برنامه
دولت مکلف است از محل درآمدهای مندرج در این قانون ظرف مدت پنجسال و نیم که از اول مهر ماه 41 شروع میشود مبلغدویست و سی میلیارد ریال در اختیار سازمان برنامه بگذارد که طبق جدول کلی پیوسته باین قانون بمصرف اجرای برنامه عمرانی سوم برساند.
منظور از سرمایهگذاری در این قانون تخصیص اعتبار و مصرف آن برای یکی از امور تولیدی و عمرانی است که ضمن صورت فصول وبندهای برنامه تعیین میشود.
هیئت عالی برنامه میتواند بنا بر احتیاجات طرحها در داخل هر فصل برنامه اعتبار هر بند را تا حدود بیست درصد اعتبار همان بند کاهشیا افزایش بدهد. کاهش یا افزایش اعتبار هر فصل تا حدود بیست درصد اعتبار همان فصل موکول بموافقت هیئت عالی برنامه و تصویب کمیسیونهایبرنامه مجلسین خواهد بود.
تقسیم سنواتی اعتبار موضوع ماده یک بر اساس فصول و بندهای برنامه بقرار زیر تعیین میشود: نیمه دوم سال 1341 – 7/30 میلیارد ریال نیمه دوم سال 1342 - 18/85 میلیارد ریال نیمه دوم سال 1343 - 30/60 میلیارد ریال نیمه دوم سال 1344 - 40/25 میلیارد ریال نیمه دوم سال 1345 - 60 /00 میلیارد ریال نیمه دوم سال 1346 - 73/00 میلیارد ریال سازمان برنامه میتواند با موافقت هیئت عالی برنامه و تصویب کمیسیونهای برنامه مجلسین تغییراتی را که در تقسیم سنواتی فوق ضروری بداند بدهدبدون اینکه در کل مبلغ اعتبار تقلیلی حاصل شود.
درآمد برنامه
سهمی از درآمد نفت که در هر سال (یا قسمتی از سال) طی دوره برنامه عاید دولت میشود بمحض وصول طبق جدول زیر در حسابمخصوصی به نام (حساب درآمد برنامه) در بانک مرکزی سپرده خواهد شد. نیمه دوم سال 1341 - 55 درصد درآمد نفت (با رعایت قانون بودجه سال 1341) نیمه دوم سال 1342 - 60 درصد درآمد نفت نیمه دوم سال 1343 - 65 درصد درآمد نفت نیمه دوم سال 1344 - 70 درصد درآمد نفت نیمه دوم سال 1345 - 75 درصد درآمد نفت نیمه دوم سال 1346 - 80 درصد درآمد نفت در موقع پرداخت اقساط فوق وجوه مربوط بهزینه طرحهای عمرانی مستمر دولت که ضمن برنامه سوم منظور شده است و هزینه نگاهداری و ادارهتاسیساتی که در اثر اجرای برنامه بوجود آمده است بر اساس اعتبارات عمرانی مصوب و بترتیبیکه بین وزارت دارائی و سازمان برنامه توافقخواهد شد از اقساط مزبور کسر خواهد گردید.
درآمد نفت مذکور در این ماده عبارت است از جمع وجوهیکه بموجب قرارداد نفت مصوب ششم آبانماه 1333 (اعم از مالیات بردرآمد و پرداخت مشخص) عاید دولت ایران میشود (اقساط بدهی دولت بشرکت سابق نفت ایران و انگلیس «موضوع ماده یک قسمت دوم قراردادمزبور» که در موقع خود پرداخت گردیده از این رقم موضوع میگردد) و همچنین هر درآمد دیگری که دولت ایران از منابع نفت طبق قراردادهای موجودیا قراردادهائی که بعدا منعقد خواهد نمود بدست میآورد.
علاوه بر درآمدهای مذکور در این ماده درآمدهای متفرقه سازمان برنامه که ناشی از اجرای طرحهای تولیدی و عمرانی میباشد وهمچنین دریافتیهای بابت وامهای پرداختی سازمان برنامه نیز بحساب درآمد منظور خواهد شد.
دولت مجاز است بمنظور جبران کمبود درآمد مذکور در ماده 5 نسبت به اعتبارات برنامه سوم حداکثر تا میزان مندرج در تبصره یک ماده واحده مصوب 18 خرداد ماه 1345 در مدت پنجسال و نیم اجرای برنامه از اعتبارات خارجی استفاده نماید. وجوه حاصل از وامهای فوق در «حسابدرآمد برنامه» متمرکز خواهد گردید. اصل و بهره وامهای مذکور در دوره برنامه سوم از محل درآمد برنامه و پس از آن از محل درآمد عمومی کشور قابلپرداخت خواهد بود.
برداشت وجه از «حساب درآمد برنامه» منحصرا در اختیار سازمان برنامه خواهد بود و وجوه برداشتی در موارد زیر بمصرف خواهدرسید: الف - پرداخت هزینه عملیات عمرانی و هزینههای اداری سازمان برنامه. ب - پرداخت اقساط اصل و بهره وامهائیکه برای اجرای برنامه دوم تحصیل شده است و وامهائیکه دولت طبق ماده 6 این قانون تحصیل خواهدنمود. ج - پرداختهائیکه سازمان برنامه بموجب ماده 32 این قانون بعمل خواهد آورد.
سازمان برنامه
سازمان برنامه دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی است و وظایف آن عبارت است از: اول - بررسی و تصویب طرحهای مربوط بفصول و بندهای برنامه و محول کردن اجرای آنها بدستگاههای اجرائی و نظارت در اجرای صحیح طرحها طبق فصل ششم این قانون. دوم - پرداخت هزینه اجرای طرحهای مصوب و نگاهداری حسابها و ممیزی اسناد. سوم - تنظیم گزارشهای اجرای برنامه و حساب عملیات و تسلیم آن بمقامات مربوط طبق مواد بیست و پنج و بیست و هشت این قانون. چهارم - تمرکز امور کمکهای خارجی بلاعوض (اعم از مالی و جنسی و فنی) و وامهای خارجی و هم آهنگ ساختن آن با برنامه و نمایندگی دولتدر مذاکرات مربوط به وامها. پنجم - بررسی و تهیه پیشنهاد بدولت در مورد وضع قوانین درباره هر نوع اقدام که برای حسن اجرای برنامه لازم شناخته شود. ششم - تسویه حساب برنامه هفتساله دوم و پرداخت دیون و وصول مطالبات آن طبق ماده سی و دو این قانون. هفتم - تهیه برنامه عمرانی چهارم و تسلیم آن بمقامات مربوط حداقل 6 ماه قبل از پایان برنامه سوم. هشتم - تهیه گزارش اقتصادی سالانه با همکاری وزارت دارائی و وزارت اقتصاد و بانک مرکزی ایران و همچنین تخصیص اعتبارات عمرانی برایهر سال برنامه. نهم - تشکیل دفتر بودجه بمنظور تهیه و تنظیم و تمرکز بودجه عادی و عمرانی کل کشور با توجه بقانون طرز تهیه و تنظیم بودجه کل کشورمصوب تیر ماه 1345.
مسئولیت امور سازمان برنامه با نخستوزیر است. سازمان برنامه تحت نظر یک مدیر عامل اداره میشود که در مقابل نخستوزیر مسئولمیباشد. مدیر عامل سازمان برنامه بنا به پیشنهاد نخستوزیر و بموجب فرمان همایونی برای تمام مدت برنامه منصوب میشود. مدیر عامل سازمانبرنامه موظفا انجام خدمت نموده و جز انجام این وظیفه حق ندارد هیچ نوع شغل آزاد یا سمت دولتی دیگر داشته باشد. حقوق و مزایای مدیر عامل ازطرف هیئت دولت تعیین میشود. اختیارات مدیر عامل سازمان برنامه بقرار زیر است: 1 - اداره امور سازمان برنامه بر اساس وظائفیکه این قانون بسازمان مزبور محول نموده است. 2 - تعیین تشکیلات سازمان برنامه و اداره امور استخدامی طبق آئیننامه استخدامی سازمان برنامه. 3 - امضاء اسناد و اوراق بهادار و نامهها و عقد قراردادهای مربوط به برنامه. 4 - تهیه آئیننامههای مذکور در این قانون و تسلیم آن برای تصویب بمقامات صلاحیتدار. 5 - نمایندگی سازمان برنامه در مقابل وزارتخانهها و موسسات دولتی و کمیسیونهای برنامه و سایر کمیسیونهای مجلسین و افراد و موسساتخصوصی داخلی و خارجی و محاکم با حق توکیل غیر. مدیر عامل میتواند با مسئولیت خود هر قسمت از اختیارات خود را که لازم بداند کتبا بهریک از کارمندان سازمان برنامه تفویض نماید.
هیئت عالی برنامه
از نظر هم آهنگ کردن فعالیتهای اقتصادی دستگاههای مختلف دولت و نیز بمنظور تامین حسن اجرای برنامه هیئتی بنام (هیئتعالی برنامه) تحت ریاست نخستوزیر و عضویت شش نفر اشخاص زیر تشکیل میشود: وزیر دارائی . وزیر اقتصاد . رئیس کل بانک مرکزی ایران. سهنفر شخصیت مطلع که برای تمام مدت برنامه به پیشنهاد مدیر عامل سازمان برنامه بتصویب هیئت وزیران انتخاب میشود و حق حضور آنان درصورتیکه از صندوق دولت حقوقی دریافت نمیدارند با تصویب هیئت دولت تعیین خواهد شد. جلسات هیئت عالی برنامه با حضور لااقل 5 نفررسمیت خواهد یافت و نسبت به موضوعات مطروحه رای لااقل 4 نفر معتبر خواهد بود. جلسات مزبور با دعوت مدیر عامل سازمان برنامه حداقلماهی یکبار با حضور او تشکیل میشود و در غیاب مدیر عامل معاونیکه از طرف او تعیین شده است حضور خواهد یافت.
وظایف هیئت عالی برنامه به قرار زیر است: 1 - توصیه نسبت به اتخاذ سیاستهای اقتصادی و مالی و اداری و اجتماعی دولت و مقررات مربوطه با توجه بگزارش اقتصادی سالانه مذکوردر بند 8 ماده هشتم. 2 - بررسی و اتخاذ تصمیم نسبت به مشی اجرای برنامه و نوع حدود عملیات سالانه. 3 - بررسی و اتخاذ تصمیم نسبت به مسائلیکه وزارتخانهها ضمن اجرای برنامه با آن مواجه میشوند. 4 - تصویب اعتبارات عمرانی هر سال. 5 - اظهار نظر نسبت به پیشنهادات سازمان برنامه در مورد تغییر اعتبار برنامه.
هیئت عامل برنامه
«هیئت عامل برنامه» مرکب است از مدیر عامل سازمان برنامه با سمت ریاست هیئت و چهار نفر عضو که از اشخاص با تجربه و بصیر دررشتههای مختلف مربوط به برنامه برای تمام مدت برنامه بنا به پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیئت وزیران منصوب میشوند. در صورت احراز عدمصلاحیت یا فوت یا استعفای هر یک از اعضای هیئت عامل جانشین او بهمان ترتیب برای بقیه مدت منصوب خواهد شد. چهار نفر عضو هیئت عاملموظفا انجام خدمت نموده و جز انجام این وظیفه حق ندارند هیچ نوع شغل یا سمت دولتی یا غیر دولتی دیگر داشته باشند (به استثنای موسساتخیریه آنهم غیر موظف) و از نظر تشکیلاتی و امور استخدامی «بجز نحوه عزل و نصب» تابع سازمان برنامه و آئیننامه استخدامی آن خواهند بود. حقوق و مزایای هیئت عامل توسط هیئت وزیران تعیین خواهد شد.
وظائف هیئت عامل برنامه بقرار زیر است: 1 - تصویب طرحهای اجرائی و روش اجرای آنها در حدود مصوبات هیئت عالی برنامه. 2 - تصویب قراردادها - هیات میتواند برای فعالیتهای مشابه در رشتههای مختلف طرح قراردادهای نمونه تصویب نماید: 3 - تصویب پیشنهادهای ترک مناقصه و مزایده. 4 - تصویب پیشنهادهای ارجاع به داوری و تعیین داور و تفویض اختیار صلح و تصویب پیشنهادهای مربوط بصلح و اصلاح دعاوی.
در مورد تغییر یا رد موضوعهای پیشنهادی هیات عامل موظف است پس از استماع توضیحات نماینده دستگاه مربوط تصمیم مقتضیاتخاذ نماید.
جلسات هیئت عامل با حضور لااقل سه نفر که یکی از آنها مدیر عامل یا معاون او خواهد بود رسمیت خواهد یافت و نسبت بهموضوعات مطروحه لااقل رای سه نفر معتبر خواهد بود.
تهیه و اجرای طرحهای عمرانی و نظارت بر آنها
سازمان برنامه قبل از خاتمه هر سال ارقام اعتبارات عمرانی سال بعد را با توجه بماده 4 با همکاری دستگاههای اجرائی تهیه و پس ازتصویب هیئت عالی برنامه بمرحله اجرا خواهد گذارد.
سازمان برنامه اجرای طرحهای عمرانی را پس از رسیدگی و تصویب بعهده وزارتخانهها و دستگاههای دولتی مسئول و موسساتعمومی و عامالمنفعه محول خواهد نمود و مساعدتهای لازم را بمنظور تجهیز و آماده نمودن این دستگاهها بعمل خواهد آورد. برای اجرایطرحهائی که جزء فعالیت هیچیک از وزارتخانهها و دستگاههای دولتی موجود نباشد و اداره کردن تاسیساتی که در اثر اجرای آن بوجود میآید دستگاههای مناسبی با تصویب هیئت دولت تحت نظر یکی از وزارتخانهها یا سازمان برنامه ایجاد خواهد گردید.
سازمان برنامه میتواند اجرای طرحهائی را که در دوره برنامه دوم مستقیما بعهده داشته است تا خاتمه عملیات این طرحها بهمان نحوادامه دهد.
برای تشویق و بکار انداختن سرمایهگذاری خصوصی در فعالیتهای عمرانی و تولیدی که در جهت هدفهای برنامه سوم باشد سازمانبرنامه میتواند مستقیما یا از طریق موسسات اعتباری وجوه لازم را بصورت وام در اختیار افراد و موسسات خصوصی بگذارد و یا در سرمایهگذاری بااین موسسات مشارکت نماید همچنین سازمان برنامه میتواند کمکهای فنی لازم را برای تهیه طرحهای عمرانی و تولیدی خصوصی که منطبق با برنامهسوم باشد بعمل آورد.
هر یک از وزارتخانهها و دستگاههای اجرائی باید بمنظور تهیه طرحهای عمرانی دفتری برای طرحریزی ایجاد نماید. سازمان برنامهمیتواند تهیه طرحهای عمرانی را مستقیما عهده دار گردد و یا بوزارتخانهها و دستگاههای دولتی و موسسات عمومی و عامالمنفعه محول و درصورت ضرورت در تهیه طرحها به آنها کمک نماید.
دستگاههای اجرائی مکلفند در پیشرفت طرحهای عمرانی عملیات مستمر و غیر مستمر مراقبت دائم بعمل آورند و منظما گزارش هائی بسازمان برنامه بدهند سازمان برنامه از جهت رعایت دستورالعملها و مقررات برنامه و پیشرفت طرحها طبق برنامه کار پیشبینی شده و تطبیق عملیاتبا مشخصات تعیین شده و عدم تجاوز از اعتبارات مصوب طرح نظارت خواهد نمود. نظارت در اجرای طرحهائیکه توسط اشخاص و موسساتخصوصی انجام میشود و سازمان برنامه طبق ماده 19 از راه موسسات اعتباری به آنها وام میدهد بنمایندگی از طرف سازمان برنامه توسط موسسات اعتباری مزبور بعمل خواهد آمد و سازمان برنامه در موارد لازم مستقیما نظارت خواهد نمود.
برای انجام مطالعات فنی و تهیه برآوردها و نقشهها و نظارت فنی در اجرای طرحها در مواردی که ضرورت ایجاب میکند سازمان برنامهو دستگاههای اجرائی میتوانند با مهندسین مشاور و دیگر کارشناسان ( اعم از افراد یا موسسات ایرانی و خارجی) قرارداد منعقد نماید. تشخیصصلاحیت مهندسین مشاور یا کارشناسان باید با موافقت قبلی هیئت عالی برنامه بعمل آید.
سازمان برنامه و دستگاههای اجرائی در مورد اجرای طرحهای عملیات عمرانی غیر مستمر تابع آئیننامههای حسابداری و معاملاتیخواهند بود که بنا بپیشنهاد سازمان برنامه بتصویب هیئت وزیران خواهد رسید و در مورد طرحهای عملیات عمرانی مستمر از نظر تبعیت ازآئیننامههای حسابداری و معاملاتی سازمان برنامه و یا مقررات جاری وزارت دارائی نحوه عمل طبق توافق بین سازمان برنامه و وزارت دارائی خواهدبود.
سازمان برنامه میتواند در مورد طرحهائی که بتشخیص سازمان ماهیت و طرز اجرای آن ایجاب میکند تبعیت از آئیننامهها و مقرراتخاص دستگاههای اجرائی را تصویب نماید.
سازمان برنامه هر سه ماه گزارشی از پیشرفت عملیات برنامه را تسلیم نخستوزیر خواهد نمود. سازمان برنامه منتهی تا سه ماه پس ازپایان هر سال گزارش جامعی از فعالیتهای عمرانی که از شروع برنامه سوم تا پایان سال مزبور صورت گرفته به انضمام صورت حسابی از درآمدها وپرداختهای دوره مزبور برای تقدیم بمجلسین بنخستوزیر تسلیم مینماید. در این گزارش توجه خاصی نسبت به این موضوع که هدفهای برنامه تاچه حد تحقق یافته است خواهد شد.
دستگاههای اجرائی مکلفند منظما کلیه ارقام و اطلاعاتی را که برای تهیه گزارشهای موضوع مواد 24 و 27 این قانون ضروری است بسازمان برنامه تسلیم دارند و کلیه اوراق و اسناد خرج و دفاتر مربوط به اجرای طرحها را در اختیار سازمان مزبور بگذارند و وسائل نظارت و رسیدگیدقیق را از هر حیث فراهم سازند. در صورت تخلف دستگاههای اجرائی از مقررات این ماده و ماده 21 و تاخیر و مسامحه در انجام کار سازمان برنامهاقدامات لازم را معمول و در صورت اقتضاء از پرداخت وجه برای اجرای بقیه عملیات طرحها بدستگاههای مزبور خودداری مینماید و این عملیاترا بنحوی که مقتضی بداند به اتمام خواهد رسانید و مراتب را بدولت گزارش خواهد داد. در مواردی که پرداخت هزینههای عملیات عمرانی توسط وزارت دارائی بعمل میآید سازمان برنامه موارد تخلف و نظرات خود را بوزارت دارائی اطلاع خواهد داد تا اقدامات لازم از طرف آن وزارت بعمل آید.
هیئت حسابرسی برنامه
«هیات حسابرسی برنامه» مرکب خواهد بود از سه نفر حسابرس با تجربه و بصیر که دو نفر از آنان از طرف مجلس شورایملی از میانفهرست 6 نفری و یک نفر دیگر از طرف مجلس سنا از میان فهرست سه نفری که دولت پیشنهاد مینماید برای مدت یکسال انتخاب میشوند و تاانتخاب جانشین خود به این سمت باقی خواهند ماند و در صورت فوت یا استعفای هر یک از اعضای هیئت مزبور جانشین او بترتیب مقرر در فوق ازطرف مجلس شورای ملی یا مجلس سنا انتخاب خواهد شد. حقوق و مزایای اعضای هیئت حسابرسی برنامه از طرف هیئت وزیران تعیین و از محلبودجه اداری سازمان برنامه پرداخت خواهد شد. اعضای هیئت حسابرسی موظفا انجام خدمت نموده و جز انجام این وظیفه حق ندارند هیچ نوع شغلیا سمت دولتی و یا غیر دولتی دیگر داشته باشند.
سازمان برنامه حسابهای نهائی عملیات مالی هر سال خود را شامل اقلام کلیه درآمدها و اعتبارات مصوب و کلیه هزینهها بتدریج کهاسناد مربوط ممیزی میشود بمنظور حسابرسی تسلیم هیئت حسابرسی برنامه مینماید و آن قسمت از اسناد هزینه را که هیئت مزبور بخواهد ارسالمیدارد. تسلیم صورت حسابها و اسناد و مدارک فوق باید بنحوی باشد که تمام آنچه مربوط به هر سال است حداکثر تا آخر آبانماه سال بعد به هیئت حسابرسی برنامه تسلیم گردد هیئت مزبور مکلف است محاسبات سال قبل را از جهت تطبیق هزینهها با اعتبارات و طرحهای مصوب و مقررات مربوط رسیدگی نموده چنانچه ایراد و اشکالی دید نظر خود را بمدیر عامل سازمان برنامه بدهد. در صورتیکه بین مدیر عامل سازمان برنامه و هیئتحسابرسی اختلاف نظری باقی بماند مرجع رسیدگی بآن نخستوزیر میباشد. حسابهای نهائی هر سال که بترتیب فوق رسیدگی میشود حداکثرتا 15 اسفند ماه سال بعد بوزارت دارائی ارسال تا ضمن لایحه تفریغ بودجه تقدیم مجلس شورای ملی گردد هیئت حسابرسی موظف است یکنسخه از گزارش و نظرات خود را بکمیسیونهای برنامه مجلسین تقدیم دارد.
بمنظور اینکه هیئت حسابرسی برنامه بتواند بنحو احسن انجام وظیفه نماید سازمان برنامه باید کارکنان و وسائل و تسهیلات لازم را درحدود بودجه سالانه مصوب در اختیار هیئت مزبور بگذارد. هزینه حسابرسی برنامه و تعداد کارکنان مورد نیاز ضمن بودجه اداری هر سال سازمان برنامه بطور مشخص تعیین میشود و اعتبار مربوط طبق مقررات و آئیننامههای سازمان برنامه بمصرف میرسد.
مقررات مختلف
هرگاه برای اجرای طرحها احتیاج بخرید اراضی (اعم از دائر و بایر) و ابنیه و تاسیسات متعلق به افراد یا موسسات خصوصی پیدا شود بطریق زیر عمل خواهد شد.
هرگاه نسبت به بهای اراضی و ابنیه و تاسیسات بین مقامات اجراکننده طرح و مالک توافق حاصل نشود بها بوسیله هیئتی مرکب از وزیرکشور، دادستان کل، مدیر کل ثبت یا نمایندگان آنها با توجه بنظر کارشناسان فنی تعیین خواهد شد و رای هیئت قطعی است.
ملاک تعیین قیمت عبارتست از بهای عادله اراضی و ابنیه و تاسیسات مشابه واقع در حوزه عملیات در سال قبل از تاریخ تصویب طرح.
پرداخت قیمت اراضی و ابنیه و تاسیسات بمالک آن بر اساس قیمت عادله فوق به اضافه پنج درصد آن خواهد بود. اگر مالک در محل ساکنباشد علاوه بر پنج درصد فوق ده درصد بقیمت عادله افزوده خواهد شد و هرگاه ممر اعاشه او منحصر به درآمد همان ملک متصرفی باشد پانزدهدرصد دیگر از این بابت به او پرداخت خواهد گردید.
در مورد املاک مزروعی علاوه بر آنچه طبق بندهای 2 و 3 فوق به مالک پرداخت میشود معادل پانزده درصد قیمت عادله مذکور در بند 2 فوقبین زارعین و خوشنشینان و برزگرانی که محل را ترک مینمایند به نسبت تعداد عائله تحت تکفل آنها بوسیله فرماندار محل تقسیم خواهد شد.
در صورتیکه طبق نظر اداره کشاورزی محل زارعین حقوقی در آن ملک داشته باشند حقوق زارعین ذینفع از قیمت ملک کسر و بذویالحقوق پرداخت و بقیه بمالک پرداخت خواهد شد.
تصرف اراضی و ابنیه و تاسیسات بعد از پرداخت تمام قیمت معین شده بمالک یا تودیع آن در صندوق ثبت محل مجاز و نسبت به املاکموقوفهای که فروش آنها مجاز نیست بطریق اجاره طویلالمدت یا تبدیل به احسن استفاده خواهد شد.
در صورتیکه مالک به انتقال ملک و تحویل آن رضایت ندهد پس از تودیع قیمت ملک در صندوق ثبت دادستان محل از طرف او سند انتقالملک مورد نظر را امضاء و ظرف یکماه به تخلیه قطعی ملک مذکور اقدام مینماید.
اراضی واقع در خارج از محدوده شهرها که در مسیر راههای اصلی یا فرعی و یا خطوط مواصلاتی و برق و مجاری آب و لولههای گاز و نفتقرار میگیرد با رعایت حریم مورد لزوم که طبق تصویبنامه هیات وزیران معین خواهد شد از طرف دولت مورد استفاده واقع میشود و از بابت این حقارتفاق وجهی پرداخت نخواهد شد و در صورتیکه مستحدثات و اعیانی وجود داشته باشد که بر اثر احداث تاسیسات فوقالذکر از بین برود و یاخساراتی به آنها وارد شود موسسات دولتی مربوط باید قیمت اعیانی از بین رفته را طبق مقررات این قانون بپردازند و یا خسارات وارده را بکلیه ذویالحقوق جبران کنند.
اضافه ارزشی که در نتیجه اجرای عملیات عمرانی توسط مقامات اجراکننده طرح اعم از وزارتخانهها و موسسات دولتی و وابسته بدولت و همچنین شهرداریها در املاک خصوصی واقع در حوزه آن عملیات و بدون سعی و عمل مالک حاصل میگردد مشمول مقررات زیر خواهد بود. اضافه ارزش عبارتست از تفاوت بین قیمت ملک اعم از دائر و یا بایر در سال قبل از تاریخ تصویب طرح و قیمت آن در تاریخ شروع بهرهبرداری ازتاسیسات ایجاد شده.
هرگاه تفاوت حاصله بیست درصد یا کمتر از آن باشد مالک از پرداخت حق اضافه ارزش معاف است و از مازاد بیست درصد نصف آن متعلقبدولت یا شهرداری محل خواهد بود.
اعیانی و اراضی زراعتی که در آغاز برنامه عمرانی سوم سابقه زراعت داشته تا وقتیکه زراعت میشود و باغات تا وقتیکه مالک استفادهمحصول از آن مینماید از پرداخت اضافه ارزش معاف است و در صورتیکه مالک اراضی زراعتی و باغات از آبی که در اثر عملیات عمرانی بدستآمده بمقدار بیشتری استفاده نماید حقابه مناسبی خواهد پرداخت. برای تعیین حدود اراضی که مشمول پرداخت حق اضافه ارزش میشود و تشخیصاضافه ارزش و میزان آن کمیسیونی مرکب از نماینده دادگستری محل و رئیس ثبت و رئیس کشاورزی یا نمایندگان آنها با حضور مالک یا نماینده او و درصورت عدم حضور مالک یکنفر معتمد محل و نماینده مقامی که عملیات عمرانی را انجام داده است تشکیل خواهد شد و نظر این کمیسیون قاطعخواهد بود. مالک میتواند اضافه ارزش تعیین شده را در مدت پنجسال به اقساط مساوی سالانه پرداخت کند یا مقداری از اراضی خود را که قیمت آنمعادل اضافه ارزش است تحویل دهد. هرگاه مالک از پرداخت تمام یا بعضی اقساط و یا تحویل اراضی امتناع کند دادستان شهرستان محل به تشخیصکمیسیون فوق از طرف او سند انتقال آن مقدار از اراضی را که قیمت آن معادل حق دولت یا شهرداری محل از اضافه ارزش باشد برای واگذاری به دولتیا شهرداری امضاء خواهد کرد.
موقوفات از پرداخت حق اضافه ارزش معاف است.
دستگاههای تابعه دولت و بنگاهها و شرکتهای دولتی مجاز نیستند بدون موافقت قبلی وزارت دارائی و سازمان برنامه برای گرفتن وام یااعتبار از موسسات خارجی اقدام کنند و یا برای گرفتن کمک فنی خارجی تعهداتی بنمایند.
سازمان برنامه مسئول تصفیه حساب برنامه هفت ساله دوم و وصول مطالبات و پرداخت دیون آن میباشد. کلیه هزینهها و تعهدات ودیونیکه برای اجرای طرحهای برنامه هفت ساله دوم بشرح زیر ایجاد شده است از محل اعتبارات منظور در این قانون پرداخت خواهد شد: الف - هزینههای اجرائی عملیات طرحهائیکه در آخر شهریور ماه 1341 در حال اجراء بوده است. ب - تعهدات و دیون مربوط بطرحهائیکه در آخر شهریور ماه 1341 در دست اجراء بوده است. ج - تعهدات و دیون مربوط بطرحهای خاتمه یافته تا آخر شهریور ماه 1341 سایر دیون سازمان برنامه مانند دیون مربوط بهزینههای اداری و یاآنچه پس از رسیدگی بحسابهای برنامه دوم تعیین شده و میشود و مربوط بطرح خاص نیست و یا دیونیکه در اثر حکم مراجع قانونی ایجاد شده و میشود از محل درآمد برنامه پرداخت خواهد شد بدون اینکه اعتبارات عمرانی منظور در این قانون را تقلیل دهد.
تاسیساتیکه طبق قانون برنامه هفت ساله دوم بوجود آمده و در موقع تصویب این قانون در اختیار سازمان برنامه میباشد با اعتبارات مربوط بوزارتخانهها و بنگاهها و شرکتها و سایر دستگاههای دولتی مسئول منتقل میشود. تاسیسات مزبور باید در وضعی تحویل شود که از هر جهت برای بهرهبرداری آماده باشد. دستگاههای دولتی موظفند بمحض اعلام سازمان برنامه نسبت بتحویل گرفتن تاسیسات اقدام نمایند.
دولت میتواند تاسیسات انتفاعی و تولیدی موجود متعلق بخود و همچنین تاسیساتی را که در اثر اجرای برنامه بوجود میآید اعم ازتمام شده و یا در هر مرحله احداث کلا یا قسمتی از سهام آن را بنا به پیشنهاد دستگاه ایجادکننده یا ادارهکننده این تاسیسات بترتیبی که در هر موردمقرر خواهد داشت بفروش برساند.
اختیارات صاحبان سهام متعلق بسازمان برنامه در شرکتهای تابعه آن سازمان با مدیر عامل سازمان برنامه میباشد که طبق سیاستکلی که از طرف هیئت عالی برنامه تعیین میشود اقدام نماید.
سازمان برنامه میتواند به ترتیبی که بموافقت بانک مرکزی خواهد رسید عملیات بانکی مربوط بخود و یا موسسات تابعه را بوسیله بانک اعتبارات صنعتی انجام دهد و تمام یا قسمتی از وجوه مربوط را در بانک مزبور نگاهداری نماید.
آئیننامههای اجرائی این قانون که بتصویب هیئت وزیران رسیده است تا پایان برنامه سوم قابل اجرا میباشد و تغییر آن با تصویبکمیسیونهای برنامه مجلسین خواهد بود.
اعتبارات عمرانی برنامه سوم کشور (مهر 41 تا پایان سال 1346) (بر اساس 230 میلیارد ریال)
پیشبینی منابع مالی و اعتبارات برنامه عمرانی سوم کشور (از اول مهر 1341 تا پایان سال 1346) پیشبینی منابع مالی مبالغ بمیلیارد ریال سهم سازمان برنامه از درآمد نفت 145/1 پذیره نفت 8/6 وامهای داخلی: الف – اسناد خزانه 12/5 ب – وام بانک مرکزی برای پالایشگاه و لوله دوم نفت 10 ج – وام بانک مرکزی برای سایر طرحهای مشخص عمرانی 27/7- 5/2 متفرقه وانتقالی از برنامه دوم 4/2 استفاده از اعتبارات کوتاه مدت 3/5 وامهای خارجی 60/9 اعتبارات برنامه سوم 250/- اعتبارات عمرانی 230 هزینههای اداری و بازپرداخت وامها 20 250
شماره فصل عنوان فصل اعتبار به میلیون ریال 1 کشاورزی و آبیاری 49000 2 صنایع و معادن 28620 3 نیرو و سوخت 36500 4 ارتباطات و مخابرات 59500 5 فرهنگ 18080 6 بهداشت و بهداری 13500 7 کار و نیروی انسانی 3200 8 عمران شهری 7500 9 برنامهریزی و آمار 1700 10 خانهسازی و ساختمان 12400 جمع کل 230000
فصل سوماصلاحی ۱۳۴۶/۱۱/۰۸
نیرو و سوخت شماره بند عنوان بند اعتبار به میلیون ریال 1 برق مراکز عمده 15000 2 برق شهرهای متوسط 2000 3 برق شهرهای کوچک و روستاها 1200 4 بررسی و خدمات فنی 600 5 سوخت 17700 جمع فصل سوم 36500
فصل پنجماصلاحی ۱۴۰۰/۱۱/۱۷
فرهنگ شماره بند عنوان بند اعتبار به میلیون ریال 1 تعلیمات ابتدائی 11200 2 مبارزه بابیسوادی 400 3 تعلیمات متوسطه 1400 4 تربیت آموزگار 480 5 تعلیمات دانشگاهی 3600 6 [منسوخ شده است.] 7 کمک بموسسات فرهنگی خاص 100 8 کتاب و کتابخانه 400 جمع فصل پنجم 18080
فصل هفتماصلاحی ۱۳۴۶/۱۱/۰۸
کار و نیروی انسانی شماره بند عنوان بند اعتبار به میلیون ریال 1 تعلیمات کشاورزی 780 2 تعلیمات حرفهای 780 3 تعلیمات حرفهای ضمن کار 420 4 تعلیمات حرفهای سربازان 82 5 تعلیمات عالیه فنی 550 6 تعلیمات مدیریت و بهبود تشکیلات 328 7 امور مربوط به کار و کارگری 260 جمع کل فصل هفتم 320
فصل نهماصلاحی ۱۳۴۶/۱۱/۰۸
برنامهریزی و آمار شماره بند عنوان بند اعتبار به میلیون ریال 1 برنامهریزی 840 2 آمار 860 جمع فصل نهم 1700
فصل دهماصلاحی ۱۳۴۶/۱۱/۰۸
خانهسازی و ساختمان شماره بند عنوان بند اعتبار به میلیون ریال 1 خانهسازی و ساختمان 12400 جمع فصل دهم 12400
قانون بالا مشتمل بر 37 ماده و 7 تبصره و جدول ضمیمه که لایحه آن بموجب ماده واحده مصوبه بیستم آذر ماه 1342 تقدیم و در تاریخ روز چهار شنبه بیست و هفتم اردیبهشت ماه 1346 بتصویب مجلس سنا رسیده بود در جلسه روز یکشنبه بیست و یکم خرداد ماه یکهزارو سیصدو چهل و شش شمسی مورد تصویب مجلس شورای ملی قرار گرفت .
نایب رئیس مجلس شورای ملی – دکتر حسین خطیبی