موافقتنامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) راجع به تاسیس مرکز مطالعاتی منطقهای حفظ میراث فرهنگی ناملموس در آسیای میانه و غربی تحت نظارت یونسکو (گروه2) به شرح پیوست تصویب و اجازه مبادله اسناد آن داده میشود.
رعایت اصل هفتاد و هفتم (77) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران برای هرگونه تجدیدنظر در موافقتنامه در اجرای ماده (17) آن الزامی است.
ارجاع به داوری موضوع ماده (19) موافقتنامه توسط دولت جمهوری اسلامی ایران منوط به رعایت قوانین و مقررات مربوط است.
بسمالله الرحمن الرحیم موافقتنامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) راجع به تاسیس مرکز مطالعاتی منطقهای حفظ میراث فرهنگی ناملموس در آسیای میانه و غربی تحت نظارت یونسکو (گروه2) دولت جمهوری اسلامی ایران (که از این پس «دولت» نامیده میشود) و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو)؛ با توجه به کنوانسیون حفظ میراث فرهنگی ناملموس (که از این به بعد «کنوانسیون 2003 (1382)» خوانده میشود) که در سی و دومین نشست مجمع عمومی یونسکو به تصویب رسید و در آوریل سال 2006 میلادی (1385 هجریشمسی) لازمالاجراء شد؛ با در نظر گرفتن این که مجمع عمومی به دبیر کل اجازه داده است تا با دولت جمهوری اسلامی ایران موافقتنامهای را مطابق پیشنویسی که در نشست سی و پنجم به مجمع عمومی ارائه شد منعقد نماید؛ با تمایل به تعریف شرایط حاکم بر کمکهایی که به مرکز یادشده در این موافقتنامه اعطاء خواهدشد؛ به شرح زیر توافق نمودند:
تاسیس دولت موافقت خواهد نمود که در خلال سالهای 1390 1389 (20112010)، هرگونه اقدام لازم برای تاسیس مرکز مطالعاتی منطقهای حفظ میراث فرهنگی ناملموس در آسیای میانه و غربی، که از این پس « مرکز» نامیده میشود، را به گونه پیشبینیشده در این موافقتنامه در تهران (جمهوری اسلامی ایران) انجام دهد.
هدف موافقتنامه هدف این موافقتنامه، تعریف شرایط حاکم بر همکاری بین یونسکو و دولت و نیز حقوق و تعهدات ناشی از این موافقت برای طرفین است.
شخصیت حقوقی
مرکز، مستقل از یونسکو است.
دولت باید اطمینان حاصل نماید که مرکز در عین پیوند با سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران، شخصیت حقوقی مستقل دارد و در سرزمین جمهوری اسلامی ایران از استقلال عملی لازم برای انجام فعالیتهای خود و صلاحیتهای حقوقی در موارد زیر بهرهمند خواهدبود: الف) عقد قرارداد ب) اقامه دادرسیهای حقوقی پ) کسب و فروش اموال منقول و غیرمنقول
اساسنامه اساسنامه مرکز باید دارای مقررات زیر باشد: الف) شخصیت حقوقی که به مرکز، به موجب قوانین ملی، صلاحیت حقوقی مستقل را اعطاء میکند که برای انجام وظایف آن و دریافت کمک مالی، دریافت هزینهها بابت ارائه خدمات و کسب هر ابزار لازم برای کارکرد آن، ضروری است. ب) نمایندگی یونسکو در شورای راهبردی آن.
مشارکت 1 مرکز در خدمت کشورهای عضو، اعضاء پیوست یونسکو و سرزمینهای موضوع ماده (33) کنوانسیون 2003 (1382) است که با توجه به منافع مشترکشان در اهداف مرکز، تمایل دارند با مرکز همکاری نمایند. 2 کشورهای عضو، اعضاء پیوسته یونسکو و سرزمینهای موضوع ماده (33) کنوانسیون 2003(1382) که تمایل دارند، به گونه پیشبینیشده به موجب این موافقتنامه، در فعالیتهای مرکز مشارکت داشته باشند، باید اطلاعیهای را به همین مضمون به مرکز ارسال نمایند. مدیر مرکز، طرفهای این موافقتنامه و سایر طرفهای مشارکتکننده را از وصول اطلاعیه مزبور مطلع خواهد کرد.
اهداف و وظایف
اهداف مرکز عبارت است از: الف) ترغیب کنوانسیون 2003 (1382) و اجرای آن در آسیای میانه و غربی (که از این پس « منطقه» خوانده میشود)؛ ب) تقویت ظرفیتها و همکاری در منطقه برای شناسایی، فهرست کردن، مستندسازی و مطالعه میراث فرهنگی ناملموس به منظور کمک به حفظ آن؛ پ) پیشبرد و هماهنگی مطالعات علمی و فنی با هدف توسعه، مدیریت و ارزیابی اقدامات حفاظتی برای میراث فرهنگی ناملموس موجود در منطقه؛ ت) تقویت ظرفیتها در کشورهای منطقه که عضو کنوانسیون 2003(1382) هستند به منظور مشارکت فعال در اجرای آن در سطوح منطقهای و بینالمللی، به ویژه در ارتباط با عوامل میراث فرهنگی ناملموس مشترک در سرزمینهای بین دو یا چند کشور مربوط؛
وظایف مرکز عبارت است از: ث) ایجاد کردن و بهروزنگهداشتن سامانه اطلاعات خودکار ثبت و ارتباط با موسسات دولتی و غیردولتی، تحقیقاتی، آموزشی و اطلاعاتی، سازمانهای اجتماعی و متخصصان دخیل در حفظ میراث فرهنگی ناملموس در کشورهای منطقه که تمایل خود را برای همکاری با مرکز ابراز داشتهاند؛ ج) جمعآوری و اشاعه اطلاعات در مورد اقدامات حقوقی، اداری، مالی و غیره توسط کشورهایی که با مرکز در زمینه حفظ میراث فرهنگی ناملموس موجود در قلمروی خود مشارکت میکنند؛ چ) جمعآوری و اشاعه اطلاعات در مورد فعالیتهای حفاظتی در حال انجام در کشورهایی که با مرکز همکاری میکنند؛ ح) سازماندهی کارگاهها و فراهماییهایی به منظور توسعه روشهای تحقیقاتی و پیشبرد مطالعات در ارتباط با حفظ میراث فرهنگی ناملموس همانطور که در ماده (13) کنوانسیون 2003(1382) آمده است، از جمله مطالعات مرتبط با توسعه گردشگری با رعایت احترام به مراسم آیینی حاکم بر دسترسی به میراث مزبور و عدم لطمه به تداوم میراث ناملموس؛ خ) سازماندهی کارگاهها و هماندیشیهایی به منظور شناسایی و ارتقاء حسن انجام اقدامات حفاظتی و کمک به آن دسته از کشورهای عضو کنوانسیون 2003(1382) که برای ظرفیتسازی خود برای آمادهسازی پروندهها جهت ارائه چنین اقداماتی به کارگروه بین دولتی حفظ میراث فرهنگی ناملموس که به موجب کنوانسیون 2003(1382) تاسیس شده است (و از این پس « کارگروه بین دولتی» خوانده میشود) برای انتخاب و انتشار اطلاعات بعدی به همان صورت که در ماده (18) کنوانسیون 2003(1382) پیشبینی شده است، با مرکز همکاری میکنند؛ د) ضمن حفظ شبکهای از نمایندگان اجتماعات فرهنگی، هماهنگی فعالیتهایی با هدف افزایش آگاهی و ظرفیتسازی در میان صاحبان و متخصصان میراث فرهنگی ناملموس به موجب دستورالعملهای اجرائی مربوط به اجرای کنوانسیون به گونهای که به آنها اجازه دهد تا در چهارچوب مواد (2)، (11) و (15) کنوانسیون برای شناسایی، فهرست کردن و مدیریت میراث فرهنگی ناملموس خود مشارکت فعالانه داشته باشند؛ ذ) سازماندهی کارگاهها و هماندیشیهایی با تمرکز بر ظرفیتسازی در کشورهای عضو کنوانسیون 2003(1382) عضو مرکز، به منظور تهیه پیشنویس پروندههای نامزدی برای ثبت در هر دو فهرست کنوانسیون 2003 (1382) و تهیه پیشنویس درخواستها و گزارشها برای ارائه به کارگروه بین دولتی به ویژه در خصوص عوامل میراث فرهنگی ناملموس مشترک بین سرزمینهای دو یا چند کشور که با مرکز همکاری میکنند. ر) همکاری و تبادل اطلاعات با دیگر مراکز گروه (2) که در زمینه حفظ میراث فرهنگی ناملموس در آسیا و خارج از آن فعال هستند؛ ز) اطلاعرسانی به کارگروه بین دولتی و دبیرخانه کنوانسیون 2003(1382) در مورد فعالیتهای مرتبط در منطقه و کمک به اجرای کنوانسیون 2003(1382) در صورت اقتضاء
شورای راهبردی
شورای راهبردی، هدایت و نظارت بر مرکز را به عهده دارد و دوره تصدی آن هر چهار سال یک بار تجدید میشود و اعضاء آن عبارتند از: الف) نماینده سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری؛ ب) نماینده دو کشور عضو که طبق مفاد بند (2) ماده (5) فوق، اطلاعیهای را ارسال کردهاند؛ پ) نماینده کمیسیون ملی یونسکو ایران؛ ت) نماینده دبیرکل یونسکو؛ ث) سه نفر متخصص در زمینه میراث فرهنگی ناملموس.
شورای راهبردی موارد زیر را انجام خواهد داد: الف) تصویب راهبردها و برنامههای میانمدت و بلندمدت مرکز؛ ب) تصویب برنامه کاری و بودجه سالانه مرکز، از جمله جدول کارمندان؛ پ) بررسی گزارشهای سالانهای که توسط رئیس مرکز ارائه میشود؛ ت) وضع قواعد و مقررات و تعیین رویههای مالی، اداری و مدیریت کارکنان مرکز؛ ث) انتخاب اعضاء هیات اجرائی مرکز و انتصاب مدیر مرکز؛ ج) با درنظرگرفتن موافقتنامههای موجود و آتی بین کشورها و موسسات، تصمیمگیری در ارتباط با مشارکت سازمانهای بین دولتی منطقهای و سازمانهای بینالمللی در کار مرکز
شورای راهبردی دست کم سالی یک بار در فواصل زمانی منظمی نشستهای عادی خود را برگزار خواهد کرد و در صورت فراخوان رئیس آن بنا به ابتکار وی یا درخواست دبیرکل یونسکو یا دوسوم اعضاء آن، نشست فوقالعاده را برگزار خواهدنمود.
شورای راهبردی، آئین کار خود را تعیین خواهدنمود. برای اولین نشست، رویه مربوط توسط دولت و یونسکو وضع خواهدشد.
هیات اجرائی 1 به منظور تضمین انجام کار موثر مرکز در فواصل بین نشستها، کمیته اجرائی دائمی موارد زیر را انجام خواهد داد: الف) نظارت بر اجرای برنامههای و فعالیتهای مرکز ب) ارائه توصیههایی در مورد راهبردها و برنامههای میانمدت و بلندمدت مرکز به شورای راهبردی 2 هیات اجرائی سالی دو بار تشکیل جلسه خواهد داد و آئین کار خود را تصویب خواهد کرد.
دبیرخانه 1 دبیرخانه مرکز شامل مدیر و تعداد کارکنان لازم برای انجام صحیح کارهای مرکز خواهدبود. 2 تصمیمات مرتبط با ساختار و منابع انسانی دبیرخانه توسط شورای راهبردی اتخاذ خواهدشد. 3 شورای راهبردی، مدیر دبیرخانه را که باید دارای موقعیت علمی و سابقه حرفهای شناختهشدهای در حوزه میراث فرهنگی ناملموس باشد، منصوب خواهد کرد.
کمک یونسکو
یونسکو کمکهایی را در قالب کمکهای فنی برای فعالیتهای مرکز، طبق نیات و اهداف راهبردی یونسکو اعطاء خواهدنمود.
یونسکو تعهد میکند که: الف) در حوزههای تخصصی مرکز کمکهای تخصصی را ارائه دهد؛ ب) مرکز را در برنامههای متعددی که اجراء میکند و مشارکت مرکز در آنها برای اهداف یونسکو و همچنین مرکز مفید به نظر میرسد، وارد نماید؛ پ) در صورت اقتضاء ، تبادل موقت کارکنان را انجام دهد که به موجب آن کارکنان موردنظر از حقوقبگیران سازمانهای اعزامکننده باقی خواهندماند. ت) به مرکز اطلاعات مرتبط با برنامههای خود در مورد میراث فرهنگی ناملموس را ارائه دهد.
کمکهایی که در موارد فوقالذکر نامبرده شدند فقط در مواردی که در چهارچوب مقررات برنامهها و بودجه یونسکو قرار میگیرند ارائه خواهندشد.
کمک دولت در قانون بودجه سالانه ملی جمهوری اسلامی ایران، بودجه جداگانهای برای مرکز در نظر گرفته خواهد شد. دولت به واسطه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تمام منابع اعم از نقدی یا غیرنقدی را که برای اداره و کارکرد صحیح مرکز از جمله منابعی را که برای کارکنان مرکز، اماکن آن، سازماندهی فعالیتهای مرکز و برگزاری نشستهای شورای راهبردی و هیات اجرائی موردنیاز است، فراهم خواهدنمود. برای سالهای ابتدائی مبلغی معادل (500.000) دلار (آمریکا) بهطور سالانه تخصیص داده خواهدشد.
مسوولیت از آنجا که مرکز از نظر حقوقی از یونسکو مستقل است، لذا یونسکو از لحاظ حقوقی در قبال آن پاسخگو نیست و هیچگونه مسوولیتی اعم از مالی و غیره را برعهده نخواهدداشت مگر آن که در مفاد این موافقتنامه بهطور صریح ذکر شده باشد.
ارزیابی
یونسکو میتواند هر زمان فعالیتهای مرکز را برای بررسی موارد زیر مورد ارزیابی قرار دهد: الف) آیا مرکز کمک مهمی به اهداف راهبردی یونسکو میکند؛ ب) آیا فعالیتهایی که بهطور فعال توسط مرکز دنبال میشوند در تطابق با مواردی است که در این موافقتنامه مندرج است.
یونسکو تعهد میکند که در اسرع وقت گزارشی از ارزیابی را به دولت ارائه دهد.
در پی نتایج ارزیابی، هر یک از طرفهای متعاهد حق درخواست بازنگری مفاد موافقتنامه یا فسخ آن را به گونهای که در مواد (17) و (18) درج شده است را دارد. طرفهای متعاهد توافق میکنند تمامی تلاش خود را برای رفع هرگونه مشکلی که در ارزیابی مشخص شده است، پیش از اعمال حق فسخ انجام دهند.
استفاده از نام و آرم یونسکو 1 مرکز میتواند وابستگی خود را به یونسکو اعلام کند. بنابراین ممکن است بعد از عنوان خود از عبارت « تحت نظارت یونسکو» استفاده کند. 2 مرکز مجاز است مطابق با شرایطی که نهادهای راهبردی یونسکو وضع میکنند از آرم یونسکو یا نسخهای از آن در سربرگ کاغذی یا اسناد خود استفاده کند به محض آنکه قواعد مربوط به استفاده از آرم کنوانسیون 2003(1382) وضع گردد، مرکز میتواند خواستار اجازه استفاده از آن آرم در ترکیب با آرم یونسکو گردد.
اجرائیشدن این موافقتنامه با انجام تشریفات لازم به موجب قوانین داخلی جمهوری اسلامی ایران و مقررات داخلی یونسکو لازمالاجراء خواهدشد.
مدت این موافقتنامه برای یک دوره ششساله از زمان لازمالاجراء شدن آن منعقد میشود و جز در صورتی که بهطور صریح توسط هر یک از طرفها به گونه پیشبینیشده در ماده (18) فسخ شود، تمدیدشده تلقی خواهدشد.
تجدیدنظر این موافقتنامه میتواند با رضایت دولت و یونسکو مورد تجدیدنظر قرار گیرد.
فسخ 1 هر یک از طرفهای متعاهد مجاز خواهد بود این موافقتنامه را فسخ نماید. در هر حال طرفها تعهد میکنند هر اختلافی را که بین آنها بروز میکند، طبق ماده (19) این موافقتنامه حل و فصل نمایند و تمامی تلاش خود را به کار خواهند بست تا از فسخ آن پرهیز شود. 2 فسخ، شصت روز پس از وصول اطلاعیه ارسال یک طرف متعاهد به طرف دیگر نافذ خواهدشد.
حل و فصل اختلافات
هرگونه اختلاف بین یونسکو و دولت در مورد تفسیر یا اجرای این موافقتنامه، چنانچه از طریق مذاکره یا هر روش مناسب دیگری که مورد توافق طرفها است، حل و فصل نشود، برای تصمیمگیری نهایی به دیوان داوری متشکل از سه عضو یکی منصوب از طرف دولت، دیگری منصوب از طرف دبیرکل یونسکو و سومی که دیوان را ریاست خواهدکرد توسط دو عضو دیگر انتخاب میشود ارجاع خواهدشد. چنانچه دو داور نتوانند در مورد انتخاب نفر سوم به توافق برسند، انتصاب توسط رئیس دیوان بینالمللی دادگستری انجام خواهدشد.
رای دیوان قطعی خواهدبود. برای گواهی مراتب بالا، امضاءکنندگان زیر این موافقتنامه را امضاء کردهاند. این موافقتنامه در دو نسخه به زبان انگلیسی تنظیم گردیده است. از طرف از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی حمید بقایی سازمان ملل متحد (یونسکو) معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان ایرینا بوکووا میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مدیرکل
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده منضم به متن موافقتنامه، شامل نوزده ماده در جلسه علنی روز سهشنبه مورخ سوم خرداد ماه یکهزار و سیصد و نود مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 11/3/1390 به تایید شورای نگهبان رسید.
رییس مجلس شورای اسلامی علی لاریجانی