مجلس شورایملی قرارداد هواپیمائی کشوری بینالمللی مورخ 16 آذر 323 مطابق هفتم دسامبر 1944 مشتمل بر بیست و دو فصل و نود و شش ماده و پروتکل اضافی متضمن ماده 93 مکرر مورخ 15 اردیبهشت 1326 مطابق ششم مه 1947 و قرارداد ترانزیت هواپیمائی بینالمللی مورخ 16 آذر 1323 مطابق 7 دسامبر 1944 مشتمل بر شش ماده را که در تاریخ 16 آذر 1323 مطابق 7 دسامبر 1944 بامضاء رسیده است تصویب و بدولت اجازه میدهد اسناد مصوبه آن را بدبیرخانه سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی تسلیم نماید. این قانون که مشتمل بر یک ماده و متن قرارداد ضمیمه است در جلسه سیام تیر ماه یکهزار و سیصد و بیست و هشت بتصویب مجلس شورای ملی رسید. رئیس مجلس شورایملی - رضا حکمت
قرارداد هواپیمائی کشوری بینالمللی
مقدمه نظر باینکه پیشرفت و توسعه هواپیمائی کشوری بینالمللی در آینده میتواند کمک زیادی برای ایجاد و حفظ مودت و حسن تفاهم بین ملل و مردم دنیا باشد و در عین حال سوء استفاده از آن ممکن است موجب اختلال امنیت عمومی گردد و نظر باینکه دولتهای امضاءکننده این قرارداد علاقمند هستند که از تصادم اجتناب نموده و همکاری بین ملل و مردم را که آرامش و امنیت جهان متکی بآن است توسعه بدهند لذا دول امضاءکننده ذیل نسبت به پارهای اصول و ترتیبات برای اینکه هواپیمائی کشوری بینالمللی در وضع مطمئن و منظم توسعه یابد توافق حاصل کردند همچنین توافق حاصل نمودند که سرویسهای حملونقل هوائی بینالمللی ممکن است بر اساس تساوی موقعیت استقرار یافته و با اصول محکم اقتصادی عمل نماید بنابر مراتب مزبور این قرارداد را باین منظور منعقد نمودند.
هوانوردی
اصول کلی و اجرای قرارداد حق حاکمیت
کشورهای متعاهد قبول دارند که هر کشوری حق حاکمیت تام و مطلق نسبت بفضای مافوق قلمرو خود دارد.
در نظر این قرارداد قلمرو یک کشور عبارت خواهد بود از اراضی و آبهای ساحلی متصل بآن که تحت حاکمیت یا قیمومت - حمایت و یا تحت الحمایگی آن کشور قرار دارد.
الف - این قرارداد فقط شامل هواپیماهای کشوری خواهد بود و درباره هواپیماهای دولتی قابل اجرا نمیباشد. ب – هواپیماهائیکه در خدمات نظامی و گمرکی و شهربانی بکار برده میشوند هواپیماهای دولتی محسوب خواهند شد. ج - هیچ هواپیمای دولتی یک کشور متعاهد نباید بدون اجازه یا بوسیله موافقتنامه مخصوص یا طور دیگر طبق شرایط آن بر فراز قلمرو کشور دیگر پرواز نماید و یا در آنجا فرود بیاید. د - کشورهای متعاهد تعهد مینمایند که هر موقع مقرراتی برای هواپیماهای دولتی خود وضع بکنند تامین سلامتی هوانوردی کشوری را مراعات نمایند.
- ماده 3 - مکررالحاقی ۱۳۷۲/۰۲/۲۲
الفالحاقی ۱۳۷۲/۰۲/۲۲
دولتهای متعاهد این امر را به رسمیت میشناسند که هر کشوری باید از توسل به استفاده از اسلحه در مقابل هواپیمائی کشوری در حال پروازاجتناب نماید و در صورت رهگیری هواپیما جان کسانی را که در هواپیما هستند و ایمنی هواپیما نباید دچار مخاطره گردد. این مفاد بهیچوجه نباید موجب این تعبیر گردد که به نحوی حقوق و تعهدات کشورهای مندرج در منشور ملل متحد بدینوسیله مورد اصلاح قرار گرفته است.
بالحاقی ۱۳۷۲/۰۲/۲۲
دولتهای متعاهد این امر را به رسمیت میشناسد که هر کشور، در اعمال حق حاکمیت خود، در صورتی که یک هواپیمای کشوری در فضای هوائی سرزمین او بدون مجوز مبادرت به پرواز نموده و یا اینکه بنا به دلایل قابل قبول حاکی از اینکه هواپیما برای منظوری مغایر با اهداف این کنوانسیون بکار گرفته شده حق دارد بخواهد که هواپیما در یک فرودگاه تعیین شده فرود آید، آن کشور همچنین ممکن است به چنین هواپیمائی هرگونه دستوری مبنی بر پایان دادن به چنین تجاوزهائی صادر نماید. به این منظور دولتهای متعاهد ممکن است به هر وسیله مقتضی که بر اساس قواعد مربوطه حقوق بینالملل و از جمله مفاد مربوطه این کنوانسیون بخصوص بند الف این ماده مبتنی باشد متوسل گردد
جالحاقی ۱۳۷۲/۰۲/۲۲
هر هواپیمای کشوری الزاما باید از دستوری که بر اساس بند ب این ماده صادر شده است تبعیت نماید. به این منظور هر دولت متعاهدی الزاما ترتیبات لازم را در قوانین و مقررات داخلی خود بدهد که تبعیت مذکور برای هر هواپیمای کشوری ثبت شده در کشور مزبور و برای هر هواپیمای کشوری مورد استفاده توسط بهره برداری که مرکز اصلی کار وی یا محل اقامت دائم او در آن کشور باشد اجباری گردد. هر دولت متعاهدی الزاما باید هرگونه تخلف از چنین قوانین و مقررات را مشمول مجازات شدید قرار داده و آن را بر اساس قوانین و مقررات خود به مقامات صلاحیت دار ارجاع نماید.
دالحاقی ۱۳۷۲/۰۲/۲۲
هر دولت متعاهدی الزاما باید اقدامات مقتضی را به عمل آورد که استفاده آگاهانه از هواپیمای کشوری ثبت شده در آن کشور یا از هواپیمای کشوری مورد استفاده توسط بهره برداری که مرکز اصلی کار و یا محل اقامت دائم او در آن کشور است برای هر منظوری که مغایر با اهداف این کنوانسیون باشد ممنوع گردد. مفاد مزبور بر مفاد بند الف این ماده تاثیری نمیگذارد یا مفاد بندهای ب و ج این ماده را تضعیف (فسخ) نمینماید،
هر کشور متعاهدی موافقت مینماید که هواپیماهای کشوری را بمنظور انجام مقاصدیکه با مقررات این قرارداد مغایرت داشته باشد مورد استفاده قرار ندهد.
پرواز بر فراز قلمرو کشورهای متعاهد
هر یک از کشورهای متعاهد موافقت مینماید که کلیه هواپیماهای سایر کشورهای متعاهد که در سرویس هواپیمائی بینالمللی اشتغال نداشته باشند حق دارند بشرط رعایت مقررات این قرارداد بر فراز قلمرو آن پرواز نمایند و یا بطور ترانزیت بدون توقف از آنجا عبور کنند و همچنین بدون احتیاج بکسب اجازه قبلی برای مقصودهای غیرتجارتی بآنجا فرود بیایند بشرط اینکه کشوریکه بر فراز آن پرواز بعمل میآید حق درخواست فرود آمدن را از هواپیما داشته باشد معهذا هر یک از کشورهای متعاهد این حق را برای خود محفوظ میدارد که بجهت تامین سلامت پرواز از هواپیمائی که مایل بعزیمت بنواحی غیرقابل عبور و یا نواحی که تسهیلات هواپیمائی بقدر کافی در آنجا وجود ندارد بخواهد که راه معینی را طی نماید و یا اینکه اجازه مخصوص برای این قبیل پروازها تحصیل کند و چنین هواپیما هرگاه مسافر – بار - یا پست برای کرایه یا اجرت پرواز مسافر بار و پستی که در سرویسهای منظم بینالمللی هستند داشته باشد بشرط رعایت مقررات ماده 7 حق دارد که مسافر و بار و پست بگیرد و پیاده کند مشروط بر اینکه هر کشوریکه در آنجا این مسافرین پست و بارها گرفته یا پیاده میشوند حق داشته باشد که نظامات شرایط و محدودیت هائی را که لازم میداند تحمیل نماید.
هیچ سرویس هواپیمائی بینالمللی حق ندارد که در کشور متعاهد دیگر عمل نماید مگر اینکه اجازه مخصوص و یا اجازه دیگر از آن کشور داشته و مطابق شرایط چنین اجازه و یا اختیاری پرواز نموده باشد.
هر یک از کشورهای متعاهد حق خواهد داشت که از صدور اجازه به هواپیمای سایر کشورهای متعاهد که جهت حملونقل مسافر یا پست و یا کالا در مقابل کرایه یا اجرت از یک نقطه بنقطه دیگر در قلمرو خود مبادرت به پرواز میکند امتناع نماید و نیز متعهد میگردد که داخل هیچگونه ترتیباتی نشود که صریحا چنین حقی انحصاری بکشور دیگر یا شرکت هواپیمائی کشور دیگر بدهد و نیز چنین حق انحصاری را از کشور دیگر برای خود تحصیل ننماید.
هیچ هواپیمائیکه قادر به پرواز بدون خلبان باشد نباید بدون اجازه مخصوص و طبق مقررات آن اجازه بر فراز کشورهای متعاهد دیگر بدون خلبان پرواز نماید. هر کشوری متعاهد تعهد مینماید که پرواز چنین هواپیمای بدون خلبان را در نواحی که برای پرواز هواپیماهای کشوری آزاد میباشد تحت کنترل قرار دهد بطوریکه خطری از این راه متوجه هواپیماهای کشوری نشود.
هر کشور متعاهد میتواند از نظر ضرورت نظامی و یا تامین سلامت عمومی بطور متحدالشکلی پرواز هواپیماهای سایر کشورها را در پارهای مناطق قلمرو خود محدود نموده و یا ممنوع نماید بشرط اینکه در اجرای این منظور هیچگونه تبعیضی بین هواپیماهای آن کشور و هواپیماهای سایر کشورهای متعاهد که در سرویسهای منظم هواپیمائی بینالمللی اشتغال داشته باشند قائل نگردد چنین مناطق ممنوعه بایستی از نظر موقعیت و مساحت و وسعت توجیها طوری باشد که بدون جهت مشکلاتی برای هوانوردی ایجاد ننماید. مشخصات چنین مناطق ممنوعه در قلمرو یک کشور متعاهد و همچنین هر نوع تغییراتشان باید باسرع اوقات بسایر کشورهای متعاهد و بسازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی ابلاغ گردد.
هر کشور متعاهدی همچنین این حق را برای خود محفوظ میدارد که در موارد استثنائی و در موقع خطر و یا از نظر تامین سلامت عمومی در صورت تاثیر فوری موقتا پرواز هواپیماها را در سراسر قلمرو خود و یا در منطقه مخصوص ممنوع نماید بشرط اینکه اینگونه محدودیتها یا ممنوعیتها بدون رعایت ملیت و تبعیض شامل کلیه هواپیماهای سایر کشورها بشود.
هر کشور متعاهد میتواند طبق شرایطی که تعیین مینماید از هر هواپیمائیکه داخل در مناطق مذکوره در بند فوق میشود بخواهد که در فرودگاهی که در قلمرو خود معین مینماید بمحض اینکه عملا ممکن باشد فرود بیاید.
باستثنای مواردیکه تحت مقررات این قرارداد یا اجازه مخصوص هواپیماها میتوانند از فراز قلمرو یک کشور متعاهد بدون فرود آمدن پرواز نمایند هر هواپیمائیکه داخل قلمرو یک کشور متعاهد میگردد باید در صورتیکه نظامات آن کشور مقرر داشته باشد در فرودگاهیکه برای مقاصد گمرکی و سایر بازرسیها تعیین شده فرود بیاید و در موقع مراجعت از قلمرو یک کشور متعاهد هم باید از چنین فرودگاهی عزیمت نماید. مشخصات تمام فرودگاههائی که برای این منظور تعیین شدهاند توسط آن کشور بچاپ رسیده و بسازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی که بموجب قسمت دوم این قرارداد مقرر شده برای توزیع بین تمام کشورهای متعاهد فرستاده میشود.
بشرط رعایت مقررات این قرارداد قوانین و نظامنامههای یک کشور متعاهد راجع بورود و خروج هواپیماهائیکه در هواپیمائی بینالمللی هستند و یا راجع بهوانوردی و حمل اینگونه هواپیماها بدون تبعیض از نظر ملیت درباره کلیه هواپیماهای کشورهای متعاهد قابل اجرا خواهد بود و هواپیما مکلف است هنگام ورود و یا خروج و یا در مدتی که قلمرو آن کشور است قوانین و نظامات فوق را مراعات نماید.
هر کشور متعاهدی تعهد مینماید تدابیری اتخاذ نماید که هر هواپیمائیکه بر فراز قلمرو آن بپرواز یا مانور مبادرت میکند و هر هواپیمائیکه علامت تابعیت آن کشور را دارا میباشد در هر کجا که هست مقررات و نظامات مربوط بپرواز و مانور هواپیما را که در آنجا معمول است مراعات نماید. هر کشور متعاهدی تعهد مینماید که نظامات هوائی خود را تا هر اندازه که امکان داشته باشد در این موضوع با آنهائیکه بموجب مقررات این قرارداد گاهگاهی وضع میگردد تطبیق بدهد. هر کشور متعاهدی تعهد میکند کلیه کسانی را که چنین مقررات جاریه را نقض نمایند مورد تعقیب قرار دهد.
قوانین و نظامات یک کشور متعاهد راجع بازه (باجازه) ورود و خروج در قلمرو آن کشور در مورد مسافرین - عملجات هواپیما و بار از قبیل نظامات مربوط بورود - ترخیص - مهاجرت - گذرنامه - گمرک - قرنطین باید از طرف مسافرین و عملجات و نسبت ببارها در هنگام ورود و خروج و در تمام مدتیکه هواپیما در قلمرو آن کشور است مراعات گردد.
هر کشور متعاهدی موافقت دارد که برای جلوگیری از انتشار وبا - تیفوس (مسری) آبله - تب زرد - طاعون و سایر بیماریهای واگیردار بوسیله هواپیما تدابیر موثریکه در هر مورد لازم بداند اتخاذ کند و برای این منظور کشورهای متعاهد یا بنگاههای وابسته به نظارت بینالمللی در خصوص تدابیر صحی که نسبت بهواپیما قابل اجرا میباشد مرتبا مشاوره خواهند نمود چنین مشاورهای نسبت باجرای هر قرارداد بینالمللی که در اینموضوع وجود دارد و ممکن است کشورهای متعاهد آنرا امضاء نموده باشند خللی وارد سازد.
هر فرودگاهی که در یک کشور متعاهد برای استفاده عمومی هواپیماهای ملی آن کشور آزاد باشد بشرط رعایت مقررات ماده 6 با شرایط مساوی برای استفاده هواپیماهای کلیه کشورهای متعاهد آزاد خواهد بود این شرایط مساوی در مورد استفاده هواپیماهای کشور متعاهد از کلیه تسهیلات هوانوردی منجمله رادیو و سرویسهای هواشناسی که برای استفاده عمومی و بمنظور تامین سلامت و سرعت هوانوردی مقرر است نیز اجرا خواهد گردید. هر عوارضیکه یک کشور متعاهد برای استفاده از چنین فرودگاهها و تسهیلات هوانوردی بوسیله هواپیماهای کشورهای متعاهد دیگر تحمیل و یا اجازه تحمیل آنرا میدهد نباید در موارد ذیل بیشتر باشد.
نسبت بهواپیمائیکه در سرویسهای منظم بینالمللی اشتغال ندارند از میزان عوارضی که هواپیمای مشابه ملی آن کشور که سرویسهای مشابه عمل میکند پرداخت مینمایند.
نسبت بهواپیمائیکه در سرویسهای منظم بینالمللی اشتغال دارند از میزان عوارضیکه هواپیمای مشابه ملی آن کشور که در سرویسهای مشابه عمل میکند پرداخت مینمایند. تمام اینگونه عوارض باید چاپ شده و بسازمان بینالمللی هواپیمائی کشوری فرستاده شود مشروط بر اینکه هرگاه یک کشور ذینفع نسبت به عوارضی که برای استفاده از فرودگاه و تسهیلات آن مقرر شده اعتراض نماید از طرف شورای سازمان مورد تجدید نظر واقع شود شورای سازمان در اینموضوع راپورت داده و سفارشهای خود را برای اجرا بکشور یا کشورهای مربوطه ابلاغ خواهد کرد. هیچگونه مخارج و تحمیلات و عوارض از طرف هیچ یک از کشورهای متعاهد منحصرا برای حق ترانزیت از فراز قلمرو آن یا ورود و خروج هیچ هواپیمای یک کشور متعاهد یا اشخاص و یا اموال موجوده در آن عمل نخواهد شد.
مقامات صلاحیتدار هر یک از کشورهای متعاهد حق خواهند داشت که بدون تاخیر غیره موجه هواپیماهای سایر کشورهای متعاهد را هنگام ورود و یا خروج بازرسی نموده و گواهینامهها و سایر مدارک مشروحه در این قرارداد را بازرسی نمایند.
تابعیت هواپیما
هر هواپیما تابعیت کشوری را دارد که در آنجا بثبت رسیده است.
هیچ هواپیمائی را نمیتوان قانونا در بیش از یک کشور به ثبت رسانید لیکن ثبت آن ممکن است از یک کشور به کشور دیگر تغییر پیدا کند.
ثبت یا انتقال ثبت هواپیما در هر کشور متعاهد طبق قوانین و مقررات آن کشور انجام خواهد یافت.
هر هواپیمائیکه در سرویس هوانوردی بینالمللی اشتغال دارد باید دارای علائم تابعیت کشور متبوعه خود باشد.
هر یک از کشورهای متعاهد تعهد مینماید که اطلاعات راجع به ثبت و مالکیت هر هواپیمای مخصوصی را که در آن کشور به ثبت رسیده است بموجب درخواست آنا بسایر کشورهای متعاهد و یا بسازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی ارسال دارد بعلاوه هر یک از کشورهای متعاهد گزارش هائی بسازمان هواپیمائی کشوری طبق مقرراتی که سازمان وضع خواهد کرد میدهد. گزارشهای مزبور متضمن اطلاعات مربوطهای که ممکناست در دسترس قرارداد و راجع بمالکیت و کنترل هواپیمائی که در آن کشور به ثبت رسیده و معمولا در سرویسهای هواپیمائی بینالمللی اشتغال دارند خواهد بود اطلاعاتیکه بدین ترتیب بوسیله سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی بدست میآید بر حسب تقاضای سایر کشورهای متعاهد دردسترس آنها گذارده خواهد شد.
تدابیر بمنظور تسهیل هوانوردی
هر کشور متعاهدی موافقت مینماید که کلیه تدابیر عملی را از راه وضع نظامات مخصوص و یا بوسائلی دیگر بمنظور تسهیل و تسریع هوانوردی هواپیماها بین قلمرو کشورهای متعاهد و برای جلوگیری از تاخیرات غیرضروری هواپیما و عملجات و مسافرین و بار آن مخصوصا ضمن اجرای قوانین مربوط به مهاجرت و قرنطینه و گمرک و ترخیص اتخاذ نماید.
هر کشور متعاهدی متعهد میگردد که تا آنجائی که عملی میداند طرز اجرای مقررات گمرکی و مهاجرت را که در هوانوردی بینالمللی تاثیر دارد بموجب ترتیباتی که ممکن است طبق این قرارداد هر چند وقت به چند وقت وضع و یا پیشنهاد شود برقرار سازد. هیچیک از مقررات این قرارداد مانع ایجاد فرودگاههای بدون گمرک نخواهد بود.
هواپیمائی که رفت و آمد و یا عبور از قلمرو کشور متعاهد دیگر پرواز مینماید با رعایت مقررات گمرکی آن کشور موقتا بدون پرداخت عوارض اجازه ورود باو داده خواهد شد. سوخت - روغنهای ماشین - قطعات یدکی لوازم معمولی و انبارهائی که در هواپیمای یک کشور متعاهد است و در موقع ورود و بعد از حقوق (خروج) با خود حمل مینماید از عوارض گمرکی و مخارج تفتیش و سایر حقوق و عوارض محلی معاف خواهد بود. این معافیت شامل هر مقدار از اجناسی که از هواپیما خارج میشود نمیگردد مگر بموجب مقررات گمرکی کشور متوقف فیها که ممکن است مقرر بدارد.(اجناس مزبور تحت نظارت گمرک قرار گیرد)
قطعات یدکی و تجهیزاتی که بوسیله هواپیمای کشور متعاهد برای الحاق به هواپیما و یا استفاده بوسیله هواپیمای آن کشور که در سرویس هوانوردی بینالمللی شرکت دارد داخل قلمرو کشور متعاهد دیگر میشود از عوارض گمرکی معاف میباشد ولی این اشیاء مشمول مقررات کشور مزبور خواهد بود که ممکن است مقرر دارد تحت نظارت و بازرسی گمرک قرار گیرد.
هر کشور متعاهدی بعهده میگیرد تا آنجائی که عملی بداند اقداماتی جهت مساعدت با هواپیمائی که در قلمرو آن کشور دچار خطر میگردند بعمل آورد و همچنین به مالکین هواپیما یا مقامات کشوری که هواپیما در آنجا به ثبت رسیده با نظارت مقامات مربوطه خود اجازه دهد که عنداللزوم تدابیری جهت مساعدت به هواپیما معمول دارند هر کشور متعاهد برای جستجوی هواپیمای مفقودالاثر تشریک مساعی خواهد نمود. این قبیل تشریک مساعی بطور هم آهنک (آهنگ) و بوسیله اتخاذ تدابیری خواهد بود که گاه گاه بموجب این قرارداد ممکن است سفارش شود.
چنانچه حادثهای برای یک هواپیمای کشور متعاهدی در قلمرو کشور متعاهد دیگری رخ دهد و موجب مرک (مرگ) یا جراحت شدید شود و یا ظاهر گردد که نقص فاحش فنی در هواپیما یا تسهیلات هوانوردی بوده کشوری که در آنجا این حادثه اتفاق افتاده علل حادثه را طبق مقرراتی که ممکن است از طرف سازمان هواپیمائی کشوری سفارش شود در حدود قوانین خود تحقیق خواهد نمود و بکشوری که هواپیما در آنجا ثبت شده اجازه داده خواهد شد که ناظرینی برای حضور در بازرسی بآن کشور اعزام نماید. کشور تحقیقکننده گزارش امر و نتایج تحقیقات خود را بکشور ذی نفع ابلاغ خواهد نمود.
در مواقعی که هواپیمای کشور متعاهدی در حملونقل هوائی بینالمللی اشتغال دارد و با اجازه به قلمرو کشور دیگر وارد شده یا از آنجا بطور ترانزیت عبور میکند اعم از اینکه در آن کشور فرود بیاید یا نه بعنوان اینکه ساختمان و میکانیسم (مکانیسم) و قطعات اضافی یا عملیات هواپیما با هر گونه ثبت اختراع (ثبانت) و نقشه و مدلی که قانونا از طرف کشوری که هواپیما داخل آن گردیده اعطا شده یا در آنجا به ثبت رسیده است تطبیق نمیکند مورد هیچگونه ضبط و بازداشت قرار نخواهد گرفت و همچنین هر نوع دعوا از هر قبیل و یا هر نوع مداخله از طرف آن کشور یا هر شخصی که در آنجا مقیم است باستناد یکی از عناوین فوق الذکر بر علیه مالک یا راننده هواپیما بعمل بیاید مسموع و پذیرفته نشده و موجب توقیف هواپیما نخواهد گردید. و نیز موافقت حاصل است که هیچگونه وجه الضمانی برای مصونیت از معافیتهای نامبرده (ضبط و توقیف هواپیما) در هیچ موردی از طرف کشوری که هواپیما وارد آنجا شده است مطالبه نگردد.
مقررات بند (الف) این ماده شامل ذخیره قطعات یدکی و لوازمات مربوط هواپیما و حتی استفاده یا نصب آنها ضمن تعمیر هواپیمای یک کشور متعاهد در قلمرو هر کشور متعاهد دیگر خواهد بود مشروط بر اینکه هر گونه لوازمات و قطعات یدکی که در هواپیما موجود است در داخل آن کشور فروخته یا توزیع نگردد و یا قطعاتی که برای این منظور به هواپیما برده میشود از آن کشور بکشور دیگری بمنظور تجارت صادر نشود.
مزایای این ماده فقط شامل کشورهائی خواهد بود که در این قرارداد شرکت دارند و یا: 1 - کشورهای عضو قرارداد بینالمللی راجع به حمایت اموال صنعتی و مواد اصلاح شده آن قرارداد. 2 - کشورهائی که قوانین ثبت اختراع وضع نمودهاند که بوسیله آن اختراعات متعلق باتباع کشورهای متعاهد که در این قرارداد شرکت دارند کاملا حمایت میشوند.
هر کشور - متعاهدی متعهد میگردد که حتی الامکان:
در قلمرو خود فرودگاهها و ایستگاههای بیسیم و ایستگاههای هواشناسی و سایر تسهیلات هوانوردی جهت تسهیل حملونقل هوائی بینالمللی بطور متحدالشکل مطابق دستورالعملی گاه بگاه بموجب این قرارداد توصیه و یا وضع میشود فراهم سازد.
وسایل ارتباطات متحدالشکل رمزها و علائم و علامات مخابراتی و نورافکنها و سایر قواعد را از روی میزان صحیح و مشخص مانند کتاب رمز و کتاب علائم که گاهبگاه طبق این قرارداد ممکن است توصیه و یا وضع گردد قبول و بموقع عمل بگذارد.
در اقدامات بینالمللی بمنظور طبع و نشر نقشهها و علائم هوانوردی که طبق موازین مقرره در این قرارداد گاه بگاه ممکن است سفارش و یا مقرر گردد و تشریک مساعی نماید.
شرایطی که باید از طرف هواپیما مجری شود
هر هواپیمای کشور متعاهدی که در هوانوردی بینالمللی اشتغال دارد بایستی اسناد و مدارک ذیل را طبق مقررات این قرارداد با خود همراه داشته باشد: الف - گواهینامۂ ثبت آن ب - گواهینامه قابلیت پرواز آن ج - پروانههای لازم جهت هر یک از عملجات هواپیما. د - دفتر روزنامۂ مسافرت هواپیما. ه - چنانچه دستگاه بیسیم در آن هواپیما نصب شده باشد پروانۂ بیسیم آن و - صورت اسامی و محل عزیمت و مقصد آن چنانچه مسافری داشته باشد ز - دفترچه و اظهارنامۂ حاوی جزئیات و مشخصات بار در صورتیکه حامل بار باشد.
الف هواپیمای هر کشور متعاهدی در داخل و یا بر فراز قلمرو کشور متعاهد فقط در صورتی میتواند دستگاه بیسیم فرستنده با خود داشته باشد که پروانه نصب دستگاه مزبور از طرف مقامات صلاحیتدار کشوری که هواپیما در آنجا به ثبت رسیده صادر گردیده باشد. استفاده از دستگاه فرستنده در قلمرو کشور متعاهدی که هواپیما در آنجا پرواز مینماید باید بر حسب مقررات جاریۂ آن کشور باشد. ب - دستگاه بیسیم فرستنده فقط بوسیلۂ عملجات مامور پرواز هواپیما مورد استفاده واقع خواهد شد عملجات مذکور باید دارای پروانه مخصوص اینکار صادر از مقامات صلاحیتدار کشوری که هواپیما در آنجا به ثبت رسیده است بوده باشند.
هر هواپیمائی که در هوانوردی بینالمللی اشتغال دارد باید دارای گواهینامۂ قابلیت پرواز باشد این گواهینامهها باید از طرف مقامات صلاحیتدار کشوری که هواپیما در آنجا به ثبت رسیده صادر و معتبر شناخته شده باشد.
الف - خلبان هر هواپیما و سایر عملجات مامور پرواز که در هوانوردی بینالمللی اشتغال دارند باید دارای گواهینامههای صلاحیت و پروانه هائیکه از طرف کشوری که هواپیما در آنجا به ثبت رسیده صادر و یا معتبر شناخته شده باشد. ب - هر کشور متعاهدی این حق را برای خود محفوظ خواهد داشت که از شناسائی گواهینامههای صلاحیت که از طرف کشور متعاهد دیگر باتباع وی بمنظور پروانه بر قلمرو خود اعطاء شده باشد خودداری نماید.
گواهینامههای قابلیت پرواز و گواهینامههای صلاحیت و اجازه هائیکه از طرف کشور متعاهدی که هواپیما در آنجا به ثبت رسیده صادر و یا معتبر شناخته شده از طرف سایر کشورهای متعاهد به رسمیت شناخته خواهد شد مشروط بر اینکه شرایط و مقرراتی که طبق آن گواهینامهها یا پروانههای نامبرده صادر و یا معتبر شناخته شده با حداقل استاندارهائیکه ممکن است گاهگاه طبق این قرارداد وضع شود برابر یا بالاتر باشد.
برای هر هواپیمائیکه در هوانوردی بینالمللی اشتغال دارد دفتر روزانۂ مسافرت تنظیم خواهد شد که در این خصوصیات هواپیما و عملجات و هر مسافرت آن بترتیبی که گاهگاه طبق این قرارداد ممکن است وضع شود ثبت خواهد گردید.
ماده 35 )
هیچگونه مهمات و لوازمات جنگی نباید داخل و یا بر فراز قلمرو کشوری بوسیلۂ هواپیمائیکه در هوانوردی بینالمللی اشتغال دارد حمل گردد مگر با اجازه آن کشور. هر کشوری مقرراتی وضع خواهد کرد که چه کالائی جزو مهمات و لوازمات جنگی از نظر این ماده محسوب میگردد رعایتهای لازمه خواهد شد که مقررات مزبور با توصیه هائیکه گاه بگاه سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی ممکن است در این موضوع بنماید متحدالشکل باشد.
هر کشور متعاهدی این حق را برای خود محفوظ خواهد داشت که بمنظور تامین نظم عمومی یا سلامت همگانی حمل اشیاء دیگری را غیر از آنچه در بند الف ذکر شده به کشور یا بر فراز قلمرو خود منع یا محدود سازد مشروط بر اینکه در این مورد هیچگونه تبعیضی بین هواپیمای ملی خود که در سرویس هوانوردی بینالمللی اشتغال دارد و هواپیماهای کشورهای دیگر که در این سرویس مشغول هستند قائل نگردد و نیز مشروط بر اینکه هیچ نوع محدودیتی که ممکن است مداخله در حمل و استفاده لوازماتیکه برای کار و یا پرواز هواپیما و یا تامین سلامتی مسافرین و گارکنان (کارکنان) لازم است تحصیل ننماید.
36) هر کشور متعاهدی میتواند استعمال ادوات عکسبرداری را بر فراز قلمرو خود در هواپیما ممنوع ساخته و یا تحت قواعدی قرار بدهد.
یکنواخت بودن عملیات هوانوردی در سفارشات مربوط بان
37) هر کشور متعاهدی بعهده میگیرد که برای نیل باعلا درجه ممکنه در امر اتحاد شکل نظامات و استاندارد و ترتیبات و سازمان مربوط بهواپیما و کارکنان و خطوط هوائی و سرویسهای کمکی و در کلیه مسائلی که چنین همآهنگی را در امر هوانوردی تسهیل و یا اصلاح خواهد نمود تشریک مساعی نماید. برای این منظور سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی گاه بگاه در مواقع لزوم استانداردهای بینالمللی را قبول و جرح و تعدیل خواهد کرد و عملیات و ترتیبات مربوط بموارد زیر را بکشورهای عضو سفارش خواهد نمود.
طرق ارتباط و معاضدتهای هوانوردی از جمله علامتگذاری روی زمین .
مشخصات فرودگاهها و مناطقی که هواپیما در آنجا پائین میآید.
قانون هوا و نظارت حملونقل هوائی و عملیات مربوط به نظارت رانندگی در هوا.
صدور پروانه جهت رانندگان و کارمندان فنی هواپیما.
قابلیت پرواز هواپیما.
ثبت و تشخیص نوع هواپیما.
جمعآوری و مبادله اطلاعات هواشناسی.
دفاتر روزانه هواپیما .
نقشه جات و جدولهای هواشناسی.
کمک بهواپیما در حال خطر و رسیدگی بحوادث و از این قبیل مسائلی که با سلامتی و نظم و حسن جریان هوانوردی مربوط بوده و گاه بگاه ممکن است ضروری و مناسب بنظر برسد.
38 ) چنانچه برای کشوری نیز عملی باشد که از هر حیث یکی از استانداردها و ترتیبات بینالمللی فوقالذکر را رعایت نماید و نظامات و یا عملیات خود را با یکی از استانداردها با ترتیبات اصلاح شده بینالمللی کاملا وفق دهد و یا لازم بداند که از نظامات یا عملیاتی پیروی کند که در یک مورد بخصوص از آنهائیکه بوسیله استانداردهای بینالمللی معین شده تفاوت داشته باشد فورا مراتب را باطلاع سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی خواهد رسانید. هرگاه اصلاحاتی در استانداردهای بینالمللی بعمل آید کشوری که اصلاحات مناسب را در نظامات یا عملیات خود بعمل نیاورد باید بشوری در ظرف شصت روز از تصویب اصلاح استانداردهای بینالمللی اطلاع داده یا اقدامی را که پیشنهاد مینماید معین سازد. درچنین صورتی شوری بفوریت اختلافی را که بین یک یا چند استانداردهای بینالمللی و ترتیبات مشابه ملی آن کشور موجود میباشد باطلاع تمام کشورهای دیگر خواهد رسانید.
39 ) الف هواپیمائی یا قسمتی از آن که نسبت بآن یک قاعده یا میزان بینالمللی راجع به قابلیت پرواز وجود دارد در هر صورت نتواند که در موقع اخذ گواهینامه آنرا با استانداردها بینالمللی انطباق دهد جزئیات کامل عدم انطباق را در پشت گواهینامه صلاحیت پرواز قید نموده و یا روی ورقه جداگانه نوشته و پیوست گواهینامه مزبور نماید. ب - هر شخص که دارای پروانهای باشد که کاملا با شرایط مقرره در استانداردهای بینالمللی راجع به طبقهبندی پروانه یا گواهینامه مزبور وفق ندهد جزئیات کامل عدم انطباق را در پشت پروانه درج نموده و یا روی ورقه جداگانه نوشته و ضمیمه پروانه خواهد نمود.
40 ) هیچ هواپیما یا کارکنان آن که دارای گواهینامه یا پروانههائی باشد که بترتیب فوق ظهرنویس شده است نباید در هوانوردی بینالمللی شرکت نماید مگر با اجازه کشور یا کشورهائیکه هواپیما وارد قلمرو آن میشود ثبت یا بکار بردن چنین هواپیما یا قطعه گواهی شده آن در هر کشور دیگری غیر از کشوری که هواپیما در آن گواهی شده است بسته بنظر و اختیار کشوری خواهد بود که هواپیما یا قطعه مربوط بدانجا وارد شده است.
مقررات این فصل شامل هواپیماها یا تجهیزاتی نخواهد بود که نمونه یا نقشه آن برای گواهی در تاریخی قبل از انقضای 3 سال از تاریخ وضع استاندارد بینالمللی صلاحیت پرواز جهت چنین تجهیزات تسلیم مقامات صلاحیتدار ملی شده باشد.
مقررات این فصل شامل کارکنانی که اصولا پروانههای آنها قبل از انقضای یکسال از تاریخ تصویب بدوی استانداردهای بینالمللی راجع بصلاحیت هوانوردی این قبیل کارکنان صادر شده باشد نخواهد بود ولی در هر حال درباره کلیه کارکنانی که مدت اعتبار پروانههای آنها پنجسال بعد از تاریخ تصویب استانداردهای فوق باشد قابل اجرا خواهد بود.
سازمان
بموجب این قرارداد سازمانی موسوم بسازمان هوائی کشوری بینالمللی تشکیل میگردد این سازمان مرکب است از یک مجمع عمومی و شوری و تشکیلات دیگری که ممکن است لزوم پیدا کند. مقاصد
هدفها و مقاصد سازمان عبارت است از توسعه اصول و امور فنی هوانوردی بینالمللی و تحکیم برنامه و پیشرفت حملونقل هوائی بینالمللی بطوریکه:
سلامتی و توسعه منظم هواپیمای کشوری بینالمللی را در سرتاسر جهان تامین سازد.
فنون مربوط بطرح هواپیما و بکار انداختن هواپیما را بمنظورهای صلح جویانه تشویق نماید.
توسعه خطوط هوائی و فرودگاهها و تسهیلات هوانوردی را برای هواپیمائی کشوری بینالمللی تشویق نماید.
احتیاجات مردم جهان را از لحاظ حملونقل هوائی سالم و منظم و موثر و مقرون بصرفه رفع نماید.
از اتلاف اقتصادی ناشی از رقابت غیر معقول جلوگیری بعمل آورد.
حقوق کشورهای متعاهد کاملا رعایت شده و هر کشور متعاهدی فرصت مناسبی برای بکار انداختن شرکتهای هواپیمائی بینالمللی داشته باشد.
از تبعیض بین کشورهای متعاهد خودداری شود.
سلامتی پرواز را در هوانوردی بینالمللی توسعه دهد.
بطور کلی شئون مربوط بهوانوردی کشوری بینالمللی را توسعه دهد.
ماده 45اصلاحی ۱۳۵۱/۰۸/۲۲
مرکز دائمی سازمان در محلی خواهد بود که بوسیله جلسه نهائی مجمع موقتی سازمان موقت هواپیمائی کشوری بینالمللی پیشبینی شده در موافقتنامه موقتی هواپیمائی کشوری بینالمللی که در 7 دسامبر 1944 در شیکاکو(شیکاگو) بامضا رسیده تعیین میگردد این مرکز ممکن است بنا بتصمیم شوری موقتا بجای دیگر انتقال یابد، طبق تصمیم مجمع و بنحو دیگری که جنبه موقت نداشته باشد این تصمیم با تعداد آرائی که مجمع تعیین مینماید و بهر حال نباید کمتر از سهپنجم مجموع دول متعاهد باشد.
بمجرد اینکه قرارداد بموقع اجرا در آید شورای موقتی سازمان موقت فوقالذکر اولین جلسه مجمع عمومی را در زمان و محلی که شورای مزبور تصمیم بگیرد دعوت بتشکیل خواهد نمود.
سازمان در قلمرو هر کشور متعاهد از اختیار قانونی که ممکن است برای انجام وظائف آن ضرورت داشته باشد بهرهمند خواهد شد در هر موردیکه با قانون اساسی و سایر قوانین کشور مربوطه مطابقت داشته باشد شخصیت حقوقی کامل بسازمان اعطاء خواهد گردید.
مجمع عمومی
الفاصلاحی ۱۳۵۱/۰۸/۲۲
مجمع عمومی حداقل هرسه سال یکبار تشکیل جلسه خواهد داد و شوری جلسه مذکور را در زمان و محل مناسب تشکیل خواهد داد. مجمع عمومی فوقالعاده را میتوان در هر زمان بنا بدرخواست شورا یا بدرخواست حداقل یک پنجم کلیه دول عضو که درخواست خود را بدبیرکل تسلیم کنند دعوت نمود.
کلیه کشورهای متعاهد بطور تساوی حق دارند که بجلسات مجمع نماینده اعزام دارند و هر کشور متعاهد حق دادن یک رای خواهد داشت. نمایندگان کشورهای متعاهد ممکن است مشاورین فنی بعنوان کمک همراه خود داشته باشند این مشاورین در جلسات مجمع شرکت جسته ولی حقدادن رای را ندارند.
اکثریت کشورهای متعاهد لازم خواهد بود تا حد نصاب برای تشکیل جلسات مجمع عمومی فراهم باشد بجز در مواردیکه این قرارداد طوری دیگر مقررمیدارد تصمیمات مجمع باید باکثریت آراء اتخاذ گردد.
اختیارات و وظایف مجمع عمومی عبارت خواهد بود از.
انتخاب رئیس و صاحبمنصبان دیگر در هر دوره اجلاسیه.
انتخاب کشورهای متعاهدی که باید در شوری نمایندگی داشته باشند طبق مقررات فصل نهم.
بررسی گزارشهای شوری و بعمل آوردن اقدام مقتضی در آن باب و اتخاذ تصمیم نسبت بهر مسئلهای که از طرف شوری بدان ارجاع شده است.
تعیین نظامنامه داخلی خود و تاسیس کمیسیونهای فرعی که ضروری یا مقتضی بداند.
ه - تصویب بودجههای سالیانه و تعیین ترتیبات مالی سازمان بموجب مقررات فصل دوازدهم.
بررسی مخارج و تصویب حسابهای سازمان.
احاله هر مسئلهای که در دایره عمل او باشد بنا بصوابدید خود بشوری یا کمیسیونهای فرعی و یا هر هیئت دیگر.
اعطای اختیارات و قدرت بشوری که برای انجام وظائف سازمان ضروری یا مقتضی باشد و لغو یا اصلاح قدرت اعطائی در هر موقع.
اجرای مقررات مربوطه بفصل سیزدهم.
مطالعه پیشنهادات برای ترمیم یا اصلاح مقررات این قرارداد و در صورت تصویب پیشنهادها توصیه آنها بکشورهای متعاهد بموجب مقررات فصل بیست و یکم.
رسیدگی بهر مسئلهای که دایره عمل سازمان بوده و صریحا بشوری احاله نشده باشد.
شوری
الفاصلاحی ۱۳۹۸/۰۵/۰۸
شوری یک هیئت دائمی بوده و مسئول مجمع عمومی خواهد بود و شورا مرکب از (نماینده) چهل دولت متعاهد که از طرف مجمع عمومی انتخاب میگردند خواهد بود. انتخاب اعضاء شوری بدوا در اولین جلسه مجمع انجام یافته و سپس هر سه سال بسه سال تجدید خواهد شد و اعضائی که بدین ترتیب انتخاب میگردند این مقام را تا انتخابات بعدی دارا خواهند بود.
در انتخابات اعضاء شوری مجمع عمومی بمسائل ذیل اهمیت خواهند داد. 1 - کشورهائیکه در حملونقل هوائی در درجه اول اهمیت قرار دارند. 2 – کشورهائیکه در زمره کشورهای فوق نیستند اما در تدارک تسهیلات هوانوردی کشوری بینالمللی سهم بزرگی دارند. 3 - کشورهائیکه در زمره کشورهای فوق نیستند اما تعیین انتخاب کلیه نواحی بزرگ جغرافیائی جهان را در شوری تامین خواهد نمود هر محل خالی که در شوری پیدا شود در اسرع اوقات ممکنه از طرف مجمع عمومی پر خواهد شد و هر کشور متعاهدی که بدین ترتیب انتخاب شود برای بقیه دوره تصدی خود این سمت را عهدهدار خواهد بود.
هیچ نماینده کشور متعاهدی در شوری نباید در عملیات با سرویس حملونقل هوائی بینالمللی جدا شرکت داشته و یا از لحاظ مالی در چنین سرویس ذینفع باشد.
شوری رئیس خود را برای یک دوره سه ساله انتخاب خواهد نمود. رئیس شوری ممکن است مجددا انتخاب گردد مشارالیه حق رای نخواهد داشت و نیز شوری بین اعضای خود یک یا چند نایب رئیس انتخاب خواهد نمود و اینها هنگامی که بکفالت رئیس شوری انجام وظیفه میکنند حق رایشان محفوظ خواهد ماند. لازم نیست که رئیس شوری حتما از بین نمایندگان اعضاء شوری انتخاب گردد لیکن اگر نماینده کشور عضوی بدین سمت انتخاب گردد محل او در شوری خالی تلقی گردیده و کشور متبوع وی باید نماینده دیگری بجای او بشوری اعزام دارد. وظائف رئیس شوری عبارت خواهد بود از:
انعقاد جلسات شوری و کمیته حملونقل هوائی و کمیسیون هوانوردی ‹‹
انجام وظیفه به عنوان نماینده شوری
اجرای وظایفی که شوری برای او تعیین میکند بنمایندگی از طرف آن.
تصمیمات شوری مستلزم این است که بتصویب اکثریت اعضاء آن برسد. شوری میتواند نسبت بهر موضوع بخصوصی اختیار (قدرت) بکمیتهای مرکب از اعضاء خود بدهد. تصمیمات کمیته شوری را ممکن است کشور متعاهد ذینفعی برای پژوهش بشوری احاله نماید.
هر کشور متعاهدی میتواند بدون داشتن حق رای در جلسات شوری و کمیتهها و کمیسیونهای مربوطه هنگامیکه مسئلهای در آنجا مطرح میباشد که مخصوصا در منافع آنکشور تاثیر دارد شرکت جوید هیچ یک از اعضاء شوری هنگام رسیدگی به اختلاف نظری که وی یک طرف آن میباشد حق رای نخواهد داشت.
شوری
شوری
گزارشهای سالیانه تقدیم مجمع عمومی خواهد نمود.
دستورالعملهای مجمع را اجراء و وظائف و تعهداتی را که بموجب این قرارداد بعهده وی محول شده است انجام خواهد نمود.
سازمان و نظامنامه داخلی خود را تعیین خواهد نمود.
وظایف کمیته حملونقل هوائی را که از بین اعضاء شوری انتخاب گردیده و در مقابل آن مسئول خواهد بود تعیین و مشخص خواهد نمود.
کمیسیون هوانوردی را طبق مقررات فصل دهم تشکیل خواهد داد.
امور مالی سازمان را طبق مقررات فصل دوازدهم و پانزدهم اداره خواهد نمود.
حقوق و مزایای رئیس شوری را تعیین خواهد نمود.
یک رئیس اجرا که بنام دبیر کل نامیده خواهد شد منصوب نموده و اقدام برای انتصاب کارمندان دیگری که بموجب مقررات فصل یازده ممکن است لازم باشند عمل خواهد آورد.
اطلاعات مربوط به پیشرفت هوانوردی و به راه انداختن سرویسهای هوائی بینالمللی منجمله اطلاعات راجع بهزینههای بهره برداری و جزئیات مساعدتهای مالی که از وجوه عمومی (بودجه دولتی) بشرکتهای هواپیمائی پرداخت میگردد درخواست و جمعآوری و طبع نماید
هر مورد نقض این قرارداد و همچنین هر قصور در اجرای توصیهها یا تصمیمات شوری را به کشورهای متعاهد گزارش خواهد داد.
هر مورد نقص این قرارداد را بمجمع گزارش خواهد داد هنگامیکه یک کشور متعاهدی بعد از استحضار از یک چنین نقضی از بعمل آوردن اقدام مقتضی در ظرف مدت مناسب قصور نموده باشد.
استانداردهای بینالمللی و عملیات توصیه شده را بموجب مقررات فصل ششم این قرارداد تصویب و برای سهولت امر آنها را بعنوان ضمائماین قرارداد تعیین و کلیه کشورهای متعاهد را از اقدامی که بعمل آورده است مستحضر خواهد ساخت.
توصیههای کمیسیون هوانوردی را بمنظور اصلاح ضمائم (قسمتهای ضمیمه) تحت مطالعه قرار داده و نسبت بآن طبق مقررات فصل بیستم اقدام خواهد نمود.
هر مسئله مربوط باین قرارداد را که کشور متعاهدی به آن احاله مینماید تحت مطالعه قرار خواهد داد.
شوری میتواند
در هر مورد مناسب باشد و تجربه آن را مقتضی نشان دهد کمیسیونهای فرعی حملونقل هوائی را بر اساس تشکیلات محلی و غیره ایجاد و یکعده از کشورها یا شرکتهای هواپیمائی را تعیین نماید که بوسیله آن اجرای مقاصد این قرارداد را تسهیل نماید.
وظائف و اختیاراتی علاوه بر آنچه که در این قرارداد ذکر شده برای کمیسیون هوانوردی تعیین و هر موقع که بخواهد اختیارات مزبور را لغو یا اصلاح نماید.
تحقیقاتی در کلیه مراحل حملونقل هوائی و هوانوردی که اهمیت بینالمللی دارند بعمل آورده و نتایج تحقیقات خود را بکشورهای متعاهد ابلاغ نماید و همچنین میتواند مبادله اطلاعات را بین کشورهای متعاهد راجع بمسائل حملونقل هوائی و هوانوردی تسهیل نماید.
مسائلی که در سازمان و بکار انداختن حملونقل هوائی بینالمللی دخالت دارد منجمله مالکین بینالمللی و بکار انداختن سرویسهای هوائی بینالمللی در خطوط ترانک (سرویسهائی که از نقاط فرعی شروع و بمراکز اصلی واقع در راههای اصلی هوائی متصل میشوند) را مطالعه نموده و طرحهائی در آن باب بمجمع تقدیم دارد.
بر حسب تقاضای هر کشور متعاهدی بهر وضعیتی که ممکن است موانع قابل اجتناب در راه پیشرفت هوانوردی بینالمللی ایجاد نماید رسیدگی نموده و پس از رسیدگی گزارشهائیرا که مقتضی بداند صادر و منتشر سازد.
کمیسیون هوانوردی
ماده 56)اصلاحی ۱۳۷۲/۰۲/۲۲
کمیسیون هوانوردی مرکب خواهد بود از 19 عضو که شوری(شورا) آنها را از میان اشخاصی که از طرف کشورهای متعاهد نامزد شدهاند انتخاب خواهد نمود این اشخاص باید دارای صلاحیت و تجربه شایسته در علم و فن هوانوردی باشند شوری(شورا) از کلیه کشورهای متعاهد درخواست خواهد نمود که نامزدهائی تعیین و فهرست آنها را تقدیم شوری(شورا) نمایند رئیس کمیسیون هوانوردی از طرف شوری(شورا) تعیین خواهد شد.
کمیسیون هوانوردی الف - اصلاحات مربوط بقسمتهای ضمیمه این قرارداد را مطالعه و آنها را برای تصویب شوری پیشنهاد خواهد نمود. ب - در صورت تمایل کمیسیونهای فرعی فنی را که هر کشور متعاهدی ممکن است در آن نماینده داشته تاسیس خواهد نمود. ج - شوری را نسبت بجمعآوری کلیه اطلاعات ضروری و مفید برای پیشرفت هوانوردی و ابلاغ آنها بکشورهای متعاهد مطلع خواهد ساخت.
کارمندان
با رعایت قواعدی که از طرف مجمع وضع شده و با در نظر گرفتن مقررات این قرارداد شوری طرز انتخاب و انفصال و آموزش و میزان حقوق و مزایا و شرایط خدمت دبیر کل و سایر کارمندان سازمان را تعیین خواهد نمود و نیر شوری میتواند اتباع هر کشور متعاهدی را استخدام و یا از خدمات آنها استفاده نماید.
رئیس شوری و دبیر کل و سایر کارمندان شوری دستورالعملهائی راجع به انجام مسئولیتهای محوله از هیچ مقامی خارج از سازمان دریافت و یا کسب نخواهد نمود. هر کشور متعاهدی کاملا تعهد مینماید که رعایت جنبه بینالمللی مسئولیتهای کارمندان را نموده و از اعمال نفوذ در اتباع خود در انجام مسئولیتهای محوله خودداری نماید.
ماده 60 - هر کشور متعاهدی تا آنجائیکه قوانین اساسیش اجازه دهد تعهد مینماید که برئیس شوری و دبیر کل و بسایر کارمندان سازمان مزبور مصونیتها و مزایائی نظیر آنچه که بکارمندان مشابه سازمانهای عمومی بینالمللی داده شده اعطاء نماید. هر گاه یک موافقتنامه ئی راجع بمصونیتها و مزایای مستخدمین کشوری بینالمللی منعقد گردد مصونیتها و مزایائیکه برئیس شوری و دبیر کل و سایر کارمندان سازمان اعطاء میگردد طبق مصونیتها و مزایای اعطائی در موافقتنامه بینالمللی مزبور خواهد بود.
امور مالی
ماده 61اصلاحی ۱۳۵۱/۰۸/۲۲
شوری بودجههای سالیانه و صورتحسابهای سالیانه برآورد کلیه عواید و مخارج را تقدیم مجمع خواهد نمود مجمع بودجههای مزبور را با هر گونه جرح و تعدیلیهائی که مقتضی بداند بتصویب خواهد رسانید و باستثنای کشورهائی که طبق فصل پانزدهم هزینههائی را تقبل نمودهاند مخارج سازمان را بین کشورهای متعاهد بنسبتی که گاه بگاه تعیین میکند تقسیم خواهد نمود.
مجمع ممکن است حق رای دادن هر کشور متعاهدی را که از انجام تعهدات مالی خود بسازمان در ظرف مدت مناسبی قصور ورزد معلق سازد.
ماده 63 - هر کشور متعاهدی مخارج هیئت نمایندگی خود را در مجمع و همچنین مقرری و هزینه سفر و سایر مخارج هر شخصی را که بمنظور خدمت در شوری منصوب مینماید و نیز مخارج نامزدها یا نمایندگانی بکمیتههای فرعی یا کمیسیونهای سازمان اعزام میدارد عهدهدار خواهد گردید.
سایر ترتیبات بینالمللی
سازمان میتواند نسبت به مسائل هوانوردی که در حدود صلاحیت او بوده و تاثیر مستقیم در امنیت جهان داشته باشد با تصویب مجمع داخل ترتیبات مقتضی با هر سازمان عمومی که از طرف ملل جهان بمنظور صلح تاسیس یافته باشد گردد.
شوری بنمایندگی از طرف سازمان میتواند موافقتنامه هائی با سایر هیئتهای بینالمللی بمنظور نگاهداری سرویسهای عمومی و دادن ترتیباتی راجع بکارمندان منعقد سازد و همچنین با موافقت مجمع میتواند داخل هر ترتیبات دیگری که ممکن است موجبات تسهیل کار سازمان را فراهم سازد بشود.
و نیز سازمان وظائفی را که در نتیجه موافقتنامه ترانزیتی سرویسهای هوائی بینالمللی و موافقتنامه حملونقل هوائی بینالمللی تنظیم شده در شیکاگو بتاریخ 7 دسامبر 1944 بعهده وی محول گردیده طبق مقررات و شرایط مندرجه در موافقتنامهها انجام خواهد داد ب - اعضای مجمع و شوری که موافقتنامه ترانزیتی سرویسهای هوائی بینالمللی و موافقتنامه حملونقل هوائی بینالمللی تنظیم شده در شیکاگو بتاریخ 7 دسامبر 1944 را نپذیرفته باشند حق رای نسبت بمسائلی که طبق مقررات موافقتنامه مربوطه مجمع یا شوری ارجاع شده است نخواهند داشت
حملونقل هوائی بینالمللی
اطلاعات و گزارشات
هر کشور متعاهد تعهد مینماید که شرکتهای هواپیمائی آن طبق مقرراتی که از طرف شوری وضع گردیده است گزارشات مربوط برانندگی وآمار مربوط بکرایه و صورتحسابهای مالی را که ضمن چیزهای دیگر کلیه وصولیها و منابع آنرا نشان دهد در شوری بایگانی نمایند
فرودگاه و سایر
هر کشور متعاهد با رعایت مقررات این قرارداد میتواند مسیری (خطی) را که از طرف سرویس هوائی بینالمللی در قلمرو آن باید پیموده شود و همچنین فرودگاههائی را که ممکن است مورد استفاده چنین سرویس قرار گیرد تعیین نماید.
هر گاه شوری عقیدهمند باشد که فرودگاهها یا سایر تسهیلات هوانوردی یک کشور متعاهدی منجمله سرویسهای رادیو و هواشناسی برای تامین سلامتی و نظم و سرعت عمل و بهره برداری مقرون بصرفه سرویسهای بینالمللی موجود و یا آنهائیکه بعدا تاسیس خواهند شد بحد کافی مناسب نباشد شوری بمنظور پیدا کردن وسایل علاج چنین وضعی با کشوری که این امر مستقیما مربوط بآن میباشد و سایر کشورهائیکه این وضع در آنها تاثیر دارد مشاوره نموده و پیشنهاداتی در این باب خواهد داد. هیچ کشور متعاهدی در صورت خودداری از اجرای این پیشنهادات متهم به نقض این قرارداد نخواهد بود.
هوانوردی
یک کشور متعاهدی در موارد ناشیه از مقررات ماده 69 میتواند بمنظور اجرای پیشنهادات فوق الذکر ترتیبی با شوری داده و کلیه مخارجی را که برای انجام چنین ترتیبی لازم باشد بطور اختیاری بعهده بگیرد در صورتیکه کشور مزبور تحمل مخارج را اختیار ننماید شوری ممکن است بدرخواست آنکشور تمام یا قسمتی از مخارج را پرداخت نماید.
در صورتیکه کشور متعاهدی تقاضا نماید شوری ممکن است موافقت کند که کلیه یا قسمتی از فرودگاهها و سایر تسهیلات هوانوردی منجمله سرویسهای رادیو و هواشناسی را که در قلمرو آن کشور برای تامین سلامتی و نظم و سرعت عمل و بهره برداری مقرون بصرفه سرویسهای هوائی بینالمللی سایر کشورهای متعاهد ضرورت دارد تهیه نموده و آنها را با کارگران لازم مجهز ساخته و در نگاهداری و اداره آنها اقدام نماید و در مقابل ممکن است عوارک مناسب و عادلانهای برای استفاده اینگونه تسهیلات تعیین نماید.
در هر مورد که بنا بدرخواست کشور متعاهدی هزینه تمام یا قسمتی از تسهیلات از طرف شوری تامین میگردد و برای اینگونه تسهیلات زمین لازم باشد کشور مزبور یا خود زمین مورد لزوم را تهیه نموده و در صورت تمایل سند مالکیت آن را بنام خود تنظیم خواهد کرد و با استفاده از زمین را برای شوری تحت شرایط مناسب و عادلانه و بموجب قوانین جاریه کشور مربوطه تسهیل خواهد نمود.
هزینه و براورد وجود (امتیازات)
شوری در حدود اعتباراتیکه مجمع عمومی بموجب فصل دوازدهم در دسترس آن قرار میدهد میتواند مخارج جاریه را که برای انجام مقاصد آن فصل لازم میباشد از وجوه عمومی سازمان پرداخت نماید شوری اعتبارات عمدهای را که برای انجام مقاصد این فصل ضروری است به نسبت هائیکه قبلا موافقت شده و در طی زمان متناسب بین کشورهای متعاهدی که پرداخت مخارج را تقبل نموده و شرکتهای هواپیمائی آنها از آن تسهیلات استفاده مینماید تقسیم خواهد نمود همچنین شوری ممکن است هزینههای جاری مورد لزوم را بین کشورهائیکه با آن موافقت دارند تقسیم نماید.
هنگامی که کشوری بنا بدرخواست کشور متعاهدی وجوهی بعنوان مساعده پرداخت مینماید یا مخارج ساختمان فرودگاهها با تسهیلات دیگر را کاملا یا مجزا فراهم میسازد ممکن است ترتیباتی مقرر بدارند که با موافقت آن کشور کمک فنی در نظارت و بهره برداری فرودگاهها و سایر تسهیلات و پرداخت مخارج بهره برداری از آن فرودگاهها و تسهیلات و سود سرمایه و عوارض استهلاک از محل درآمدهای حاصله از بهره برداری فرودگاهها و تسهیلات نامبرده از طرف شوری بعمل آید.
یک کشور متعاهدی در هر موقع میتواند تعهداتی را که بموجب ماده 70 بر عهده گرفته بر فرودگاهها و سایر تسهیلاتی را که شوری طبق مواد 71 و 72 در قلمرو آن تهیه نموده در مقابل تادیه مبلغی که بعقیده شوری با آن تناسب دارد تحویل بگیرد. هر گاه کشور مزبور مبلغی را که از طرف شوری معین گردید غیر عادلانه تشخیص دهد میتواند نسبت به تعین شوری بمجمع عمومی عرضحال دهد در اینصورت مجمع عمومی ممکن است تصمیم شوری را تائید و یا اصلاح نماید.
وجوهی که باین ترتیب شوری بعنوان جبران طبق ماده 75 پس داده میشود و همچنین وجوه حاصله از سود فصل شانزده سازمانهای بهره برداری مشترک و سرویسهای تقسیم حملونقل
هیچیک از مواد این قرارداد و یا چند کشور متعاهد را از تشکیل سازمانهای مشترک بهره برداری حملونقل هوائی یا نمایندگیهای بهره برداری بینالمللی و یا از تقسیم سرویسهای هوائی خود به خطوط و یا مناطق معینی ممنوع نخواهد داشت لیکن چنین سازمانها یا نمایندگیها و چنین سرویسهای تقسیم شدهای مشمول کلیه مقررات این قرارداد منجمله ثبت اینگونه موافقتنامهها در شوری خواهند بود. شوری تعیین خواهد نمود که بچه ترتیب مقررات این قرارداد مربوط بشعابعیت هواپیما مشمول هواپیمائی که از طرف نمایندگیهای بهره برداری بینالمللی بکار انداخته شدهاند خواهد بود.
شوری ممکن است بکشورهای متعاهد ذینفع اشعار بدارد که سازمانهای مشترکی بمنظور بکار انداختن سرویسهای هوائی در هر راه یا در هر منطقه تشکیل بدهند.
هر کشوری میتواند در سازمانهای بهره برداری مشترک یا در ترتیبات تقسیم حملونقل خواه بوسیله دولت خود و یا از طریق شرکت و یا شرکتهای هواپیمائی که از طرف دولت وی تعیین شدهاند شرکت نماید. این شرکتها ممکن است صرفا بعواید کشور مربوطه از شرکتهائی باشد که تمامی یا قسمتی از آن متعلق بدولت یا اشخاص باشد.
مقررات نهائی
سایر موافقتنامهها و ترتیبات هوانوردی
هر کشور متعاهدی متعهد میگردد که بمحض اجرای این قرارداد فسخ قرارداد مربوطه بمقررات هوانوردی مصوبه 12 اکتبر 1919 یا قرارداد هواپیمائی بازرگانی مصوبه 30 فوریه 1928 هابانا را چنانچه در هر یک از آن قراردادها شرکت داشته باشد اعلام نماید. این قرارداد بین کشورهای امضاءکننده بجای قراردادهای پاریس و هابانا مذکور در فوق میباشد.
کلیه موافقتنامههای هوانوردی که در موقع اجرای این قرارداد وجود دارد و موافقتنامه هائی که بین یک کشور متعاهد و هر کشور دیگری و یا بین شرکتهای هواپیمائی یک کشور متعاهد با کشور دیگری و یا بین شرکت هواپیمائی کشور دیگری وجود داشته باشد باید از این ببعد در شوری بثبت برسد.
کشورهای متعاهد این قرارداد را بمنزله ناسخ کلیه تعهدات و توافقهای بین خودشان که با مفاد آن مغایر باشد میدانند و تعهد مینماید که داخل هیچ نوع تعهدات و توافق نظیر آنها نشوند یک کشور متعاهد که قبل از عضویت در سازمان هر نوع تعهداتی در مقابل کشور متعاهد مثلا کشور متعاهد یا غیر متعاهد نموده باشد که با مفاد این قرارداد مغایرت دارد بایستی بفوریت اقدام لازم جهت خروج خود از این تعهدات را بنماید. هر گاه یک شرکت هواپیمائی کشور متعاهد چنین تعهدات مغایری را عهدهدار شده باشد کشور متبوعه وی مساعی لازم را بکار خواهد برد که تعهدات مزبوره خاتمه یابد و در هر صورت پس از اجراء این قرارداد بمجرد اینکه یک چنین اقدامی قانونا مسیر باشد موجبات خاتمه دادن آنرا فراهم میسازد.
با در نظر گرفتن مقررات ماده فوق هر کشور متعاهدی ممکن است ترتیباتی را اتخاذ نماید که با مفاد مقررات این قرارداد مغایرت نداشته باشد چنین ترتیبات باید بلافاصله در شوری بثبت برسد شوری هر چه زودتر آنها را باستحضار عموم خواهد رسانید.
ماده 83 مکررالحاقی ۱۳۷۲/۰۲/۲۲
(انتقال حقوق و وظایف معین)
الفالحاقی ۱۳۷۲/۰۲/۲۲
با وجود مفاد مواد 12 - 30 - 31 و بند الف ماده 32، وقتی که یک هواپیمای ثبت شده در یک کشور متعاهد بوسیله یک بهره برداری که مرکزاصلی کار وی یا، اگر او چنین مرکز اصلی کاری را ندارد، محل اقامت دائم او در کشور متعاهد دیگر میباشد به موجب یک قرارداد اجاره دربستی یامبادله هواپیما یا هر ترتیبات مشابه مورد بهره برداری قرار میگیرد، امکان دارد کشور ثبتکننده، از طریق قرارداد با چنین دولت دیگری همه یا قسمتی ازحقوق و وظایفش را که کشور ثبتکننده بر اساس مواد 12 - 30 - 31 بند الف - ماده 32 دارا میباشد، به آن کشور انتقال دهد. کشور ثبتکننده باید ازمسئولیت نسبت به وظایف و حقوق انتقال یافته، رهایی یابد.
بالحاقی ۱۳۷۲/۰۲/۲۲
انتقال نباید نسبت به کشورهای متعاهد دیگر موثر واقع گردد قبل از آن که قرارداد منعقده بین دولتهای دربرگیرنده آن به موجب ماده 83 نزد شورا ثبت شده و به اطلاع عموم رسیده باشد، یا موجودیت و محدوده قرارداد از طریق یک دولت طرف قرارداد بهطور مستقیم به مسئولان دولت یا دولتهای متعاهد دیگر که موضوع قرارداد به آنها مربوط میگردد، ابلاغ شده باشد.
جالحاقی ۱۳۷۲/۰۲/۲۲
مفاد بندهای الف و ب مذکور برای مواردی که شامل ماده 77 گردیده است، نیز قابل اجراء خواهد بود.
چنانچه عدم توافقی بین دو یا چند کشور متقاعد راجع به تفسیر یا اجرای این قرارداد و ضمائم آن حاصل گردد و نتوان آنرا با مذاکرات حل نمود بر حسب درخواست هر کشور ذیمدخل در عدم توافق برای اخذ تصمیم بشوری ارجاع خواهد شد هیچیک از اعضای شوری در مورد هرگونه اختلافی که خود در آن شرکت دارند حق رای نخواهند داشت هر کشور متعاهدی میتواند با رعایت ماده هشتاد و پنج از شوری یک دیوان داوری که مورد موافقت طرفی دیگر اختلاف باشد و یا بدیوان دادگستری بینالمللی تقاضای تجدیدنظر بدهد چنین دادخواست باید در ظرف چهل روز از تاریخ وصول اعلام تصمیم شوری بشوری اخطار گردد
هر گاه یکی از کشورهای طرف اختلاف در موردیکه نسبت بتصمیم شوری واخواهی شده است اساسنامه دیوان دائمی دادگستری بینالمللی را قبول نموده باشد یا کشورهای متعاهد طرف اختلای نسبت بمنتخبین دیوان داوری نتوانند موافقت حاصل نمانند هر یک از کشورهای متعاهد طرف اختلاف یکنفر داور معرفی خواهد نمود و داوران مزبور یک نفر سرداور معرفی خواهند کرد چنانچه یکی از کشورهای متعاهد طرف اختلاف در ظرف سه ماه از تاریخ تسلیم دادخواست از معرفی داور خودداری نماید از طرف رئیس شورا از بین اشخاص شایستهای که اسامی آنها در فهرستی که در شوری ثبت میباشد یکنفر داور از جانب آنکشور انتخاب و معرفی خواهد گردید و چنانچه داوران نتوانند منتهی در ظرف 30 روز در انتخاب سرداور موافقت نمایند رئیس شوری از فهرست مذکور قبل یکنفر سرداور انتخاب و معرفی خواهد کرد سپس داوران و سرداور مزبور محکمه داوری را تشکیل خواهند داد. هر دیوان داوری که بموجب این ماده قبل تشکیل شود نظامنامه خود را تعیین خواهد کرد و باکثریت آراء تصمیمات خود را ابلاغ خواهد نمود مگر آنکه شوری در هر مورد که بعقیده وی تاخیر زیاد حاصل شده باشد بمسائل مربوط بنظامنامه رسیدگی نموده و رای بدهد.
ماده 86- باستثنای مواردیکه شوری اختلافات تصمیم بگیرد هر گونه تصمیمی شوری مبنی بر اینکه با یک شرکت هواپیمائی مطابق مقررات این قرارداد عمل نموده است خود باقی خواهد بود مگر آنکه پس از تقاضای تجدیدنظر مخالفی اتخاذ گردد. در هر مورد دیگر بتصمیمات شوری اگر بآن تقاضای واخواهی شود آن تصمیمات موقوف خواهد ماند تا زمانیکه نسبت بتجدید نظر تصمیم اتخاذ گردد. تصمیمات دیوان دادگستری دائمی بینالمللی و دیوان داوری قطعی بوده و لازم الاجرا خواهد بود.
هر کشور متعاهدی تعهد مینماید که اجازه بهره برداری بیک شرکت هواپیمائی کشور متعاهد در فضای فوق قلمرو خود ندهد در صورتیکه شوری رای داده باشد که شرکت هواپیمائی مربوطه تصمیم نهائی متخذه را طبق ماده مندرجه پیش رعایت نمینماید.
مجموع عمومی حق رای هر کشور متعاهدی را که طبق مقررات مذکور در این فصل متخلف شناخته شود در مجمع عمومی و شوری هواپیمائی معلق خواهد ساخت
جنگ
در صورت بروز جنگ مقرر است این قرارداد مانع آزادی عمل هیچ کشور متعاهدی خواۂ داخل جنگ بوده و یا بیطرف باشند نخواهد گردید و بهمین اصل در مورد هر کشور متعاهدی نیز که وضعیت فوق العاده عمومی را اعلام و مراتب را بشوری اخطار نماید صدق خواهد نمود
ضمائم
قبول ضمائم مشروحه در بند 10 ماده 54 از طرف شوری اکثریت دو سوم آراء اعضای شوری در جلسه ایکه بدین منظور تشکیل میگردد لازم میدارد تصمیمات متخذه بعدا از طرف شوری بهر یک از کشورهای متعاهد ابلاغ خواهد گردید هر ضمیمه یا اصلاح ضمیمه که باین ترتیب بعمل آمده باشد در ظرف سه ماه پس از ابلاغ آن از طرف شوری بکشورهای متعاهد و یا در خاتمه مدت طویلتری که شوری ممکن است تجویز نماید بمورد اجرا گذارده خواهد شد مگر آن که در اینمدت اکثریت کشورهای متعاهد مخالفت خود را در شوری به ثبت برسانند. شوری باید بفوریت بکلیه کشورهای متعاهد تاریخ اجرای ضمیمه با اختلافات مزبور را اعلام نماید
تصویب قرارداد الحاقات - اصلاحات و خروج از قرارداد
الف - این قرارداد منوط به تصویب کشورهای امضاکننده میباشد و نسخ مصوبه آن در بایگانی دولت کشورهای متحده امریکا ضبط خواهد گردید و تاریخ بایگانی آن از طرف دولت نامبرده بکشورهای امضاءکننده و شرکتکننده ابلاغ خواهد شد. ب - پس از آنکه این قرارداد از طرف بیست و شش کشور تصویب و یا مورد الحاق واقع گردید سی و یک روز بعد از آنکه اسناد مصوبه بیست و ششگانه بایگانی گردید این قرارداد بین آن بیست و شش دولت بموقع اجرا گذارده خواهد شد برای هر کشوری که بعد از آن موقع امضا نماید سی و یک روز بعد از تاریخ بایگانی نسخه مصوبه آن بموقع اجرا گذارده خواهد شد. ج - وظیفه دولت کشورهای متحده امریکا خواهد بود که تاریخ اجرای این قرارداد را بکلیه کشورهای امضاءکننده و الحاق شده به آن اعلام نماید.
الف - این قرارداد پس از انقضای تاریخ امضاء آن برای الحاق اعضاء ملل متحد و کشورهای شریک آنها و کشورهائی که در زمان گیرودار کنونی جهان بیطرف باقی بودهاند باز خواهد بود. ب - الحاق باین قرارداد بوسیله صدور اعلامیه بعنوان دولت کشورهای متحده امریکا عملی خواهد گردید و پس از سی روز از تاریخ وصول اعلامیه از طرف دولت کشورهای متحده امریکا اجرا خواهد شد دولت کشورهای متحد امریکا موضوع را باطلاع کلیه کشورهای متعاهد خواهد رسانید.
کشورهای دیگر غیر از آنهائی که مشمول مواد 11 و 12 و الف این قرارداد میگردند بشرط موافقت سازمان عمومی بینالمللی که بمنظور استقرار صلح بوسیله ملل جهان تاسیس یافته باشد با تصویب چهار پنجم آراء مجمع عمومی و با هر گونه شرایطی که مجمع تجویز نماید ممکن است برای مشارکت در این قرارداد پذیرفته شوند لیکن هر گاه کشوری در جنگ کنونی مورد حمله و تهاجم از طرف کشور درخواستکننده واقع شده باشد موافقت آن کشور در هر صورت ضروری خواهد بود.
الف - هر گونه پیشنهاد اصلاحی باین قرارداد با اکثریت دو سوم آراء مجمع عمومی صورت خواهد گرفت و پس از آن در مورد کشورهائیکه اصلاح مزبور را تصویب نموده باشند در موقعی بمورد اجرا گذارده خواهد شد که بتصویب یک عده کشورهائیکه از طرف مجمع تعیین شدهاند رسیده باشد- کشورهائی که بدین ترتیب تعیین میشوند از دو ثلث مجموع عده کشورهای متعاهد نبایستی کمتر باشد. ب - هر گاه بعقیده مجمع عمومی اصلاح مزبور از نوعی باشد که اتخاذ چنین رویهای لازم باشد مجمع عمومی ضمن تصمیمنامه خود ممکن است مقرر دارد که هر کشوری که ماده اصلاحی مزبور را در مدت معینی بمورد اجرا نگذارد از تاریخی که اصلاح مزبور بموقع اجرا گذارده میشود از عضویت سازمان و مشارکت در این قرارداد محروم خواهد گردید.
ماده 95 - الف - هر کشور متعاهدی میتواند پس از سه سال از تاریخ اجرای این قرارداد بوسیله اعلامنامه که خطاب بدولت کشورهای متحده امریکا صادر نماید آنرا فسخ نماید دولت امریکا بفوریت مراتب را باطلاع هر یک از کشورهای متعاهد خواهد رسانید ب - فسخ قرارداد یکسال بعد از تاریخ وصول اعلامیه اجرا خواهد شد و فقط شامل کشوری خواهد شد که درخواست فسخ آنرا نموده باشد
96 - از نظر این قرارداد عبارات مندرجه در ذیل باین شرح تعریف میگردد: الف - سرویس هوائی عبارت است از هر سرویس منظم هوائی که بوسیله هواپیما برای حملونقل عمومی - مسافر - پست و بار تخصیص داده میشود. ب - سرویس هوائی بینالمللی عبارت است از هر سرویس هوائی که از فضای فوق قلمرو پیش از یک کشور عبور نماید ج - شرکت هواپیمائی عبارت است از هر بنگاه حملونقل هوائی که یک سرویس هوائی بینالمللی را فراهم نموده یا عمل نماید د - توقف بمنظورهای غیر تجاری عبارت است از فرود آمدن بهر منظوری غیر از گرفتن بار پیاده نمودن مسافر و بار پست
برای تائید مراتب بالا امضاکنندگان مختار ذیل که مطابق ترتیب دارای اختیارنامه هستند بنمایندگی از طرف دولتهای متبوعۂ خود در تاریخی که در مقابل امضاء آنها قید شده این قرارداد را امضاء مینمایند این قرارداد در تاریخ هفتم دسامبر 1944 در شیکاگو بزبان انگلیسی تنظیم گردیده متنهای انگلیسی و فرانسه و اسپانیولی آن که هر یک بطور تساوی دارای اعتبار میباشند در واشنگتن د.ث. برای -امضاء باز خواهد بود متنهای آنها در بایگانی دولت امریکا ضبط و رونوشتهای گواهی شده از طرف دولت امریکا بکلیه دول کشورهائیکه قرارداد را امضا و بآن ملحق میگردند ارسال خواهد شد.
پروتکل راجع باصلاح قرارداد مربوط بهواپیمائی بینالمللی نظر باینکه مجمع عمومی سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی از طرف شورای موقت سازمان موقتی هواپیمائی کشوری بینالمللی در مونترال انعقاد یافته و در 6 مه 1947 اولین جلسه خود را تشکیل داده است و0 نظر باینکه مقتضی دانستهاند که در قرارداد هواپیمائی کشوری بینالمللی که در تاریخ 7 دسامبر 1944 تنظیم شده است اصلاحی بعمل آورده شود لذا. در تاریخ سیزدهم مه 1947 بموجب مقررات ماده 94 (الف) قرارداد هواپیمائی کشوری بینالمللی که در تاریخ 7 دسامبر 1944 در شیکاگو تنظیم گردید تصویب نمودند که ماده اصلاحی ذیل بجای ماده 93 آن قرارداد خواهد بود. -ماده 93 متمم الف - با وجود مقررات مواد 91 و 92 و 93 فوق. 1 - یک کشوری را که بنا بتوصیه مجمع عمومی ملل متحد از عضویت در هیئت نمایندگی بینالمللی که از طرف ملل متحد تاسیس یافته با ملل متحد مربوط شده است طرد گردد خود بخود از عضویت سازمان هواپیمائی کشوری محروم خواهد بود 2 - هر کشوری که از عضویت سازمان ملل متحد اخراج شده باشد خود بخود از عضویت سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی محروم خواهد گردید مگر اینکه مجمع عمومی ملل متحد نسبت به انفعال وی نظر مخالفی توصیه نماید. ب - کشوری که بموجب مقررات بند (الف) فوق الذکر از عضویت سازمان هواپیمائی کشور بینالمللی محروم شده باشد پس از تصویب مجمع عمومی ملل متحده مجددا بر حسب تقاضای آن کشوری و تصویب اکثریت شوری بعضویت سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی پذیرفته میشود. ج - اعضاء سازمان که از استفاده از حقوق و مزایای عضویت ملل متحده معلق شده باشند بموجب درخواست فلل متحد از حقوق و مزایای عضویت در این سازمان معلق خواهند گردید. در تاریخ 16 مه 1947 طبق مقررات ماده 94 (الف) قرارداد مزبور تصریح شده که ماده اصلاحی فوق از موقعی که به تصویب 28 کشور متعاهد برسد بمورد اجرا گذارده خواهد شد و نیز در همان تاریخ به دبیر کل سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی دستور داده شد پروتکلی را که حاوی ماده اصلاحی و مراتب زیر باشد تنظیم نموده و پروتکل مزبور از طرف رئیس و دبیر کل اولین مجمع امضا خواهد گردید. بنابراین طبق تصمیم فوق الذکر مجمع عمومی. این پروتکل برای تصویب بهر کشوری که قرارداد هواپیمائی کشوری بینالمللی را تصویب نموده یا به آن محلق شده باشد تسلیم خواهد شد اسناد مصدقه بدبیر کل سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی برای ضبط در بایگانیهای سازمان ارسال خواهد گردید و دبیر کل سازمان به فوریت تاریخ بایگانی هر یک از اسناد مصدقه را بکلیه کشورهای متعاهد ابلاغ خواهد نمود. در مورد کشورهائیکه این پروتکل را تصویب نموده باشند ماده اصلاحی قرارداد فوق از تاریخی بمورد اجرا گذارده خواهد شد که بیست و هشت نسخه اسناد مصدقه آن تسلیم شده باشد دبیر کل سازمان بفوریت بکلیه کشورهائیکه قرارداد مزبور را امضاء نموده و یا در آن شرکت نمودهاند تاریخی را که ماده اصلاحی بمورد اجرا گذارده میشود ابلاغ خواهد نمود. ماده اصلاحی فوق در مورد هر کشوریکه آنرا بعد از تاریخ بایگانی اسناد مصدقه قرارداد در بایگانیهای سازمان تصویب نماید از تاریخی که اسناد مصدقه خود را بسازمان تسلیم نماید بموقع اجرا گذارده خواهد شد. بنا بمراتب فوق رئیس و دبیر کل اولین مجمع عمومی سازمان هواپیمائی کشوری که از طرف مجمع عمومی دارای اختیار میباشند این پروتکل را امضاء مینمایند این پروتکل در تاریخ 27 مه 1947 در مونترال در یک سند واحد بزبان انگلیسی و فرانسه و اسپانیولی تنظیم گردیده و هر یک از متنهای آن بطور تساوی معتبر میباشد. این پروتکل در بایگانیهای سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی ضبط گردیده و رونوشتهای مصدق آن از طرف دبیر کل سازمان بکلیۂ کشورهائی ارسال خواهد شد که قرارداد هواپیمائی کشوری بینالمللی را که در تاریخ 7 دسامبر 1944 در شیکاگو تنظیم گردیده است امضاء نموده و یا به آن ملحق شده باشند.
موافقتنامه سرویسهای ترانزیت هوائی بینالمللی کشورهائیکه این موافقتنامه سرویسهای ترانزیت هوائی بینالمللی را پذیرفته و امضاء مینمایند و عضو سازمان هوائی کشوری بینالمللی هستند مراتب زیر را اعلام میدارند. -ماده 1 قسمت اول - هر کشور متعاهدی بسایر کشورهای متعاهد آزادیهای هوائی ذیل را درباره سرویسهای هوائی بینالمللی که دارای برنامه منظم باشند اعطاء مینمایند. 1- حق پرواز از افراز قلمرو آن بدون فرود آمدن. 2- حق فرود آمدن بمنظورهای غیر تجارتی. حقق مندرجه در این قسمت شامل فرودگاههائی که جهت مقاصد نظامی بکار برده شده و سرویسهای منظم هوائی بینالمللی از استفاده از آنها محروم میباشند نخواهد گردید. در نواحی که عملیات جنگی وجود دارد و یا نواحی اشغال شده نظامی و یا در زمان جنک(جنگ) در مسیر خطوط اختصاصی که برای رسانیدن تدارکات بیک چنین نواحی قرار گرفته باشند منوط بتصویب مقامات صلاحیتدار نظامی خواهد بود. -قسمت دوم - اجرای حقوق مندرجه بایستی با مقررات موافقتنامه موقتی هواپیمائی کشوری بینالمللی مطابقت داشته و در موقعی که قراردادهواپیمائی کشوری بینالمللی بموقع اجرا گذاشته میشود با آن قرارداد که هر دو آنها در تاریخ هفتم دسامبر 1944 در شیکاکو(شیکاگو) تنظیم شدهاند وفق بدهد. -قسمت سوم - یک کشور متعاهدی که بشرکت هواپیمائی کشور متعاهد دیگر حق توقف منظورهای غیر تجارتی اعطاء مینماید میتواند از شرکتهوائی مزبور بخواهد که از نقاطی که چنین توقفها صورت میگیرد وسائل مناسب حملونقل تجارتی برای آن کشور فراهم سازد چنین تقاضائی نباید شامل تبعیض بین هواپیماهائیکه در یک خط رفت و آمد مینمایند گردد و بعلاوه باید ظرفیت هواپیما در نظر گرفته شده بنحویعمل شود که ببهرهبرداری معمولی سرویسهای هواپیمائی بینالمللی مربوطه و یا بحقوق و تعهدات یک کشور متعاهد خلل وارد ننماید0 -قسمت چهارم - هر کشور متعاهدی میتواند با در نظر گرفتن مقررات این موافقتنامه باقدامات زیر مبادرت نماید: 1- سیر هر گونه سرویس هواپیمائی بینالمللی را داخل قلمرو خود تعیین و فرودگاههائی که از چنین سرویسها ممکن است از آن استفاده نماید معین نماید. 2- برای استفاده از فرودگاهها و سایر تسهیلات مربوطه عوارض عادلانه و مناسبی تحمیل و یا اجازه تحصیل آنرا بدهد این عوارض نباید بالاتر از میزانی باشد که برای استفاده از چنین فرودگاهها و تسهیلات از هواپیماهای ملی آن کشور که در سرویسهای بینالمللی مشابهی اشتغال دارند دریافت میگردد مشروط بر اینکه هر گاه عوارضی که برای استفاده از فرودگاهها و سایر تسهیلات تحمیل میگردد مورد اعتراض کشور متعاهد ذینفع قرار گیرد منوط بتجدید نظر شورای سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی که بموجب مقررات قرارداد فوقالذکر تاسیس گردیده خواهد بود شورای مزبور گزارش امر را بضمیمه توصیههای مربوط بآن برای توجه کشور یا کشورهای مربوطه ارسال خواهد داشت. -قسمت پنجم - هر کشور متعاهدی برای خود این حق را محفوظ خواهد داشت که از اعطای گواهینامه یا اجازهنامه ایرا بیک بنگاه حملونقل هوئی کشور متعاهد دیگر خودداری نموده و یا آنرا لغو نماید. در هر مواردیکه آنکشور قانع نشود که مالکیت عمده و نظارت موثر باتباع کشور متعاهد دیگر واگذار گردیده است یا در موردیکه چنین بنگاه حملونقل هوائی از رعایت قوانین جاریه کشوری که در آنجا ببهرهبرداری اشتغال دارد یا تعهدات خود را طبق این موافقتنامه انجام ندهد. ماده 2 - قسمت اول - یک کشور متعاهد در مواقعی که تشخیص دهد که عمل کشور متعاهد دیگری که در این موافقتنامه شرکت دارد موجب زحمت وبیعدالتی برای وی میشود میتواند از شوری درخواست بررسی وضعیت را بنماید شوری پس از وصول درخواست در این باب تحقیقات بعمل خواهد آورد و کشورهای مربوطه را برای مشاوره دعوت خواهد نمود. چنانچه چنین مشاوره رفع اشکالرا ننماید شوری نظر خود را پیشنهاد نموده وتوصیههای شایسته بکشورهای ذینفع خواهد نمود هر گاه از آن پس کشور متعاهد مربوطه بنظر شوری از اجرای اقدامات صحیح و مقتضی بدون جهت استنکاف نماید شوری میتواند بمجمع عمومی سازمان فوق الذکر توصیه نماید که چنین کشور متعاهد را از حقوق و مزایائی که بموجب این موافقتنامه از آن برخوردار میشوند تا زمانی که یک چنین اقدامی را بعمل نیاورده محروم سازد مجمع با تصویب اکثریت دو سوم آراء کشور مزبور را برای هر مدتی که جائز بداند و یا تا زمانیکه بنظر شوری اقدام اصلاحآمیز از طرف آن کشور بعمل نیامده است بدین ترتیب معلق خواهد ساخت. -قسمت دوم - اگر هر گونه اختلاف نظری بین دو کشور یا عدهای از کشورهای متعاهد راجع بتفسیر و اجرای موافقتنامه روی دهد بطوریکه نتوان با مذاکرات آنرا حل نمود فقرات فصل هیجده قرارداد مذکوره فوق در این مورد بهمان ترتیبی که نسبت بهر گونه عدم توافق راجع بتفسیر و اجرای قرارداد فوقالذکر مقرر شده است بموقع اجرا گذارده خواهد شد. -ماده 3 - این موافقتنامه تا زمانی که قرارداد فوق الذکر بقوت خود باقی است معتبر خواهد بود معذلک کشور متعاهدی که در این موافقتنامه شرکت دارد میتواند آنرا فسخ نماید مشروط بر اینکه یک سال قبل مراتب را بدولت کشورهای متحد امریکا اعلام دارد. دولت کشورهای متحده امریکا بفوریت اعلام کنارهگیری کشور مزبور را باطلاع سایر کشورهای متعاهد خواهد رسانید. -ماده 4 - تا زمانیکه قرارداد فوق الذکر بمورد اجرا گذارده نشده است کلیه مراجعات بآن غیر از آنچه در -قسمت 2 ماده دوم و ماده پنجم ذکر گردیده است بموافقتنامه موقت هواپیمائی کشوری بینالمللی که در شیکاگو در تاریخ هفت دسامبر 1944 منعقد شده است احاله خواهد گردید و مراجعات بسازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی و مجمع عمومی و شوری از مراجعات به سازمان موقت هواپیمائی کشوری بینالمللی و مجمع موقت و شوری تلقی خواهد گردید. -ماده 5 - در این قرارداد کلیه قلمرو همان است که در ماده 2 قرارداد مذکور در ماده فوق تعریف گردیده است. -ماده 6 - امضاءها و پذیرشهای موافقتنامه. -امضاءکنندگان زیر نمایندگان کنفرانس هواپیمائی کشوری بینالمللی که در تاریخ اول نوامبر 1944 در شیکاکو منعقد گردیده است این موافقتنامه را بامضاء خود رسانیده و استحضار دارند که دولت کشورهای متحده امریکا را باید باسرع اوقات ممکنه از طرف هر یک از دولتهائیکه از جانب آنها این موافقتنامه امضاء شده است مطلع گردانند که امضائی که از طرف آندولت شده است دال بر پذیرش این موافقتنامه و تعهدات مقرره آن از طرف آندولت خواهد بود. هر کشوری که عضو سازمان هواپیمائی کشوری بینالمللی باشد این موافقتنامه را بعنوان تعهدی قبول مینماید که مستلزم اعلام قبولی آن کشور بدولت کشورهای متحده امریکا میباشد پذیرش این موافقتنامه از تاریخ وصول اعلامیه فوقالذکر بدولت کشورهای متحده امریکا موثر خواهد بود. این موافقتنامه موقعی بین کشورهای متعاهد بموقع اجرا گذارده میشود که مورد موافقت هر یک از کشورهای مربوطه واقع گردیده و موافقت هر یک از آنها بوسیله دولت متبوع آن بدولت امریکا اعلام گردیده باشد دولت کشورهای متحده امریکا بهر یک از امضاءکنندگان قرارداد که موافقت خود را اعلام داشته است تاریخ موافقت سایر کشورها را ابلاغ نموده و موعد اجرای این قرارداد را جداگانه بهر کشوری اطلاع خواهد داد. باستناد مراتب بالا امضاءکنندگان زیر نمایندگان مجاز بنمایندگی از طرف دولت متبوعه خود در تاریخی که مقابل هر امضائی جداگانه مندرج است این موافقتنامه را امضاء مینمایند. این موافقتنامه در تاریخ هفتم دسامبر 1944 در شیکاگو بزبان انگلیسی تنظیم گردیده است. متنهای انگلیسی و فرانسه و اسپانیولی که بطور تساوی معتبر میباشند. در واشنگتن و.ث. در دسترس -امضاءکنندگان قرار خواهد گرفت هر دو متن پس از امضاء در بایگانی دولت کشورهای متحده امریکا ضبط و رونوشت گواهی شده آنها بکلیه کشورهائیکه این موافقتنامه را ممکن است پذیرفته یا امضاء بنمایند ارسال خواهد شد.
متن قرارداد فوق ضمیمه قانون اجازه الحاق دولت ایران بمقررات هواپیمائی کشوری بینالمللی بوده و صحیح است .
رئیس مجلس شورایملی - رضا حکمت