علاوه بر استثنائیکه در بند 1 این ماده ذکر شده استثنائات دیگری نسبت باین کنوانسیون و متمم‌های آن اجازه داده خواهد شد. مشروط بر اینکه کتبا اعلام گردیده باشد و اگر قبل از تودیع اسناد تصویب این کنوانسیون یا الحاق به آن در نظر گرفته شده بایستی در مدارک اشاره شده تایید گردد. دبیر‌کل سازمان ملل بایستی این استثنائات را به تمام دولتهای ذکر شده در بند 1 ماده 45 این کنوانسیون اطلاع دهد.

هر طرف متعاهدی که استثنائی را کتبا تنظیم کرده و یا اعلامیه مذکور در بندهای 1 و 4 این ماده را تهیه و ارسال داشته باشد می‌تواند هر زمانی که بخواهد با ارسال ابلاغ مجدد بعنوان دبیر کل سازمان ملل آنرا پس بگیرد.

استثنائیکه طبق بند 5 این ماده ابلاغ شده باشد : (الف) مقررات این کنوانسیون را تا آنجا که باستثناء ارتباط دارد برای طرف متعاهدی که استثناء قائل شده اصلاح مینماید. (ب) مقررات این کنوانسیون را تا آنجا که باستثناء ارتباط دارد برای سایر طرف‌های متعاهد در روابطشان با طرف متعاهدی که استثناء قائل شده اصلاح مینماید.

طرف‌های متعاهد میتوانند وسایل نقلیه موتوری‌و یدکها و یا وسایل نقلیه مرکبی را که طول سراسری آن‌ها و یا وزن هر محور و یا ابعادشان از حدود تعیین شده در مقررات داخلی برای وسایل نقلیه ثبت‌شده در کشورشان تجاوز نموده باشد در قلمرو خود در ترافیک بین‌المللی نپذیرند. طرف‌های متعاهدی که در قلمرو کشورشان ترافیک بین‌المللی سنگینی وجود دارد بایستی کوشش نمایند تحت موافقتنامه‌های منطقه‌ای راههای اصلی را، باستثنای راههای فرعی، همیشه مفتوح نگهداشته و وسایل نقلیه و یا وسایل نقلیه مرکبی را که وزن و ابعاد آن‌ها از حدود معین در موافقتنامه‌های‌مورد اشاره تجاوز نکرده باشد، در راههای مذکور در ترافیک بین‌المللی بپذیرند.

از نظر بند 1 این متمم برآمدگیهای جانبی مشروحه زیر نبایستی تجاوز از حداکثر عرض مجاز بشمار آید. (الف) برجستگیهای نزدیک نقطه تماس لاستیک‌ها با زمین و اتصالی‌های فشارسنج آن‌ها. (ب) وسایل ضد لغزش نصب شده روی چرخها. (ج) آئینه‌های رانندگی که طوری طرح‌ریزی شده که با فشار مختصری بطرف جلو و یا عقب میرود و باین ترتیب تجاوز آن از حداکثر عرض مرتفع می‌شود. (د) چراغهای مشخصه و جهت نما مشروط بر اینکه از چند سانتی‌متر تجاوز ننموده باشد. (ه) پلمب گمرکی که روی بار زده شده و وسایل حفاظتی این پلمب‌ها.

طرف‌های متعاهد میتوانند از قبول وسایل نقلیه مرکب مشروحه زیر در ترافیک بین‌المللی در قلمروشان خودداری نمایند مشروط بر اینکه استفاده‌از چنین وسایل نقلیه مرکب در مقررات داخلی منع شده باشد : (الف) موتورسیکلت با یدک. (ب) وسایل نقلیه مرکبی که از یک وسیله نقلیه موتوری و چند یدک ترکیب شده باشد. (ج) وسایل نقلیه مفصلی که برای حمل‌ونقل مسافر مورد استفاده قرار گرفته شده باشد.

طرفهای متعاهد میتوانند از قبول وسایل نقلیه موتوری و یدکهائی که نسبت بآنها استثنائات مذکور در بند 60 متمم شماره 5 این کنوانسیون‌وارد است در ترافیک بین‌المللی در قلمرو کشورشان خودداری نمایند.

طرف‌های متعاهد میتوانند از قبول موتورسیکلت و دوچرخه گازی که رانندگان و مسافران (اگر مسافری داشته باشد) دارای کلاه حفاظتی نبوده در‌ترافیک بین‌المللی در قلمرو کشورشان خودداری نمایند.

طرف‌های متعاهد میتوانند وسایل نقلیه موتوری غیر از دوچرخه گازی و موتورسیکلت بدون ساید کار (اطاقک پهلو) را بشرطی در ترافیک بین‌المللی در قلمرو کشورشان بپذیرند که حامل وسایل اشاره شده در بند 56 متمم شماره 5 این کنوانسیون برای اخطار خطر هنگام توقف در قسمت سواره‌رو را بوده باشند.

طرفهای متعاهد میتوانند وسیله نقلیه موتوری که حداکثر وزن مجاز آن‌ها از 3500 کیلوگرم بیشتر باشد بشرطی در ترافیک بین‌المللی در راههای سخت و یا مناطق معینی از نواحی صعب‌العبور کشورشان بپذیرند که مقررات موضوعه در مقررات داخلی برای وسایل نقلیه مشابه در همان کشور را‌رعایت نموده باشند.

طرف‌های متعاهد میتوانند از قبول وسایل نقلیه موتوری که نور چراغهای عبورشان قرینه نبوده و با سمت حرکت وفق داده نشده باشد در قلمرو‌کشورشان در ترافیک بین‌المللی خودداری نمایند.

طرف‌های متعاهد میتوانند از قبول هر گونه نقلیه موتوری و یا هر گونه یدک متصل بوسیله نقلیه موتوری که علامت ممیزه‌ای غیر از آنچه در ماده37 این کنوانسیون ذکر شده نصب کرده باشند در ترافیک بین‌المللی در قلمرو کشورشان خودداری نمایند.

طر‌های متعاهدی که طبق بند (ژ) ماده یک این کنوانسیون وسائط نقلیه سه‌چرخی را که وزن بدون بار آن از 400 کیلوگرم تجاوز نکرده باش جزء موتورسیکلت اعلام کرده باشند بایستی آنرا مشمول مقرراتی که در این متمم برای موتورسیکلت و یا سایر وسائط نقلیه موتوری وضع شده بدانند.

از این نظر متمم اصطلاح «یدک» فقط به یدکهائی گفته می‌شود که برای اتصال بیک وسیله نقلیه موتوری طرح‌ریزی شده باشند.

هر طرف متعاهدی می‌تواند بدون نقض مقررات بند 2 (الف) ماده 3 این کنوانسیون، در مورد وسائط نقلیه‌ایکه به ثبت رسانده و یا نسبت بهیدکهائی که تحت مقررات داخلی اجازه داده در راه حرکت کند مقرراتی وضع نماید که مکمل این متمم و یا از آن شدیدتر باشد.

تعاریف بعضی اصطلاحات از نقطه نظر این فصل : (الف) اصطلاح «چرخهای یک محور» عبارت از چرخهائی است که نسبت بمقطع طولی وسط وسیله نقلیه بطور قرینه و یا تا درجه زیادی بطور‌قرینه ترتیب داده شده باشند. حتی اگر روی یک محور هم قرار نگرفته باشند (یک محور پشت سر هم دو محور بحساب میآید) (ب) اصطلاح «ترمز پائی» عبارت از وسیله‌ایست که معمولا برای کاهش سرعت و توقف وسیله نقلیه بکار برده می‌شود. (ج) اصطلاح «ترمز دستی» عبارت از وسیله‌ایست که برای متوقف نگهداشتن وسیله نقلیه در غیاب راننده بکار برده می‌شود و یا در مورد یدکها،وقتی که یدک از وسیله نقلیه موتوری جدا بوده از آن استفاده می‌شود. (د) اصطلاح «کمک ترمز یا ترمز موتور»عبارت از وسیله‌ایست که برای، کاهش سرعت و توقف وسیله نقلیه در صورت عیب و نقص در ترمز پائی بکار برده می‌شود.

هر گونه وسیله نقلیه موتوری غیر از موتورسیکلت بایستی دارای ترمزهائی باشد که راننده بتواند در حال راندن آنرا بکار برد. این ترمزها بایستی قادر باشند وظایف سه‌گانه ترمز را بشرح زیر انجام دهند. (الف ) یک ترمز پائی بایستی بتواند سرعت وسیله نقلیه را به هر صورتی که بارگیری شده باشد و در هر گونه سرازیری و یا سربالائی که حرکت می‌نماید کاهش داده و آنرا سریع و بطور موثر و با ایمنی متوقف سازد. (ب) یک ترمز دستی بایستی بتواند وسیله نقلیه را به هر صورتی که بارگیری شده باشد در شیب 16 درصد سربالائی و یا سرازیری در حال توقف نگاهدارد. سطوح ترمزکننده بایستی توسط وسیله‌ای که منحصرا مکانیکی بوده مورد استفاده قرار گیرند. (ج) کمک ترمز و یا ترمز موتور بایستی در فاصله مناسبی حتی در صورت عیب و نقص ترمز پائی بتواند سرعت وسیله نقلیه را به هر صورتی که بارگیری شده باشد کاهش داده و متوقف سازد.

با توجه به بند 5 این متمم وسایلی که وظایف سه‌گانه ترمز را انجام میدهند (ترمز پائی - ترمز دستی و کمک ترمز یا ترمز موتور) میتوانند. اجزای‌مشترکی داشته باشند. یکی کردن وسیله کنترل ترمزها در صورتی اجازه داده می‌شود که حداقل دو وسیله کنترل جداگانه باقی مانده باشد.

ترمز پائی بایستی روی تمام چرخهای وسیله نقلیه موثر بوده و عمل نماید معذالک اگر وسیله نقلیه دارای بیش از دو محور باشد می‌توان اجازه داد که روی چرخهای یکی از محورها عمل ننمایند.

کمک ترمز یا ترمز موتور همچنین ترمز دستی باید حداقل روی یکی از چرخهای در هر طرف مقطع طولی وسط وسیله نقلیه عمل نمایند.

ترمز پائی و ترمز دستی بایستی روی سطوح ترمزکننده، که بطور دائم توسط اجزائی با نیروی کافی به چرخها متصل بوده، عمل نمایند.

هیچ یک از سطوح ترمزکننده نبایستی بنحوی باشد که بتواند از چرخها جدا شود. معذالک این جدائی در مورد بعضی از سطوح ترمزکننده در‌شرایط زیر مجاز خواهد بود : (الف ) در صورتیکه آنی بوده مثلا هنگام تغییر دنده. (ب) تا آنجا که به ترمز دستی ارتباط دارد می‌تواند فقط توسط راننده انجام شود. (ج) تا آنجا که به ترمز پائی و یا کمک ترمز (ترمز موتور) ارتباط دارد چنانچه ترمز کردن بنحو شایسته‌ای که در بند 5 این متمم شرح داده شد ممکن باشد .

بدون نقض مقررات بند 17 (ج) این متمم هر یدک باستثنای یدک سبک بایستی ترمزهایی بشرح زیر داشته باشند: (الف ) یک ترمز پائی که قادر باشد سرعت وسیله نقلیه را به هر صورتیکه بارگیری شده و در هر شیبی که باشد کاهش داده و آنرا سریع و بطور موثر‌و با ایمنی متوقف سازد. (ب ) یک ترمز دستی که قادر باشد وسیله نقلیه را به هر صورتی که بارگیری شده باشد در شیب 16 درصد سربالائی و یا سرازیری در حال توقف نگهدارد و سطوح ترمزکننده آن توسط وسیله‌ایکه منحصرا مکانیکی بوده و مورد استفاده قرار گیرد. این مقررات در مورد یدک‌هائیکه نمیتوان بدون استفاده از ابزار آلاتی آنرا از وسیله نقلیه موتوری کشنده منفصل. نمود بکار برده نمیشود مشروط بر اینکه‌آنچه از ترمز دستی انتظار میرود برای وسیله نقلیه مرکب موثر باشد.

وسایلی که وظیفه ترمز پائی و ترمز دستی را انجام میدهند میتوانند دارای اجزای مشترکی باشند.

ترمز پائی بایستی روی کلیه چرخهای یدک عمل نماید.

ترمز پائی یدک بایستی توسط ترمز پائی وسیله نقلیه کشنده مورد عمل قرار گیرد. بهر حال اگر حداکثر وزن مجاز یدک از 3500 کیلوگرم تجاوز‌ننماید می‌توان ترمزها را طوری ترتیب داد که با کم شدن فاصله بین یدک در حال حرکت و وسیله نقلیه کشنده عمل نمایند.

ترمز پائی و ترمز دستی بایستی روی سطوح ترمزکننده، که بطور دائم توسط اجزائی با نیروی کافی به چرخها متصل بوده، عمل نمایند.

ترمزها بایستی بنحوی باشند که در صورت شکستن یا پاره شدن وسایل اتصال در حال حرکت، یدک بطور اتوماتیک توقف نماید. بهر حال‌چنین خصوصیتی در مورد یدکهای یک محوره و یا دو محوره‌ایکه فاصله محورها کمتر از یک متر و حداکثر وزن مجاز آن از 1500 کیلوگرم تجاوز نکرده باشد و علاوه بر وسایل اتصال، باستثنای نیم یدک، مجهز بوسایل فرعی مذکور در بند 58 این متمم باشد ضرورتی ندارد .

علاوه بر مقررات قسمتهای A و B این فصل در مورد وسایل نقلیه جدا از هم (وسائط نقلیه موتوری و یدک‌ها) مقررات زیر بایستی در مورد وسایل‌نقلیه مرکب مراعات گردد : (الف) وسایل ترمز در وسایل نقلیه متشکله بایستی با یکدیگر هماهنگ باشند. (ب) عمل ترمز پائی بایستی بخوبی توزیع شده و بین وسایل نقلیه متشکله همزمان باشد. (ج) حداکثر وزن مجاز یک یدک بدون ترمز پائی نبایستی از نصف وزن بدون بار وسیله نقلیه کشنده و وزن راننده بیشتر باشد.

(الف) هر موتورسیکلتی باید بدارای دو ترمز باشد یکی از آن‌ها حداقل روی چرخ عقب و یا چرخ‌ها و دیگری روی چرخ جلو و یا چرخها عمل نمایند. اگر موتورسیکلت دارای سایدکار (اطاقک پهلو) باشد ترمز چرخ سایدکار (اطاقک پهلو) لزومی ندارد. این ترمزها بایستی قادر باشند سرعت موتورسیکلت‌را بهر صورتیکه بارگیری شده و در هر شیئی که باشد کاهش داده و آن را سریعا و بطور موثر و با ایمنی متوقف سازد. (ب) علاوه بر مقررات بند (الف) فوق موتورسیکلت‌های سه‌چرخه که چرخهای آن‌ها در ارتباط با محور طولی وسط موتورسیکلت بطور قرینه ترتیب داده شده باشد بایستی مجهز به یک ترمز دستی با شرایط مذکور در بند 5 (ب) این متمم باشد.

از نظر این فصل اصطلاح : «چراغ رانندگی» (نور بالا(عبارتست از چراغهای وسیله نقلیه که برای روشن کردن راه در فاصله طولانی بطرف جلو مورد استفاده قرار می‌گیرد. «چراغ عبور» (نور پائین) عبارتست از چراغهائی که وسیله نقلیه برای روشن کردن راه بطرف جلو مورد استفاده قرار داده و موجب خیره شدن چشم و یا ناراحتی رانندگی که از طرف مقابل میآیند و سایر استفاده‌کنندگان از راه نخواهد شد. «چراغ جانبی جلو» (چراغهای کوچک جلو) عبارت از چراغهائی است که حضور وسیله نقلیه و عرض آنرا از سمت جلو نشان می‌دهد. «چراغ جانبی عقب» (چراغهای کوچک عقب)عبارت از چراغهائی است که حضور وسیله نقلیه و عرض آنرا از سمت عقب نشان می‌دهد. «چراغهای توقف» عبارت از چراغ‌هائی است که وسیله نقلیه مورد استفاده قرار می‌دهد تا بسایر استفاده‌کنندگان از راه و وسیله عقبی استفاده از‌ترمزپائی را اعلام دارد. «چراغ مه» عبارت از چراغی است که وسیله نقلیه مورد استفاده قرار می‌دهد تا باین ترتیب روشنائی جاده را هنگام مه و برف و باران سیل آسا و گرد و‌غبار بهتر سازد. «چراغ دنده عقب» عبارت از چراغی است که وسیله نقلیه مورد استفاده قرار می‌دهد تا راه را بطرف عقب وسیله نقلیه روشن کرده و باین ترتیب بسایر استفاده‌کنندگان از راه اخطار نماید که وسیله نقلیه در حال راندن به عقب بوده و یا میخواهد به عقب براند. «چراغ راهنما» عبارت از چراغی است که وسیله نقلیه مورد استفاده قرار می‌دهد تا بسایر استفاده‌کنندگان از راه اخطار نماید که راننده قصد تغییر‌جهت براست و یا چپ را دارد. «منعکس‌کننده‌ها نور» عبارت از وسیله ایست که حضور وسیله نقلیه را از طریق انعکاس نور که از چراغ وسیله نقلیه دیگر بآن تابیده به کسیکه در‌نزدیکی این چراغ باشد اعلام میدارد. «سطح روشن» در مورد چراغها عبارت از سطح قابل دیدی است که از نور از آن منتشر می‌شود و در مورد منعکس‌کننده نور عبارت از سطح قابل دیدی‌است که نور را منعکس می‌کند.

رنگ چراغهای مذکور در این فصل بایستی تا آنجا که ممکن است بر طبق رنگهائی که در ضمیمه این متمم شرح داده شده باشد.

هر وسیله نقلیه موتوری غیر از موتورسیکلت که بتواند بیش از 40 کیلومتر در ساعت در راه مسطح حرکت کند بایستی در سمت جلو مجهز به‌چراغهای رانندگی سفید و یا زرد منتخب بتعداد زوج باشد که بتواند در هوای صاف حداقل بیش از یک فاصله 100 متری جلو وسیله نقلیه را بحد کافی روشن سازد. لبه خارجی سطح روشن چراغهای رانندگی نسبت بآخرین حد جانبی وسیله نقلیه نبایستی نزدیک‌تر از لبه خارجی سطح روشن‌چراغهای عبور باشد.

هر وسیله نقلیه موتوری غیر از موتورسیکلت که بتواند بیش از 10 کیلومتر در ساعت در راه مسطح حرکت کند بایستی در سمت جلو دارای دو چراغ عبور سفید یا زرد باشد که بتواند در هوای صاف حداقل بیش از 40 متر جلوی وسیله نقلیه را بحد کافی روشن سازد. در هر دو طرف وسیله نقلیه دورترین نقطه سطح روشن نسبت بمقطع طولی وسط وسیله نقلیه نبایستی از آخرین حد لبه خارجی وسیله نقلیه بیش از 4/0 متر فاصله داشته باشد.یک وسیله نقلیه موتوری نبایستی بیش از دو چراغ نور پائین داشته باشد. چراغهای نور پائین بایستی طوری ترتیب داده شود که با توضیحات بند 19این متمم مطابقت داشته باشد.

هر وسیله نقلیه موتوری غیر از موتورسیکلت باویا بدون سایدکار (اطاقک پهلو) بایستی مجهز بدو چراغ جانبی سفید در سمت جلو باشد. بهر حال‌برای چراغهای جانبی جلو که جزء چراغهای رانندگی (نور بالا) و یا چراغهای عبور (نور پائین) زرد رنگ قرار گرفته باشد بایستی رنگ زرد انتخابی اجازه داده شود. چنانچه تنها چراغهای روشن در جلو وسیله نقلیه چراغهای جانبی جلوئی باشند بایستی هنگام شب در هوای صاف بدون تولید خیرگی چشم و یا‌ناراحتی بی‌جهت برای سایر استفاده‌کنندگان از راه حداقل از فاصله 300 متری دیده شود. در هر دو طرف وسیله نقلیه دورترین نقطه سطح روشن نسبت بمقطع طولی وسط وسیله نقلیه نبایستی از آخرین حد لبه خارجی وسیله نقلیه بیش از 4/0 متر فاصله داشته باشد.

(الف) هر وسیله نقلیه موتوری غیر از موتورسیکلت بدون سایدکار (اطاقک پهلو) بایستی در طرف عقب دارای چراغهای جانبی قرمز بتعداد زوج‌بوده که هنگام شب در هوای صاف بدون تولید خیرگی چشم و ناراحتی بیمورد برای سایر استفاده‌کنندگان از راه حداقل از فاصله 300 متری دیده شود.در هر دو طرف وسیله نقلیه دورترین نقطه سطح روشن آن نسبت بمقطع طولی وسط وسیله نقلیه نبایستی از آخرین حد لبه خارجی وسیله نقلیه بیش از40/0متر فاصله داشته باشد. ب - هر یدکی باید در عقب دارای چراغهای جانبی قرمز بتعداد زوج بوده که هنگام شب در هوای صاف بدون تولید خیرگی چشم و ناراحتی بمورد برای سایر استفاده‌کنندگان از راه حداقل از فاصله 300 متری دیده شود. در هر دو طرف یدک دورترین نقطه سطح روشن نسبت بمقطع طولی وسط‌یدک نبایستی از آخرین حد لبه خارجی یدک بیش از 4/0 متر فاصله داشته باشد. بهر حال چنانچه عرض یدک از 8/0 متر بیشتر نبوده و یدک به یک‌موتورسیکلت بدون ساید کار (اطاقک پهلو) متصل شده باشد بایستی اجازه داد که یدک مجهز به یک چراغ قرمز باشد.

شماره ثبت وسیله نقلیه موتوری و یدک در قسمت عقب بایستی دارای وسیله روشنائی خاصی باشد که هر کس بتواند شماره را هنگام شب در‌هوای صاف و در حالت توقف وسیله نقلیه از فاصله 20 متری بخواند. بهر حال کشورهای متعهد میتوانند این حداقل فاصله را بهمان نسبتی که‌فاصله دید وسیله نقلیه را در روز طبق بند 2 متمم شماره 2 این کنوانسیون کم کرده‌اند تقلیل دهند.

ارتباط الکتریکی کلیه وسایل نقلیه موتوری) حتی موتورسیکلت) و تمام وسایل نقلیه مرکب که دارای یک وسیله نقلیه موتوری و یک یا چند‌یدک بوده بایستی طوری باشد که نتوان چراغهای رانندگی (نور بالا) و چراغهای عبور (نور پائین) برای روشنائی راه و چراغهای جانبی جلو وسیله نقلیه موتوری و همچنین وسیله روشنائی مذکور در بند 25 فوق را مورد استفاده قرار داد مگر اینکه عقب ترین چراغهای جانبی وسیله نقلیه موتوری و یا‌وسیله نقلیه مرکب روشن باشد. بهر حال این مقررات در مورد استفاده از چراغهای رانندگی (نور بالا) و چراغهای عبور (نور پائین) برای دادن اخطار نوری مذکور در بند 5 ماده 33 این‌کنوانسیون بکار نمیرود. بعلاوه ارتباط الکتریکی باید طوری باشد که هنگام استفاده از چراغهای عبور و (نور پائین) و چراغهای رانندگی (نور بالا) و یا‌چراغ مه چراغهای جانبی قسمت جلوی وسیله نقلیه موتوری نیز روشن شود.

هر وسیله نقلیه موتوری غیر از موتورسیکلت بدون ساید کار (اطاقک پهلو) بایستی در سمت عقب لااقل به دو عدد منعکس‌کننده نور بشکلی غیر‌از مثلث مجهز باشد. در هر دو طرف وسیله نقلیه دورترین لبه خارجی سطح روشن منعکس‌کننده نور نسبت بمقطع طولی وسط وسیله نقلیه نبایستی‌از آخرین حد لبه خارجی وسیله نقلیه بیش از 4/0 متر فاصله داشته باشد. انعکاس نور بایستی هنگام شب در هوای صاف از فاصله 150 متری توسط راننده وسیله نقلیه عقبی که چراغهای رانندگی خود را روشن کرده دیده شود.

هر یدک بایستی در قسمت عقب حداقل دارای دو منعکس‌کننده نور باشد. این منعکس‌کننده نور بایستی بشکل مثلث متساوی‌الاضلاع بوده که راس آن بطرف بالا و قاعده آن بطور افقی قرار گیرد. طول اضلاع این مثلث نبایستی کمتر از 15/0 متر یا بیشتر از 20/0 متر باشد. در داخل مثلث نبایستی هیچ نوع چراغ یا علامتی نصب گردد. این منعکس‌کننده‌ها از لحاظ دید بایستی دارای خصوصیات مذکور در بند 27 فوق باشد. در هر دو طرف یدک دورترین نقطه سطح روشن نسبت بمقطع طولی وسط یدک نبایستی از آخرین لبه خارجی یدک بیش از 4/0 متر فاصله داشته باشد. بهر حال یدک هائی که عرض آن‌ها 80/0 متر تجاوز نکند می‌تواند در صورتیکه بیک موتورسیکلت بدون سایدکار ( اطاقک پهلو) متصل شده باشد دارای یک منعکس‌کننده نور باشد.

هر یک باید در سمت جلو دو عدد (منعکس‌کننده نور برنگ) سفید بشکلی غیر از مثلث باشد. این منعکس‌کننده‌ها بایستی خصوصیات مذکور در‌بند 27 فوق را از نظر دید و تعیین موقعیت یدک داشته باشد.

هر یدکی که عرض آن از 60/1 متر تجاوز نماید باید در قسمت جلو دارای دو چراغ جانبی سفید باشد. این چراغها بایستی حتی‌الامکان نزدیک‌آخرین حد لبه یدک نصب گردند بنحویکه دورترین لبه خارجی سطح روشن نسبت بمقطع طولی وسط یدک از آخرین حد خارجی یدک بیش از15/0 متر فاصله نداشته باشد.

باستثنای موتورسیکلت اعم از اینکه سایدکار (اتاقک پهلو) داشته یا نداشته باشد هر وسیله نقلیه موتوری که بتواند در راه مسطح با سرعتی بیش‌از 25 کیلومتر در ساعت براند بایستی در قسمت عقب دو چراغ توقف قرمز رنگ داشته باشد. همین مقررات در مورد یدکی که در وسیله نقلیه مرکب‌آخرین وسیله می‌باشد بایستی رعایت شود. بهر حال در یدک‌های کوچک که ابعاد آن مانند دید چراغ توقف وسیله نقلیه کشنده نباشد چراغ توقف لزومی ندارد.

با توجه باینکه کشورهای متعهد میتوانند نسبت بتمام و یا قسمتی از این تعهدات در مورد دوچرخه گازی که طبق بند 2 ماده 54 این کنوانسیون جزء موتورسیکلت اعلام داشته معافیت‌هائی قائل شوند. (الف)هر موتورسیکلت با و یا بدون سایدکار (اطاقک پهلو) بایستی بیک چراغ عبور)نور پائین) با خصوصیات مذکور در بند 22 فوق (از لحاظ رنگ و‌دید) مجهز باشد. (ب) هر موتورسیکلت با و یا بدون سایدکار (اتاقک پهلو) که بتواند با سرعتی بیش از 40 کیلومتر در ساعت در راه مسطح حرکت کند بایستی علاوه بر‌چراغ عبور (نور پائین) حداقل به یک چراغ رانندگی (نور بالا) با خصوصیات مذکور در بند 21 فوق (از لحاظ رنگ و دید) مجهز باشد. اگر چنین موتورسیکلتی بیش از یک چراغ عبور (نور پائین) داشته باشد باید این چراغها را هر چه بیشتر نزدیک یکدیگر قرار داد. (ج) موتورسیکلت با و یا بدون سایدکار (اطاقک پهلو) نبایستی بیش از یک چراغ عبور (نور پائین) و دو چراغ رانندگی (نور بالا) داشته باشد.

هر موتورسیکلت که دارای سایدکار (اطاقک پهلو) باشد می‌تواند یک یا دو چراغ جانبی با خصوصیات مذکور در بند 23 فوق (از لحاظ رنگ و دید) داشته باشد. اگر موتورسیکلتی دارای دو چراغ جانبی در قسمت جلو باشد باید آن‌ها را هر چه بیشتر نزدیک یکدیگر قرار داد. یک موتورسیکلت بدون سایدکار (اطاقک پهلو) نبایستی بیش از دو چراغ جانبی در قسمت جلو داشته باشد.

موتورسیکلت بدون سایدکار (اطاقک پهلو) بایستی در قسمت عقب یک چراغ جانبی با خصوصیات مذکور در بند 24)الف) فوق (از لحاظ رنگ و‌دید) داشته باشد.

هر موتورسیکلت بدون سایدکار (اطاقک پهلو) بایستی در قسمت عقب یک منعکس‌کننده نور طبق بند 3 فوق (از لحاظ رنگ و دید) داشته باشد.

با توجه باین که طرف‌های متعهد میتوانند دوچرخه گازی با و یا بدون سایدکار (اطاقک پهلو) را که طبق بند 2 ماده 54 جزء موتورسیکلت اعلام‌داشته از این تعهد معاف نماید هر موتورسیکلت بدون سایدکار (اطاقک پهلو) بایستی بیک چراغ توقف طبق خصوصیات بند 31 فوق مجهز باشد.

با رعایت مقررات مربوط به چراغ و وسایلی که برای موتورسیکلت بدون سایدکار (اطاقک پهلو) گفته شده هر ساید کار (اطاقک پهلو) متصل به‌موتورسیکلت بایستی در جلو بیک چراغ جانبی طبق بند 23 بالا (از لحاظ رنگ و دید) و در عقب به یک چراغ جانبی طبق بند 24 (الف) فوق (از‌لحاظ رنگ و دید) و همچنین یکعدد منعکس‌کننده نور طبق بند 27 فوق (از لحاظ رنگ و دید) و همچنین یکعدد منعکس‌کننده نور طبق بند 27فوق (از لحاظ رنگ و دید) مجهز باشد ارتباط الکتریکی باید طوری باشد که چراغ جانبی جلو و عقب سایدکار (اطاقک پهلو) دارای یک چراغ رانندگی (نور بالا) و یک چراغ عبور (نور پائین) هم باشد.

هر وسیله نقلیه موتوری سه چرخ که چرخهای آن نسبت بمقطع طولی وسط وسیله نقلیه بطور قرینه قرار گرفته و طبق بند (ژ) ماده یک این کنوانسیون در زمره موتورسیکلت بحساب آمده باشد بایستی بوسایلی که در بندهای 21 و 22 و 23 و 24 (الف) و 27 و 31 فوق ذکر شده مجهز‌باشد. بهر حال اگر عوض چنین وسیله نقلیه‌ای از 30/1 متر تجاوز ننماید یکعدد چراغ رانندگی (نور بالا) و یکعدد چراغ عبور )نور پائین) کفایت مینماید. در اینمورد مقررات مربوط به فاصله سطح روشن نسبت به لبه خارجی وسیله نقلیه رعایت نخواهد شد.

باستثنای وسیله نقلیه‌ایکه راننده آن می‌تواند تغییر جهت حرکت را از هر گوشه‌ای با علائم دست قابل دید بسایر استفاده‌کنندگان از راه اعلام دارد کلیه وسایل نقلیه دیگر بایستی مجهز بعلائم جهت نمای ثابت با چراغهای فلاش زرد رنگ و بتعداد زوج و قابل دید در شب و روز مجهز باشند تا بتوانند تغییر جهت را بسایر استفاده‌کنندگان از راه تحت تاثیر تغییر جهت قرار میگیرند اعلام نمایند. فلاش چراغ مذکور بایستی در هر دقیقه 90مرتبه با تقریب 30+ تکرار شود.

چنانچه وسیله نقلیه‌ای غیر از موتورسیکلت با و یا بدون سایدکار) اتاقک پهلو) دارای چراغهای مه باشد بایستی برنگ سفید یا زرد انتخابی ب‌تعداد دو عدد درجائی نصب نماید که هیچیک از نقاط سطح روشن آن از بالاترین نقطه سطح روشن چراغهای عبور (نور پائین) بالاتر نباشد و در هر دو‌طرف وسیله نقلیه دورترین نقطه سطح روشن نسبت بمقطع طولی وسط وسیله از آخرین حد لبه خارجی آن بیش از 4/0 متر فاصله نداشته باشد.

چراغ دنده عقب نبایستی خیرگی و ناراحتی بی‌جهت برای چشم سایر استفاده‌کنندگان از راه فراهم نماید. چنانچه وسیله نقلیه موتوری به چنین چراغی مجهز باشد رنگ آن بایستی سفید یا کهربائی و یا زرد انتخابی باشد. وسیله کنترل این چراغ باید طوری باشد که فقط هنگامی که از دنده عقب‌استفاده می‌شود روشن گردد.

در وسیله نقلیه موتوری و یا یدک هیچ چراغی غیر از چراغ علامت جهت‌نما نبایستی از نوع فلاش باشد مگر آنهائیکه طبق مقررات داخلی‌استفاده از آن‌ها وسایل نقلیه منفرد و یا وسایل نقلیه مرکبی را مشخص سازد که ملزم برعایت مقررات کلی ترافیک نبوده و یا حضورشان در راه مستلزم‌احتیاط خاصی از طرف سایر استفاده‌کنندگان از راه می‌باشد. بخصوص وسایل نقلیه‌ای که حق تقدم دارند. (نظیر آمبولانس و وسایل آتش‌نشانی و غیره)کاروانهای وسایل نقلیه و وسایل نقلیه به ابعاد و اندازه‌های استثنائی و وسایل نقلیه و تجهیزات تعمیراتی و یا ساختمانی راه. بهر حال کشورهای متعهد می‌تواند نصب چراغهای معینی را غیر از نور قرمز لازم دانسته و یا اجازه دهند بنحویکه تمام و یا بعضی از آن‌ها با علامت فلاش خطر خاصی را که‌وسیله نقلیه هنگام علامت دادن بوجود میآورد اعلام دارند.

از نظر این متمم : (الف) ترکیب دو یا چند چراغ، اعم از اینکه برابر بوده یا نبوده ولی عمل و رنگ آن‌ها یکی باشد، در صورتی یک چراغ واحد محسوب می‌گردد که تصویر‌سطوح نورانی آن‌ها بر روی یک سطح قائم که عمود بر مقطع طولی وسط وسیله نقلیه قرار گیرد لااقل 50% کوچکترین مربع مستطیلی باشد که می‌توان به دور تصویر مزبور رسم نمود. (ب) اگر یک سطح نورانی بشکل یک باند بوده و نسبت بمقطع طولی وسط وسیله نقلیه بطور قرینه قرار گرفته باشد و حداقل 40 سانتی‌متر تا‌آخرین حد لبه خارجی وسیله نقلیه امتداد داشته و فاصله آن نیز کمتر از 80 سانتی‌متر نباشد دو چراغ و یا چراغی به تعداد زوج محسوب می‌گردد.روشنائی چنین سطح نورانی بایستی حداقل از دو چراغ که در دو انتهای سطح نورانی قرار گفته تولید شود. چنین سطح نورانی ممکن است شامل چندین چراغ بوده و تصویر سطح نورانی هر یک بر روی یک سطح قائم، عمود بر مقطع طولی وسط وسیله‌نقلیه، حداقل %50 کوچکترین مربع مستطیلی باشد که می‌توان بدور تصویر مزبور رسم نمود.

چراغهای یک وسیله نقلیه که دارای وظیفه مشابهی بوده و در یک جهت میتابند بایستی همرنگ باشند. چراغها و منعکس‌کننده‌های زوج بایستی نسبت به مقطع طولی وسط وسیله نقلیه بطور قرینه نصب گردند مگر آنکه شکل خارجی وسیله نقلیه قرینه نباشد. نیروی هر دو چراغ اساسا بایستی برابر باشد.

با توجه بمفاد بندهای دیگر این فصل، انواع چراغهای مختلف و منعکس‌کننده نور را می‌توان در یک محفظه قرار داد مشروط بر اینکه هر یک از‌این چراغها و منعکس‌کننده‌ها نور با مفاد قابل اجرای این متمم مطابقت داشته باشند.

هر وسیله نقلیه‌ای باید دارای دستگاه فرمان نیرومندی بوده که راننده با استفاده از آن بتواند جهت خود را براحتی و سریع و با اطمینان تغییر دهد. آئینه رانندگی (دیدن عقب)

هر وسیله نقلیه موتوری به استثنای موتورسیکلت با و یا بدون سایدکار (اطاقک پهلو) بایستی دارای یک و یا چند آئینه رانندگی (دید عقب) باشد.تعداد و ابعاد و ترتیب و نصب این آئینه‌ها بایستی بنحوی باشد که راننده بتواند وسائط نقلیه پشت سر خود را ببیند.

چرخهای وسیله نقلیه و یدکهای آن بایستی دارای لاستیک‌های بادی بوده و شرایط ایمنی منجمله چسبندگی بزمین حتی در راههای مرطوب را‌نیز در بر داشته باشد. سرعت نما

هر وسیله نقلیه موتوری که بتواند با سرعتی بیش از 40 کیلومتر در ساعت در راه صاف حرکت کند بایستی بیک سرعت نما مجهز باشد. بهر‌حال کشورهای متعهد میتوانند دسته معینی از و‌سایل نقلیه موتوری و وسایل نقلیه سبک دیگر را از داشتن چنین وسیله‌ای معاف دارند.

هر وسیله نقلیه موتوری باید به یک وسیله ضد دزد که بتواند هنگام توقف یکی از لوازم اصلی وسیله نقلیه را از کار بیاندازد مجهز باشند. وسیله اتصال برای یدکهای سبک

باستثنای یدکهای سبک یدکهائی که مجهز به ترمز اتوماتیک مذکور در بند 16 این متمم نیستند بایستی علاوه بر وسایل اتصال اصلی مجهز ب‌وسایل اتصال فرعی (زنجیر و کابل و غیر) باشند تا در صورت شکستن وسایل اتصال اصلی وسایل فرعی از تماس میله کشش با زمین جلوگیری کرده و عمل فرمان یدک را انجام دهند.

طرفهای متعاهد میتوانند در داخله کشورشان معافیت‌هائی از مقررات این متمم در موارد زیر قائل شوند. (الف) وسایل نقلیه موتوری و یدکهائیکه طبق تعیین کارخانه سازنده نمیتوانند بیشتر از 25 کیلومتر در ساعت در راه صاف حرکت کنند و یا آنهائیکه طبق مقررات داخلی سرعتشان به 25 کیلومتر در ساعت محدود شده است. (ب) درشکه‌های معلولین یعنی وسایل نقلیه موتوری کوچکی که بخصوص برای استفاده اشخاص علیل و ناتوان ساخته شده (نه آنهائیکه با تغییراتی باین صورت درآمده) و معمولا مورد استفاده این قبیل اشخاص قرار میگیرند. (ج) وسایل نقلیه‌ای که برای آزمایشات خاصی بمنظور کسب پیشرفتهای فنی و بهبود ایمنی راه مورد استفاده قرار میگیرند. (د) - وسایل نقلیه ویژه و یا آنهائیکه برای منظورهای خاصی تحت شرایط معینی مورد استفاده قرار میگیرند.

همچنین طرف‌های متعاهد میتوانند از مقررات این متمم در مورد وسایل نقلیه‌ایکه در کشورشان به ثبت رسیده و ممکن است وارد ترافیک بین‌المللی شوند معافیتهائی بشرح زیر قائل شوند : (الف – (استفاده از رنگ زرد کهربائی برای چراغهای جانبی مذکور در بند 23 و 30 این متمم و همچنین استفاده از رنگ زرد کهربائی برای‌منعکس‌کننده‌های نور مذکور در بند 29 این متمم. (ب) - استفاده از رنگ قرمز برای چراغهای راهنما مذکور در بند 39 این متمم که در قسمت عقب وسیله نقلیه قرار داده می‌شود. (ج) - استفاده از رنگ قرمز برای چراغهای مذکور در آخرین جمله بند 42 این متمم که در قسمت عقب وسیله نقلیه قرار داده می‌شود. (د) - در مورد محل نصب چراغها در وسیله نقلیه‌ایکه بمنظور خاصی ساخته شده و شکل خارجی آن طوریست که نمیتوان مقررات گفته شده را‌بدون کمک از وسایل دیگری که براحتی در معرض تصادف و خسارات قرار می‌گیرد در مورد آن رعایت نمود. (ه) - استفاده از چراغهای نور بالا بتعداد فرد و بیش از دو عدد در وسایل نقلیه موتوری که خود به ثبت رسانده‌اند. و - در مورد یدکهائی که بارهای طویل (تنه درخت لوله و غیره) را حمل کرده و اتصال آن بوسیله نقلیه کشنده فقط توسط بار انجام شده باشد.

وسائط نقلیه موتوری و یدکهائیکه قبل از الحاق هر کشور باین کنوانسیون و یا در سال بعد از ورود بکنوانسیون در آن کشور به ثبت رسیده و یا‌در سرویس گذارده شده مقید مقررات این متمم نخواهند بود مشروط بر اینکه قسمتهای یک و دو و سه متمم شماره 6 کنوانسیون ترافیک راه 1949 را‌رعایت نمایند

گواهینامه‌های رانندگی داخلی یا بایستی یک صفحه بمقطع (A7 )( 74 X 150 میلیمتر) و یا صفحه‌ای دو برابر قطع مذکور (74 X 150 میلیمتر)و یا سه برابر222 X 105میلیمتر) باشد که بتوان ضمن تا کردن آن بقطع مذکور درآورد رنگ آن بایستی صورتی (Pink) باشد.

گواهی‌نامه بایستی بزبان و یا زبانهائی چاپ شود که مقامات صادرکننده و یا مقاماتیکه اختیار صدور گواهی‌نامه را واگذار کرده تعیین می‌کنند. بهر حال عنوان آن بایستی بزبان فرانسه و باین شرح باشد« permis de condvire» اعم از اینکه بزبان دیگر ترجمه شده و یا نشده باشد.

مطالبی که در گواهی‌نامه با دست و یا بوسیله ماشین تحریر نوشته می‌شود بایستی یا به حروف لاتین و یا حروف انگلیسی خطی و یا اینکه باین‌فرمها تکرار شود.

دو صفحه از گواهی‌نامه بایستی مطابق صفحه‌های شماره 1 و2 مدل زیر باشند. چنانچه با توجه به بند 4 ماده 41 این کنوانسیون در طبقه‌بندی و E وD و C و B وA صفحات مذکور و یا حروف عاطفی آن و یا در اصول مطالبی که مربوط به شناسائی دارنده گواهی‌نامه می‌باشد تغییراتی داده نشود ولی تغییرات جزئی در مدلهای مذکور داده شده خلاف مقررات این بند نخواهد بود. گواهینامه‌ای داخلی صادره بر طبق مدل متمم شمار 9 کنوانسیون 19 سپتامبر 1949 ژنو در مورد عبور و مرور راه برابر مقررات این متمم شناخته می‌شوند.

وجود و یا عدم وجود صفحه سوم مدل و همچنین ثبت مطالب بیشتر در گواهی‌نامه بستگی بمقررات داخلی دارد. اگر در گواهی‌نامه برای تغییرات‌آدرس جائی در نظر گرفته شود بایستی به استثنای گواهینامه‌های صادره بر طبق متمم شماره 5 کنوانسیون 1949 در ظهر سوم گواهینامه‌های صادره در‌قسمت بالای صفحه در نظر گرفته شود. 1 - در مدلهائیکه یک تاخوردگی (اگر طوری تاخورده باشد که صفحه روی گواهی‌نامه صفحه مدل نباشد) و یا دو مرتبه تاخوردگی داشته باشد ثبت شماره 1 مدل را می‌توان در صفحه روی گواهی‌نامه قرار داد. 2 - نام کشور با علامت ممیزه بطوریکه در متمم شماره 3 این کنوانسیون توصیف شده است. توضیحات فوق شامل این مورد هم خواهد بود. 3 - اسم شوهر و یا پدر را می‌توان در اینجا ثبت نمود. 4 - اگر تاریخ تولد معلوم نباشد سن تقریبی در روز صدور گواهی‌نامه ثبت شود. 5 - اگر محل تولد معلوم نباشد سفید گذارده شود. 6- «ا اثر انگشت» امضاء و یا اثر انگشت و جائی را که برای آن در گواهی‌نامه در نظر گرفته شده می‌توان حذف نمود. 7 - ثبت صفحه سوم مدل در گواهی‌نامه اختیاری است. 8 - امضاء و مهر مقام صادرکننده گواهی‌نامه و یا موسسه‌ای که اختیار صدور گواهی‌نامه بآن داده شده در مدلهائیکه یک تاخوردگی (اگر طوری تاخورده‌باشد که صفحه روی گواهی‌نامه صفحه مدل نباشد) و یا دو مرتبه تاخوردگی داشته باشد امضاء و یا مهر را می‌توان در صفحه روی گواهی‌نامه قرار داد. 9 - مهر و امضاء مقام صادرکننده گواهی‌نامه و در صورت لزوم تاریخی که امضاء و یا مهر زده می‌شود.این مهر و یا امضاء بایستی در ستون سمت راست صفحه دوم مدل در مقابل طبقه‌بندی وسایل نقلیه و مخصوصا در برابر طبقه‌ایکه گواهی‌نامه بری آن صادر شده زده شود. این مقررات در مورد اطلاعاتی هم که مربوط به تمدید گواهی‌نامه بوده و بایستی در ستون سمت راست صفحه سوم مدل ثبت شده لازم‌الاجرا است. کشورهای متعهد میتوانند بجای‌امضاء و یا مهر در ستون سمت راست صفحه دوم مدل یک ماده جدیدی بعنوان طبقه‌بندی تحت شماره 8 در صفحه یک مدل اضافه نمایند و حرف طبقه و یا طبقاتی که گواهی‌نامه برای آن معتبر است باضافه یک ستاره برای هر طبقه‌ای که گواهی‌نامه برای آن اعتبار ندارد در مقابل آن وارد نمایند (مثلا:«8 - طبقات A وB***»). 10 - محل ثبت سایر طبقاتیکه در مقررات داخلی توصیف شده . 11 - محل ثبت ملاحظات اضافی در صورتیکه وجود داشته باشد توسط مقامات صلاحیتدار کشور صادرکننده شامل شرایطی که استفاده از وسایل نقلیه را محدود می‌کند ( مثلا : لزوم داشتن عینک صحیح و «فقط برای وسیله نقلیه شماره..... اعتبار دارد» و «وسیله نقلیه بایستی طوری مجهز باشد که راندن آن توسط شخص یک پا میسر باشد«). در صورتیکه طبق قسمت دوم بند 9 عمل شود ثبت این ملاحظات اضافی در صفحه شماره یک مدل‌ترجیح دارد. سایر موضوعات را می‌توان در صفحه‌ای غیر از صفحات مدل وارد نمود. صفحات مدل ص3و4 از 6 متمم شماره/6 - شماره/1 - شماره/2 - شماره/3 گواهی‌نامه رانندگی /1 1- نام خانوادگی........... 2- نامهای دیگر........2/ 3- تاریخ تولد /4 و محل تولد /5........ 4 -آدرس.................................... .......................................... محل الصاق عکس 35x45 میلیمتر امضائی دارندگان گواهی‌نامه /6 5- صادره توسط..................... 6- در................................... 7- تاریخ اعتبار /7 ................. شماره ................................... -امضاء و سایر مطالب /8......... طبقه‌بندی وسایط نقلیه ایکه این گواهی‌نامه برای آن معتبر باشد تاریخ اعتبار تا : -- تمدید شد تا : ........................ -- ....................../9 در تاریخ ........... -- در تاریخ .......... A موتور سیکلت /9 B . وسایط نقلیه موتوری غیر از طبقه مشروط بر اینکه حداکثر وزن مجاوز آن از 350 کیلو گرم و حداکثر تعداد صندلی آْن علاوه بر صندلی راننده از 8 صندلی تجاوز نماید . /9 تاریخ اعتبار تا : -- تمدید شد تا : ........................ -- ....................../9 در تاریخ ........... -- در تاریخ .......... C وسایط نقلیه موتوری باری که حداکثر وزن مجاوز آن از 3500 کیلو گرم متجاوز باشد /9 تاریخ اعتبار تا : -- تمدید شد تا : ........................ -- ....................../9 در تاریخ ........... -- در تاریخ .......... D وسایط نقلیه موتوری مسافری که علاوه بر صندلی راننده بیش از 8 صندلی داشته باشد /9 تاریخ اعتبار تا : -- تمدید شد تا : ........................ -- ....................../9 در تاریخ ........... -- در تاریخ .......... E وسایط نقلیه مرکبی که وسیله نقلیه کشنده که راننده برای آن گواهی‌نامه دارد ( B،C،D) ولی خود آن‌ها جزء آن طبقه ویا طبقات مذکور باشد . /9 تاریخ اعتبار تا : -- تمدید شد تا : ........................ -- ....................../9 در تاریخ ........... -- در تاریخ .......... /10 /11

گواهی‌نامه بایستی بصورت دفترچه بقطع (Ab) (148x 105 میلیمتر) تنظیم و جلد آن برنگ خاکستری و صفحات داخلی آن سفید باشد.

خارج جلد رو ئی و داخل آن بایستی بترتیب با صفحه‌های مدل شماره یک و دو زیر مطابقت داشته و بزبان ملی و یا یکی از زبانهای کشور‌صادرکننده چاپ شود. دو صفحه آخر داخل گواهی‌نامه بایستی برابر صفحه‌های مدل شماره 3 و بزبان فرانسه باشد. در صفحات داخلی که قبل از دو‌صفحه مزبور قرار دارند بایستی صفحه اول دو صفحه مذکور به چند زبان شامل انگلیسی و روسی و اسپانیایی تکرار شود.

مطالبی که در گواهی‌نامه با دست و یا ماشین تحریر نوشته می‌شود بایستی به حروف لاتین و یا حروف انگلیسی خطی باشد.

طرفهای متعاهدی که گواهی‌نامه رانندگی بین‌المللی صادر کرده و یا اجازه صدور آنرا میدهند چنانچه جلد گواهینامه‌های صادره آن‌ها بزبان غیر‌از انگلیسی و یا فرانسه و یا روسی و یا اسپانیایی باشد بایستی ترجمه متن صفحه مدل شماره 3 را بآن زبان برای دبیر کل سازمان ملل ارسال دارند. شماره 3 صفحه سمت چپ 1 نام خانوادگی خصوصیات راننده 2 نامهای دیگر / 1 3 محل تولد / 2 4 تاریخ تولد /3 5 آدرس در کشور متبوعه طبقه‌بندی وسایط نقلیه ایکه‌ای گواهی‌نامه برای آن معتبر می‌باشد A موتور سیکلت‌ها B وسایط نقلیه موتوری غیر از طبقه مشروط براینکه حداکثر وزن مجاز آن از 3500 کیلوگرم و حد اکثر تعداد صندلی آن علاوه بر صندی راننده از 8 صندلی تجاوز ننمایند. C D وسایط نقلیه موتوری باری که حد اکثر وزن مجاز آن از 3500 کیلو گرم متجاوز باشد. وسایط نقلیه مسافری که علاوه بر صندلی راننده بیش از 8 صندلی داشته باشد. E وسایط نقلیه مرکبی که وسیله نقلیه کشنده آن جزء طبقه ویا طبقاتی باشند که راننده برای آن گواهی دارد (D و C وB) ولی خودآنها جزء طبقه ویا طبقات مذکور نباشند شرایط محدود‌کننده /5 ................................................................................................................................................................................................................................................................... 1/ نام پدر و یا شوهر را می‌توان در اینجا ثبت نمود. 2/ اگر محل تولد معلوم نباشد سفید گذارده شود. 3/ اگر تاریخ تولد معلوم نباشد سن تقریبی در روز صدور گواهی‌نامه ثبت شود. 4/ لاک ویامهر مقام و یا موسسه صادر‌کننده گواهی‌نامه. این لاک ویامهر درمقابل طبقات A.B.C.D.E بایستی فقط موقعی زده شود که راننده حق راندن وسایط نقلیه طبقه مورد نظر را داشته باشد. ص 5 از 5 متمم شماره /7 صفحه سمت راست 1............................................................................................................................ 2........................................................................................................................... 3............................................................................................................................ 4............................................................................................................................ 5.......................................................................................................................... -امضاء دارنده گواهی‌نامه /6 سلب صلاحیت: دارنده گواهی‌نامه فوق حق ندارد در........../7 تاتاریخ...................................رانندگی نمایند در......................................................درتاریخ................................................ ......................................................../8 دارنده گواهی‌نامه حق ندارد در.................../7 تا تاریخ...........................رانندگی نماید در......................................................درتاریخ.................................................................. .............................................................../8 /5 مثلا "داشتن عینک صحیح" یا "فقط برای وسیله شماره...... اعتبار دارد. و یا "وسیله نقلیه باید طوری مجهز باشد که راندن آن توسط شخص یک پا‌ممکن باشد. /6. یا اثر انگشت. /7. اسم کشور. /8. امضا و لاک و یا مهر مقامی‌که اعتبار گواهی‌نامه را در کشور خود سلب نموده. اگر محلی که در این صفحه برای سلب صلاحیت در نظر گرفته شده‌قبلا مورد استفاده قرار گرفته شده باشد هر گونه سلب صلاحیت دیگری باید در ظهر این صفحه وارد گردد. صفحه مدل شماره 1(خارج جلد روئی) /1...................................................... عبور ومرور وسائط نقلیه موتوری بین‌المللی گواهی‌نامه رانندگی بین‌المللی شماره................. کنوانسیون ترافیک راه مورخ 8 نوامبر 1968 تاریخ اعتبار تا................................./2 صادره توسط..................................... در ....................................... تاریخ ...................................... شماره گواهی‌نامه داخلی.......... /4 /3 1/ کشور صادر‌کننده و علامت ممیزه مذکور در متمم شماره 3 2/سه سال بعد از تاریخ صدور و یا تاریخ انقضای اعتبار گواهی‌نامه داخل هر کدام زودتر باشد. 3/ امضای مقام یا موسسه‌ای که گواهی‌نامه را صادر می‌کنند. 4/ لاک و یا مهر مقام یا موسسه صاد رکننده گواهی‌نامه. صفحه مدل شماره 2 (داخل جلدروئی) این گواهی‌نامه برای کشور............................... اعتبار ندارد /1 برای سایر طرفهای متعاهد اعتبار دارد. طبقات وسائط نقلیه ایکه این گواهی‌نامه برای راندن آن اعتبار دارد در انتهای دفتر چه ذکر شده. /2 این گواهی‌نامه بهیچوجه در تعهدات دارنده آن نسبت بقوانین و مقررات اقامت و اشتغال بکار در کشوری که مسافرت می‌کند اثری نخواهد داشت بخصوص اعتبار آن درکشوری که دارنده گواهی‌نامه مسکن عادی خود را در آنجا بر قرار می‌کند منقضی می‌شود. /1. در این قسمت نام طرفهای متعاهدی که دارنده گواهی‌نامه معمولا سکونت دارد وارد می‌شود. داده می‌شود. /2. جائی که برای ثبت طرف‌های متعاهد در نظر گرفته شده (اختیاری است). کنوانسیون فوق مشتمل بر یک مقدمه و پنجاه و شش ماده و هفت ضمیمه منضم بقانون‌الحاق ایران بکنوانسیون عبور و مرور در جاده‌ها و کنوانسیون مربوط بعلائم راه‌ها می‌باشد. رئیس مجلس شورایملی عبدالله ریاضی

«قوانین داخلی» هر طرف متعاهد عبارت است از کلیه قوانین و مقررات ملی و محلی قابل اجرا در قلمرو طرف متعاهد مذکور.

«منطقه مسکونی» عبارت از منطقه‌ای است که دارای تابلوهای ورود و خروج بوده یا در غیر این صورت طبق قوانین محلی تعریف شده است.

«راه» عبارت است از تمامی‌سطح خیابان جاده کوچه و کلیه معابری که برای عبور و مرور عموم باز است.

«سواره‌رو» عبارت از قسمتی از راه است که معمولا برای ترافیک وسائط نقلیه مورد استفاده قرار می‌گیرد. یک راه ممکن است شامل چندین سواره‌رو باشد که به‌وسیله باند جداکننده یا اختلاف سطح کاملا از هم مجزا باشند.

) «گذرگاه» عبارتست از تقسیمات طولی که سواره‌رو بدان تقسیم گردیده و عرض آن برای عبور یک ردیف وسائط نقلیه موتوری غیر از‌موتورسیکلت کافی باشد اعم از اینکه بوسیله خط کشی طولی راه مشخص شده یا نشده باشد.

«تقاطع» عبارت است از چهار راه و انشعاب راههای هم سطح مشتمل بر فضای بازی که از تشکیل این چهار راه یا انشعاب راهها بوجود آمده.

«تقاطع هم سطح» عبارت است از برخورد بین یک راه و یک راه‌آهن یا خط تراموای.

«شاهراه» عبارت از راهی است که اختصاصا برای ترافیک وسائط نقلیه موتوری ساخته شده و به املاک مجاور خود راه پیدا نمیکند و دارای خصوصیات زیر است. (i) جز در مناطق خاص یا در موارد موقتی دارای قسمتهای «سواره‌رو» دوطرفه باشد که توسط باند مجزاکننده یا استثنائا با وسائل دیگری از یکدیگر جدا‌شده‌اند. (ii) با هیچ راه یا راه‌آهن یا خط تراموای یا راه پیاده رو در یک سطح تقاطع نکند. (iii) مخصوصا به عنوان شاهراه علامت‌گذاری شده باشد. (ط) ایستادن و توقف وسیله نقلیه (ه) «ایستادن» عبارت است از توقف وسیله نقلیه بمدت کوتاه برای پیاده و سوار کردن مسافر یا بارگیری و تخلیه بار: (ii) «توقف» عبارت است از ایستادن وسیله نقلیه بمدت نسبتا طولانی یا بجز در مواردیکه بمنظور اجتناب از تصادم یا برخورد با مانع یا رعایت مقررات راهنمائی و رانندگی که مدت ایستادن از نظر پیاده یا سوار کردن مسافر یا بار محدود نباشد. معذالک طرفهای متعاهد مجازند وسیله نقلیه‌ای را که مشمول بند (ii) فوق‌الذکر می‌باشد از نظر مدت ایستادن یا توقف بر طبق قوانین داخلی تعیین و‌رفتار نمایند.

«دوچرخه» عبارت از وسیله نقلیه‌ایست که لااقل دارای دو چرخ بوده و منحصرا با نیروی عضلانی شخصی که سوار آنست مخصوصا توسط پدال یا اهرم‌های دستی حرکت نماید.

« دوچرخه گازی» عبارتست از وسیله نقلیه‌ایکه دارای دو یا سه چرخ بوده و مجهز به یک موتور احتراق داخلی باشد با سیلندری بظرفیت کمتر از 50 سانتی‌متر مکعب و حداکثر سرعت از 50 کیلومتر در ساعت تجاوز نکند. بهر حال طرف‌های متعاهد میتوانند طبق قوانین داخلی خود وسائط نقلیه‌ای را که دارای خصوصیات دوچرخه نبوده (از نظر طرز استفاده) مخصوصا‌فاقد کیفیت راندن توسط پدال باشد یا حداکثر سرعت و وزن یا بعضی از خصوصیات موتور آن‌ها از حدود معین تجاوز کند «دوچرخه گازی» تلقی ننمایند.این توضیحات مانع از آن نمیشود که در طرف‌های متعاهد در اجرای مقررات دوچرخه گازی را از نظر عبور و مرور عینا مانند دوچرخه تلقی نمایند.

«موتورسیکلت» عبارت است از وسیله نقلیه‌ایکه دارای دو چرخ با یا بدون سایدکار (اطاقک پهلو) و مجهز بیک موتور محرکه باشد. طرف‌های متعاهد میتوانند سه‌چرخه‌هائی را که وزن خالی آن از 400 کیلو تجاوز نکند در قوانین داخلی خود مانند موتورسیکلت تقی کنند. کلمه (موتورسیکلت) شامل دوچرخه گازی نخواهد بود.

«وسیله نقلیه خودرو» عبارت است از هر گونه وسیله نقلیه موتوری قابل حرکت در معابر باستثنای دوچرخه گازی که در طرف‌های متعاهد بعنوان موتورسیکلت تلقی نمیشود و همچنین وسایط نقلیه‌ایکه بر روی ریل حرکت می‌کنند.

«وسیله نقلیه موتوری» عبارتست از هر گونه وسیله نقلیه خودرو که معمولا برای حمل مسافر یا بار و یا کشیدن وسیله نقلیه دیگری که مسافر و‌بار حمل می‌کنند در راه مورد استفاده قرار گیرد. این مورد شامل اتوبوسهای برقی نیز بوده ولی شامل وسائط نقلیه‌ایکه بر روی ریل حرکت مینمایند و‌تراکتورهای کشاورزی که بطور اتفاقی برای حمل مسافر و بار در راه و یا کشیدن وسیله نقلیه دیگری که مسافر و بار حمل می‌کنند نخواهد بود.

«یدک» عبارت از وسیله نقلیه‌ایست که توسط وسیله نقلیه خودرو کشیده می‌شود و شامل شبه یدک نیز خواهد بود.

« شبه یدک» عبارت از یدکی است که به یک وسیله نقلیه دیگر بطوری متصل می‌گردد که قسمتی از وزن بار آن توسط وسیله نقلیه موتوری حمل می‌شود.

«راننده» کسی است که وسیله نقلیه موتوری یا سایر وسائط نقلیه (مشتمل بر دوچرخه) را میراند یا گاو از بصورت واحد یا گله یا گله گوسفند یا‌حیوانات بارکش یا زین شده را در جاده هدایت می‌کند.

«حداکثر وزن مجاز» عبارت است از مجموع وزن وسیله نقلیه و حداکثر بار مجاز آنکه از طرف مقام صلاحیتدار کشوریکه وسیله نقلیه در آن‌شماره‌گذاری شده اعلام گردیده باشد.

«وزن بارگیری شده» عبارت است از مجموع وزن واقعی وسیله نقلیه به اضافه وزن مسافرین و کارکنان و محمولات آن.

«سمت حرکت» عبارت است از سمت دست راست که طبق قوانین داخلی راننده وسیله نقلیه بایستی به‌وسیله نقلیه مقابل اجازه دهد از سمت چپ او عبور کند. در غیر اینصورت این عبارات بمعنی حرکت از سمت چپ خواهد بود.

«ضرورت رعایت حق تقدم عبور» باین معنی است که رانندگان ضمن هدایت وسیله نقلیه خود و با شروع بحرکت بایستی طوری حرکت نمایند که موجب تغییر ناگهانی جهت یا سرعت سایر وسایط نقلیه نگردند.

(الف) طرفهای متعاهد این کنوانسیون سیستم علائم راهها و خط‌کشی راهها را که در این کنوانسیون بیان شده قبول نموده و متعهدند آنرا در‌اسرع وقت با قوانین داخلی تطبیق نمایند. (i) طرف‌های متعاهد با توجه به محدودیت‌های زمانی تعیین شده در بندهای 2 و 3 ماده بایستی بجای علائمی که در این کنوانسیون بمنظور یک قاعده یا مقررات خاصی برای استفاده‌کنندگان از راهها بیان گردیده علائم دیگری را برای اعلام قاعده و مقررات مزبور بکار برند. (ii) در مواردیکه در این کنوانسیون علامتی بمنظور اعلام یک قاعده یا مقررات خاصی برای استفاده‌کنندگان از راه‌ها تعیین نشده باشد طرف‌های متعاهد مجاز می‌باشند برای منظورهای فوق هر گونه علامتی را که مایل باشند بکار برند مشروط بر آنکه آن علائم در این کنوانسیون دارای معنی دیگری نباشد و نیز با سیستمی‌که در این کنوانسیون تعیین شده مطابقت داشته باشد. (ب) بمنظور بهبود در نحوه کنترل عبور و مرور طرفهای متعاهد میتوانند پس از آزمایشات روشهای مختلف در قسمتی از راهها پیشنهادات خود را‌در زمینه این اصلاحات ارائه نمایند.

طرفهای متعاهد ملزم می‌باشند از تاریخ اجرای این کنوانسیون در قلمرو خود حداکثر ظرف چهار سال هر گونه علامت، نقش، نصب و خط‌کشی را‌که مربوط به سیستم معینه در این کنوانسیون بوده ولی به معنی دیگری بکار رفته باشد تعویض یا تکمیل نمایند.

طرف‌های متعاهد ملزم می‌باشند از تاریخ اجرای این کنوانسیون در قلمرو خود حداکثر ظرف 15 سال هر گونه علامت، نقش، نصب و خط‌کشی را‌که منطبق با سیستم مقرره در این کنوانسیون نباشد تعویض نمایند. ضمنا در ظرف این مدت برای آشنا نمودن استفاده‌کنندگان از راهها به سیستم جدید‌ممکن است علاوه بر علائم و نقوش معینه در این کنوانسیون علائم نقوش قبلی نیز بکار برده شوند.

مندرجات این کنوانسیون نباید طوری تعبیر شود که طرف‌های متعاهدی ملزم بقبول تمام انواع علائم و خط‌کشی مقرره در این کنوانسیون می‌باشند بلکه طرفهای متعاهد بایستی تعداد و انواع علائم و خط‌کشی را که لازم بدانند اقتباس نمایند.

علائم باید طوری نصب شوند که رویت آن‌ها برای رانندگان بسهولت و بموقع عملی باشد، علائم معمولا در طرفی از راه که جهت ترافیک اقتضا می‌کند گذارده خواهند شد. معهذا ممکن است در بالای قسمت سواره (Carriage Way) قرار گیرند.هر علامتی که در کنار راه و در جهتی که ترافیک اقتضا می‌کند نصب شود اگر اوضاع و احوال محل طوری باشد که رویت آن به موقع از طرف راننده‌ممکن نباشد در بالا و طرف دیگر راه نیز مکرر قرار داده خواهد شد.

کلیه علائمی‌که در تمام عرض راهی که برای ترافیک باز است نصب شده برای رانندگان لازم الرعایه است. معهذا، ممکن است علائمی نصب گردند که فقط در یک یا چندین ردیف راه که بوسیله خطوط طولی مشخص شده است قابل رعایت و اجرا باشد.

در مواقعیکه بنظر مقامات صلاحیتدار در کنار راهی که دارای گذرگاههای متعدد می‌باشد از نصب یک علامت نتیجه مطلوب حاصل نمیگردد ممکن است در این حالت علامت روی خط مجزا‌کننده (Dividing Strip) نصب شود و دیگر لزومی برای تجدید آن در کنار جدول یا شانه راه نمیباشد.

توصیه می‌گردد که در قوانین داخلی مراتب زیر پیش‌بینی گردد: (الف) علائم طوری قرار داده شود که مانع تردد وسائط نقلیه در قسمت سواره رو (Carriage Way) نگردد و چنانچه در کنار جدول یا شانه راه قرار داده شوند تا حد امکان مانع عبور پیاده‌ها نشوند. ارتفاع لبه زیرین علائم از سطح راه برای کلیه علائم بایستی حتی‌المقدور یکنواخت و یکسان باشد. ب ابعاد صفحه علائم بایستی طوری باشند که از مسافت کافی قابل رویت و درک باشند. با توجه به مقررات قسمت (ج) این بند، ابعاد بایستی متناسب و منطبق با سرعت مجاز وسایط نقلیه انتخاب شوند. (ج) ابعاد علائم خطر و علائم انتظامی در قلمرو هر طرف متعاهد بایستی یکنواخت باشند. علی القاعده برای هر نوع علامت چهار اندازه وجود خواهد‌داشت: کوچک، معمولی بزرگ و خیلی بزرگ. از علائم کوچک در نقاطی که اوضاع و احوال اجازه استفاده از علائم معمولی را نمیدهد یا ترافیک می‌تواند به کندی انجام گیرد بایستی استفاده شود و‌نیز ممکن است برای تکرار یک علامت قبلی نیز بکار رود. علائم بزرگ بایستی در راههای خیلی عریض که دارای ترافیک سریع می‌باشد مورد استفاده قرار گیرند. علائم خیلی بزرگ بایستی در راههایی که دارای ترافیک خیلی سریع می‌باشد مانند شاهراهها (Motor Ways) مورد استفاده قرار گیرند.

بمنظور شناسائی بهتر علائم بین‌المللی، سیستم علائم مقرره در این کنوانسیون بر اساس استفاده از خصوصیات اشکال و رنگهای هر‌کدام از علائم و نیز حتی المقدور بر پایه استفاده از نقوش غیر از خط نوشته‌ها تعیین شده است. هنگامی‌که طرفهای متعاهد تغییر و اصلاحی را در علائم ضروری بدانند، تغییرات و اصلاحات نبایستی خصوصیات اصل آن‌ها را تغییر دهند.

طرفهای متعاهدی که بخواهند بر طبق قسمت 2 بند 1 ماده 3 این کنوانسیون علائم و نقوش دیگری را که در کنوانسیون حاضر تجویز نشده مورد‌استفاده قرار دهند بایستی، موافقت‌نامه منطقه‌ای برای استفاده از چنان علائم و نقوش جدید تحصیل کنند.

این کنوانسیون افزودن خط نوشته را در یک صفحه مستطیل شکل زیر علامت یا در یک صفحه مستطیل شکل شامل علامت منع نمیکند. ممکن‌است چنین خط نوشته‌ای را مشروط بر اینکه مفهوم علامت را برای رانندگانی که نمیتوانند خط نوشته را درک کنند مشکل نسازد روی خط علامت قرار‌داد.

هنگامیکه مقامات صلاحیتدار لازم بدانند که معنی یک علامت خیلی صریح تر باشد یا در مورد علائم انتظامی‌رعایت آنرا بگروه خاصی از‌رانندگان یا به ایام خاصی منحصر سازند و هنگامیکه ابلاغ اطلاعات لازم با یک علامت اضافی یا بوسیله اعداد بنحویکه در ضمائم کنوانسیون حاضر مقرر شده ممکن نباشد بایستی یک خط نوشته در یک صفحه مستطیل شکل زیر علامت قرار داده شود.گرچه می‌توان بجای چنین خط نوشته‌ها یک یا چند علامت نقش در همان صفحه قرار داده یا بآن اضافه نمود .

خط نوشته‌های مورد اشاره در بندهای 3 و 4 این ماده بایستی بزبان ملی یا بیک یا چند زبان ملی و نیز چنانچه طرفهای متعاهد لازم بداند بزبانهای دیگر مخصوصا بزبانهای رسمی ملل متحد نوشته شود.

قسمت‌الف ضمیمه شماره 1 این کنوانسیون مدلهای علائم خطر را نشان می‌دهد قسمت ب نقوشی را که باید روی این علائم قرار داد نشان داده و‌دستورات استفاده از آن‌ها را نیز بیان می‌کند.معهذا، بر طبق بند 2 ماده 46 این کنوانسیون هر دولت بایستی دبیر کل سازمان ملل متحد را آگاه سازد که علائم و نقوش اعلام خطر برای تقاطع مذکور‌در ضمیمه شماره 2 و نقوش اعلام خطر برای تقاطع هم سطح مذکور در ضمیمه شماره 3 کدام یک از علائم Ab و Aaرا بعنوان مدل علائم خطر‌انتخاب کرده است.

تعداد علائم خطر بایستی بدون لزوم افزوده شوند. لیکن این علائم بایستی در محلهائی از راه طوری نصب گردند که رانندگان را از مخاطرات‌احتمالی بموقع آگاه سازند.

علائم خطر بایستی در مسافتی از محل خطر قرار داده شوند که با توجه به وضع ترافیک راه و سرعت مجاز وسیله نقلیه و مسافت رویت در شب و‌روز موثر باشند.

مسافت بین علامت و شروع منطقه خطرناک راه ممکن است در یک صفحه اضافی دیگر مطابق مدل 1 -ضمیمه شماره 7 کنوانسیون نشان داده شود و در مسافتی که ضمیمه مذکور تعیین شده قرار داده شود. این اطلاعات بایستی در مواقعیکه برای رانندگان حدس زدن مسافت بین علامت و شروع منطقه خطرناک راه ممکن نبوده و مسافت هم غیر از آن باشد که عادتا مورد انتظار است برانندگان داده شود.

علائم خطر ممکن است مکرر قرار داده شوند مخصوصا در شاهراهها و راههای مشابه آن. در صورت تکرار آن‌ها، مسافت بین علامت و شروع منطقه خطرناک راه بر طبق مقررات بند 4 این ماده نشان داده خواهد شد. معذالک در مورد علائم خطر که وجود پلهای متحرک (Swing Bridge) و تقاطع هم سطح را اعلام میدارند کشورهای متعهد مختار خواهند بود که مقررات بند 3 ماده 35 کنوانسیون حاضر یا بند 5 قسمت ب ضمیمه شماره 1 را به‌جای مقررات این بند اجرا نمایند.

اگر علامت خطر برای اعلام خطر در طول مسافتی از یک قسمت از راه به کار رفته باشد (مثلا وجود یک سلسله پیچ‌های خطرناک یا خراب بودن یک‌قسمت سواره‌رو راه) چنانچه ایجاب نماید که در طول آن مسافت نیز نشان داده شود این موضوع بایستی مطابق مدل 2 ضمیمه 7 این کنوانسیون و‌منطبق با مقررات ضمیمه مذکور به‌وسیله صفحه اضافی مشخص گردد.

علائم تعیین شده برای آگاهی رانندگان از مقررات ویژه حق تقدم عبور در محلهای تقاطع عبارتند از علائم B,1-،B,2-B,3-B,4 که در‌قسمت‌الف ضمیمه شماره 2 و علائم آگاه ساختن رانندگان از مقررات عبور در قسمتهای تنگ راه عبارتند از B,5-B,6 که در قسمت ج ضمیمه 2بیان شده‌اند.

علامت B,1 راه دادن (رعایت حق تقدم) برای آنکه رانندگان مطلع شوند در تقاطع‌هایی که چنین علامتی گذارده شده باید به وسائط نقلیه راهی که بدان نزدیک می‌شوند راه دهند بایستی بکار برده شود.

علامت B2 ایست (Stop) برای اینکه رانندگان مطلع شوند در تقاطع‌هائی که چنین علامتی گذارده شده باید قبل از ورود به تقاطع بایستند و بوسائط نقلیه در راهی که بدان نزدیک می‌شوند راه دهند بایستی بکار برده شود. بر طبق بند 2 ماده 46 این کنوانسیون هر کشور بایستی انتخاب یکی از دو علامت B,2a-B,2bرا به دبیر کل سازمان ملل متحد اطلاع دهد.

در صورتیکه مقامات صلاحیتدار لازم بدانند علامت B,2 بایستی در محلهائی که ایجاب نماید برای جلوگیری از خطر نصب نمایند.

علائم B,1-B,2در تقاطع‌هایی که رانندگان وسایط نقلیه بایستی ایست کنند و یا در فاصله‌ای که‌هنگام راه دادن به وسائط نقلیه دیگر نبایستی از آن‌جلوتر روند بایستی نصب شود.

علامت Aبا نقش A,23یا نقش A,24ممکن است بعنوان علامت پیش آگاهی بترتیب برای علامت B,1یا B,2به کار برده شوند. معذالک در کشورهایی که علامت A2بعنوان علامت خطر به کار برده می‌شود علائم پیش آگاهی برای علائم B,1یا B,2 ممکن است علائمی‌باشند که با یک صفحه اضافی مدل 1 به ترتیبی که در صفحه ضمیمه 7 این کنوانسیون مقرر شده تکمیل گردیده باشند.

در تقاطع‌هائی که علامت B,3 نصب می‌شود حق تقدم عبور با وسایط نقلیه ایست که در آن مسیر حرکت می‌کند. این علامت ممکن است در ابتدای راه قرار داده شده و بعد از هر تقاطع تکرار گردد و ممکن است قبل از محل تقاطع یا در خود محل تقاطع نیز نصب‌گردد. در مواردی که علامت B,3در یک راه نصب شده علامت B,4 «پایان حق تقدم» بایستی در نزدیکی محلی که راه از آن ببعد حق تقدمی نسبت بسایر راهها نخواهد داشت نصب گردد. علامت B,4ممکن است پیش از نقطه‌ای که حق تقدم بپایان میرسد یک یا چندین بار تکرار شود. علامت یا‌علائمی‌که پیش از آن نقطه نصب شده‌اند بایستی بر طبق مدل 1 ضمیمه 7 دارای یک صفحه اضافی باشند.

چنانچه آگاه ساختن رانندگان از وجود یک تقاطع در یک راه بوسیله علامت خطر که دارای یکی از نقوشA,22 است انجام شود، یا چنانچه در‌محل تقاطع راهی باشد که دارای حق تقدم بوده و طبق بند 7 این ماده با علامت B,3 مشخص گردیده، یک علامت B,1 یا B2 در محل تقاطع تمام‌راه‌های دیگر بایستی قرار داده شود معهذا نصب علائم B,1 یا B,2 در راههائی مانند راههای فرعی یا راه خاکی که در آن رانندگان موظفند در تقاطع حتی در صورت نبودن علامت لازم نیز رعایت حق تقدم را بنمایند الزامی نخواهند بود. علامت B2 فقط در مواردیکه مقامات صلاحیتدار ایست وسایط نقلیه را مخصوصا از جهت فقدان رویت کامل در قسمتهائی از راه ضروری تشخیص دهند بایستی در هر دو طرف محل تقاطع راهی که رانندگان بآن‌نزدیک می‌شوند نصب گردند.

چراغهای غیر چشمک‌زن: i نور سبز بمعنی آنستکه وسائط نقلیه میتوانند حرکت نمایند، معهذا اگر ترافیک در جهتی که آن‌ها در شرف پیش رفتن هستند آنچنان متراکم باشد که چنانچه وارد تقاطع گردند با تغییر فاز بعدی نتوانند از آن خارج شوند نور سبز جهت کنترل ترافیک در تقاطع رانندگان را برای پیش رفتن مجاز نخواهد ساخت. ii نور قرمز بمعنی آنستکه وسائط نقلیه نبایستی حرکت نمایند، در تقاطع‌هایی که با خط ایست مشخص گردیده‌اند وسایط نقلیه حق تجاوز از خط‌ایست را نخواهند داشت، چنانچه تقاطع فاقد خط ایست باشد وسایط نقلیه مجاز نیستند که از طراز چراغ راهنما تجاوز نمایند، در صورتیکه چراغ راهنما در وسط یا آن طرف عابر پیاده قرار داده شده باشد وسایط نقلیه نبایستی به تقاطع وارد شده و به محل عبور عابر پیاده تجاوز نمایند. iii نور زرد بایستی به تنهائی یا بهمراه نور قرمز ظاهر شود، هنگامیکه تنها ظاهر شود بمعنی آنست که‌هیچ وسیله نقلیه نباید از خط ایست یا از‌طراز چراغ راهنما عبور کند مگر آنکه آنچنان به خط ایست چراغ راهنما نزدیک شده باشد که قبل از عبور از خط ایست یا از طراز چراغ راهنما نتواند بآسانی توقف نماید. هنگامیکه چراغ راهنما در وسط یا در طرف دیگر تقاطع قرار داده شود ظهور نور زرد بمعنی آن خواهد بود که‌هیچ وسیله نقلیه نبایستی به تقاطع وارد‌شده و یا بمحل عبور عابر پیاده در تقاطع تجاوز نماید مگر آن که در لحظه ظهور نور آن چنان بمحل عبور یا تقاطع نزدیک شده باشد که قبل از ورود به تقاطع یا حرکت به طرف محل عبور عابر پیاده نتواند بآسانی توقف نماید. هنگامی‌که این نور توام با نور قرمز یکجا ظاهر شود بمعنی آن خواهد بود که علامت در شرف تغییر است لیکن ممنوعیت عبور که بوسیله نور قرمز‌نشان داده می‌شود در این لحظات موثر نخواهد شد.

چراغهای چشمک‌زن: i یک چراغ قرمز چشمک‌زن یا: دو چراغ قرمز چشمک زن متناوب، در حالیکه با روشن شدن یکی، دیگری خاموش می‌شود و روی یک پایه و در یک ارتفاع نصب شده و روی هر دو در یک جهت باشد: باین معنی خواهدبود که وسائط نقلیه نبایستی از خط ایست تجاوز نمایند. یا در صورت نبودن خط ایست، از طراز چراغ راهنما جلوتر روند. این چراغها ممکن است فقط در محلهای تقاطع هم سطح، در نزدیکی پلهای متحرک‌یا اسکله‌های فری‌بوت و نیز برای نشان دادن ورود وسائط آتش‌نشانی به راه یا نزدیکی محلی که‌هواپیما از روی راه در ارتفاع کم عبور خواهد نمود مورد‌استفاده قرار گیرند. ii یک چراغ زرد چشمک‌زن یا دو چراغ زرد چشمک زن که به تناوب چشمک بزنند بمعنی آن خواهد بود که رانندگان بایستی با دقت و احتیاط حرکت نمایند. 2 سیستم چراغ راهنمائی سه رنگ بایستی از سه چراغ غیرچشمک‌زن که بترتیب قرمز و زرد، و سبز می‌باشد تشکیل شود چراغ سبز بایستی فقط‌موقعی روشن گردد که چراغهای زرد و قرمز خاموش باشند. 3 سیستم چراغ راهنمائی دو رنگ بایستی از چراغ‌های قرمز و سبز و غیر چشمک‌زن تشکیل شود چراغ قرمز و سبز نبایستی در یک زمان با هم روشن باشند. سیستم چراغ راهنمائی دو رنگ با توجه بمدت مجازی که در بند 3 ماده 3 کنوانسیون حاضر بمنظور تبدیل دستگاههای موجود به سیستم‌جدید بیان گردیده فقط بایستی برای نصب موقت مورد استفاده قرار گیرند. 4 سیستم چراغ‌های سه رنگی و دو رنگی مذکور در بندهای 2 و 3 این ماده بایستی به صورت عمودی یا افقی قرار گیرند. 5 هنگامیکه چراغها بطور عمودی قرار گیرند، چراغ قرمز بایستی در قسمت بالا قرار گرفته و در صورت نصب بطور افقی، چراغ قرمز بایستی در‌طرفیکه نزدیکتر به ترافیک جهت مخالف می‌باشد قرار گیرد. 6 در سیستم سه رنگی، چراغ زرد بایستی در وسط قرار داده شود. 7 کلیه چراغها در سیستمهای سه رنگی و دو رنگی مذکور در بندهای 2 و 3 این ماده بایستی مدور باشند چراغهای قرمز چشمک زن مذکور در بند 1این ماده نیز مدور خواهد بود. 8 یک چراغ زرد چشمک زن ممکن است به تنهائی نصب شود.چنین چراغی همچنین ممکن است در موقعیکه ترافیک سبک باشد بجای سیستم سه رنگ مورد استفاده قرار گیرد. 9 هنگامیکه در سیستم سه رنگی، چراغ سبز یک یا چند پیکان را نشان دهد: روشن شدن پیکان یا پیکان‌ها بمعنی این خواهد بود که حرکت وسائط نقلیه فقط در جهت یا جهاتی که نشان داده شده مجاز می‌باشد. برای نشان دادن‌حرکت مستقیم وسایط نقلیه نوک پیکان بایستی بسمت بالا باشد. 10 هنگامی‌که یک سیستم چراغ راهنمای سه رنگی مجهز بیک یا چند چراغ سبز اضافی باشد که یک یا چند پیکان را نشان دهند روشن بودن یک یا چند پیکان بدین معنی است که وسایط نقلیه بدون توجه به این که چراغ راهنمای سه رنگی در این موقع در چه مرحله ایست بایستی در جهت یا‌جهاتی که پیکان یا پیکان‌ها نشان می‌دهند حرکت نموده و مانع عبور سایر وسایط نقلیه پشت سر خود در همان گذرگاه نشوند مشروط بر اینکه مسیر‌حرکت آزاد بوده و نیز عبور عابر پیاده را به مخاطره نیاندازد. چراغ‌های سبز اضافی بهتر است در همان سطح چراغ سبز معمولی نصب گردند. 11 در جائیکه چراغهای سبز، یا قرمز در بالای گذرگاه‌های یک سواره‌رو که بوسیله خط‌کشی طولی مشخص شده‌اند و بیش از دو گذرگاه داشته‌باشند نصب گردند چراغ قرمز باین معنی خواهد بود که ترافیک در طول گذرگاهی که چراغ روی آن قرار دارد نبایستی پیش رود و چراغ سبز باین معنی‌خواهد بود که ترافیک می‌تواند پیش رود. چراغ قرمز در چنین حالت بشکل دو خط متقاطع مایل و چراغ سبز بشکل یک پیکان خواهد بود که نوک آن بسمت پائین باشد. 12 قوانین داخلی ممکن است نصب یک چراغ مهتابی را که بکندی چشمک بزند در بعضی از تقاطع‌های هم سطح پیش‌بینی کند و معنی آن این خواهد بود که ترافیک می‌تواند پیش رود. 13 در مواردیکه چراغهای راهنما فقط برای دوچرخه‌ها قابل رعایت باشد این محدودیت به منظور جلوگیری از اشتباه بایستی با ترسیم شکل‌دوچرخه در روی چراغ و یا روی صفحه اضافی کوچک مشخص گردد.

پس از انقضای یکسال از تاریخ لازم‌الاجرا شدن کنوانسیون حاضر هر طرف متعاهد ممکن است یک یا چندین پیشنهاد اصلاحی در مورد آن ارائه نماید متن هر پیشنهاد اصلاحی بایستی توام با یک یادداشت توضیحی به دبیر کل ارسال گردیده و توسط دبیر کل باطلاع کلیه طرف‌های متعاهد‌رسانیده شود. طرفهای متعاهد میتوانند در ظرف دوازده ماه متعاقب صدور بخشنامه مراتب زیر را به دبیر کل اطلاع دهند: الف یا اصلاحیه را میپذیرند (ب) یا اصلاحیه را رد می‌کنند (ج) یا مایلند کنفرانسی برای رسیدگی به پیشنهاد اصلاحی تشکیل گردد دبیر کل بایستی‌متن پیشنهادات اصلاحی را بکلیه دولت مذکور در بند 1 ماده 37 این کنوانسیون اطلاع دهد.

(الف) چنانچه ظرف دوازده ماه مذکور در بند فوق کمتر از یک سوم طرف‌های متعاهد نظر خود را دایر به پذیرش یا رد کردن پیشنهادات بدبیر کل‌سازمان ارائه نداده و یا اینکه درخواستی دایر بر تشکیل یک کنفرانس برای رسیدگی به پیشنهادات را بدبیر کل سازمان ندهند هر پیشنهاد اصلاحی که بموجب بند فوق‌الذکر اعلام گردیده پذیرفته شده تلقی خواهد شد. دبیر کل سازمان بایستی کلیه طرفهای متعاهد را از رد یا قبول هر پیشنهاد اصلاحی و یا تقاضاهائی که برای تشکیل این‌گونه کنفرانسها دریافت می‌شود مطلع سازد. چنانچه جمع کل عدم پذیرش و تقاضاهای رسیده در مدت مذکور که 12 ماه کمتر از یک دوم جمع طرفهای متعاهد باشد دبیر کل سازمان بایستی کلیه طرفهای متعاهد را مطلع سازد که اصلاحات مزبور پس از انقضای 6 ماه از 12 ماه فوق برای کلیه طرف‌های متعاهد بجز دولت‌هائی که در مدت‌معین شده پیشنهادات را رد یا درخواست تشکیل کنفرانس برای رسیدگی آن نموده‌اند بمرحله اجرا در خواهد آمد. (ب) هر طرف متعاهدی که در مدت 12 ماه مذکور اصلاحات پیشنهادی را رد یا درخواست تشکیل کنفرانس برای رسیدگی بآن نموده است ممکن است هر موقع پس از انقضای مدت دبیر کل سازمان را از پذیرفته شدن اصلاحات مطلع سازد و دبیر کل سازمان نیز بایستی این اطلاعیه را بکلیه طرف‌های متعاهد ارسال دارد. اصلاحیه، برای طرفهای متعاهدی که پذیرش خود را اعلام داشته‌اند شش ماه پس از وصول اعلامیه پذیرش توسط دبیر کل لازم الاجرا خواهد شد.

در صورتیکه یک پیشنهاد اصلاحی طبق بند 2 این ماده مورد قبول واقع نشود در ظرف 12 ماه مذکور در بند 1 این ماده کمتر از نصف مجموع طرفهای متعاهد بایستی دبیر کل سازمان را از رد پیشنهادات اصلاحی مطلع سازند و یا اینکه حداقل یک سوم طرف‌های متعاهد که کمتر از 10 دولت می‌باشند دبیر کل را مطلع نمایند که پیشنهادات را قبول یا درخواست تشکیل کنفرانس را بنمایند دبیر کل سازمان بایستی طبق بند 4 این ماده کنفرانسی بمنظور رسیدگی به پیشنهادات اصلاحی و هر پیشنهادی که ممکن است به دبیر کل ارائه شود تشکیل دهد.

چنانچه یک کنفرانس مطابق بند 3 این ماده تشکیل شود دبیر کل بایستی از کلیه دولت‌های عضو سازمان ملل طبق بند 1 ماده 37 این کنوانسیون دعوت به عمل آورد. دبیر کل سازمان بایستی حداقل 6 ماه قبل از تشکیل کنفرانس از کلیه دولت‌های دعوت شده درخواست نماید هر پیشنهادی را علاوه بر پیشنهادات مورد‌نظر که مایلند در کنفرانس مطرح شود سه ماه قبل از تاریخ تشکیل کنفرانس برای کلیه دولتهای دعوت شده در کنفرانس ارسال نمایند.

(الف) هر گونه تصمیمی‌که با اکثریت دو سوم از دولتهای شرکت‌کننده در کنفرانس که مورد اصلاح مربوطه به این کنوانسیون اتخاذ گردد پذیرفته‌شده تلقی خواهد شد مشروط بر اینکه این اکثریت لااقل شامل دو سوم تعداد طرف‌های متعاهد در کنفرانس باشند. دبیر کل بایستی کلیه طرف‌های متعاهد را از پذیرفته شدن اصلاحیه مطلع سازد و اصلاحیه دوازده ماه پس از تاریخ اطلاعیه دبیر کل برای کلیه طرفهای‌متعاهد نافذ خواهد بود مگر کشورهائی که در ظرف مدت مذکور دبیر کل را از رد نمودن آن مطلع نموده باشد. (ب) طرف متعاهدیکه اصلاحیه را در مدت دوازده ماه مذکور رد کرده باشد در هر موقع می‌تواند آمادگی خود را برای پذیرش آن بدبیر کل اطلاع دهد و دبیر کل بایستی این اطلاعیه را به کلیه طرف‌های متعاهد اعلام نماید. اصلاحیه در مورد طرف‌های متعاهدی که پذیرش خود را درباره آن اعلام داشته‌اند بایستی شش ماه پس از وصول اطلاعیه توسط دبیر کل یا در پایان مدت دوازده ماه مذکور هر کدام که دیرتر باشد بمورد اجرا درآید.

چنانچه پیشنهاد اصلاحی مطابق بند 2 این ماده پذیرفته نشده تلقی شود و چنانچه شرایط مقرره در بند 3 برای تشکیل کنفرانس اجرا نشود پیشنهاد اصلاحی مردود تلقی خواهد شد.

هر دولت می‌تواند در موقع امضا یا تسلیم سند تصویب این کنوانسیون یا‌الحاق به آن اعلام نماید که خود را مقید به مفاد ماده 44 این کنوانسیون نمیداند. طرفهای متعاهد دیگر نسبت به‌هر طرف که چنین اعلامی را نموده باشد مقید برعایت مفاد ماده 44 نخواهند بود.

(الف) هر طرف متعاهد تسلیم سند تصویب کنوانسیون یا‌الحاق به آن بایستی طی اطلاعیه‌ای به عنوان دبیر کل از نظر اجرای این کنوانسیون مراتب ذیل را اعلام نماید: i کدامیک از مدلهای Aa-Abرا به عنوان علامت اعلام خطر انتخاب می‌کند (بند 1 ماده 9). ii کدامیک از مدلهای B,2a-B,2bرا به عنوان علائم ایست انتخاب می‌کند (بند 3 ماده 10) هر دولتی بعدا در هر زمان می‌تواند با ارسال‌اطلاعیه بعنوان دبیر کل علامت انتخابی خود را تغییر داده و علامت دیگری را بجای آن انتخاب کند. (ب) هر دولت در موقع تسلیم سند تصویب این کنوانسیون یا‌الحاق بآن می‌تواند با ارسال اطلاعیه‌ای بعنوان دبیر کل اعلام کند که از نظر اجرای این کنوانسیون چرخ موتوری (Moped) را به عنوان موتورسیکلت تلقی می‌کند (قسمت ل ماده 1) و نیز می‌تواند با اطلاعیه‌ای بعنوان دبیر کل در هر‌موقع از نظر خود در این باره عدول کند.

اطلاعیه‌های مندرج در بند 2 این ماده شش ماه پس از وصول آن به دبیر کل یا از تاریخی که کنوانسیون برای دولت ارسال‌کننده اطلاعیه لازم‌الاجرا‌گردد تا تاریخی که موخر باشد معتبر خواهد بود.

قیود وارد بر این کنوانسیون و ضمائم آن غیر از قید مندرج در بند 1 ماده پذیرفته خواهد شد که کتبا اعلام گردد و چنانچه قبل از تسلیم سند تصویب یا الحاق تنظیم گردد ضمن آن سند تایید شود. دبیر کل این‌گونه قیود را به کلیه دول مذکور در بند 1 ماده 37 این کنوانسیون ابلاغ خواهد نمود.

چنانچه هر یک از طرفهای متعاهد که بموجب بند 1 و 4 این ماده قیدی را عنوان یا نظری را اعلام کند می‌تواند در هر موقع با اطلاع کتبی به دبیر‌کل آنرا پس بگیرد.

قیدی که بر طبق ماده 4 این ماده عنوان شود: (الف) مقررات این کنوانسیون را تا حدی که مربوط بآن قید باشد در مورد طرف متعاهدی که آنرا عنوان کرده تغییر می‌دهد. (ب) مقررات کنوانسیون را از نظر روابط سایر طرفهای متعاهد با دولتی که آن قید را عنوان کرده تا بهمان میزان تغییر می‌دهد.

پیچ یا پیچهای خطرناک اعلام یک پیچ خطرناک یا پیچهای خطرناک متوالی بایستی توسط یکی از نقوش زیر هر کدام که مناسب باشد بعمل آید. A,1a پیچ چپ A,1b پیچ راست A,1c پیچ دوبله یا بیش از دو پیچ متوالی (اولی به چپ) A,1d پیچ دوبله بیش از دو پیچ متوالی (اولی به راست)

سرازیری خطرناک برای اعلام یک سرازیری تند بایستی نقش A,2a با مدل Aa یا نقش A,2b توام با مدل Ab به کار برده شود. -قسمت طرف چپ نقش A,2a بایستی گوشه طرف چپ تابلوی علامت را اشغال نموده و قائده آن تمام تابلو را بپوشاند. ذکر عدد در علائمA2a و A2b درصد شیب را نشان می‌دهد. ممکن است بجای آن نسبت (1:10) نوشته شود معهذا کشورهای متعهد مختار خواهند‌بود حتی‌الامکان با توجه بمفاد بند 2 ب ماده 5 این کنوانسیون در صورتی که مدل Aa را قبول کرده باشند بجای A,2a نقش A,2c و‌اگر مدل Ab را پذیرفته باشند بجای A,2b نقش A,2b را مورد استفاده قرار دهند.

سربالائی تند برای اعلام سربالائی تند بایستی نقش A,3a با مدل Aa یا نقش A,3b با مدل Ab بکار برده شود. -قسمت طرف راست نقش A,3a بایستی گوشه سمت راست تابلو آن علامت را اشغال نموده و قاعده آن در تمام عرض تابلو کشیده شود. ذکر عدد در A,3a و A,3b درصد شیب را نشان می‌دهد و ممکن است بجای آن نسبت (1:10) نوشته شود. معهذا طرف‌های متعاهد که نقش A,2c را بعنوان سرازیری خطرناک انتخاب کرده‌اند مختار خواهند بود که نقش A,3c را بجای A,3a و طرف‌های متعاهد که نقش A,2d را انتخاب کرده‌اندA,3d را بجای A,3b جانشین کنند.

باریک شدن سواره‌رو باریک شدن سواره‌رو را بایستی با نقش A,4a یا ترسیم شکلی که وضع سواره‌رو راه را مانند A,4b بوضوح نشان دهد اعلام نمود.

پلهای متحرک وجود پل متحرک را بایستی با نقش A,5 اعلام نمود.ممکن است یک علامت مستطیل مدل A,29aمذکور در قسمت ضمیمه 3 در پائین علامت خطر که دارای نقش A,5 است نصب کرد مشروط بر‌آنکه علائم A,29b و A,29c قید شده در ضمیمه مذکور تقریبا در یک سوم و یا دو سوم فاصله بین علامت A,5 و پل متحرک نصب شده باشد.

راهی که به اسکله یا به کنار رودخانه منتهی می‌شود. انتهای راهی که به اسکله یا کنار رودخانه منتهی می‌شود بایستی به‌وسیله نقش A,6 اعلام گردد.

راه ناهموار دست‌اندازها یا پلهای برجسته کوهانی شکل و ناهمواریها و یا قسمتهائی از راه که در وضع بدی می‌باشد بایستی با نقش A,7a اعلام گردد. ممکن است برای اعلام پل برجسته کوهانی شکل یا برآمدگی راه نقش A,7b را بجای A,7a و نیز برای اعلام وجود فرورفتگی نقش A,7cرا بجای A,7a بکار برد. 8 راه لغزنده -قسمت لغزنده راه را بایستی با نقش A,8 مشخص نمود.

پرتاب ریگ -قسمت‌هایی از راه را که ممکن است ریگ از زیر لاستیک پرتاب شود نقش A,9a بایستی با مدل A,aیا نقش A9b با مدل Ab نشان‌داده شود بطوریکه سمت پرتاب مشخص گردد.

سقوط سنگ (ریزش کوه)

عبور عابر پیاده محل عبور عابر پیاده که با خط‌کشی یا با علائم E,11a یا E,11b نشان داده باشد بایستی با نقش A,11a یا A,11b بنحویکه سمت عبور عابر پیاده را نشان دهد مشخص گردد.

اطفال -قسمت‌هائی از راه که محل عبور اطفال است مانند محل خروج از مدرسه یا زمین بازی بایستی با نقش A,12 بنحوی که سمت عبور را نشان دهد‌مشخص گردد.

ورود یا عبور دوچرخه سوارها محلهائی که دوچرخه سوارها وارد راه می‌شوند یا از عرض راه عبور مینمایند بایستی با نقش A,13 بنحویکه سمت عبور را نشان دهد مشخص گردد. ممکن است نقش معکوس گردد.

عبور احشام و سایر حیوانات محلهائی که احتمال عبور حیوانات از عرض راه وجود دارد بایستی با نقش A,14a یا A,14b برای حیوانات اهلی یا وحشی بنحوی که سمت عبور‌آنها را نشان دهد مشخص گردد.

عملیات راهسازی در محلهایی که عملیات راهسازی انجام می‌شود بایستی با نقش A,15 مشخص گردد

چراغ راهنما در صورتیکه در تقاطعی از راه برخلاف انتظار رانندگان چراغ راهنما برای تنظیم ترافیک نصب شده باشد در صورت لزوم نقش A,16 برای آگاهی‌رانندگان قبل از چراغ راهنما بایستی نصب گردد نقش A,16 در سه مدل می‌باشد A,16a و A,16b و A,16c که هر کدام مربوط است به طرز‌قرار گرفتن چراغها در سیستم سه رنگی مذکور در بندهای 4 تا 6 ماده 23 کنوانسیون حاضر. این نقش بایستی در سه رنگ مشابه‌همان رنگ چراغهای راهنما باشد.

فرودگاه در آن قسمت از راه که هواپیماها بمنظور فرود آمدن یا برخاستن از فرودگاه از روی راه در ارتفاع پائین پرواز می‌کند بایستی با نقش A,17 مشخص گردد.

بادهای مخالف

ترافیک دوطرفه در هر قسمتی از راه دوطرفه که بر حسب ضرورت ترافیک بطور موقت یا دائم در یک طرف سواره رو. صورت می‌گیرد نقشA,19 بایستی قبل از قسمت مذکور نصب گردد و در صورت لزوم در تمام طول آن قسمت این علامت تکرار خواهد شد.

سایر خطرات در قسمتی از راه که خطراتی غیر از آنچه در بند 1 تا 19 فوق یا مذکور در ضمائم 2 و 3 وجود داشته باشد بایستی با نقش A,20 مشخص گردد معهذا طرفهای متعاهد خواهند بود که علائم ترسیمی مذکور را بموجب مقررات قسمت iiبند‌الف از ماده 3 این کنوانسیون انتخاب و بکار برند. علامت A,20 مخصوصا ممکن است برای اعلام تقاطع راه‌آهن که در آنجا حرکت قطارها بسیار کند بوده و ترافیک بوسیله مامور راه‌آهن که‌همراه‌قطار بوده و با دادن علائم دستی لازم صورت می‌گیرد بکار برده شود.

علامت «رعایت تقدم عبور» (GIVE WAY SIGN) علامت رعایت حق تقدم عبور B,1 می‌باشد و آن عبارت است از یک مثلث متساوی‌الاضلاع که راس آن بایستی بطرف پائین قرار گرفته و دارای زمینه سفید یا زرد با حاشیه قرمز باشد و هیچ‌گونه نقشی نبایستی روی آن ترسیم گردد. طول هر ضلع مثلث علامت معمولی تقریبا 90 سانتی‌متر و علامت کوچکتر 60 سانتی‌متر خواهد بود.

علامت «ایست» (STOP SIGN) علامت ایست عبارت خواهد بود از علامت B,a دارای شکل هشت گوشه با زمینه قرمز که روی آن کلمه STOP (ایست) برنگ سفید و بزبان‌انگلیسی یا زبان کشور مربوط نوشته می‌شود ارتفاع کلمه نبایستی کمتر از یک سوم ارتفاع تابلو باشد قطر علامتB,2a معمولی 90 سانتی‌متر و قطر نوع کوچک آن نبایستی کمتر از 60 سانتی‌متر باشد.

علامت «حق تقدم عبور»(PRIORITN ROAD SIGN) علامت حق تقدم عبور B,3 که عبارت است از یک مربع که یکی از اقطار آن قائم خواهد بود حاشیه علامت بایستی به رنگ سیاه بوده و یک مربع زرد یا نارنجی با حاشیه سیاه بایستی در وسط علامت وجود داشته باشد فاصله بین دو حاشیه به رنگ سفید است اندازه ضلع علامت معمولی تقریبا 50 سانتی‌متر و اندازه ضلع علامت کوچک نبایستی از 35 سانتی‌متر کمتر باشد.

علامت «پایان حق تقدم عبور»(END OF PRITYYSIGN) پایان حق تقدم عبور با علامت B,4 مشخص می‌گردد عبارت است از علامتB,3 فوق که یک نوار منصف سیاه یا خاکستری عمود بر ضلع چپ پائین و ضلع راست فوقانی مربع یا خطوط موازی سیاه یا خاکستری که چنین نواری را تشکیل دهند.

علائم خطر در نزدیک شدن به محلهای تقاطع بایستی مدل Aa یا مدل Bb مشروحه در قسمت‌الف ضمیمه 1 باشند.

نقوش (SYMBOLS) نقوش بایستی برنگ سیاه یا آبی تیره باشند. (الف) در مورد نقوشی که روی علامت Aa یا Ab ترسیم میگردند بایستی مشخصات زیر مورد توجه قرار گیرد. i در نقاطی که بایستی حق تقدم عبور بر طبق مقررات جاری کشور رعایت شود نقش A,21aتوام با علامتAa و نقش A,21b توام با‌علامت Abبکار برده شود. بجای نقوش A,21a و A,21b ممکن است نقوشی که وضع تقاطع را بوضوح نشان دهد. مانند A,21g ، A,21f، A,21e، A,21d، A,21c بکار برده شود. ii در تقاطع با راهی که رانندگان آن راه بایستی رعایت حق تقدم را بنمایند نقش A,22a بکار برده می‌شود ممکن است بمنظور نشان دادن‌وضع خاص تقاطع نقش A22b یا A,22c بجای نقش A,22a بکار برده شود این نقوش ممکن است در راهی بکار روند که راه یا‌راههای دیگری که به آن تقاطع ایجاد می‌نمایند با علامت B,1 یا B,2مشخص گردیده باشند یا اینکه راهها نوعی هستند که (بطور مثال راههای خاکی‌و فرعی) که طبق قوانین داخلی رانندگان بایستی حتی در صورت فقدان این علائم رعایت حق تقدم عبور را بنمایند. این علائم در راههائی که علامت B,3 نصب شده است منحصرا در بعضی از موارد استثنائی بایستی بکار برده شود. iii در تقاطع با راهیکه دارای حق تقدم عبور است اگر علامت تقدم عبور B,1 در تقاطع قرار داده شده باشد بایستی نقش A,23 بمنظور علامت‌آگاهی بکار برده شود.اگر علامت «ایست» B,2در تقاطع نصب شده باشد بایستی نقش A,24 بمنظور علامت پیش آگاهی بکار برده شود معهذا بجای علامت Aa با این نقوش ممکن است علامت B,1 یا B,2 طبق بند 6 ماده 10 این کنوانسیون بکار برده شوند. iv در راههائی که بمیدان منتهی می‌شوند (round a bout) بایستی نقشA,25 بکار برده شود. ب ممکن است بر طبق مشروحه قسمت Bضمیمه 1 قبل از تقاطع‌های مجهز به چراغ راهنما علامت Aaیا Abکه دارای نقش A,16 می‌باشد بکار برده شود.

مشخصات علائم و نقوش (الف) علائم ممنوعیت و محدودیت بایستی بشکل دایره باشند. قطر آن‌ها نبایستی در مناطق غیر مسکونی از 60 سانتی‌متر و در مناطق مسکونی از 40سانتی‌متر کمتر باشد. (ب) در صورتیکه علائم مذکور به نحو دیگری در این کنوانسیون مقرر نشده باشد بایستی دارای زمینه سفید یا زرد با یک حاشیه عریض قرمز رنگ‌باشند و چنانچه نقوش و حروفی روی آن نوشته می‌شود بایستی برنگ سیاه یا آبی تیره و اگر قطر دایره بایستی کشیده شود برنگ قرمز از سمت چپ‌بالا بطرف راست پائین خواهد بود.

شرح علائم

ممنوعیت یا محدودیت ورود i اعلام ممنوعیت ورود برای کلیه وسائط نقلیه بایستی با علامت C,1 (ورود ممنوع) مشخص گردد که دارای دو مدل C,1a و C,1bمی‌باشد. ii اعلام ممنوعیت عبور وسائط نقلیه در دو جهت بایستی با علامت C,2 (مسدود برای کلیه وسائط نقلیه در هر دو جهت) مشخص گردد. iii اعلام ممنوعیت ورود برای دسته‌ای از انواع وسائط نقلیه بایستی با علائم C,3k، C,3j، C,3h، C,3g، C,3f، C,3e،C,3d، C,3c، C,3b، C,3a که دارای معانی زیر می‌باشند مشخص گردد: C,3a (ورود هرگونه وسیله نقلیه موتوری باستثنای موتورسیکلت‌های دوچرخ بدون سایدکار ممنوع). C,3b (ورود موتورسیکلت ممنوع است). C,3c (ورود دوچرخه ممنوع). C,3d (ورود دوچرخه‌های گازی ممنوع). C,3e (ورود کامیون و وسائط نقلیه بارکش ممنوع) حداکثر وزن بار و وسیله نقلیه بایستی با حروف روشن روی نقش سیاه علامت و یا بر طبق بند4 ماده 8 این کنوانسیون با نصب صفحه اضافی در زیر علامت C,3e تعیین و مشخص گردد. C,3f ورود هر گونه وسیله نقلیه موتوری یدک کش با یدک (تریلی) باستثناء شبه یدک یا یدک یک محوره ممنوع) حداکثر وزن بار وسیله نقلیه بایستی با حروف روشن روی نقش سیاه علامت و‌یا طبق بند 4 ماده 8 این کنوانسیون با نصب صفحه اضافی در زیر علامت C,3eتعیین و مشخص گردد. طرفهای متعاهد در صورتی که مصلحت بدانند مختار می‌باشند بجای نقش سیاه قسمت عقب کامیون و نقش قسمت عقب یک وسیله نقلیه شخصی و نیز‌بجای نقش سیاه یدک نقش یدک قابل اتصال بوسیله نقلیه را ترسیم نمایند. C,3g (ورود عابر پیاده ممنوع). C,3h (ورود وسائط نقلیه که بوسیله حیوانات کشیده می‌شوند ممنوع). C,3j (ورود چرخ دستی ممنوع). C,3k (ورود وسائط نقلیه موتوری کشاورزی ممنوع). توجه: کشورهای متعهد مختار می‌باشند که از علائم C,3a تا C,3k قطر دایره مشروط بر آن که رویت آن درک مفهوم علامت را شکل نسازد از‌علائم مذکور حذف نمایند. iv اعلام ممنوعیت ورود چندین نوع وسیله نقلیه یا عابر بیک راه ممکن است با چندین علامت ممنوعیت بتعداد انواع وسائط و یا با یک علامت‌ممنوعیت که روی آن نقوش سیاه وسائط نقلیه یا استفاده‌کنندگان از راه که ورودشان ممنوع است ترسیم شده مشخص گردد. علائم C,4a (ورود‌وسائط نقلیه موتوری ممنوع) و علامت C,4b (ورود وسائط نقلیه موتوری با وسائط نقلیه‌ایکه توسط حیوانات کشیده می‌شود ممنوع) نمونه‌های‌آن علائم هستند. در خارج مناطق مسکونی نبایستی نصب گردند که روی آن‌ها بیش از دو نقش ترسیم شده باشد. در داخل مناطق مسکونی نبایستی علائمی‌نصب گردند که روی آن‌ها بیش از سه نقش ترسیم شده باشد. v اعلام ممنوعیت ورود وسائط نقلیه‌ایکه وزن یا ابعاد آن‌ها از حدود معینی تجاوز می‌کند بایستی طبق علائم زیر مشخص گردند. C,5 (ورود وسائط نقلیه‌ایکه عرض کل آن از... متر تجاوز کند ممنوع) C,6 (ورود وسائط نقلیه‌ایکه ارتفاع کل آن‌ها از سطح زمین از... متر تجاوز کند ممنوع). C,7 (ورود وسائط نقلیه‌ایکه وزن کل آن‌ها با بار از... تن تجاوز کند ممنوع). C,8 (ورود وسائط نقلیه‌ایکه وزن آن‌ها از... تن روی یک محور تجاوز کند ممنوع). C,9 (ورود وسائط نقلیه با یا بدون یدک که طول آن از... متر تجاوز کند ممنوع). vi اعلام فاصله‌ای که وسائط نقلیه هنگام حرکت نبایستی از آن بهم نزدیکتر شوند با این علامتC,10 (راندن وسائط نقلیه با فاصله کمتر از... متر‌ممنوع) مشخص گردد.

گردش ممنوع اعلام ممنوعیت گردش به راست یا به چپ طبق جهت فلشها بایستی با علامت C,11a (گردش بچپ ممنوع) یا علامت C,11b (گردش براست ممنوع) مشخص گردد.

دور زدن ممنوع اعلام ممنوعیت دور زدن بایستی با علامت C,12 (دور زدن ممنوع) مشخص گردد.

سبقت ممنوع i علاوه بر مقررات کلی سبقت اعلام ممنوعیت سبقت وسائط نقلیه موتوری. باستثناء دوچرخه‌های گازی و موتورسیکلت‌های دوچرخ بدون سایدکار که در حرکت هستند بایستی با علامت C,13a (سبقت ممنوع) مشخص گردد که دارای دو مدل C,13aa و C,13ab می‌باشد. ii ممنوعیت سبقت گرفتن برای وسائط نقلیه بارکش که بیش از 5/3 تن وزن دارند بایستی با علامت C,13b (سبقت گرفتن وسائط نقلیه بارکش‌ممنوع) مشخص گردد که دارای دو مدل C,13ba و C,13bb می‌باشد. بر طبق بند 4 ماده 8 این کنوانسیون ممکن است بوسیله یک تابلو اضافی که زیر علامت نصب می‌شود حداکثر وزن مجاز فوق را تغییر داد. iii در محل‌هائیکه ترافیک از سمت چپ است نقش و رنگ وسائط نقلیه روی علائم C,13ba و C,13aa بایستی معکوس شود.

محدودیت سرعت اعلام حداکثر سرعت بایستی با علامتC,14 (حداکثر سرعت محدود) به رقمی‌که در علامت نشان داده شده) مشخص گردد.رقمی که روی علامت ذکر می‌شود نشان‌دهنده حداکثر سرعت به واحدی است که معمولا در کشور مربوطه بکار میرود.ممکن است در کنار یا زیر رقم سرعت عبارت کیلومتر(K M) یا میل (M) اضافه شود. اعلام محدودیت سرعت وسائط نقلیه‌ایکه وزن مجازاتها از میزان تعیین شده تجاوز مینماید بایستی طبق بند 4 ماده 8 این کنوانسیون نصب یک‌صفحه اضافی در زیر علامت که وزن مجاز روی آن نوشته مشخص شود.

ممنوعیت استفاده از ادوات صدادار اعلام ممنوعیت استفاده از ادوات صدادار بجز در مورد جلوگیری از تصادف بایستی با علامت C,15 (استفاده از ادوات صدادار ممنوع) مشخص گردد. چنانچه این علامت در ابتدای منطقه مسکونی یا کنار یا بلافاصله بعد از علامتی که مشخص‌کننده منطقه مسکونی است نصب نشده باشد بایستی با‌نصب یک صفحه اضافی مطابق مدل 2 مشروحه در ضمیمه 7 مسافتی را که در آن ممنوعیت مجری می‌باشد مشخص نمود توصیه می‌گردد در مواقعی که ممنوعیت در تمام مناطق مسکونی جاری است این علامت در ابتدای منطقه مسکونی نصب نشود.و علامتی که برای شناساندن منطقه مسکونی در ابتدای آن منطقه نصب می‌شود اخطاری است برانندگان که مقررات ترافیک قابل اجرا در مناطق‌مسکونی کشور از آن نقطه ببعد نافذ خواهد بود.

عبور بدون توقف ممنوع اعلام ممنوعیت عبور بدون توقف بواسطه نزدیک بودن یک گمرک مرزی (ایست بازرسی گمرکی) بایستی با علامت C,16 (عبور بدون توقف ممنوع) مشخص گردد.علیرغم ماده 8 این کنوانسیون نقش این علامت دارای کلمه گمرک (CUSTOMS) خواهد بود که ارجح است بدو زبان نوشته شود. کشورهای متعهد که علامت C,16را بکار میبرند بایستی کوشش نمایند موافقت‌نامه منطقه‌ای دایر به نوشتن این کلمه در روی کلیه علائم منصوبه تحصیل گردد.همچنین ممکن است این علامت در مواردیکه عبور بدون توقف بدلائل دیگری ممنوع می‌باشد برای اخطار برانندگان مورد استفاده قرار گیرد در‌این صورت بجای کلمه (گمرک) کلمه کوتاه دیگری که بیان‌کننده توقف باشد نوشته شود.

پایان ممنوعیت یا محدودیت i نقطه‌ایکه اجرای ممنوعیتهای اعلام شده برای وسائط نقلیه بپایان میرسد بایستی با علامت C,17a(پایان کلیه ممنوعیت‌های محلی مربوط به حرکت وسائط نقلیه) مشخص گردد. این علامت بشکل دایره با زمینه سفید یا زرد و فاقد حاشیه می‌باشد که دارای یک نوار اریب و یا خطوط موازی برنگ سیاه یا خاکستری تیره از راست سرازیر بسمت چپ خواهد بود. ii نقطه‌ایکه در آنجا ممنوعیت یا محدودیت اعلام شده برای حرکت وسائط بپایان میرسد بایستی با علامت C,17c (پایان محدودیت‌سرعت) یا با علامت C,17c (پایان سبقت ممنوع) مشخص گردد. این علائم مشابه علامت C,17a خواهند بود که دارای نقش ممنوعیت یا محدودیت برنگ خاکستری روشن می‌باشند.علیرغم مقررات بند 1 ماده 6 این کنوانسیون علامت مذکور در تبصره (ح) این ضمیمه ممکن است برای وسائط نقلیه‌ایکه از جهت مقابل میآیند در‌سمت دیگر جاده نصب شوند.

مشخصات علائم و نقوش (الف) علائم انتظامی‌بایستی بشکل دایره باشند. قطر آن‌ها در مناطق غیر مسکونی نبایستی از 6/0 متر و در مناطق مسکونی از 40 سانتی‌متر کمتر باشد. معهذا علائمی‌که قطر آن‌ها کمتر از 30 سانتی‌متر نباشد ممکن است توام با چراغهای راهنما یا روی پایه و در روی جزایر ترافیک نصب گردند. (ب) این علائم بایستی برنگ آبی و نقوش آن به رنگ سفید یا یک رنگ روشن بوده یا آنکه علائم برنگ سفید با حاشیه قرمز و نقوش برنگ سیاه‌باشد.

شرح علائم

جهت حرکت جهت یا جهاتی که وسائط نقلیه مجاز و یا مجبورند در آن حرکت نمایند بایستی با علامت D,1a از علائم D,1(تعیین جهت حرکت) مشخص گردد. که روی آن فلش یا فلشهائی جهت مناسب حرکت را نشان خواهند داد. معذالک علیرغم مقررات بند 1 این قسمت ممکن است بجای علامتD,1a علامت D,1b بکار برده شود. علامت D,1b بایستی برنگ سیاه با حاشیه و نقش سفید باشند.

تعیین سمت حرکت علامت D,2 (تعیین سمت حرکت) که علیرغم مقررات بند 1 ماده 6 این کنوانسیون روی یک جزیره یا قبل از یک مانع در راه گذارده می‌شود باین معنی خواهد بود که وسائط نقلیه باید از آن سمت جزیره یا مانع که با علامت فلش مشخص گردیده عبور نمایند.

گردش اجباری علامت D,3(تعیین جهت حرکت در میدان) اخطاری است برانندگان که بایستی قواعد مربوط به گردش ترافیک سمت چپ را رعایت نمایند.

علامت D,4 (راه مخصوص عبور دوچرخه) بمنظور آنستکه دوچرخه سوارها بایستی از راه مخصوص خود عبور نموده و سایر رانندگان وسائط نقلیه حق استفاده از آن راه را ندارند. معهذا چنانچه قوانین محلی اجازه دهد ممکن است با نصب یک صفحه اضافی که روی آن نقش علامت C,3dترسیم شده باشد عبور از راه‌مذکور برای چرخهای موتوری نیز آزاد اعلام شود.

) راه مخصوص عابرین پیاده علامت D,5 (راه مخصوص عابرین پیاده) برای تعیین راه مخصوص عابر پیاده که سایرین حق استفاده از آن را نخواهند داشت نصب می‌گردد.

راه مخصوص عبور سوارکاران علامت D,6 (راه مخصوص عبور سوارکاران) برای تعیین راه مخصوص عبور سوارکاران که سایرین حق استفاده از آن را نخواهند داشت نصب گردد.

حداقل سرعت علامت D,7(حداقل سرعت) باین معنی است که سرعت وسائط نقلیه در راهیکه علامت مذکور در ابتدای آن نصب شده نبایستی کمتر از سرعت‌تعیین شده باشد، رقم روی علامت نشان‌دهنده حداقل سرعت به واحدی است که معمولا در کشور مربوطه بکار میرود.ممکن است در زیر یا کنار رقم سرعت عبارت کیلومتر (KM) یا میل (M) اضافه شود.

پایان حداقل سرعت علامت D,8 (پایان حداقل سرعت) باین معنی خواهد بود که حداقل سرعت تعیین شده بوسیله علامت D,7 دیگر قابل رعایت نمی‌باشد. این‌علامت شبیه علامت D,7 بوده باستثنای آنکه در روی آن یک نوار قرمز اریب از سمت راست بالا سرازیر بسمت چپ پائین کشیده خواهد شد.

زنجیر برف اجباری است علامت D,9 (زنجیر برف اجباری است) باین معنی خواهد بود که وسائط نقلیه در راهیکه علامت مذکور در ابتدای آن نصب شده بایستی حداقل دو‌چرخ خود را به زنجیر مجهز نمایند.

علامت «بیمارستان» این علامت بایستی برای اطلاع رانندگان وسائط نقلیه بمنظور اعمال احتیاط لازم بخصوص خودداری از ایجاد صداهای ناهنجار در مجاورت‌موسسات بهداشتی نصب شود. این علامت دارای دو مدل E,12a-E,12bمی‌باشد و ممکن است بجای صلیب روی علامتE,12b یکی از نقوش مذکور در بند 2 الف قسمت ز بکار رود.

علامت راه یک‌طرفه ممکن است در نقاط لازم برای اطلاع بیشتر رانندگان از اینکه در یک مسیر یک‌طرفه در حرکت هستند دو علامت مختلف راه بکار برده شود. (الف) علامت E,13a که تقریبا بطور قائم بر محور راه قرار داده شده و صفحه آن بایستی بشکل مربع باشد. (ب) علامت E,13b که تقریبا بموازات محور راه قرار داده شده و صفحه این علامت بایستی بشکل مستطیل بوده و طول آن بطور افقی قرار گیرد.عبارت یک‌طرفه ممکن است روی فلش علامت E,13b به زبان یا یکی از زبانهای ملی کشور مربوطه نوشته شود. ممکن است علامت E,13a-E,13b بدون توجه باینکه در مدخل راه مورد بحث علائم ممنوعیت یا اجباری قرار دارند یا خیر نیز بکار برده شوند.

علامت «راه بن‌بست» علامت E,14 (راه بن‌بست) که در مدخل یک راه قرار داده شود باین معنی است که راه بن‌بست می‌باشد.

علائم اعلام ورود یا خروج در شاهراهها علامت E,15(شاهراه) بایستی در نقطه‌ای از شاهراه قرار داده شود که از آن ببعد مقررات خاص شاهراهها لازم‌الاجرا است. علامت E,16 (پایان شاهراه) بایستی در نقطه‌ای از شاهراه قرار داده شود که مقررات شاهراه از آن ببعد نافذ نمیباشد. این علامت ممکن است برای اعلام انتهای یک شاهراه و نیز بطور مکرر بکار برده شود.مسافت بین انتهای شاهراه و هر علامتی که برای این منظور نصب می‌شود بایستی در قسمت پائین علامت نوشته شود.

علائم اعلام ورود یا خروج از راهی که مقررات ترافیک در آن راه‌همان مقررات جاری در شاهراه می‌باشد. علامت E,17 (راه برای وسائط نقلیه موتوری) بجز شاهراههائی که فقط برای عبور وسائط نقلیه موتوری اختصاص داشته به املاک مجاور ارتباط‌ندارند بایستی در نقطه‌ای نصب گردد که مقررات خاص شاهراهها در آن راه شروع باجرا می‌گردد. ممکن است یک صفحه اضافی زیر علامت E,17 قرار داده شود که استثنائی اجازه ورود وسائل نقلیه را به املاک مجاور بدهد. علامت E,18(پایان راه برای وسائط نقلیه موتوری) برای اعلام پایان راه و بطور مکرر بکار برده می‌شود مسافت بین راه و هر علامت که برای این‌منظور نصب می‌شود بایستی در قسمت پائین علامت نوشته شود.

علائم مشخص‌کننده ایستگاه اتوبوس یا تراموای علامت E,19 (ایستگاه اتوبوس) و E,20 (ایستگاه تراموای) را مشخص مینماید.

علامت باز یا بسته بودن راه علامت E,21 (راه باز یا بسته) بایستی برای نشان دادن آن قسمت از راه کوهستانی (یا گردنه) که باز یا بسته است بکار رود. علامت مذکور بایستی در‌مدخل راه یا راههائی که به منطقه مورد بحث ختم می‌شود نصب گردد. تمام آن قسمت از راه (یا گردنه) بایستی برنگ سفید نوشته شود. در علامتی که بعنوان نمونه داده شده نام (اسدآباد) بعنوان مثال بکار برده شده‌است صفحات 1 و 2 و 3 بایستی قابل تعویض باشند. اگر یک قسمت از راه بسته باشد صفحه 1 بایستی برنگ قرمز یا کلمه مسدود (CLOSED) و در صورت باز بودن راه رنگ صفحه سبز با کلمه باز(OPEN) و خط نوشته‌ها با رنگ سفید و حتی‌الامکان بچند زبان نوشته شود. صفحه‌های 2 و 3 بایستی دارای زمینه سفید بوده و خط نوشته‌ها و نقوش آن برنگ سیاه باشد. اگر یک قسمت از راه باز باشد صفحه 2 بر حسب وضع‌راه سفید و یا با علامتD,9(دو زنجیر برف اجباری است) و یا نقش E,22(زنجیر یا لاستیک یخ‌شکن توصیه می‌شود) مشخص شده و صفحه 3بایستی سفید باقی بماند. اگر یک قسمت از راه مسدود باشد روی صفحه 3 بایستی نام محلی که راه از آنجا باز می‌شود نوشته شده و صفحه 2 بایستی بر حسب وضع راه دارای نوشته (باز است تا........) و یا نقش‌های E,22 یا D,9خواهد بود.

مشخصات علائم و نقوش (الف) علائم Fبه شکل مربع مستطیل با زمینه آبی یا سبز می‌باشند که یک مربع سفید یا زرد در داخل آن قرار داشته و نقش مربوطه بایستی در روی آن‌ترسیم گردد. (ب) ممکن است فاصله تا نقطه یا مدخل راهی که به تسهیل منتهی می‌شود در روی نوار آبی یا سبز علامت برنگ سفید نوشته شود. ممکن است روی علامتی که دارای نقش F,5 است کلمه‌هتل (HOTEL) یا متل (MOTEL) ب‌همان ترتیب نوشته شود این علامت همچنین ممکن است‌در مدخل راهی که به محل تسهیل ختم می‌شود نصب شود و در آن صورت بایستی در روی نوار آبی یا سبز رنگ زیر علامت یک فلش سفید جهت نما‌ترسیم گردد. نقش بایستی برنگ سیاه یا آبی تیره باشد باستثنای نقوش F,1a-F,1b-F,1cکه بایستی دارای رنگ قرمز باشند.

شرح نقوش (الف) نقوش کمکهای اولیه نقش‌ها بایستی نشان‌دهنده مراکز کمکهای اولیه در کشورهای مربوطه بوده و به رنگ قرمز باشند نمونه‌های آن عبارتند از F,1a-F,1b-F,1c (ب) نقوش گوناگون F,2 سرویس و تعمیرگاه. F,3 تلفن. F,4 پمپ بنزین. F,5 هتل. F,6 رستوران. F,7 کافه تریا. F,8 محوطه پیک نیک. F,9 آغاز منطقه پیاده روی. F,10 محوطه کمپینگ. F,11 محوطه کاروان. F12 محوطه کمپینگ و کاروان. F13 خانه جوانان.

خط‌کشی راه نباید از مواد لیز و لغزنده بوده و بیش از 6 میلیمتر از سطح سواره‌رو برآمدگی داشته باشد. میخکوبیها و نظائر آن که برای علامت‌گذاری راه بکار میرود نباید بیش از 5/1 سانتی‌متر و در مورد میخکوبهای منعکس‌کننده نور (چشم گربه‌ای) بیش‌از 5/2 سانتی‌متر از سطح سواره‌رو برآمدگی داشته باشد. این‌گونه وسایل بایستی با توجه بشرایط ایمنی ترافیک راهها بکار برده شوند.

ابعاد

عرض خطوط ممتد یا منقطع در خط‌کشی طولی بایستی حداقل 10 سانتی‌متر باشد.

فاصله بین دو خط طولی متوازی (خط دوبله) بایستی بین 10 تا 18 سانتی‌متر باشد.

خط منقطع عبارتست از پاره‌خطهایی که بطول مساوی و با فواصل مساوی یکنواخت از یکدیگر ترسیم شده باشند. طول پاره‌خطها و نیز فواصل آن‌ها بستگی بسرعت و حرکت وسائط نقلیه در جاده مورد بحث دارد.

طول پاره‌خطها در خارج از مناطق مسکونی بایستی بین 2 تا 10 متر باشد. طول پاره‌خطهائی که خطوط نزدیک شدن مذکور در بند23 این ضمیمه را تشکیل میدهند بایستی 2 تا 3 برابر طول فواصل آن‌ها باشد.

طول و فواصل بین پاره‌خطها در مناطق مسکونی کمتر از طول و فواصل آن‌ها در مناطق غیر مسکونی باشد. ممکن است طول پاره‌خطها به 1 متر نیز‌تقلیل داده شود معهذا در بعضی از شاهراههای شهری که سرعت ترافیک بیشتر است مشخصات خط‌کشی طولی ممکن است عینا همان باشد که در‌خارج از مناطق مسکونی عمل می‌شود.

خط‌کشی‌های مسیر ترافیک (گذرگاه)

مسیرهای ترافیک بایستی با خطوط منقطع یا ممتد یا سایر وسایل مناسب مشخص گردد.

در راههای دوطرفه‌ای که دارای دو مسیر حرکت باشند خط وسط‌راه باید با خط‌کشی طولی مشخص گردد. این خط‌کشی معمولا بصورت خط منقطع بوده و فقط در موارد بخصوص بایستی خط ممتد نیز به کار برده شود.

در راههای دارای سه گذرگاه به‌طور کلی بایستی مسیرهای حرکت در قسمتهایی که دید کافی وجود دارد با خطوط منقطع مشخص شده و در موارد‌خاص به منظور ایجاد ایمنی بیشتر می‌توان خطوط ممتد یا خطوط منقطع در کنار یکدیگر به کار برد.

در راه‌های دارای بیش از سه گذرگاه دو جهت حرکت بایستی بوسیله یک یا دو خط ممتد از یکدیگر جدا شوند مگر در مواردی که جهت حرکت در دو گذرگاه وسط بتواند از هر دو طرف مورد استفاده قرار گیرد. در این صورت گذرگاههای مذکور بایستی با خطوط منقطع مشخص شوند (شکل1a-1b).

در مناطق مسکونی توصیه‌های مندرج در بند 8 تا 10 این ضمیمه در مورد خیابانهای دوطرفه و نیز در مورد خیابانهای یک‌طرفه که حداقل دارای دو‌گذرگاه باشند قابل اجرا است.

گذرگاهها در نقاطی که عرض راه بوسیله جدول جزیره یا جزایر جهت‌نما کمتر میگردند بایستی خط‌کشی شوند.

در نزدیک شدن به تقاطع‌های بزرگ (مخصوصا تقاطع‌هائی که عبور و مرور تحت کنترل قرار دارد) محلی که عرض راه برای دو یا چند ردیف‌ترافیک کافی باشد گذرگاهها بایستی مانند آنچه در شکلهای 2 و 3 نشان داده شده خط‌کشی شود. در این‌گونه موارد ممکن است، خطوطی که گذرگاهها را مشخص میسازد یک علامت پیکان اضافه نمود (به بند 39 این ضمیمه مراجعه شود).

خط‌کشی برای موقعیت‌های خاص

برای ایجاد ایمنی بیشتر و عبور و مرور بجای خطوط منقطع وسط در بعضی تقاطع‌ها (شکل 4) بایستی خط ممتد به کار برده و یا خط ممتد بخطوط منقطع اضافه گردند (شکلهای 5 و 6).

در تقاطعی که ضرورت ایجاب نماید قسمتی از راه به ترافیک طرف مقابل اختصاص داده شود و در آنجا میدان دید محدود باشد (قله تپه پیچ‌راه و غیره) و یا در قسمتهائی که راه باریک و وضع خاص دیگری دارد محدودیت بایستی در قسمتهائی که میدان دید از یک حداقل Mکمتر است به‌وسیله خط ممتد که بر طبق شکلهای 7a تا 16ƒ1ترسیم می‌شود اعمال گردد. در کشورهائی که نوع وسائط نقلیه ایجاب بنماید ممکن است ارتفاع دید چشم را که در شکلهای 7aتا 10aیک متر تعیین گردیده به 20/1 متر‌تغییر داد. پاورقی تعریف مسافت رویت که در این بند (بند 15) بکار رفته عبارت است از مسافتی که یک شیء یک متری بوسیله شخصی که چشمهایش‌در ارتفاع یک متری سطح راه باشد دیده شود.

میزانی‌که بایستی برای M اتخاذ گردد برحسب وضع‌راه تغییر می‌کند. شکلهای 7a-7b-8a-8b-8c-8dنمونه خط کشی را بترتیب برای راههای دارای دو یا سه گذرگاه در قله یک تپه که میدان دید محدود می‌باشد نشان می‌دهد. این شکلها مربوط به قسمتهای طولی شکل بالای همان صفحه و نیز مسافت معینه در بند 24 ضمیمه می‌باشد A یا D نقطه‌ایست که میدان دید از M کمتر می‌شود در حالی کهB یا C نقطه‌ای است که میدان دید دوباره شروع به تجاوز از Mƒ2 مینماید. پاورقی بجای خط‌کشی بین A و D در شکلهای 7aو 7bممکن است بجای خطوط منقطع محور راه یک خط ممتد کشیده شود‌مشروط بر آنکه این خطوط در حد فاصل AB و CD به‌وسیله خط منقطعی که حداقل دارای 3 قطعه می‌باشد همراهی گردد. این نوع خط‌کشی بایستی‌با احتیاط کامل و فقط در موارد استثنایی به کار برده شود زیرا راننده را فقط از سبقت گرفتن در طول مسافت تعیین شده حتی اگر مسافت رویت هم کافی باشد منع خواهد نمود. از به کار بردن هر دو طریق در یک راه یا راههای مشابه در همان منطقه بایستی خودداری شود زیر این عمل موجب اختلال‌خواهد شد.

رد محل‌هائیکه قسمتهای AB و CDروی هم قرار گیرند یعنی موقعیکه مسافت رویت طرف مقابل در هر دو جهت قبل از رسیدن به قله تپه‌بزرگتر از M می‌گردد خطوط بایستی بهمان ترتیب تنظیم گردند لیکن خطوط ممتد مجاور خط منقطع نبایستی روی هم قرار گیرند این موضوع در‌شکلهای 9-10a-10bنشان داده شده است.

شکلهای 11a و 11b وضعیت خطوط را برای همان حالت در یک راه که دارای دو گذرگاه روی قوس با مسافت رویت محدود می‌باشد نشان می‌دهد.

در راههائیکه دارای سه گذرگاه می‌باشد ممکن است به دو طریق عمل شود این طریق در شکلهای 8a-8b-8c-8d یا 10a-10b نشان داده شده‌اند. شکلهای 8a یا 8b یا10a بایستی در راههایی که قسمت اعظم ترافیک با وسائط نقلیه دوچرخ وشکلهای 8c یا 8d یا 10bدر راههایی که ترافیک عمده با وسائط نقلیه چهار چرخ می‌باشد بکار رود. شکل 11c ترتیب خطوط رابرای همان حالت در یک قوس با مسافت رویت محدود روی یک راه دارای سه گذرگاه نشان می‌دهد.

در شکلهای 12 و 13 14 خطوطی را که دلالت بر کم عرض شدن سواره‌رو راه دارد نشان می‌دهد.

در شکلهای 8a-8b-8c-8d-10a-10b تمایل خط اریب نسبت به خط وسط نباید از یک بیستم تجاوز کند.

در شکلهای 13 و 14 که برای اعلام تغییر عرض راه و نیز در شکلهای 15 16 17 که برای اعلام وجود موانع در سر راه و لزوم انحراف از خط ممتد بکار میروند لزوما تمایل خط در راههای سریع بایستی کمتر از یک پنجاهم و در راه‌هائی که سرعت از 50 کیلومتر در ساعت تجاوز نمینماید بایستی کمتر از یک ییستم بوده بعلاوه قبل از خطوط اریب ممتد بایستی یک خط ممتد موازی با خط وسط راه نیز کشیده شود. طول خط ممتد برابرمسافتی است که در یک ثانیه با سرعت تعیین شده طی می‌شود.

هنگامیکه لازم نباشد روی یک قسمت معمولی راه گذرگاههای عبور با خطوط منقطع مشخص شود بایستی قبل از خط ممتد یک خط نزدیک شدن که عبارت از خطوط منقطع است برای مسافت 50 متر بر حسب سرعت معمولی وسائط نقلیه کشیده شود. در محل‌هائیکه گذرگاههای عبور روی یک قسمت معمولی راه با خطوط منقطع مشخص می‌شوند همچنین بایستی قبل ازخط ممتد یک خط نزدیک شدن برای مسافت 50 متر بر حسب سرعت معمولی وسائط نقلیه در آن راه کشیده شود.ممکن است خط‌کشی را با یک یا چند پیکان که رانندگان را در انتخاب جهت راهنمائی کند تکمیل نمود.

در جدول زیر بمنظور تعیین مسافت رویت مقادیر توصیه شده M در قسمتهائی که وجود خط ممتد ضروری است برای سرعتهای مختلف نشان داده شده است پاورقی- سرعت نزدیک شدن در محاسبات بالا عبارت است از سرعت طرح راه و یا سرعتی که 85% وسائط نقلیه از آن تجاوز نمیکند مقادیر سرعت مقادیر M 100 کیلومتر در ساعت 160 تا 320 متر 80 کیلومتر در ساعت 130 تا 260 متر 65 کیلومتر در ساعت 90 تا 180 متر 50 کیلومتر در ساعت 60 تا 120 متر

مقدار M برای سرعتهای ذکر نشده در جدول فوق بایستی بین ارقام مذکور بر اساس قرائن تعیین گردد.

خطوطی که حدود سواره‌رو را نشان می‌دهد 26 حدود سواره‌رو ترجیح دارد که بوسیله خط ممتد تعیین و مشخص گردد و نیز ممکن است از میخکوب یا پایه‌های مجهز بوسائل نورتاب(منعکس‌کننده نور) با این خطوط تواما استفاده شود.

) خط‌کشی مخصوص موانع 27 شکلهای 15 و 16 و 17 طریقه خط‌کشی نزدیک شدن به جزیره یا هر گونه مانع دیگری را در راه نشان می‌دهد.

خطوط هدایت‌کننده برای گردش وسائط نقلیه 28 در کشورهائیکه از سمت راست رانندگی مینمایند در بعضی از تقاطع‌ها لازم است بوسیله خطوط هدایت‌کننده طریقه گردش بچپ برایرانندگان مشخص گردد.

کلیات

با توجه بزاویه رویت راننده خط‌کشی عرضی بایستی پهن‌تر از خط‌کشی طولی راهها باشد.

خط ایست

عرض خط ایست بایستی حداقل 20 سانتی‌متر و حداکثر 60 سانتی‌متر باشد عرض 30 سانتی‌متر توصیه می‌گردد.

هنگامیکه خط ایست توام با علامت ایست بکار رفته باشد در آنصورت خط ایست بایستی در محل ترسیم گردد که رانندگان متوقف در پشت آن کلیه ترافیک را اعم از ایستاده یا وسائط نقلیه در انشعابات دیگر تقاطع بخوبی رویت نمایند.

خط ایست ممکن است با خطوط طولی دیگری تکمیل گردد (شکلهای 18 و 19) و نیز ممکن است با نوشتن کلمه STOP (ایست) روی راه طبقه آنچه که در شکلهای 20 و 21 بعنوان نمونه درج شده مشخص گردد. فاصله بین بالای حروف کلمه STOP و خط ایست بایستی بین 2 تا 25 مترباشد.

خطوط مشخص‌کننده نقاطی که رانندگان بایستی رعایت حق تقدم را بنمایند.

حداقل عرض این خطوط بایستی 20 سانتی‌متر و حداکثر 60 سانتی‌متر بوده و اگر دو خط وجود داشته باشد فاصله بین آن‌ها بایستی حداقل 30سانتی‌متر باشد. ممکن است بجای خطوط مذکور مثلث‌هائی در سطح سواره‌رو در کنار هم ترسیم گردند که راس آن‌ها بطرف رانندگانی که بایستیرعایت حق تقدم را بنمایند باشد. قاعده این مثلث بایستی حداقل 40 سانتی‌متر و حداکثر 60 سانتی‌متر بوده و ارتفاع آن نیز از حداقل 60 سانتی‌متر و حداکثر 70 سانتی‌متر تجاوز ننماید.

خط‌کشی‌های تقاطع بایستی در شرایطی که برای خطوط ایست مذکور در بند 31 این ضمیمه توصیف شده ترسیم گردند.

ممکن است به خط کشی‌های مذکور در بند 34 فوق یک مثلث طبق آنچه بطور نمونه در شکل 22 نشان داده شده در روی سطح سواره‌رو راه ترسیم و اضافه گردد. فاصله بین قاعده مثلث و خط‌کشی متقاطع بایستی بین 2 تا 25 متر باشد. قاعده مثلث بایستی حداقل یک متر و ارتفاع آن سه برابر قاعده باشد.

ممکن است به این خط‌کشی متقاطع خط طولی نیز اضافه شود.

گذرگاه عابر پیاده

فاصله بین خطوطی که در محل عبور عابرین پیاده کشیده می‌شود بایستی حداقل معادل عرض خطوط بوده و از دو برابر آن بیشتر نباشد. عرض یک خط و فاصله آن روی هم بایستی بین 1 متر تا 4/1 متر باشد. حداقل عرض توصیه شده برای محل عبور عابرین پیاده در راههائیکه سرعت محدود به 60 کیلومتر در ساعت 5/2 متر و در راههای با سرعت بیشتر 4متر می‌باشد.

) گذرگاه دوچرخه سوارها

محل عبور دوچرخه سوارها بایستی با دو خط منقطع نشان داده شود خط منقطع ارجحا بایستی مرکب از مربع‌هائی بابعاد 40 تا 60 سانتیمترباشد که فاصله بین آن‌ها بایستی 40 تا 60 سانتی‌متر و عرض محل عبور نبایستی کمتر از 8/1 متر باشد.استفاده از میخکوب توصیه نمیگردد.

فلش‌ها

راههائیکه دارای عرض کافی برای تفکیک گذرگاه جهت وسائط نقلیه‌ای که به تقاطع نزدیک می‌شوند ممکن است گذرگاههائی را که بایستی مورد استفاده ترافیک قرار گیرد با ترسیم فلش روی سطح راه (شکلهای 2 3 19 23) مشخص نمود. ممکن است برای نشان جهت ترافیک در راه یک‌طرفه از فلش استفاده نمود. طول فلش‌ها ن‌بایستی کمتر از 2 متر بوده و نیز ممکن است همراه آن‌ها روی سطح راه کلماتی هم نوشته شود.

خطوط موازی اریب

شکلهای 24 و 25 نمونه‌های قسمتهائی از راه را که وسائط نقلیه نبایستی بآن قسمت داخل شوند نشان می‌دهد.

خط نوشته‌ها

خط نوشته روی راه ممکن است برای تنظیم ترافیک یا اعلام و آگاه ساختن استفاده‌کننده از راه بکار برده شود. کلماتی که بکار میروند ارجحا بایستی نامهای محل شماره راه‌ها یا کلماتی باشند که بطور بین‌المللی و بسهولت قابل فهم باشد (مثلا ایست) STOP اتوبوس BUS تاکسیTAXI

حروف باید بطور مشخص در جهت حرکت ترافیک و بنحوی نوشته شود تا به علت زاویه دید رانندگانی که بآن نزدیک می‌شوند کاملا قابل رویت باشد (شکل 20)

در تقاطعیکه سرعت نزدیک شدن بیش از 50 کیلومتر در ساعت است ارتفاع کلمات بایستی حداقل 5/2متر باشد.

مقررات توقف و پارکینگ

محدودیت‌های توقف و پارکینگ ممکن است با خط‌کشی روی جدول یا سواره‌رو راه مشخص گردد. حدود محل پارکینگ ممکن است با خطوط مناسب روی سطح راه تعیین شود.

) خط‌کشی روی راه یا ساختمان‌های مجاور

شکل 26 نمونه خط شکسته می‌باشد.

شکل 27 نمونه خط‌کشی روی یک مانع را نشان می‌دهد. کنوانسیون فوق مشتمل بر یک مقدمه و چهل و هشت ماده و نه ضمیمه منضم بقانون‌الحاق ایران بکنوانسیون عبور و مرور در جاده‌ها و کنوانسیون مربوط بعلائم راه‌ها می‌باشد. رئیس مجلس شورایملی عبدالله ریاضی