قانون موافقت‌نامه دوجانبه حمل‌ونقل هوایی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری زیمبابوه

اصطلاح «کنوانسیون» به کنوانسیون هواپیمایی کشوری بین‌المللی که در تاریخ 16 آذرماه 1323 هجری شمسی برابر با 7 دسامبر 1944 میلادی در شیکاگو برای امضاء مفتوح گردید، اطلاق می‌شود، و شامل ضمائم کنوانسیون که به موجب ماده (90) کنوانسیون مزبور به تصویب رسیده و نیز اصلاحات پیوست یا کنوانسیون به موجب مواد (90) و (94) آن تا حدودی که موارد مزبور برای طرفهای متعاهد لازم الاجراء شده است، خواهد بود.

اصطلاح «مقامات هواپیمایی» درمورد جمهوری اسلامی ایران به «رئیس سازمان هواپیمایی کشوری» و هرشخص یا سازمانی که مجاز به انجام وظایف فعلی آن سازمان باشد اطلاق می‌گردد، و درمورد دولت جمهوری زیمبابوه وزیر مسوول در امور هوانوردی و یا هر شخص یا سازمانی که مجاز به انجام وظایف فعلی آن مقام باشد، اطلاق می‌شود.

اصطلاح «شرکت هواپیمایی تعیین شده» به یک یا چند شرکت هواپیمایی اطلاق می‌شود که به موجب مفاد ماده (3) این موافقت‌نامه تعیین شوند و اجازه فعالیت بیابند.

اصطلاح «ظرفیت» درمورد هواپیما، به میزان بارگیری موثر آن هواپیما در یک مسیر یا قسمتی از مسیر و اصطلاح «ظرفیت» درمورد «سرویس مورد توافق» به حاصل‌ضرب ظرفیت هواپیما در چنین سرویسی در دفعات پرواز هواپیمای مزبور طی زمان معین در تمام یا قسمتی از مسیر، اطلاق می‌شود.

اصطلاح «سرزمین» درمورد هر یک از طرفهای متعاهد به مناطق خشکی و آبی که تحت حاکمیت آن قرار دارد؛ اطلاق و شامل فضای محاذی آن‌ها نیز می‌شود.

اصطلاحات «سرویس هوایی»، «سرویس هوایی بین‌المللی»، «شرکت هواپیمایی» و «توقف به منظورهای غیرحمل و نقل» به ترتیب دارای همان معانی است که در ماده (96) کنوانسیون برای آن‌ها ذکر شده است.

اصطلاح «نرخ» به قیمتی اطلاق می‌شود که برای حمل مسافر، بار همراه و غیرهمراه پرداخت گردد و شامل شرایطی که به موجب آن قیمتهای مزبور اعمال می‌شود از جمله قیمتها و شرایط مقرر برای نمایندگی‌ها و سایر خدمات جنبی به استثنای دستمزدها و شرایط حمل پست، می‌باشد.

اصطلاح «جدول مسیر» به جدول پیوست این موافقت‌نامه و هرگونه اصلاحیه آن که طبق مفاد ماده (14) موافقت‌نامه مورد توافق قرار گرفته است اطلاق می‌شود. «جدول مسیر» بخش لاینفک موافقت‌نامه را تشکیل می‌دهد. جز در صورتی که سیاق عبارت به گونه دیگری دلالت داشته باشد، کلماتی که دربردارنده مفهوم مفرد می‌باشند، مفاهیم جمع را نیز شامل می‌شوند و بر عکس. بدیهی است عناوین مواد این موافقت‌نامه به هیچ وجه معنای هریک از مقررات این موافقت‌نامه را محدود نمی‌کند یا توسعه نمی‌دهد.

هر طرف متعاهد جهت انجام سرویس‌های هوایی بین‌المللی منظم به‌وسیله شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر حقوق مشخص شده در این موافقت‌نامه را به شرح زیر به طرف متعاهد دیگر اعطاء می‌نماید:

پرواز بدون فرود از فراز سرزمین طرف متعاهد دیگر؛

توقف در سرزمین مذکور به منظورهای غیرحمل و نقل؛

توقف در سرزمین مذکور به منظور سوار و پیاده کردن مسافر، بارگیری و تخلیه بار و پست در حمل‌ونقل بین‌المللی در نقاط مشخص شده برای آن مسیر در جدول مسیر پیوست این موافقت‌نامه.

استفاده از حق آزادی پنجم پروازی منوط به موافقت مقامات صلاحیتدار طرف مقابل می‌باشد.

هیچ یک از مفاد این موافقت‌نامه نباید به نحوی تفسیر شود که به شرکت هواپیمایی یک طرف متعاهد این حق را اعطاء کند که در داخل سرزمین طرف متعاهد دیگر از نقطه‌ای به نقطه دیگر مبادرت به حمل مسافر، بار و پست در قبال مزد یا کرایه نماید.

در مناطقی که در آن مخاصمات مسلحانه جریان دارد و یا در اشغال نظامی است یا در مناطقی که تحت تاثیر مخاصمات مسلحانه یا اشغال نظامی قرار گرفته، انجام سرویس‌های موضوع این ماده منوط به تصویب مقامهای صلاحیتدار مربوطه خواهد بود.

هر طرف متعاهد حق دارد با ارسال اعلامیه کتبی به طرف متعاهد دیگر یک یا چند شرکت هواپیمایی را برای انجام سرویس‌های مورد توافق در مسیرهای مشخص شده تعیین، و هر شرکت هواپیمایی تعیین شده را حذف کند یا تغییر دهد.

پس از دریافت اعلامیه مذکور مقامات صلاحیتدار طرف متعاهد دیگر باید با رعایت مفاد بندهای (3) و (4) این ماده اجازه مقتضی را بدون تاخیر به شرکت هواپیمایی تعیین شده مزبور اعطاء کنند.

مقامات هواپیمایی یک طرف متعاهد می‌توانند از شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر بخواهند که آنان را مجاب سازد که شرایط مقرر در قوانین و مقرراتی را که معمولا به موجب مفاد کنوانسیون توسط آن مقامات در مورد بهره برداری از سرویس‌های هوایی بین‌المللی اعمال می‌گردد، دارا می‌باشد.

هر طرف متعاهد حق دارد در هر مورد که مجاب نشده باشد که مالکیت عمده و کنترل موثر شرکت هواپیمایی مربوط در اختیار طرف متعاهد تعیین‌کننده شرکت (های) هواپیمایی یا اتباع آن طرف متعاهد است از اعطای اجازه بهره برداری موضوع بند (2) این ماده امتناع ورزد یا هر شرطی را که برای اعمال حقوق مذکور در ماده (2) این موافقت‌نامه توسط آن شرکت هواپیمایی تعیین شده لازم بداند، وضع نماید.

شرکت هواپیمایی تعیین شده می‌تواند در هر زمان پس از دریافت اجازه مندرج در بندهای (1) و (2) این ماده، بهره برداری از سرویس‌های مورد توافق را آغاز کند.

هر طرف متعاهد می‌تواند در موارد مشروح زیر مجوز بهره برداری را لغو یا استفاده از حقوق مندرج در ماده (2) این موافقت‌نامه را در مورد شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر معلق، یا هر شرطی را که برای استفاده از این حقوق لازم می‌داند وضع کند:

چنانچه قانع نشود که مالکیت عمده و کنترل موثر شرکت هواپیمایی مذکور در اختیار طرف متعاهد تعیین‌کننده شرکت هواپیمایی یا اتباع طرف متعاهد مزبور می‌باشد؛ یا

چنانچه شرکت هواپیمایی مذکور قوانین و یا مقررات طرف متعاهدی که این حقوق را اعطاء نموده است رعایت نکند؛ یا

چنانچه شرکت هواپیمایی مذکور در انجام عملیات بهره برداری از شرایط مقرر به موجب این موافقت‌نامه تخطّی کند.

اعمال حق لغو یا تعلیق یا وضع شرایط مذکور در بند (1) این ماده جز در مواردی که برای جلوگیری از نقض بیشتر قوانین و یا مقررات، فوریت داشته باشد، فقط پس از مشورت با طرف متعاهد دیگر صورت خواهد گرفت. این مشورت بین مقامات هواپیمایی پس از دریافت درخواست انجام آن در اسرع وقت شروع خواهد شد.

قوانین و مقررات هر طرف متعاهد در مورد ورود یا خروج هواپیماهایی که به امر هوانوردی بین‌المللی اشتغال دارند و نیز قوانین و مقررات مربوط به بهره برداری و هوانوردی این قبیل هواپیماها مادام که برفراز یا داخل سرزمین آن طرف متعاهد می‌باشند، در مورد هواپیماهای شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر اعمال خواهد شد.

قوانین و مقررات هر طرف متعاهد که ناظر به ورود، اقامت موقت و خروج مسافران، خدمه، بار یا پست از سرزمین آن می‌باشد از قبیل تشریفات ورود و خروج، مهاجرت و همچنین مقررات گمرکی و بهداشتی در مورد مسافران، خدمه، بار یا محمولات پستی هواپیمای شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر مادام که در سرزمین مذکور باشند اعمال خواهد شد.

هر طرف متعاهد بنا به تقاضای طرف متعاهد دیگر نسخه‌ای از قوانین و مقررات مذکور در این ماده را در اختیار آن قرار خواهد داد.

شرکت هواپیمایی تعیین شده هر طرف متعاهد حق دارد دفتر نمایندگی خود را در سرزمین طرف متعاهد دیگر دایر نماید و یا اینکه برای خود عامل کل یا عامل فروش کل تعیین کند. نصب عامل کل یا عامل فروش کل براساس قوانین و مقررات مربوط حاکم هر طرف متعاهد صورت خواهد گرفت.

انتقال درآمدهای حاصله توسط شرکت هواپیمایی تعیین شده هر طرف متعاهد طبق مقررات تسعیر ارزهای خارجی جاری در هر دو کشور صورت خواهد گرفت. طرفهای متعاهد بیش‌ترین تلاش خود را برای تسهیل انتقال درآمدهای حاصله مزبور پس از کسر هزینه‌ها به عمل خواهند آورد.

هواپیماهای شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهدی که سرویس‌های بین‌المللی را انجام می‌دهد و مواد سوختی، روغن موتور، سایر مواد مصرفی فنی، وسایل یدکی، لوازم مورد نیاز جاری و خواربار موجود در هواپیماهای شرکت هواپیمایی یک طرف متعاهد که مجاز به استفاده از مسیرها و سرویس‌های موضوع این موافقت‌نامه می‌باشند به هنگام ورود یا خروج از سرزمین طرف متعاهد دیگر براساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی و هزینه‌های بازرسی و سایر عوارض و هزینه‌های مشابه ملی و محلی معاف خواهند بود حتی اگر مواد مذکور زمانی مورد استفاده قرار گیرد یا به مصرف برسد که هواپیماهای مزبور برفراز آن سرزمین در پرواز باشند.

سوخت، روغن موتور، سایر مواد مصرفی فنی، وسایل یدکی، لوازم مورد نیاز جاری و خواربار که توسط یک طرف متعاهد یا اتباع آن به سرزمین طرف متعاهد دیگر وارد شود و صرفا به منظور استفاده در هواپیماهای شرکت هواپیمایی تعیین شده آن طرف متعاهد باشد براساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی و هزینه‌های بازرسی و سایر عوارض و هزینه‌های مشابه ملی و محلی معاف خواهد بود.

سوخت، روغن موتور، سایر مواد مصرفی فنی، وسایل یدکی، لوازم مورد نیاز جاری و خواربار که بار هواپیماهای شرکت هواپیمایی تعیین شده یک طرف متعاهد می‌شود و در سرویس‌های بین‌المللی مورد استفاده قرار می‌گیرد براساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی، مالیات‌ها و هزینه‌های بازرسی و سایر عوارض و هزینه‌های مشابه ملی و محلی، معاف خواهد بود.

تجهیزات هوابرد مورد نیاز جاری، و همچنین مواد و کالاهای نگاهداری شده در هواپیماهای شرکت هواپیمایی تعیین شده هر طرف متعاهد تنها با موافقت مقامات گمرکی دیگر طرف متعاهد در آن سرزمین قابل تخلیه است. در این صورت می‌توان آن‌ها را تا زمانی که طبق مقررات گمرکی مجددا صادر می‌شوند و یا ترتیب دیگری در مورد ان [آن] داده شود تحت نظارت مقامات نامبرده قرار داد.

مسافران، اثاثیه مسافران و باری که از سرزمین یک طرف متعاهد در گذر (ترانزیت) مستقیم قرار دارند و از حریمی که در فرودگاه بدین منظور اختصاص یافته خارج نمی‌شوند، فقط مشمول یک کنترل ساده خواهند بود. اثاثیه مسافر و بار تا زمانی که در گذر (ترانزیت) مستقیم است از حقوق گمرکی و سود بازرگانی و هرگونه مالیات معاف خواهد بود.

اسناد رسمی حاوی آرم رسمی شرکت هواپیمایی مانند برچسب چمدان، بلیط هواپیما، بارنامه، کارت اجازه ورود به هواپیما و جدول زمانبندی که به داخل سرزمین هر طرف متعاهد برای استفاده اختصاصی شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر وارد می‌شود، از کلیه حقوق گمرکی و سود بازرگانی و یا مالیات‌ها براساس عمل متقابل معاف خواهد بود.

هریک از طرفهای متعاهد در سرزمین خود فرودگاه یا فرودگاههایی را جهت استفاده شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر در مسیرهای مشخص شده تعیین خواهد کرد، و تسهیلات ارتباطی، هوانوردی، هواشناسی و سایر خدماتی را که برای بهره برداری سرویس‌های مورد توافق لازم است در اختیار شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر قرار خواهد داد.

هریک از طرفهای متعاهد می‌تواند در قبال استفاده هواپیماهای شرکت هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر از فرودگاهها و سایر تاسیسات آن هزینه‌های عادلانه و معقولی دریافت دارد، مشروط بر آنکه میزان این هزینه‌ها از آنچه شرکتهای حمل‌ونقل هوایی که در سرویس‌های مشابه بین‌المللی تردد می‌کنند، برای استفاده از چنین فرودگاه و تاسیساتی می‌پردازند، تجاوز نکند.

شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرفهای متعاهد از رفتار عادلانه و برابر برخوردار خواهند بود تا بتوانند برای انجام سرویس‌های مورد توافق در مسیرهای مشخص شده از فرصتهای متساوی بهره‌مند باشند.

در انجام سرویس‌های مورد توافق، شرکت هواپیمایی تعیین شده هر طرف متعاهد، منافع شرکت هواپیمایی طرف دیگر را مورد نظر قرار خواهد داد تا من غیر حق در سرویس‌های طرف دیگر در تمام یا قسمتی از همان مسیرها اثر نامطلوب ایجاد نشود.

هدف اصلی از برقراری سرویس‌های مورد توافق توسط شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرفهای متعاهد، تامین ظرفیت کافی با ضریب بار مناسب جهت رفع نیازمندی‌های جاری و پیش‌بینی شده معقول برای حمل مسافر و بار و پست بین سرزمین طرف متعاهد تعیین‌کننده شرکت هواپیمایی و سرزمین طرف متعاهد دیگر می‌باشد.

شرکت هواپیمایی تعیین شده هر طرف متعاهد همچنین می‌تواند با رعایت اصول مندرج در بندهای (1)، (2) و (3) این ماده، ظرفیتی را برای رفع نیازمندی‌های حمل‌ونقل بین سرزمین‌های کشورهای ثالث مندرج در جدول مسیر پیوست این موافقت‌نامه و سرزمین طرف متعاهد دیگر تامین نماید.

ظرفیتی که عرضه می‌شود شامل تعداد سرویس‌ها و نوع هواپیماهای مورد استفاده شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرفهای متعاهد در سرویس‌های مورد توافق، از سوی مقامهای هواپیمایی مورد توافق قرار خواهد گرفت.

شرکت هواپیمایی تعیین شده هر طرف متعاهد، حداکثر سی روز قبل از شروع سرویس‌ها در مسیرهای مشخص شده، برنامه‌های پرواز را برای تصویب به مقامات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر تسلیم خواهد نمود. در مورد تغییرات بعدی نیز به همین ترتیب عمل خواهد شد. در موارد خاص می‌توان این محدوده زمانی را با تصویب مقامات نامبرده تغییر داد.

هر طرف متعاهد به هر شرکت هواپیمایی تعیین شده اجازه می‌دهد براساس ملاحظات بازرگانی بازار برای خدمات هوایی نرخ تعیین کند. هیچ یک از طرفهای متعاهد، شرکتهای هواپیمایی تعیین شده خود را ملزم نمی‌نماید که با شرکتهای هواپیمایی تعیین شده دیگر در مورد نرخهایی که آن‌ها اعمال یا اعمال آن‌ها را برای خدمات مشمول این ترتیبات پیشنهاد می‌کنند، مشورت نمایند.

هر طرف متعاهد می‌تواند از شرکت یا شرکتهای هواپیمایی تعیین شده خود اعلام یا ثبت هرگونه نرخ مقرر شده را بخواهد. هیچ یک از طرفهای متعاهد خواهان اعلام یا ثبت نرخهایی نخواهد شد که شرکت یا شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر قرار است اعمال نمایند. این نرخها به قوت خود باقی می‌ماند مگر آنکه متعاقبا به موجب بندهای (3) و (4) زیر تصویب نشوند.

مداخله طرفهای متعاهد به موارد ذیل محدود می‌شود:

حمایت از مصرف‌کنندگان در مقابل نرخهای گزاف به علت سوء استفاده از قدرت بازار

پیشگیری از نرخهایی که اعمال آن‌ها رفتار ضدرقابتی تلقی می‌شوند که قطعا، احتمالا یا صراحتا تاثیر بازدارنده، محدود‌کننده یا منحرف‌کننده رقابت و یا حذف یک رقیب از مسیر را دارند.

هر طرف متعاهد می‌تواند بطور یکجانبه نرخهای ثبت شده یا اعمال شده توسط شرکتهای هواپیمایی تعیین شده خود را قبول ننماید. در هر حال چنین مداخله‌ای تنها در صورتی انجام خواهد شد که به نظر مقام هواپیمایی آن طرف متعاهد نرخ اعمال شده یا پیشنهادی، مشمول هر یک از معیارهای مقرر در بند (3) فوق الذکر باشد.

هیچ یک از طرفهای متعاهد نباید به‌طور یکجانبه جهت پیشگیری از اجرائی شدن یا تداوم نرخ اعمال شده یا پیشنهادی برای اعمال توسط یک شرکت هواپیمایی طرف متعاهد دیگر اقدام نماید. چنانچه یک طرف متعاهد معتقد باشد که هرگونه نرخی از این قبیل با ملاحظات مندرج در بند (3) فوق الذکر ناهماهنگ است، می‌تواند درخواست مشاوره نماید و طرف متعاهد دیگر را از دلایل نارضایتی خود مطلع سازد. این مشاوره‌ها باید پس از دریافت درخواست حداکثر ظرف مدت چهارده روز انجام شود. بدون توافق دوجانبه نرخ، قابل اعمال یا همچنان معتبر خواهد بود.

طرفهای متعاهد حقوق و تعهداتی را که به موجب حقوق بین‌الملل در قبال یکدیگر درخصوص حفظ امنیت هواپیمایی کشوری در برابر اعمال مداخله‌گرایانه غیرقانونی دارند، مورد تاکید قرار می‌دهند. طرفهای متعاهد بدون تحدید کلیت حقوق و تعهداتی که به موجب حقوق بین‌الملل به عهده دارند، به ویژه طبق مفاد کنوانسیون راجع به جرائم و برخی اعمال ارتکابی دیگر در هواپیما، امضاء شده در توکیو به تاریخ 23/6/1342 هجری شمسی مطابق با 14 سپتامبر 1963 میلادی، کنوانسیون راجع به جلوگیری از تصرف غیرقانونی هواپیما، امضاء شده در لاهه به تاریخ 25/9/1349 هجری شمسی مطابق با 16 دسامبر 1970 میلادی و کنوانسیون راجع به جلوگیری از اعمال غیرقانونی علیه امنیت هواپیمایی کشوری، امضاء شده در مونترال به تاریخ 1/7/1350 هجری شمسی مطابق با 23 سپتامبر 1971 میلادی عمل خواهند کرد.

طرفهای متعاهد حسب تقاضا، کلیه مساعدت‌های لازم را به یکدیگر جهت جلوگیری از تصرف غیرقانونی هواپیماهای کشوری و سایر اعمال غیرقانونی علیه امنیت این هواپیماها، مسافران و خدمه آن‌ها، فرودگاهها و تاسیسات هوانوردی و هر نوع تهدید دیگر علیه امنیت هواپیمایی کشوری ارائه خواهند کرد.

طرفهای متعاهد باید در روابط دوجانبه خود طبق مقررات امنیت هوانوردی مصوب سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری که به عنوان ضمائم کنوانسیون هواپیمایی کشوری بین‌المللی شناخته شده‌اند تا حدودی که مقررات امنیتی مزبور در مورد طرفها قابل اجراء است عمل نمایند. طرفهای متعاهد باید از متصدیان هواپیماهایی که محل ثبت آن هواپیماها یا محل اصلی کار و یا اقامت دائمی متصدیان آن‌ها در سرزمین وی واقع شده و نیز از متصدیان فرودگاههای واقع در سرزمین خود بخواهد که مطابق مقررات امنیتی هوانوردی مزبور عمل کنند.

هر طرف متعاهد می‌تواند از متصدیان هواپیماها بخواهد که مقررات امنیت هوانوردی مورد اشاره در بند (3) فوق را که طرف متعاهد دیگر برای ورود به سرزمین خود، خروج از آن یا در مدت توقف در آنجا مقرر کرده است، رعایت کنند. هر طرف متعاهد باید اطمینان حاصل کند که در سرزمین خود اقدامات کافی برای حفاظت از لوازم همراه مسافر، اثاثیه مسافر، بار و خواربار هواپیما پیش از سوار شدن مسافران یا بارگیری و به هنگام آن به نحو موثر انجام می‌شود. همچنین هر طرف متعاهد باید هر درخواستی را که طرف متعاهد دیگر برای انجام اقدامات معقول امنیتی ویژه جهت مقابله با تهدیدی خاص به عمل آورد، با نظر مساعد مورد توجه قرار دهد.

هرگاه هواپیمای کشوری به‌طور غیرقانونی تصرف شود و یا اعمال غیرقانونی دیگری علیه امنیت این هواپیما، مسافران و خدمه آن، فرودگاهها یا تاسیسات هوانوردی صورت پذیرد، و یا تهدیدی در این مورد انجام گیرد، طرفهای متعاهد باید از طریق تسهیل ارتباطات و اتخاذ تدابیر مناسب دیگر به منظور ختم سریع و بی‌خطر حادثه و یا خنثی کردن تهدید مزبور به یکدیگر یاری رسانند.

هر طرف متعاهد می‌تواند در هر زمان در رابطه با استانداردهای ایمنی در زمینه‌های مربوط به تاسیسات هوانوردی، خدمه پرواز، هواپیما و بهره برداری از هواپیما که طرف متعاهد دیگر به کار گرفته است، درخواست مشاوره نماید. چنین مشاوره‌ای ظرف مدت سی روز از تاریخ درخواست مزبور انجام خواهد شد.

در صورتی که پس از مشاوره مزبور یک طرف متعاهد ملاحظه کند که طرف متعاهد دیگر استانداردهای ایمنی در زمینه‌های مذکور در بند (1) را که درآن زمان به موجب کنوانسیون وضع شده، به‌طور موثر به کار نمی‌گیرد یا اجراء نمی‌کند، طرف متعاهد دیگر را از یافته‌های مزبور و اقداماتی که برای تطبیق با استانداردهای سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری ضروری به نظر می‌رسد آگاه خواهد کرد. طرف متعاهد دیگر اقدام اصلاحی مناسب را در فرصت زمانی توافق شده اعمال خواهد نمود.

به موجب ماده (16) کنوانسیون توافق می‌شود، هر نوع هواپیمایی که توسط شرکت هواپیمایی تعیین شده یک طرف متعاهد یا از طرف آن، در سرویس‌هایی از مبدا سرزمین طرف متعاهد دیگر یا بالعکس مورد بهره برداری قرار گیرد، می‌تواند مادامی که در سرزمین طرف متعاهد دیگر مشمول بازرسی نماینده مجاز طرف متعاهد دیگر قرار گیرد، مشروط به اینکه این امر، منجر به تاخیر بدون دلیل در بهره برداری از هواپیما نگردد. علی رغم تعهدات مندرج در ماده (33) کنوانسیون هدف از این بازرسی تایید اعتبار اسناد هواپیمای مربوط ،گواهی‌نامه خدمه و تطبیق تجهیزات و وضعیت هواپیما با استانداردهای وضع شده در آن زمان به موجب کنوانسیون می‌باشد.

در صورتی که اقدام فوری برای حصول اطمینان از ایمنی بهره برداری شرکت هواپیمایی تعیین شده ضرورت داشته باشد، هر طرف متعاهد حق تغییر یا تعلیق فوری مجوز بهره برداری شرکت یا شرکتهای هواپیمایی تعیین شده طرف متعاهد دیگر را برای خود محفوظ می‌دارد.

هر اقدامی ازسوی یک طرف متعاهد طبق بند (4) فوق با از بین رفتن زمینه اتخاذ آن اقدام متوقف خواهد شد.

با توجه به بند (2) فوق اگر مشخص شود که یک طرف متعاهد در وضعیت عدم تطابق با استانداردهای سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری قرار دارد، پس از گذشت فرصت زمانی مورد توافق، مراتب باید به اطلاع دبیر کل سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری برسد. مقام اخیرالذکر باید از تصمیم رضایت‌بخش بعدی درخصوص وضعیت نیز مطلع گردد.

هر طرف متعاهد یا مقامات هواپیمایی آن می‌توانند در هر زمان از طرف متعاهد دیگر یا مقامات هواپیمایی آن تقاضای مشاوره کنند.

مشاوره مورد تقاضای یک طرف متعاهد یا مقامات هواپیمایی انها [آن‌ها] ظرف مدت شصت روز از تاریخ دریافت تقاضا آغاز خواهد شد.

هرگونه تغییر یا اصلاح این موافقت‌نامه با رعایت مفاد ماده (19) این موافقت‌نامه، به مورد اجراء نهاده خواهد شد.

علی رغم مفاد بند (3) اصلاحات جدول مسیر پیوست این موافقت‌نامه می‌تواند، بطور مستقیم بین مقامات هواپیمایی طرفهای متعاهد مورد توافق قرار گیرد. این اصلاحات پس از تایید از طریق مبادله یادداشت دیپلماتیک لازم الاجراء خواهد گردید.

هرگاه در مورد تفسیر یا اجرای این موافقت‌نامه و پیوست (های) آن بین طرفهای متعاهد اختلافی بروز نماید، طرفهای متعاهد در مرحله نخست اهتمام خواهند کرد که اختلاف را از طریق مذاکره حل و فصل نمایند.

هرگاه طرفهای متعاهد نتوانند اختلاف را از طریق مذاکره حل و فصل کنند، می‌توانند با توافق موضوع را جهت کسب نظر مشورتی به هر شخص یا هیاتی مثل سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری ارجاع کنند.

چنانچه طرفهای متعاهد به موجب بندهای (1) و (2) فوق در مورد حل اختلاف به نتیجه نرسند هر یک از طرفهای متعاهد می‌تواند با رعایت قوانین و مقررات مربوط خود، ضمن ارسال اطلاعیه‌ای برای طرف متعاهد دیگر موضوع را به هیات داوری سه نفره ارجاع نماید.

هریک از طرفهای متعاهد ظرف مدت شصت روز از تاریخ دریافت اطلاعیه ارجاع اختلاف به داوری، نسبت به معرفی یک داور اقدام می‌کند. داور سوم که ریاست هیات داوری را به عهده خواهد داشت و از این پس سرداور نامیده خواهد شد ظرف مدت شصت روز از آخرین انتخاب توسط همان دو داور منتخب، انتخاب خواهد شد. چنانچه هر یک از طرفهای متعاهد ظرف مدت مقرر داور خود را تعیین نکند، و یا داوران منتخب ظرف مدت مذکور، در مورد انتخاب سرداور به توافق نرسند، هر یک از طرفهای متعاهد می‌تواند از رئیس شورای سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری بخواهد که حسب مورد داور طرف ممتنع یا سرداور را تعیین نماید. سرداور باید در هر صورت تابعیت کشوری را دارا باشد که در زمان انتخاب با طرفهای متعاهد روابط سیاسی دارد.

در مواردی که سرداور باید توسط رئیس شورای سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری تعیین شود چنانچه رئیس شورای سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری از انجام وظیفه مذکور معذور یا تبعه یکی از طرفهای متعاهد باشد، انتصاب توسط معاون رئیس انجام خواهد شد، و چنانچه معاون رئیس نیز از انجام وظیفه مذکور معذور یا تبعه یکی از طرفهای متعاهد باشد، این انتصاب توسط عضو ارشد شورا که تابعیت هیچ یک از طرفهای متعاهد را نداشته باشد، انجام خواهد شد.

هیات داوری با توجه به سایر مواردی که طرفهای متعاهد توافق نموده‌اند آیین و محل داوری را تعیین خواهد نمود.

تصمیمات هیات داوری برای طرفهای متعاهد لازم الاتباع است.

مخارج داوری، شامل هزینه‌ها و دستمزدهای داوران به نسبت مساوی توسط طرفهای متعاهد پرداخت خواهد گردید. هر گونه مخارجی که توسط شورای سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری در رابطه با نصب سرداور و یا داور طرف ممتنع به شرح مندرج در بند (4) این ماده به وجود آید به عنوان بخشی از هزینه‌های داوری محسوب خواهد گردید.

هر طرف متعاهد می‌تواند در هر زمان قصد خود را مبنی بر فسخ این موافقت‌نامه طی اطلاعیه کتبی به طرف متعاهد دیگر اعلام نماید. این اطلاعیه همزمان به آگاهی سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری نیز خواهد رسید.

در این صورت موافقت‌نامه دوازده ماه پس از اعلام دریافت اطلاعیه فسخ توسط طرف متعاهد دیگر فسخ شده تلقی خواهد شد، مگر آن که اطلاعیه فسخ قبل از انقضای این مدت با تراضی طرفهای متعاهد مسترد شود. هرگاه طرف متعاهد دیگر دریافت اطلاعیه فسخ را اعلام نکند، اطلاعیه مزبور چهارده روز پس از وصول آن توسط سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری دریافت شده تلقی خواهد شد.

مسیرهایی که ممکن است توسط شرکت (های) هواپیمایی تعیین شده جمهوری اسلامی ایران مورد بهره برداری قرار گیرد: نقاط مبدا در ایران نقاط واسط نقاط مقصد در زیمبابوه نقاط ماوراء هر نقطه هر نقطه حراره هر نقطه

مسیرهایی که ممکن است توسط شرکت (های) هواپیمایی تعیین شده دولت جمهوری زیمبابوه مورد بهره برداری قرار گیرد: نقاط مقصد در زیمبابوه نقاط واسط نقاط مبدا در ایران نقاط ماوراء هر نقطه هر نقطه تهران هر نقطه