اصلاحیه موافقتنامه همکاری بین دولت کشورهای متحده آمریکا و دولت شاهنشاهی ایران راجع باستفادههای غیر نظامی از انرژی اتمی "را که مشتمل بر یک مقدمه و شش ماده بوده و در تاریخ 18 خرداد ماه 1343 در واشنگتن بامضاء رسیده و همچنین "موافقتنامه بین آژانس بینالمللی انرژی و دولت شاهنشاهی ایران و دولت کشورهای متحده آمریکا برای انجام اقدامات تامینی" را که مشتمل بر یک مقدمه و هشت ماده ویک الحاقیه است و در تاریخ 13 آذر 1343 در وین به امضاء رسیده است تصویب و بدولت اجازه داده میشود اسناد تصویب مربوطه را مبادله نماید.
قانون بالا مشتمل بر ماده واحده و متن دو موافقتنامه ضمیمه پس از تصویب مجلس سنا در تاریخ بیست و هفتم مهر ماه 1345 در جلسه روز سهشنبه بیست و نهم آذر ماه یکهزار و سیصد و چهل و پنج شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورایملی - مهندس عبداله ریاضی
اصلاحیه موافقتنامه همکاری بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت کشورهای متحده امریکا راجع باستفادهای غیر نظامی از انرژی اتمی دولت ایران و دولت کشورهای متحده امریکا بمنظور اصلاح موافقتنامه همکاری بین دولت ایران و دولت کشورهای متحده امریکا راجع باستفادههای غیر نظامی از انرژی اتمی که در تاریخ پنجم مارس 1957 در واشنگتن بامضاء رسیده و از این پس "موافقتنامه همکاری" خوانده میشود بشرح زیر موافقت مینمایند:
ماده چهارم موافقتنامه همکاری بشرح زیر اصلاح گردیده است:
در بندهای 1 و 4 هر کجا کلمه اجاره ذکر شده است بجای آن کلمه انتقال گذاشته شود.
جمله جدید زیر بآخر بند 2 اضافه میشود. قبول شده است و موافقت حاصل است که گرچه دولت ایران میتواند اورانیوم غنی شده از یو 235 را بین مصرفکنندگان مجاز در ایران توزیع نماید حق دولت ایران نسبت به اورانیوم غنی شده از ایزوتوپ یو 235 که از کمیسیون خریداری شده است لااقل تا زمانی که مصرفکنندگان خصوصی درکشورهای متحده امریکا مجاز بتحصیل این حق در کشورهای متحده امریکا نسبت به اورانیوم غنی شده از ایزوتوپیو 235 میباشند محفوظ خواهد بود.
بند 3 بکلی حذف و بجای آن بند زیر اضافه میشود: 3 - کمیسیون ممکن است در برابر درخواست و بنا بمیل خود تمام یا قسمتی از اورانیوم غنی شده را (که طبق این موافقتنامه بعنوان ماده بیش ازبیست درصد غنی شده ازیو 235 عرضه میگردد) برای مصرف در راکتورهای تحقیقاتی (که میتوانند با بار سوختی که محتوی بیش از 6 کیلوگرم ایزوتوپیو 235 در اورانیوم مزبور نباشد کار نمایند) در دسترس قرار دهد.
بندهای جدید 5 و 6 و 7 و 8 زیر بماده 4 اضافه میشود 5 - موافقت حاصل است که هرگاه چشمه تشعشع یا ماده هستهای مخصوص که از ایالات متحده امریکا دریافت میشود احتیاج بعمل آوردن مجدد داشته باشد این عمل آوردن مجدد بایستی بنا بمیل کمیسیون در تاسیسات کمیسیون یا در تاسیساتی که مورد قبول کمیسیون باشد با قیود و شرایطی کهبعدا موافقت خواهد شد انجام گیرد. بدیهی است باستثنای مواردیکه بطریق دیگری توافق شود در شکل و محتویات هر سوختی که تحت تشعشع واقع شده است نبایستی بعد از برداشتن آن از راکتور و قبل از آن که برای عمل آوردن مجدد بکمیسیون و یا به تاسیسات قابل قبول کمیسیون تحویل گردد تغییر داده شود. 6 - ماده هستهای مخصوصی که در نتیجه تحت تشعشع قرار گرفتن در هر قسمت از سوختی که بموجب این قرارداد اجازه داده میشود تولید گرددمتعلق بدولت ایران بوده و پس از عمل آوردن مجدد مقرر در بند 5 این ماده بدولت ایران پس داده خواهد شد و در آن موقع حقوق نسبت بماده مزبور بدولت ایران منتقل خواهد شد مگر آن که دولت ایالات متحده آمریکا از اختیاری که بموجب این ماده باو داده میشود استفاده نموده وبا دادنامتیاز مناسب بدولت ایران هر ماده هستهای مخصوصی را که زائد بر احتیاجات دولت ایران نسبت باین ماده در برنامه خود برای استفاد هصلح جویانه از انرژی اتمی میباشد برای خود نگاه دارد. 7 - در مورد هر نوع ماده هستهای مخصوصی که مشمول اختیار مذکور در بند 6 این ماده نمیباشد و در راکتورهائی تولید میشود که سوخت آنها ازموادی است که از کشورهای متحده آمریکا تحصیل شده است و مازاد احتیاج برنامه ایران نسبت باین ماده برای استفاده صلحجویانه از انرژی اتمی میباشد دولت کشورهای متحده آمریکا بدینوسیله: الف - در درجه اول اختیار دارد ماده مزبور را خریداری کند. نرخ مادهای که دولت آمریکا خریداری مینماید عبارت خواهد بود از نرخ روز ماده هستهای مخصوصی در کشورهای متحده آمریکا که بوسیله راکتورهائی تولید میشود که بموجب مقررات موافقتنامه همکاری با دولت کشورهای متحدهآمریکا سوخت دریافت میدارند. ب - در صورتیکه از اختیار خرید استفاده ننماید حق دارد با انتقال ماده مزبور بیک کشور یا گروهی از کشورها موافقت نماید. 8 - پارهای از مواد مربوط به انرژی اتمی که ممکن است کمیسیون بموجب این موافقتنامه در اختیار گذارد برای اشخاص و اموال زیانآور است مگراینکه با دقت کامل نسبت بآنها عمل شده و یا مورد استفاده قرار گیرد. دولت ایران پس از تحویل گرفتن این مواد مسئولیت نحوه عمل و استعمال بیخطر مواد مزبور را تا آنجا که بدولت کشورهای متحده آمریکا مربوط میشود عهدهدار خواهد بود. در مورد هر چشمه تشعشع یا هر ماده هستهای مخصوص یا مواد راکتوری دیگری که ممکن است کمیسیون بموجب این موافقتنامه بدولت ایران یا هر فرد خصوصی یا موسسه خصوصی که تحت اختیار قانونی آن دولت است اجازه دهد پس از آنکه کمیسیون مواد مزبور را بدولت ایران یا باشخاص مجاز و یا سازمان خصوصی تحتاختیار قانونی آن دولت تحویل داد دولت ایران دولت ایالات متحده آمریکا را از هر گونه و از تمام مسئولیت (از جمله مسئولیت در برابر طرف ثالث)مربوط بهر گونه علت (ناشی از تولید یا ساختن - مالکیت - اجاره - و تصرف و استفاده از چشمه یا مواد هستهای مخصوص مزبور یا سایر موادراکتوری) بری مینماید و از آن دولت رفع مزاحمت میکند.
-ماده 5 - موافقتنامه همکاری بشرح زیر اصلاح میگردد: مواد مورد توجه مربوط به طرحهای تحقیقاتی معینی که دولت ایران در زمینه استفادههای صلحجویانه از انرژی اتمی بعهده میگیرد از جمله مادهچشمهای - ماده هستهای مخصوص - ماده محصول فرعی - سایر رادیو ایزوتوپها و ایزوتوپهای پایدار در صورتیکه از طریق تجاری در دسترس نباشد به مقادیر و تحت قیود و شرایطی که ممکن است مورد توافق قرار گیرد برای مقاصد تحقیقاتی مبادله خواهد شد.
ماده 8 - موافقتنامه همکاری بشرح زیر اصلاح میشود: 1 - دولت ایران و دولت کشورهای متحده آمریکا موکدا علاقه مشترک دارند که مطمئنا هر ماده وسیله یا ابزاری که طبق این موافقتنامه در اختیاردولت ایران گذاشته میشود منحصرا برای مقاصد غیر نظامی مورد استفاده قرار گیرد. 2 - جز تا حدودیکه اقدامات تامینی آژانس بینالمللی انرژی اتمی (بطریق مذکور در ماده 9 الف) جانشین اقدامات تامینی منظور شده در اینموافقتنامه گردیده است. دولت ایالات متحده آمریکا با وجود کلیه مقررات این موافقتنامه حقوق زیر را خواهد داشت: الف - بمنظور اینکه از طرح و کار کردن برای مقاصد غیر نظامی اطمینان حاصل شود و اجرای موثر اقدامات تامینی ممکن گردد هر یک از وسائل زیررا بررسی نماید. یک - راکتور دو - سایر وسائل و اسبابهائی که به تشخیص کمیسیون طرح آنها مرتبط با اجرای موثر اقدامات تامینی بوده و میبایستی از طرف دولت کشورهای متحده آمریکا یا هر شخصی تحت اختیار قانونی این دولت در دسترس دولت ایران یا هر شخص تحت اختیار قانونی آن گذارده شود با وسائل واسبابهائی که میبایستی مواد زیر را (که بطریق بالا در اختیار گذارده شده است) مورد استفاده قرار دهند یا بسازند و یا عمل آورند: -ماده چشمه تشعشع- ماده هستهای مخصوص - ماده اعتدالدهنده یا ماده دیگری که از طرف کمیسیون تعیین میگردد. ب - نسبت بهر چشمه یا هر ماده هستهای مخصوصی که از دولت کشورهای متحده امریکا یا هر شخص تحت اختیار قانونی آن دولت در دسترس دولت ایران یا هر شخصی تحت اختیار قانونی آن قرار گیرد و هر چشمه یا ماده هستهای مخصوصی که در مواد و وسائل و اسبابهای زیر (که بطریق بالا در دسترس گذارده شده است) بکار رود یا از آنها بدست آید یا نتیجه استفاده از آنها تولید گردد. یک - ماده چشمه تشعشع - ماده هستهای مخصوص - ماده اعتدالدهنده یا ماده دیگری که از طرف کمیسیون تعیین شده است. دو - راکتورها سه - هر نوع وسیله یا اسباب دیگری که کمیسیون آنرا از اقلامی تعیین کرده باشد که بدست آوردن آن مشروط بر اینست که مقررات این جزء بند 2(ب) رعایت گردد: الف - تهیه و نگاهداری اطلاعات مربوط بعملیات را خواستار شود برای اینکه نگاهداری حساب این مواد تامین گردد گزارشات مربوط را مطالبه ودریافت نماید. ب - خواستار شود که هر نوع مواد مزبور که در اختیار دولت ایران یا هر شخصی که تحت اختیار قانونی آن دولت است مشمول کلیه اقدامات تامینی پیشبینی شده در این ماده و تضمینات مقرر در ماده 9 گردد. ج - خواستار شود که هر ماده هستهای مخصوص مذکور در جزء بند (2) ب این ماده که بطور جاری مورد استفاده مقاصد غیر نظامی در ایران نیست وبموجب ماده 4 (بند 6 و بند 7 الف) این موافقتنامه بوسیله دولت امریکا خریداری یا نگاهداری نشده باشد یا بموجب بند 7 ب ماده 4 اینموافقتنامه انتقال داده شده باشد یا بموجب قرار دیگری که مورد قبول طرفین است ترتیبی برای آن داده نشده باشد در دستگاههای نگاهداری که ازطرف کمیسیون تعیین شده است بامانت سپرده شود. د - پس از مشاوره با دولت ایران کارمندانی تعیین نماید که با کارمندانی که بنا بدرخواست هر یک از طرفین دولت ایران تعیین مینماید در ایران بکلیه محلها اطلاعات و مدارک لازم برای بررسی درباره مواد چشمه تشعشع و مواد هستهای مخصوصی مشمول جزء بند ب(2) این ماده و تشخیص اینکهآیا مقررات این موافقتنامه رعایت گردیده است دسترسی داشته باشند و اندازهگیریهای مستقلی را که ممکن است ضرورت داشته باشد انجام دهند. ه- در صورت عدم رعایت مقررات این ماده یا تضمیناتی که در ماده 9 مقرر است در صورتیکه دولت ایران نتواند مقررات این ماده را ظرف مدتمعقولی اجرا نماید این موافقتنامه را متوقف سازد یا خاتمه دهد و خواستار شود که هر یک از مواد وسائل و اسبابهای مذکور در جزء بند (2) ب اینماده عودت داده شود. و - با دولت ایران درباره مسائل مربوط بسلامتی و ایمنی مشاوره نماید. 3 - دولت ایران تعهد مینماید که اعمال اقدامات تامینی مقرر در این ماده را تسهیل کند.
-ماده جدید زیر به فاصله پس از ماده 9 موافقتنامه همکاری اضافه میگردد. -ماده 9 (ا) 1- دولت کشورهای متحده امریکا و دولت ایران با قبول مطلوب بودن استفاده از تسهیلات و خدمات آژانس بینالمللی انرژی اتمی موافقت مینمایند که بلافاصله از آژانس مزبور خدمات تقاضا شود که مسئولیت اجرای اقدامات تامینی مربوط بمواد و وسائل مشمول اقدامات تامینی مقرر درموافقتنامه همکاری را عهدهدار شود. انتظار میرود بدون آنکه تغییری در این موافقتنامه داده شود از طریق موافقتنامه دیگری که مورد بحث طرفین و آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار خواهد گرفت ترتیبات لازم داده شود. این ترتیبات ممکن است شامل مقرراتی باشد که بموجب آن حقوق مربوط به اقدامات تامینی که بموجب ماده 8 این موافقتنامه بکمیسیون داده شده است در مدت و حدودی که اقدامات تامینی آژانس مزبور دربارهاین مواد و وسائل اجرا میشود گردد. 2 - در صورتیکه طرفین نسبت به ترتیبات سه جانبه مقرر در بند 1 این ماده موفق بانعقاد موافقتنامه رضایت بخشی که مورد قبول طرفین باشد نگردند هر یک از طرفین میتواند با دادن اعلامیه باین موافقتنامه خاتمه دهد. در صورت خاتمه این موافقتنامه بوسیله هر یک از طرفین دولت ایران بنا بتقاضای دولت کشورهای متحده آمریکا کلیه مواد هستهای مخصوصی را که بموجب این موافقتنامه دریافت داشته است و در اختیار آن دولت یا اشخاصی که تحت اختیار قانونی آن دولت میباشند بدولت کشورهای متحده آمریکا پس خواهد داد دولت کشورهای متحده آمریکا قیمت مواد عودت داده شده را طبق نرخهای جاری جدول کمیسیون ایالات متحده که در آنموقع در داخل کشور رایج است بدولت ایران خواهد داد.
اولین جمله بند 1 ماده 11 موافقتنامه همکاری باین طریق اصلاح میشود که عبارت پنجسال حذف و در همانجا عبارت ده سال جانشین آنمیگردد.
این اصلاحیه از تاریخی اعتبار مییابد که هر یک از دو دولت از دولت دیگر اعلامیه کتبی دریافت نماید مبنی بر اینکه تمام شرایط قانونی و قانوناساسی که برای اعتبار یافتن چنین اصلاحیهای ضروری است رعایت گردیده است و تا زمان اعتبار موافقتنامه همکاری بنحوی که اصلاح شده است بقوت خود باقی خواهد بود. بنا به مراتب فوق امضاکنندگان زیر که دارای اختیارات لازم میباشند این اصلاحیه را امضاء نمودهاند، در دو نسخه درتاریخ هشت ژوئن 1964 در واشنگتن تنظیم شده است از طرف دولت ایران از طرف دولت کشورهای متحده آمریکا
اصلاحیه موافقتنامه فوق که مشتمل بر یک مقدمه و شش ماده میباشد ضمیمه لایحه قانون اصلاحیه موافقتنامه همکاری بین دولت کشورهایمتحده امریکا و دولت شاهنشاهی ایران راجع باستفادههای غیر نظامی از انرژی اتمی و موافقتنامه بین آژانس بینالمللی انرژی اتمی و دولت شاهنشاهی ایران و دولت کشورهای متحده امریکا برای انجام اقدامات تامینی میباشد.
رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبداله ریاضی
موافقتنامه بین آژانس بینالمللی انرژی اتمی و دولت شاهنشاهی ایران و دولت کشورهای متحده امریکا برای انجام اقدامات تامینی از آنجا که دولت کشورهای متحده امریکا (که از این پس در این متن امریکا خوانده میشود) و دولت شاهنشاهی ایران (که از این پس در این متن ایران خوانده میشود) طبق موافقتنامه همکاری مورخ پنجم مارس 1957 وتمدید پنجساله آن (که از این پس در این متن موافقتنامه همکاری خوانده میشود) در زمینه استفاده غیر نظامی از انرژی اتمی همکاری داشتهاند و بنا بموافقتنامه همکاری مزبور تجهیزات و وسائل و موادی که آمریکا در اختیار ایران میگذارد میبایست صرفا جهت مقاصد صلحآمیز بمصرف برسدو بدین منظور یک ترتیب اقدامات تامینی در آن موافقتنامه برقرار شده است. و از آنجا که موافقتنامه همکاری منعکسکننده قبول این نکته است کهدو دولت مایلند هر چه زودتر انجام اقدامات تامینی را بعهده آژانس بینالمللی انرژی اتمی (که از این پس در این متن آژانس خوانده میشود) گذارند از آنجا که آژانس طبق اساسنامه و تصمیم شورای مدیران خود اینک در موقعیتی قرار دارد که میتواند اقدامات تامینی را نسبت به بعضی مواد وتجهیزات و تسهیلات اعمال نماید و این اقدامات را طبق رویههای تامینی خود به قراری که در سند اقدامات تامینی و همچنین در سند بازرسان پیشبینی شده انجام دهد. از آنجا که دو دولت تمایل خود را نسبت باین امر تاکید کردهاند که تجهیزات و وسائل و موادی که تحت موافقتنامه همکاری توسط آمریکا دادهمیشود یا ضمن استعمال آنها تولید شده یا بقرار دیگری طبق موافقتنامه همکاری مشمول اقدامات تامینی میگردد نباید برای هر گونه مقاصد نظامی مورد استفاده قرار گیرد و دو دولت از آژانس تقاضا کردهاند تا آنجا که وسائل مقتضی در اختیار دارد نسبت بمواد و تجهیزات و تسهیلاتی که مشمول این موافقتنامه میگردد اقدامات تامینی بعمل آورد. و از آنجا که شورای مدیران آژانس در مورد تقاضای مزبور اقدام مساعد نموده است لذا دو دولت و آژانس به قرار زیر توافق حاصل میکنند:
ماده اول استفاده از مواد و وسائل و تسهیلات برای مقاصد صلحآمیز.
ایران بدینوسیله متعهد میشود که در مدت اعتبارنامه موافقتنامه حاضر هر گونه مواد و تجهیزات و تسهیلات مذکور در فهرست مربوط به ایران را که در بند 1 و 2 الحاقیه پیشبینی شده است بطریقی مورد استفاده قرار ندهد که موجب پیشرفت مقاصد نظامی گردد.
آمریکا بدینوسیله متعهد میشود که در مدت اعتبار موافقتنامه حاضر هر گونه مواد شکافتنی ویژه مذکور در فهرست مربوط به آمریکا را کهدر بند 3 الحاقیه پیشبینی شده است بهیچوجه بطریقی مورد استفاده قرار ندهد که موجب پیشرفت مقاصد نظامی گردد.
آژانس بدینوسیله توافق میکند که در مدت اعتبار این موافقتنامه و بر طبق مفاد آن نسبت بمواد و تجهیزات و تسهیلات مادامیکه نام آنها در فهرستهای پیشبینی شده در الحاقیه ذکر شده است اقدامات تامینی بعمل آورد تا اطمینان حاصل گردد که از آنها بهیچوجه بطریقی استفادهنخواهد شد که موجب پیشرفت مقاصد نظامی گردد. بهر حال در موارد زیر انجام اقدامات تامینی لازم نیست: الف) - مواد هستهای - مگر آنکه آن نوع مواد بحدی برسد که مقدار پ.آن - (منجمله آنکه در فهرست الحاقیه ذکر شده است) از مقادیر مشروحه زیر تجاوز نماید. 1 - 10 تن متری - در مورد اورانیوم طبیعی یا تهی شدهای که محتوی پنج دهم درصد یا بیشتر اورانیوم 235 باشد 2 - 20 تن متری - در مورد اورانیوم تهی شدهای که محتوی کمتر از پنج دهم درصد اورانیوم 235 باشد. 3 - 20 تن متری - در مورد توریوم. 4 - 1000 گرم در مورد مواد شکافتنی ویژه یعنی پلوتونیوم یا اورانیوم 233 یا اورانیوم کاملا غنی شده یا معادل آن در مورد اورانیوم نیمه غنی شده. ب - راکتورهائیکه بنا باظهار ایران و تشخیص آژانس حداکثر نیروی حساب شده آنها برای عمل مداوم کمتر از سه مگاوات حرارتی است مشروط براینکه مجموع اینگونه نیروی راکتورها که بدین ترتیب توسط ایران (طبق این موافقتنامه و کلیه موافقتنامههای دیگر مربوط بانجام اقدامات تامینی آژانس در ایران) تعیین میشود بیش از 6 مگاوات حرارتی نباشد. ج - معادن یا تجهیزات معدن یا کارخانههائیکه سنگ معدن را آماده برای استفاده میکنند.
ایران و آمریکا متعهد میشوند انجام اینگونه اقدامات تامینی را تسهیل کرده و بدین منظور با آژانس و همچنین با یکدیگر همکاری کنند.
در مورد مواد و تجهیزات و تسهیلات مادامیکه نامشان در فهرست مربوط بایران که در الحاقیه آمده است ذکر شده آمریکا موافقت میکند حقوقی را که تحت ماده هشت موافقتنامه دارد معلق گذارد. بدیهی است موافقتنامه حاضر تاثیری در هیچیک از سایر حقوق و تعهدات بین آمریکا و ایران (طبق ماده 8 مربوط باقدامات تامینی و طبق سایر مقررات موافقتنامه همکاری منجمله حقوق و تعهدات ناشی از بند ب ماده نه مربوط به تضمینها) نخواهد داشت چنانچه شورای مدیران آژانس بر طبق بخش 15 الف یا بقرار دیگری تصمیم بگیرد که آژانس نمیتواند در مورد هر یک از اینگونه مواد یا تجهیزات یاتسهیلات بانجام اقدامات تامینی مبادرت کند تا زمانیکه شورای مدیران آژانس تصمیم میگیرد که آژانس قادر است نسبت بآن قلم از مواد یا تجهیزات یا تسهیلات اقدامات تامینی بکار برد نام آن مواد یا تجهیزات یا تسهیلات از فهرست حذف خواهد شد.
از کلیه مواد و تجهیزات و تسهیلاتیکه تحت حاکمیت ایران و مشمول موافقتنامه همکاری هستند و در محوطه نفوذ ترتیب اقدامات تامینی آژانس میباشند فهرست اولیهای توسط دو دولت تهیه و تسلیم آژانس خواهد شد بمجرد اینکه موافقتنامه حاضر اعتبار یابد آژانس کار خودرا در مورد انجام اقدامات تامینی نسبت باینگونه مواد و تجهیزات و تسهیلات شروع خواهد کرد. از آن ببعد ایران و آمریکا مشترکا مراتب زیر را باطلاع آژانس خواهند رسانید: الف - هر گونه انتقال از آمریکا بایران طبق موافقتنامه همکاری در مورد مواد یا تجهیزات یا تسهیلاتی که در حیطه نفوذ ترتیب تامینی آژانس است. ب - هر گونه انتقال از ایران بامریکا در مورد هر گونه مواد شکافتنی ویژه مذکور در فهرستی که بر طبق بخش 8 تشکیل میگردد آژانس ظرف سی روزپس از دریافت اطلاعیه اینگونه مواد و تجهیزات و تسهیلات را در فهرست مربوط مذکور در الحاقیه ثبت خواهد کرد و بدین ترتیب مواد و تجهیزات وتسهیلات مزبور مشمول اقدامات تامینی آژانس خواهند شد. مگر در صورتیکه آژانس باطلاع دو دولت برساند که قادر نیست در آن مورد اقدامات تامینی بعمل آورد.
ارسال اطلاعیه دو دولت (مذکور در بخش 6 بالا) به آژانس معمولا بیش از دو هفته پس از ورود مواد یا تجهیزات یا تسهیلات مربوط بکشوردریافتکننده بطول نخواهد انجامید. محمولههای اورانیوم طبیعی یا اورانیوم تهی شده یا توریوم چنانچه مقدار آنها از یک تن تجاوز نکند مشمول الزام فوقالذکر (ارسال اطلاعیه ظرف دوهفته) نخواهند بود لیکن موضوع هر سه ماه یکبار به آژانس گزارش داده خواهد شد. نکات زیر از جمله مطالبی است که در این اطلاعیه باید ذکر شود: نوع و شکل و مقدار و یا نوع و ظرفیت تجهیزات و یا تسهیلات مربوطه و تاریخ حمل و تاریخ دریافت و مشخصات شخصی دریافتکننده و هر گونه اطلاعات مربوط دیگر. دو دولت همچنین تعهد میکنند که در مورد انتقال مواد هستهای بمقدار زیاد و در مورد تسهیلات مهم و تجهیزات بزرگ موضوع را هر چه زودترممکن باشد قبلا به آژانس اطلاع دهند. در مورد تسهیلات مذکور در بند یک الف و بند 2 الحاقیه دولت مربوط بنا بتقاضای آژانس اطلاعات مربوط بهطرحهائی را که با اقدامات تامینی بستگی دارد در اختیار آژانس خواهد گذاشت.
ایران با ارسال گزارشهای معمولی خود در مورد اقدامات تامینی آژانس را مطلع خواهد ساخت که در ظرف مدت مربوط بآن گزارش درتسهیلاتی که نامشان در قسمت اصلی مربوط بایران (پیشبینی شده در الحاقیه) ذکر شده یا با استفاده از این تسهیلات چه مواد شکافتنی ویژه تولید گردیده است. بمجرد این اطلاعیه به آژانس نام اینگونه مواد تولید شده در فهرست مزبور نوشته خواهد شد مشروط بر اینکه ذکر نام هر مادهای که بدینگونه تولید میشود لازم شناخته شود و بالنتیجه از زمان تولید مشمول اقدامات تامینی آژانس باشد. آژانس میتواند محاسبات مربوط بمقدار اینگونه مواد را رسیدگی کند. اصلاحات مقتضی در فهرست پیشبینی شده در الحاقیه با موافقت طرفهای این موافقتنامه که در این امر ذیعلاقه باشند انجام خواهد گرفت. تا هنگامی که توافق نهائی طرفهای ذیعلاقه صورت نگرفته محاسبات آژانس نافذ خواهد بود.
چنانچه هر گونه مواد یا تجهیزات یا تسهیلات مذکور در فهرست مربوط بایران (پیشبینی شده در الحاقیه) بامریکا اعاده شود موضوع مشترکا توسط ایران و آمریکا باطلاع آژانس خواهد رسید. هنگامیکه آمریکا مواد یا تجهیزات یا تسهیلات مزبور را دریافت میکند اقدامات زیر بعمل خواهد آمد: الف - نام مواد مذکور در بخش 6 ب از فهرست مربوط بایران به فهرست مربوط بامریکا انتقال خواهد یافت. ب - نام سایر مواد یا تجهیزات یا تسهیلات از فهرست پیشبینی شده در الحاقیه حذف خواهد شد.
هر گونه انتقال مواد یا تجهیزات یا تسهیلات مذکور در فهرست پیشبینی شده در الحاقیه بدریافتکنندهای که تابع صلاحیت قضائی ایران یا آمریکا نباشد مشترکا توسط ایران و آمریکا باطلاع آژانس خواهد رسید. پس از این اطلاع نام اینگونه مواد یا تجهیزات یا تسهیلات از فهرست مزبورحذف خواهد شد مشروط بر آنکه: الف - اقدامات تامینی توسط آژانس نسبت باین مواد یا تجهیزات یا تسهیلات ادامه یابد. ب - یا آنکه سایر اقدامات تامینی که بطور کلی یا اقدامات تامینی آژانس منطبق بوده و مورد قبول ایران و آمریکا باشد نسبت به اینگونه مواد یاتجهیزات یا تسهیلات انجام شود به شرط آنکه در مورد موادی که طبق بخش 6 ب یا بخش 8 نام آنها در فهرست ذکر شده سایر اقدامات تامینی دیگر ازطرف آژانس نیز قابل قبول باشد.
اطلاعیههای دو دولت که در بخشهای 9 و 10 پیشبینی شده است لااقل دو هفته پیش از آنکه مواد یا تجهیزات مربوطه انتقال یابد بهآژانس ارسال خواهد شد. از سایر جهات این اطلاعیهها تا آنجا که اقتضا کند مطابق شرایط مذکور در بخش 7 خواهد بود.
اقدامات تامینی که بر طبق موافقتنامه حاضر در مواد هستهای باید بعمل آید تا زمانی معلق گذاشته میشود که اینگونه مواد (1) بکشور دیگر یا گروهی از کشورها یا بیک سازمان بینالمللی صرفا بدین منظور انتقال داده میشود که طبق موافقتنامهای که بتصویب آژانس رسیده ومنطبق با موافقتنامه همکاری باشد روی آنها اعمالی یا آزمایشی صورت گیرد. (2) - یا بنا بترتیبی که بتصویب آژانس رسیده باشد بسازمانی در ایران یا آمریکا که مشمول اقدامات تامینی نیست انتقال داده مشروط بر اینکه: الف - موافقتنامه یا ترتیبات مزبور مقرر بدارد که از همان نوع ماده هستهای بمقداری لااقل معادل مقدار ماده انتقال یافته در زمانی که مورد توافق قرارگیرد مشمول اقدامات تامینی آژانس گردد و در این امر میزان نقصان ماده در طی عمل نیز منظور شود. اینگونه مواد (که از این پس در متن مواد جانشینخوانده میشود) قبلا نبایستی مشمول اقدامات تامینی بوده باشد. ب - با آنکه مقدار اینگونه مواد انتقالی در هر زمان بیش از مقادیر مشروحه زیر نباشد. 1 - 10 تن متری - در مورد اورانیوم طبیعی یا تهی شدهای که محتوی پنج دهم درصد یا بیشتر اورانیوم 235 باشد. 2 - 20 تن متری - در مورد اورانیوم تهی شدهای که محتوی کمتر از پنج دهم درصد اورانیوم 235 باشد. 3 - 20 تن متری - در مورد توریوم. 4 - 1000 گرم - در مورد مواد شکافتنی ویژه یعنی پلوتونیوم یا اورانیوم 233 یا اورانیوم کاملا غنی شده یا معادل آن در مورد اورانیوم نیمه غنی شده. در مورد موادیکه نام آنها بر طبق بخش 6 ب در فهرست ذکر شده آژانس تعهد میکند هر نوع مقررات مورد لزوم را تصویب کند تا انجام اقدامات تامینیدر آمریکا معلق گردد.
در صورتیکه بر طبق مفاد بخش 12 بالا مادهای جانشین ماده دیگر شود نام این ماده جانشین بجای ماده تولید شده در تاریخ تحقق عملجانشینی در فهرست پیشبینی شده در الحاقیه ذکر خواهد شد. تا وقتیکه ماده جانشین مشمول اقدامات تامینی آژانس باقی میماند یا مقدار موادی که جانشین برای آن در نظر گرفته نشده از حدود مقرر در بخش 12ب تجاوز نکرده است تعلیق اقدامات تامینی پیشبینی شده در بخش 12 ادامه خواهد یافت. چنانچه ماده اولیه تولید شده به ترتیب اقدامات تامینی مذکور در این موافقتنامه باز گردد در آنموقع نام آن ماده بجای ماده جانشین در فهرست پیشبینی شده در الحاقیه ذکر خواهد شد.
اقدامات تامینی که میبایست توسط آژانس انجام گیرد عبارتست از روشهائی که در قسمت پنجم سند اقدامات تامینی تعیین شده استمشروط بر آنکه اقدامات راجع بارسال اطلاعیه مربوط بانتقالات بقراری باشد که در موافقتنامه حاضر آمده است.
چنانچه شورای مدیران آژانس بر طبق ماده 12 ج اساسنامه خود تشخیص بدهد که مفاد موافقتنامه حاضر در موردی رعایت نشده استآن شورا از کشور مربوطه خواهد خواست که در مورد عدم رعایت وضع را ترمیم کند. در اینمورد شورا گزارشهای مقتضی را خواهد داد. در صورتیکه کشور مزبور اقدامات اصلاحی لازم را بطور کامل و در ظرف زمان معقول بعمل نیاورد: الف - تا وقتیکه بنظر شورای مدیران آژانس نتواند اقدامات تامینی مذکور در این موافقتنامه را بطور موثر علمی سازد. آژانس از مسئولیتی که طبق بخش 3 برای انجام اقدامات تامینی دارد معاف خواهد بود. ب - در عین حال شورای مدیران میتواند هر اقدام دیگری را که در ماده 12 ج اساسنامه آژانس پیشبینی شده است انجام دهد. هر گونه تصمیم شورای مدیران در مورد بخش حاضر از این موافقتنامه فورا از طرف آژانس باطلاع طرفهای ذیعلاقه خواهد رسید.
بازرسان آژانس که طبق این موافقتنامه انجام وظیفه میکنند مشمول مفاد بند یک الی 7 و بند 9 و 10 و 12 و 14 از سند بازرسان و همچنین مشمول بند 41 از سند اقدامات تامینی خواهند بود: بدیهی است هرگاه امریکا در مورد هر گونه ماده مذکور در فهرست مربوط به بخش 6 ب بخواهد از مفاد بخش 12 الف (در مورد حق بازرسی بازرسانآژانس در داخل امریکا) استفاده کند رعایت الزامات بند 9 سند بازرسان بدین ترتیب صورت خواهد گرفت که در هر موقع فرصت بازرسی از مواد جانشین به بازرسان آژانس داده شود.
ایران مقررات موافقتنامه امتیازات و مصونیتهای آژانس را در مورد بازرسان آژانس که طبق موافقتنامه حاضر انجام وظیفه میکند وهمچنین در مورد هر گونه اموال آژانس که مورد استفاده ایشان است اجرا خواهد کرد.
مقررات قانونی کشورهای متحده در مورد مصونیتهای سازمانهای بینالمللی شامل بازرسان آژانسی که طبق موافقتنامه حاضر در آمریکا کار میکنند و همچنین شامل هر گونه اموال آژانس که مورد استفاده ایشان خواهد بود.
آژانس هر گونه اطلاعاتی را (باستثنای اطلاعات خلاصه شده در خصوص فهرستهای پیشبینی شده در الحاقیه) که طبق این موافقتنامهدریافت میکند منتشر نخواهد کرد و بکشور یا سازمان یا شخصی که کارمند آژانس نباشد نخواهد داد مگر با رضایت دولت کشوری که اطلاعات مزبورمربوط بآن است. تا آن جائیکه برای انجام مسئولیتهای تامینی آژانس طبق موافقتنامه حاضر ضروری باشد جزئیات اختصاص مربوط بجنبههای اقدامات تامینی برنامههای نیروی هستهای امریکا یا ایران را میتوان در اختیار شورای مدیران و اعضای صلاحیتدار آژانس قرار داد.
در اجرای موافقتنامه حاضر کلیه هزینههائی که آژانس متحمل میشود یا هزینههائی که بنا به تقاضای کتبی یا بنا براهنمائی آژانس یابازرسان و یا سایر مقامات رسمی آژانس به وجود میآید بعهده آژانس خواهد بود. از هیچیک از دو کشور ایران و امریکا نمیتوان خواست که هیچگونه هزینهای را که طبق بند 6 سند بازرسان جهت تجهیزات بعمل آمده و یا برای تهیه مسکن و یا حملونقل صورت میگیرد بپردازند.
هر گونه اختلافی که ناشی از تفسیر یا اجرای موافقتنامه حاضر بوده و از طریق مذاکره یا از طریق دیگری که مورد توافق طرفهای ذیعلاقه قرار گیرد حل نشود بنا بتقاضای هر یک از سه طرف بیک محکمه داوری که بطریق زیر تشکیل میگردد محول خواهد شد: الف - چنانچه اختلاف فقط مربوط به دو طرف موافقتنامه حاضر باشد و هر سه طرف در این امر موافق باشند که طرف سوم در این اختلاف ذینفع نیست هر یک از دو طرف ذینفع یک داور معین خواهد کرد. دو تن داور مزبور داور ثالثی را انتخاب خواهند نمود و ریاست محکمه داوری بعهده داور ثالث خواهد بود. چنانچه ظرف سی روز از تاریخ تقاضای ارجاع اختلاف به حکمیت هر یک از طرفین اختلاف داور خود را تعیین ننماید هر یک از طرفین اختلاف میتواند از رئیس دیوان بینالمللی دادگستری تقاضای انتصاب یک حکم را بنماید. چنانچه ظرف سی روز از تاریخ تعیین یا انتصاب حکم دوم حکم ثالث انتخاب نگردد عین این روش برای انتصاب حکم سوم بکار خواهد رفت. ب - چنانچه اختلاف مربوط بهر سه طرف موافقتنامه حاضر باشد هر یک از سه طرف یک حکم تعیین خواهد کرد سه تن داوریکه بدین طریق تعیین میشود باتفاق آراء چهارمین حکم را که ریاست محکمه داوری را بعهده خواهد داشت و همچنین پنجمین حکم را انتخاب خواهند نمود. اگرظرف سی روز از تاریخ ارجاع اختلاف بحکمیت هر یک از سه طرف داور خود را تعیین نکند هر یک از سه طرف میتواند از رئیس دیوان بینالمللی دادگستری تقاضا کند تعداد لازم از حکمها را منصوب نماید. همین ترتیب در موردی نیز که ظرف سی روز از تاریخ تعیین یا انتصاب سومین داور (از سه داور اول) رئیس محکمه یا حکم پنجم انتخاب نگردد معمول خواهد بود. جلسه داوری با حضور اکثریت اعضاء رسمیت خواهد یافت و کلیه تصمیمها باکثریت آراء اخذ خواهد شد. محکمه مورد بحث آئین داوری را تعیین خواهد کرد بنا بتقاضای هر طرف دعوی یا در صورتیکه از نظر تامین دوام حسن اجرای موافقتنامه حاضر ضروری باشد محکمه داوری میتواند درمورد هر گونه اختلاف (بجز مورد مطالبی که مورد بحث بخش 22 میباشد) تا اتخاذ تصمیم نهائی تصمیمات موقت اتخاذ کند و احکام موقت صادرنماید. تصمیم نهائی و احکام و تصمیمات موقت محکمه داوری منجمله کلیه قرارهای مربوط باساسنامه و آئین داوری و همچنین صلاحیت در داوری وتقسیم مخارج داوری بین اصحاب دعوی برای کلیه طرفها الزامآور بوده و توسط آنان بمورد اجرا گذاشته خواهد شد. حقالزحمه داوران بر هماناساسی تعیین میشود که حقالزحمه قضات ویژه دیوان بینالمللی دادگستری طبق بند 4ماده 32 اساسنامه آن دیوان معین میگردد.
طرفهای این موافقتنامه به تصمیماتی که شورای مدیران طبق بخش 6 یا 15 بالا درباره عجز آژانس از انجام اقدامات تامینی یا در مورد هرنوع عدم رعایت مقررات موافقتنامه حاضر اتخاذ کند و در صورتیکه تصمیمات مذکور مشعر بر اقدام فوری باشد بلافاصله ترتیب اثر خواهند داد واین تا زمانیست که در مورد اختلاف مربوطه مشاوره یا مذاکره یا داوری) که ترتیب آن داده شده باشد )به نتیجه برسد.
اصلاحات زیر در موافقتنامه حاضر و الحاقیه منضم بآن همان معانی را خواهد داشت که در سند اقدامات تامینی دارد: "انجام اقداماتتامینی" "شورای مدیران" - "اورانیوم تهی شده" - "مدیر کل" - "ماده هستهای" – "ماده پ - ان" - "راکتور" - "ماده شکافتنی ویژه" - "اساسنامه"اصلاح ماده جانشین به مادهی اشاره میکند که در بخش 12 الف توصیف شده است. مقدار "معادل" از مواد شکافتنی ویژه در مورد هدفهای بخش 3 الف و بخش 12 ب (4) همان تعریفی را خواهد داشت که در معادله مذکور در الحاقیه سند اقدامات تامینی تعریف شده است. مقدار معادل پلوتونیوم و اورانیوم 233 مساوی همان مقداریست که برای اورانیوم کاملاغنی شده در نظر گرفته شده است. مراد از کلمه طرف آژانس یا ایران یا ایالات متحده میباشد.
اصطلاحات "ترتیب اقدامات تامینی آژانس"اقدامات تامینی آژانس" مربوط است به آئین اقدامات تامینی در مورد (الف)راکتورهائیکه کمتر از 100 مگاوات محصول حرارتی دارند و (ب) مواد هستهای مربوط و (ج) تسهیلات برای تحقیق و توسعه طبق مندرجات سند اقدامات تامینی (سند شماره INFCIRC/29که در تاریخ 31 ژوئن 1961 بتصویب شورای مدیران رسیده است) و در مورد بازرسان آژانس به قراری که در سند بازرسان (سند شماره GC(V)INF/39که در تاریخ 29 ژوئن 1961 از طرف شورای مدیران دستور اجرای آن صادر شده است) آمده است. چنانچه آژانس در اسناد مزبور با وسعت عمل ترتیب تامینی خود را تغییراتی بدهد طرفهای سهگانه این موافقتنامه میتوانند هر تغییر یا کلیه این تغییرات را ازنظر مقاصد موافقتنامه حاضر بکار بندند.
بنا بتقاضای هر کدام از سه طرف مشاورههائی بین آنها در باب اصلاح این موافقتنامه صورت خواهد گرفت.
موافقتنامه حاضر پس از امضای مدیر کل یا قائم مقام وی و نمایندگان مختار ایران و ایالات متحده و پس از آنکه دول مزبور مدیر کل راکتبا از خاتمه تشریفات مقرر در قوانین اساسی آنها برای اعتبار یافتن این موافقتنامه مطلع کرد در تاریخی که فهرست اولین منظور شده در بخش 6 بوسیله آژانس پذیرفته میشود اعتبار خواهد یافت.
این موافقتنامه تا 19 آوریل 1969 اعتبار خواهد داشت مگر آنکه یکی از طرفهای سهگانه با ابلاغ قطعی ششماهه به طرفهایی دیگر بآن پایان دهد یا بهر ترتیب دیگری که مورد توافق قرار گیرد اعتبار موافقتنامه پایان پذیرد. این موافقتنامه در وین بتاریخ 4 دسامبر 1964 بزبان انگلیسی تنظیم و امضاء گردید. از طرف آژانس بینالمللی انرژی اتمی از طرف دولت شاهنشاهی ایران از طرف دولت کشورهای متحده آمریکا
الحاقیه مواد و تجهیزات و تسهیلاتی که مشمول اقدامات تامینی آژانس است در مورد ایران و در مورد ایالات متحده فهرستهائی از مواد و تجهیزات و تسهیلاتی که طبق این موافقتنامه مشمول اقدامات تامینی آژانس است بطورجاری توسط آژانس نگاهداری خواهد شد. این فهرستها نمودار آخرین تحولات بوده و بر اساس ابلاغیهها و توافقها و تصمیمات پیشبینی شده در ماده دوم موافقتنامه حاضر و همچنین بر اساس گزارشهائی خواهد بود که دو دولت در مورد اقدامات تامینی بر طبق موافقتنامه حاضر باژانس تسلیم میکنند. فهرستهای مزبور جزء لایتجزای موافقتنامه حاضر بوده و آژانس معمولا هر سه ماه یکبار و همچنین ظرف دو هفته از تاریخ وصول تقاضایمخصوص یکی از دو دولت فهرستها را بطور جاری باطلاع ایران و آمریکا خواهد رسانید. 1 - قسمت اصلی فهرست مربوط بایران لااقل شامل انواع زیر خواهد بود: الف - تجهیزات و تسهیلاتی که بایران انتقال مییابد. ب - موادی که بایران انتقال مییابد و هر گونه ماده جانشین. ج - مواد شکافتنی ویژه که در ایران تولید میشود بقراری که در قسمت 8 موافقتنامه حاضر ذکر شده است و همچنین هر گونه ماده جانشین. د - مواد هستهای که در هر یک از مواد یا تجهیزات یا تسهیلات مذکور در قسمت اصلی این فهرست بکار میرود یا از آن بدست میآید و هر گونه ماده جانشین. 2 - قسمت فرعی مربوط بایران شامل هر گونه تجهیزات یا تسهیلات دیگری میباشد مادام که از این تجهیزات یا تسهیلات برای استعمال یا ساختن یاعمل آوردن یکی از مواد مذکور در قسمت اصلی این فهرست استفاده شود. 3 - فهرست مربوط بایالات متحده شامل بر هر گونه مواد شکافتنی ویژه که انتقال آن از ایران بر طبق قسمت 6 ب موافقتنامه حاضر باطلاع آژانس رسیده باشد و هر گونه ماده جانشین خواهد بود.
موافقتنامه فوق که مشتمل بر یک مقدمه و هشت ماده و یک الحاقیه میباشد ضمیمه لایحه قانون اصلاحیه موافقتنامه همکاری بین دولت کشورهای متحده آمریکا و دولت شاهنشاهی ایران راجع باستفادههای غیر نظامی از انرژی اتمی و موافقتنامه بین آژانس بینالمللی انرژی اتمی ودولت شاهنشاهی ایران و دولت کشور متحده آمریکا برای انجام اقدامات تامینی میباشد.
رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبدالله ریاضی