وظائف و اختیاراتی که به موجب اصل 91 الی 99 و دیگر اصول قانون اساسی و سایر قوانین بر عهده شورای نگهبان قرار دارد به ترتیب مذکور در این آییننامه اجرا میشود.
کلیه آییننامهها و دستورالعملهای مربوط به وظائف و اختیارات شورا در حدود قوانین به تصویب شورای نگهبان میرسد.
شورای نگهبان دارای سازمان اداری میباشد که وظائف و اختیارات و نمودار تشکیلاتی آن با پیشنهاد دبیر شورا به تصویب شورای نگهبان میرسد. در مورد اصلاحات و تغییرات نیز به همین ترتیب عمل میشود.
: اعضاء شورای نگهبان
دوره شورای نگهبان شش ساله از مبدا 24/4/1359و دورههای عضویت شش ساله اعضاء با توجه به اصل 92 به ترتیب 26/4/1359 و 26/4/1362 میباشد.
هر گاه در اثناء دورهای عضوی فوت نماید یا استعفاء دهد و یا عزل شود عضویت جانشین وی فقط برای بقیه مدت خواهد بود.
دبیر شورا 40 روز قبل از پایان مدت عضویت اعضائی که عضویتشان در شرف انقضاء است طی نامهای مراتب را در مورد فقها به مقام معظم رهبری و در مورد حقوقدانان به رییس قوه قضاییه اعلام مینماید.
استعفای اعضای شورا باید کتبا به دبیر شورا اعلام شود. دبیر شورا استعفاءنامه را در اولین جلسه شورا قرائت میکند، چنانچه ظرف مدت یک هفته از تاریخ قرائت استعفاء مسترد نشد، استعفاءنامه عضو فقیه به مقام معظم رهبری و استعفاءنامه عضو حقوقدان به روسای قوه قضاییه و قوه مقننه اعلام میگردد.
گزارش فعالیت هر یک از اعضاء و چگونگی شرکت آنها در این فعالیتها از لحاظ غیبت ، تاخیر و تعطیل در جلسات اصلی شورا و مجلس و نیز کمیسیونهای آن در پایان هر دوره پس از اطلاع اعضای شورا حسب مورد به استحضار مقام معظم رهبری و رییس قوه قضاییه میرسد. هر شش ماه یکبار نیز گزارش فعالیت اعضاء و غیبت و تاخیر ورود و تعجیل در خروج آنان در جلسه شورای نگهبان مطرح میشود.
: جلسات و وظائف شورای نگهبان
شورا دارای جلسات عدای و فوق العاده خواهد بود.
جلسات عدای شورا هفتهای 2 روز ( روزهای چهارشنبه صبح و بعدازظهر و پنج شنبه صبح ) تشکیل میشود.
به هنگام رسیدگی به انتخابات و لایحه بودجه و موارد مشابه علاوه بر روزهای چهارشنبه و پنج شنبه تعداد جلسات لازم توسط دبیر با توافق اعضاء شورا تعیین میشود.
جلسات فوق العاده بر حسب ضرورت بنا به تشخیص و تصمیم دبیر شورا و یا تقاضای سه نفر از اعضاء تشکیل خواهد شد.
جلسات شورای نگهبان با حضور 7 نفر از اعضاء رسمی است ولی اخذ آراء جز در موارد ضروری و یا حصول رای لازم با حضور حداقل 9 نفر خواهد بود.
جلسات فقهاء با حضور چهار نفر رسمی است ولی اخذ رای جز در موارد ضروری و یا حصول رای لازم با حضور حداقل 5 نفر خواهد بود.
جلسات شورای نگهبان برای تفسیر قانون اساسی با حضور حداقل 9 نفر ار اعضاء رسمیت مییابد ولی اخذ رای جز در صورت حصول رای لازم با حضور بقیه اعضاء خواهد بود.
جلسه با تلاوت آیاتی از قرآن مجید آغاز خواهد شد و حداکثر 10 دقیقه اعضاء میتوانند نسبت به مسائل مهم روز قبل از دستور جلسه اظهارنظر نمایند.
در مورد طرحها و لوایح فوری اعضاء شورای نگهبان پس از تصویب مجلس شورای اسلامی از مجلس خارج و بعد از مشورت، ظرف مدت 24 ساعت نظر خود را اظهار نمایند.
در موارد فوری جلسه شورا تا رسیدن به نظریه قابل اعلام ادامه مییابد و اعضاء نمیتوانند جلسه را ترک گویند.
تفسیر اصول قانون اساسی باارجاع مقام معظم رهبری و یا با درخواست رییسجمهور، رییس مجلس شورای اسلامی و رییس قوه قضاییه و یا یکی از اعضای شورای نگهبان صورت میگیرد.
اعلام مغایرت قوانین و مقررات یا موادی از آنها با شرع با توجه به اصل چهارم قانون اساسی، در هر زمان که مقتضی باشد توسط اکثریت فقهای شورای نگهبان انجام مییابد و تابع مدتهای مذکور در اصل نود و چهارم قانون اساسی نمیباشد. سوالهای فقهی دیوان عدالت اداری و قضات درباره مغایرت قوانین و مقررات با شرع حسب مورد از طریق رییس دیوان و رییس قوه قضاییه به شورای نگهبان ارسال میشود.
نظرهای تفسیری شورای نگهبان به مرجع درخواستکننده تفسیر و رییسجمهور اعلام میگردد و برای روزنامه رسمی و رسانههای همگانی فرستاده میشود.
در موارد مغایرت قوانین با شرع موضوع ماده 19 نظر اکثریت فقهای شورای نگهبان به رییسجمهور اعلام میشود تا از طرف وی اقدام لازم به عمل آید.
تشخیص اینکه مورد سوال از مصادیق تفسیر است بااکثریت شورای نگهبان است.
: دبیر و قائم مقام و سخنگوی شورای نگهبان و وظائف آنان
شورای نگهبان دارای یک دبیر و یک قائم مقام از اعضاء شورای نگهبان و یک سخنگو ( از اعضاء و یا خارج از اعضاء ) خواهد بود که برای مدت یکسال انتخاب میگردند.
انتخاب دبیر و قائم مقام و سخنگو با اکثریت مطلق و رای مخفی است و اگر بار اول اکثریت مطلق حاصل نگردید بین دو نفر که حائز اکثریت بودهاند انتخابات تجدید میشود و این بار اکثریت نسبی کافی است و در صورت تساوی آراء بیش از دو نفر در دور اول، دو نفر با قرعه برای بار دوم انتخاب میشوند و در صورت تساوی آراء در این دور قرعه حاکم خواهد بود.
هر گاه هیچ یک از دبیر شورا و قائم مقام او از فقهاء انتخاب نشوند برای اداراه جلسه خاص فقهاء یکی از آنان برای یکسال به طریق فوق انتخاب میشوند.
شورای نگهبان برای تهیه صورتجلسات و ثبت و ضبط مذاکرات یک نفر از خارج اعضاء با پیشنهاد دبیر انتخاب مینماید و حتی الامکان ایشان مسوولیت دفتر شورای نگهبان را نیز به عهده خواهد داشت.
سخنگو مواضع و نظرات شورا را منعکس خواهد نمود. در صورتیکه شورا نشر مطلبی را صلاح نداند سخنگو از اعلام آن خودداری مینماید.
در صورت فوت یا استعفاء عر یک از دبیر، قائم مقام و سخنگوی شورا، انتخاب هر یک از آنان در اولین جلسه برای بقیه مدت به عمل خواهد آمد.
انتخاب مجدد شخص مستعفی در صورت تمایل او بلامانع است.
بیماری و ناتوانی دبیر و قائم مقام و سخنگو بیش از 2 ماه با تشخیص شورا از موجبات انتخاب مجدد است.
شورای نگهبان هیاتی مرکب از دبیر و سخنگو و یک تن از اعضاء شورا به عنوان مشاوران اطلاعرسانی خواهد داشت. سخنگوی شورای نگهبان کلیه امور اطلاعرسانی مربوط به وظائف و اختیارات شورا را بر عهده دارد و با توجه به نظرات شورا و مشورت با مشاوران اطلاعرسانی سیاست و خط مشی مربوط به اطلاعرسانی را تعیین خواهد کرد و نیز جلسات منظمی برای مشاوره در امور جاری با مشاوران خواهد داشت.
روابط عمومی شورای نگهبان در بخش اطلاعرسانی زیر نظر سخنگو انجام وظیفه مینماید.
مصوبات و تصمیمات شورای نگهبان از طریق دبیر یا قائم مقام به مراجع ذیربط اعلام خواهد شد.
کلیه مصوبات مجلس شورای اسلامی در اولین فرصت و سوالاتی که پاسخ به آنها در صلاحیت شورا است پس از وصول و با دستور ذبیر توسط دفتر شورای نگهبان در اختیار اعضاء قرار میگیرد.
مصوبات و مشروح مذاکرات شورای نگهبان توسط دفتر شورا تکثیر و در اختیار اعضاء قرار میگیرد.
تشکیل و اداره جلسات شورا و حفظ نظم در مذاکرات و اجرای آییننامه به عهده دبیر یا قائم مقام است.
دستور جلسات شورای نگهبان جز در موارد فوری حداقل 24 ساعت قبل از تشکیل جلسه توسط دبیر به اعضاء اعلام میگردد.
کفایت مذاکرات با پیشنهاد یکی از اعضاء مطرح و نسبت به آن رایگیری به عمل میآید.
کلیه مذاکرات جلسات رسمی شورا ثبت و ضبط میشود.
منشی جلسه، مصوبات شورا و نتیجه رایگیری را با ذکر نام موافق و مخالف در صورتجلسه قید نموده و به امضائ حاضران میرساند. کلیه مذاکرات روی نوار ضبط و سپس پیاده و حداکثرظرف پنج روز در اختیار اعضاء قرار میگیرد.
نتیجه مذاکرات و نظرات موافق و مخالف و استدلالها از مشروح مذاکرات استخراج و زیر نظر شورای تحقیق به صورت علمی و فنی و تنقیح و تدوین و منتشر میشود.
: تعطیلات و مرخصیها
اعضاء شورا میتوانند از یک ماه مرخصی استحقاقی در سال استفاده نمایند و با اجازه دبیر استفااده از این مرخصی بصوزت متوالی و با فاصله بلا مانع است ولی بدون تصویب شورا نباید به بیش از دو نفر همزمان مرخصی داد.
در صورتیکه عضوی نیاز مبرم به مرخصی بیش از مدت مذکور داشته باشد باید به تصویب شورا برسد.
زمان اجرای این آییننامه از 1/4/1379 خواهد بود و آییننامه قبلی لغو میگردد.
آییننامه داخلی شورای نگهبان مشتمل بر 40 ماده و 6 تبصره در جلسه رسمی مورخ 22/4/1379 با حضور اعضاء به تصویب رسیده است.