مجلس شورای ملی قرارداد تقسیم آب رود هیرمند بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان را که مشتمل بر شانزدهماده و یک اعلامیه است و در تاریخ ششم بهمن ماه 1317 در کابل بامضاء رسیده است تصویب مینماید.
این قانون که مشتمل بر یک ماده و متن قرارداد و اعلامیه پیوست است در جلسه هیجدهم اردیبهشت ماه یک هزار و سیصد و هیجده بتصویبمجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی - حسن اسفندیاری
قرارداد تقسیم آب هیرمند بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان چون دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان هر دو بالسویه مایل بودند که راجع به تقسیم آب هیرمند بین دو مملکت قرار عادلانه دادهشود و برای انجام این مقصود قرارداد مخصوصی منعقد و امضاء نمایند لهذا نمایندگان مختار خود را بشرح ذیل انتخاب نمودند: از طرف دولت شاهنشاهی ایران. جناب آقای باقر کاظمی سفیر کبیر دولت شاهنشاهی در کابل. از طرف دولت پادشاهی افغانستان. عالیقدر جلالتماب علیمحمدخان وزیر امور خارجه دولت پادشاهی. و نمایندگان مزبور پس از تبادل اختیارنامهای خود که واجد شرایط صحت و اعتبار بودند در مواد ذیل موافقت نمودند:
دولتین ایران و افغانستان موافقت مینمایند که همهساله هر مقدار آب رودخانه هیرمند که به بند کمالخان میرسد بین ایران و افغانستان از بندکمالخان ببعد بالمناصفه تقسیم شود.
برای آنکه از ده چهار برجکا الی بند کمالخان زائد بر مقدار آبیکه فعلا برده میشود مصرف نگردد دولت افغانستان تعهد میکند که در فاصلهمزبور علاوه بر انهاریکه جاری بوده و هست نهر دیگری احداث و حتی تعمیر ننماید.
مامورین و میرابهای مجاز طرفین متفقا همهساله در فصل پائیز مقدار آبی را که در بند کمالخان میرسد تعیین مینند و از بند کمالخان تاسیخسر مقدار آبیکه هر یک از طرفین بو سیله انهار منشعبه از هیرمند میبرند معلوم مینمایند و در سهم طرفین محسوب میدارند بقسمیکه بایندو سهم متساوی باشد. صورت تقسیمات و اسامی انهار و مقدار آب هر یک از انهار طرفین را پس از تشخیص بیکدیگر ابلاغ خواهند نمود اگر بعد از این تغییری در صورتهایمزبور لازم شود که بخواهند در یکجا اضافه و در عوض جای دیگر کسر کنند بیکدیگر اطلاع خواهند داد.
دستگاهها و ادوات لازمه برای تعیین مقدار آب رودخانه و انهار طرفین را مامورین فنی ایران و افغانستان بخرج دولتین بالمناصفه تهیه کرده ودر محلهای مناسب از بند کمالخان ببعد نصب نموده و در صورت لزوم مجرای رودخانه را نیز از بند کوهک الی سیخسر تنظیم مینمایند.
برای اینکه تقسیم و تنظیم آب رودخانه هیرمند از بند کمالخان بوجه عادلانه که منظور این قرارداد است صورت گیرد مامورین فنی طرفین درنقاطیکه مناسب بدانند در خاکهای خود مقسمهای دائمی خواهند ساخت و مخارج ساختن این مقسمها را طرفین متعاهدین بعد از حصول توافق نظریکدیگر در طرح آن بتناسب مقدار آبیکه میبرند عهدهدار خواهند بود.
تا ساختن سد و بندهای دائمی بندهای گزی بقرار سابق ساخته خواهد شد و اگر طرفین برای بستن بندها چوب گز ضرورت داشته باشند بتادیه قیمت بیکدیگر خواهند داد.
چون دهنه نهرهائیکه مستقیما از رودخانه هیرمند از بند کمالخان منشعب شده و بخاک طرفین جاری میشود خاکی میباشد برای اینکهزیاده و نقصانی در حصه هر یک از طرفین پیدا نشود دولتین متعهد میشوند که از تاریخ امضای این قرارداد منتهی تا چهار سال بمرور آن دهنه را با آجرو آهک هر یک بخرج خود بترتیب صحیحی بسازند.
دولتین متعهد میشوند که هیچگونه اقدامات و عملیات از بند کمالخان تا بده دو ست محمدخان و سیخسر که مقسم آخرین است نخواهندکرد که موجب نقصان یا نکث میزان سهم هر یک از طرفین بشود.
دولتین ایران و افغانستان متقابلا موافقت مینمایند که مامورین فنی و میرابهائی که مامور اجرای عملیات مندرجه در این قرارداد هستند وهمچنین عملجات مامور بستن و ساختن و پاک کردن و تنظیم بندها و انهار بین بند کوهک الی سیخسر که اقدام بآن بموجب این قرارداد در خاکطرف مقابل مجاز شمرده شده باشد بدون اسلحه میتوانند با جواز بخاک یکدیگر بروند.
مصالح و ادوات و اشیائیکه مامورین و عملهها برای انجام وظائف مندرجه در این قرارداد لازم دارند یا برای رفع حوائج زندگی خود در موقعخروج از سرحد همراه خود میبرند از حقوق گمرکی معاف خواهند بود.
در صورتیکه رودخانه هیرمند بالای بند کمالخان به بستر جدیدی منتقل شود مدلول ماده اول در محل دیگر که بمنزله بند کمالخان درعلاقه چخانسور فعلی باشد با موافقت دولتین اجراء و تعیین مقسم خواهد شد چنانچه پائین تر از بند کمالخان به بستر جدید منتقل و یا ببستر فعلیطوری عمیق شود که برای اراضی سیستان آبیاری ممکن نشود دولتین موافقت میکنند در این صورت برای استفاده اراضی سیستان از سهمیه آبی که درماده اول معین شده است برضایت طرفین تحت شرایط جداگانه قراردادی بدهند.
هر گونه اختلافی در اجرای مقررات این قرارداد رخ دهد که میرابها و متصدیان امر از حل آن عاجز و یا از حدود اختیارات آنها خارج باشد بمرجعیت حاکم و رئیس مالیه سیستان از طرف دولت ایران و حاکم و رئیس مالیه چخانسور از طرف دولت افغانستان یا نمایندگان آنها تصفیه خواهد شدو رائیکه این هیئت باتفاق اتخاذ نمایند قاطع خواهد بود چنانچه موضوع مختلففیه باین طریق تا دو ماه از تاریخ بروز اختلاف حل نگردد بین مراکزطرفین باسرع اوقات بطور قطع حل و تسویه خواهد گردید.
طرفین متعاهدین تعهد مینمایند که هر گاه اتباع یکی از آنها طریقه استفاده از آب رودخانه هیرمند را از بند کمالخان که در این قرارداد مندرجاست بهم بزنند یا از مقررات آن تخلف نمایند فورا در خاک خود اقدامات لازمه را برای رفع آن بعمل آورده مقصرین را بمجازات قانونی برسانند.
طرفین متعاهدین در ظرف دو ماه از روز امضای این قرارداد ترتیب استفاده از آب هیرمند از بند کمالخان و سهم خود را در خاک خود باطلاع مامورین سرحدی و اهالی و ساکنین اطراف رودخانه خواهند رسانید.
هر یک از طرفین متعاهدین هر چه زودتر پس از امضای این قرارداد ماموری برای مراجعات و نظارت در اجرای مواد این قرارداد تعیین و کتبابطرف مقابل معرفی خواهند نمود.
این قرارداد در ظرف سه ماه از تاریخ امضای آن بتصدیق مقامات مربوطه دولتین خواهد رسید و نسخ تصدیق شده در کابل مبادله خواهدشد.
اینقرارداد پس از مبادله اسناد صحه شده معتبر و مجری است. این قرارداد در دو نسخه بزبان فارسی تحریر شد و هر دو نسخه آن معتبر است نظر بمراتب فوق نمایندگان مختار طرفین اینقرارداد را امضاء و بمهرخود ممهور نمودند. کابل بتاریخ ششم بهمن (دلو) 317 سفیر کبیر دولت شاهنشاهی ایران باقر کاظمی وزیر امور خارجه دولت پادشاهی افغانستان علیمحمد
اعلامیه نظر بروابط صمیمانه دو ستی و برادری که خوشبختانه بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان موجود میباشد در اینموقع کهقرارداد راجع بتقسیم آب هیرمند بامضای نمایندگان مختار طرفین میرسد برای اینکه هیچ نوع نگرانی و سوءظنی بین ساکنین سیستان و چخانسورو بالطبع بین حکومتهای دو طرف باقی نماند و ساکنین طرفین مزبور بتوانند با نهایت یکرنگی و اعتماد متقابل دوستی و همکاری همدیگر اطمیناننمایند اعلامیه مشترکه ذیل را امضاء و ملحق بقرارداد تقسیم آب هیرمند مورخه امروز مینماید. اولا - دولت شاهنشاهی ایران اعلام میدارد که یگانه منظور آن از این قرارداد زراعت و آبیاری سیستان است که زارعین از این جهت در مضیقه و زحمتنباشند و هیچ مقصودی در بد ست آوردن و سیله و بهانه برای مداخله در داخله افغانستان ندارد و پیوسته ترقی و تعالی افغانستان را آرزومند است. ثانیا - دولت پادشاهی افغانستان اعلام میدارد که بهیچوجه مقصودی در تضییق و فشار و نرسیدن آب بسیستان ندارد و باین منظور اقداماتی را کهموجب نکث آب سهمی ایران در بند کمالخان (قراریکه در ماده اول قرارداد توضیح یافته) و از این راه ضرر رساندن بزراعت و آبیاری سیستان شوداجازه نخواهد داد. کابل بتاریخ ششم بهمن ماه (دلو) 317 سفیر کبیر دولت شاهنشاهی ایران باقر کاظمی وزیر امور خارجه دولت پادشاهی افغانستان علیمحمد قرارداد تقسیم آب رود هیرمند و اعلامیه پیوست آن منعقده بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان به شرح بالا در جلسه هیجدهماردیبهشت ماه یک هزار و سیصد و هیجده بتصویب مجلس شورای ملی رسید. رئیس مجلس شورای ملی - حسن اسفندیاری