قانون موافقت‌نامه وضع حقوقی سازمان همکاری عمران منطقه‌ای [و] نمایندگان ملی و کارکنان بین‌المللی آن بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت جمهوری اسلامی پاکستان و دولت جمهوری ترکیه

موافقت‌نامه درباره وضع حقوقی سازمان همکاری عمران منطقه‌ای و نمایندگان ملی و کارکنان بین‌المللی آن، بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت جمهوری اسلامی پاکستان و دولت جمهوری ترکیه مشتمل بر یک مقدمه و 25 ماده که در تاریخ 12 مارس 1977 (21 اسفند 2535) بامضاء رسیده است تصویب و اجازه تسلیم اسناد تصویب آن داده می‌شود.

در موافقت‌نامه حاضر: الف- «دبیرخانه» - یعنی دبیرخانه سازمان همکاری عمران منطقه‌ای. ب - «سازمان»- یعنی همکاری عمران منطقه‌ای بشرحی که در عهدنامه ازمیر توصیف شده است. ج- «شورای وزیران»- یعنی شورای وزرای امور خارجه ایران و پاکستان و ترکیه. د - «ارکان فرعی» - یعنی هر رکن و کمیته یا تشکیلات خدماتی که از طرف شورای وزیران یا بموجب اجازه آن ایجاد شده باشد - باستثنای مواردی که بنا به تصمیم شورا - این موافقت‌نامه شامل آن نمیشود. ه - «دبیر کل»- یعنی دبیرکل همکاری عمران منطقه‌ای. و - «شورای قائم مقامان» - یعنی شورائی مرکب از معاون وزارت امور خارجه ایران و سفرای پاکستان و ترکیه در ایران.

سازمان و دول متعاهد - در همه احوال اهتمام خواهند نمود. که اجرای عدالت تسهیل گردد و مقررات پلیس رعایت شود و از هر نوع سوء استفاده ناشی از مصونیت‌ها و مزایای مشروحه در این موافقت‌نامه جلوگیری بعمل آید. هر گاه یکی از دول متعاهد ملاحظه کند که از مصونیت و مزایای اعطائی در این موافقت‌نامه سوء استفاده شده است مشاوراتی بین آن دولت و دبیرخانه یا بین دول ذیربط بعمل خواهد آمد تا معلوم گردد که چنین سوء استفاده‌ای صورت گرفته است و در صورت مثبت کوشش خواهد شد از تکرار آن جلوگیری شود. با وجود مراتب مذکور و یا هر مقررات دیگر مندرج در این موافقت‌نامه هر دولت متعاهد که ملاحظه کند شخصی از مزایای اقامت و از مزایا و مصونیتهای دیگری که بموجب این موافقت‌نامه به او اعطا شده - سوء استفاده نموده است می‌تواند خروج او را از سرزمین خود خواستار شود.

دبیرخانه دارای شخصیت حقوقی خواهد بود و برای انعقاد قرارداد و تملک و واگذاری اموال منقول و غیرمنقول و اقامه دعوی با تصویب شورای قائم مقامان اهلیت خواهد داشت.

دبیرخانه و اموال و دارائی آن در هر کجا واقع شده و در اختیار هر کس باشد - از هر نوع تعقیب قانونی مصونیت خواهد داشت - مگر در موارد خاصی که دبیرکل بنمایندگی از طرف دبیرخانه صریحا انصراف از این مصونیت را اجازه دهد. ولی مسلم است که انصراف از مصونیت در هیچ مورد شامل اقدامات اجرائی و ضبط و توقیف اموال نخواهد بود.

اماکن دبیرخانه از تعرض مصون خواهد بود - اموال و دارائی آن هر کجا واقع و در اختیار هر کس باشد از تفتیش و مصادره و توقیف و سلب مالکیت و یا هر نوع مداخله دیگر مصونیت خواهد داشت.

آرشیو دبیرخانه و کلیه اسناد متعلق بآن و یا در اختیار آن، در هر کجا واقع شده باشد از تعرض مصون خواهد بود.

1 - بدون اینکه از طریق نظارت یا مقررات و یا استمهالات مالی - محدود باشد. الف - دبیرخانه می‌تواند هر نوع ارز خارجی در اختیار داشته باشد و هر نوع حساب ارز خارجی نگهدارد. ب - دبیرخانه می‌تواند آزادانه وجوه خود را از یک ارز به ارز دیگر و یا بهر کشوری انتقال داده و یا آن را با مساعدترین نرخ رسمی ارز به ارز دیگری برای فروش یا خرید - بر حسب مورد تقدیم نماید. 2 - در اعمال حقوق مندرج در بند 1 بالا - دبیرخانه به نظراتی که هر یک از دول متعاهد ممکنست ابراز دارند توجه نموده و تا آنجا که عملی باشد بآن ترتیب اثر خواهد داد.

دبیرخانه و دارائی و درآمد و سایر اموال آن از معافیتهای زیر برخوردار خواهد بود: الف - معافیت از کلیه مالیاتهای مستقیم، معهذا دبیرخانه معافیت از حقوق و مالیاتها و عوارضی را که در ازای استفاده از خدمات عام المنفعه است تقاضا نخواهد کرد. ب - معافیت از کلیه حقوق گمرکی و محدودیتهای کمی بر واردات و صادرات موادی که دبیرخانه برای مصارف رسمی وارد یا صادر می‌کند. موادی که با معافیت وارد می‌شود بصورت فروش یا هدیه به احدی در کشوری که مواد مذکور وارد شده، واگذار نخواهد شد، مگر تحت شرایط مصوبه از طرف حکومت آن کشور. ج - معافیت از کلیه حقوق گمرکی و محدویتهای کمی در مورد ورود و صدور نشریات خود.

دبیرخانه بطور کلی معافیت از مالیات غیرمستقیم و مالیات فروش اموال منقول و غیرمنقول که قسمتی از بهای پرداختی کالا را تشکیل می‌دهد - مطالبه نخواهد نمود. معهذا هنگامیکه دبیرخانه خریدهای عمده‌ای برای مصارف رسمی اموالی که چنین عوارض و مالیاتی بر آن تعلق می‌گیرد. انجام می‌دهد دولتهای متعاهد در موارد ممکن، ترتیبات مقتضی اداری برای بخشودگی یا استرداد مبلغ عوارض یا مالیات خواهند داد.

1 - مراسلات رسمی دبیرخانه مورد سانسور قرار نخواهد گرفت. 2 - دبیرخانه حق استفاده از رمز و ارسال دریافت مراسلات بوسیله کوریه یا در کیسه‌های مهر و موم شده را خواهد داشت و از همان مزایا و مصونیتهای کوریه و کیسه‌های دیپلماتیک استفاده خواهد نمود. 3 - مفاد این ماده بنحوی تعبیر نخواهد شد که مانع از اتخاذ تدابیر امنیتی باشد که مورد توافق بین یک دولت متعاهد و دبیر کل بنمایندگی از طرف دبیر خانه قرار گرفته است.

کسانیکه از طرف یکی از دول متعاهد بعنوان نماینده دائم و اصلی آن دولت در دبیرخانه در سرزمین دولت متعاهد دیگر تعیین میگردند و نیز کارمندان رسمی آن دولت که در آن سرزمین اقامت دارند و بموجب توافقی که بین دولت تعیین‌کننده و دبیرخانه و بین دبیرخانه و دولت محل اقامت آن‌ها بعمل آمده - از مصونیتها و مزایائی که نمایندگان دیپلماتیک و کارمندان رسمی همپایه آن‌ها استفاده می‌کنند - برخوردار خواهند بود.

1 - نماینده هر دولت متعاهد که به شورا یا بیکی از ارکان فرعی آن اعزام می‌شود و مشمول مقررات ماده 11 این موافقت‌نامه نباشد - تا زمانیکه در سرزمین دولت متعاهد دیگر بمنظور انجام وظیفه حضور دارد - از مزایا و مصونیتهای زیر برخوردار خواهد بود: الف - مصونیت از بازداشت یا حبس شخص او - نظیر آنچه به کارمندان دیپلماتیک دارای پایه مشابه اعطا می‌شود. ب - مصونیت از تعقیب قانونی در برابر اظهارات شفاهی یا کتبی و اعمالی که در سمت رسمی انجام می‌دهد. ج - غیر قابل تعرض بودن اوراق و اسناد. د - حق استفاده از رمز و دریافت و ارسال اوراق یا مراسلات بوسیله کوریه یا در کیسه‌های ممهور. ه - مصونیت خود و همسر و اعضای بلافصل خانواده او که با او و تحت تکفل او زندگی می‌کنند از محدودیتهای مهاجرتی و ثبت نام اتباع بیگانه و الزامات انجام خدمات ملی نظیر آنچه که بکارمندان دیپلماتیک همطراز او اعطا می‌گردد. و - تسهیلات پولی یا ارزی نظیر آنچه که بکارمندان دیپلماتیک دارای پایه مشابه داده می‌شود. ز - مصونیت و تسهیلات در مورد توشه شخصی نظیر آن چه بکارمندان دیپلماتیک هم طراز او داده می‌شود. ح - حق وارد کردن اثاث و لوازم شخصی با معافیت گمرکی در بدو ورود بمحل ماموریت خود در کشور مورد بحث و در خاتمه ماموریت حق خروج این قبیل اثاث و لوازم شخصی با معافیت گمرکی از کشور ولی در هر دو مورد تابع شرایطی خواهد بود که حکومت کشوری که این حق در آن اجرا می‌شود لازم بداند. ط - حق وارد کردن اتومبیل سواری برای استفاده شخصی بطور موقت با معافیت گمرکی یا متعاقبا فروش یا خروج مجدد آن با معافیت گمرکی. ولی در هر دو مورد تابع شرایطی خواهد بود که حکومت کشور مربوط درباره کارمندان دیپلماتیک هم پایه و مشابه لازم بداند. 2 - در جائیکه تعلق قانونی هر نوع مالیاتی بستگی بمدت اقامت اشخاص داشته باشد مدت زمانی که نماینده مشمول این ماده در سرزمین دولت متعاهد دیگر - بمنظور انجام وظیفه حضور دارد، جزء مدت اقامت او محسوب نخواهد شد. بویژه چنین نماینده‌ای از پرداخت مالیات بر حقوق و درآمد رسمی خود - در طی مدت خدمت معاف خواهد بود. 3 - در این ماده منظور از « نماینده» کلیه نمایندگان و مشاوران و کارشناسان فنی هیئتهای نمایندگی می‌باشد. هر یک از دول متعاهد - در صورت درخواست دول متعاهد دیگر اسامی نمایندگان خود را که مشمول این ماده می‌باشند - با ذکر مدت توقف احتمالی آنان در سرزمین دولت متعاهد دیگر باطلاع دولت متقاضی خواهد رسانید.

کارمندان رسمی دفتری همراه نماینده یک دولت متعاهد که مشمول مقررات مواد 11 یا 12 نباشند تا زمانیکه در سرزمین طرف متعاهد دیگر برای انجام وظیفه حضور دارند. از مزایا و مصونیت‌های مندرج در قسمت‌های (ب) و (ج) و (ه) و ( و) و (ح) و (ط) بند اول و بند 2 ماده 12 بهره مند خواهند شد.

مزایا و مصونیت‌های اعطائی به نمایندگان دول متعاهد و کارمندان آن‌ها برای استفاده شخصی افراد مزبور نبوده بلکه بمنظور تامین اجرای مستقل وظایفی است که در برابر همکاری عمران منطقه‌ای بعهده دارند نتیجتا دولت متعاهد نه تنها حق دارد - بلکه موظف است - در هر مورد که معتقد باشد این مصونیت مانع اجرای مستقل عدالت می‌گردد و صرفنظر کردن از آن لطمه‌ای نیز بهدفی که این مصونیت برای آن وضع شده است وارد نمیآورد - از آن صرفنظر کند.

مقررات مواد 11 تا 13 این موافقت‌نامه هیچ دولتی را ملزم نمیسازد که مزایا و مصونیت‌های مندرج در مواد مذکور را باتباع خود یا مقیمین دائم و یا به نمایندگان خود و کارمندان آن‌ها اعطا نماید.

دبیر کل طرحی برای طبقه‌بندی کارمندان به کارمندان دیپلماتیک و کارمندان سرویس عمومی که مواد 17 تا 19 شامل آن‌ها باشد - تنظیم خواهد نمود و اسامی کارمندان مشمول این طبقه‌بندی را به اطلاع دول متعاهد خواهد رسانید.

کارمندان دبیرخانه موضوع ماده 16 از مزایا و مصونیتهای زیر بهره مند خواهند بود: الف - مصونیت از تعقیب قانونی نسبت به اظهارات شفاهی یا کتبی و اعمالی که در مقام رسمی و در حدود اختیارات باشد. ب - بهره مندی خود و همسر و اعضای بلافصل خانواده که با او زندگی می‌کنند و تحت تکفل او می‌باشند - از همان مصونیت در مورد محدودیت‌های مهاجرتی و ثبت نام خارجیان که کارمندان دیپلماتیک همردیف او برخوردارند. ج - برخورداری از همان تسهیلات در مورد محدودیتهای پولی و ارزی که در مورد کارمندان دیپلماتیک همردیف او فراهم است. د - برخورداری خود و همسر و اعضای بلافصل خانواده که با او زندگی می‌کنند و تحت تکفل او می‌باشند از همان تسهیلات درباره بازگشت به میهن خود که به هنگام بحران‌های بین‌المللی برای کارمندان دیپلماتیک همردیف او فراهم است. ه - حق وارد کردن با معافیت از عوارض اثاث و لوازم شخصی خود در موقع استقرار اولیه در کشور مورد بحث - و پس از خاتمه ماموریت در آن کشور- خارج کردن این اثاث و لوازم را بدون پرداخت عوارض- ولی در هر مورد این معافیت تابع شرایطی خواهد بود که حکومت کشوری که در آن از این حق استفاده می‌شود لازم بداند. و - حق وارد کردن موقت وسائط نقلیه موتوری برای استفاده شخصی با معافیت از پرداخت عوارض و متعاقبا فروش یا خارج کردن این وسائط نقلیه با برخورداری از معافیت گمرکی ولی در هر مورد تابع شرایطی خواهد بود که حکومت کشور مربوطه برای کارمندان دیپلماتیک همردیف لازم بداند.

کارمندان دبیرخانه موضوع ماده 16 از پرداخت مالیات بر حقوق و مواجبی که دبیرخانه به آن‌ها بابت شغل میپردازد، معاف خواهند بود. معهذا هر یک از دولتهای متعاهد می‌تواند با دبیر کل بنمایندگی از طرف دبیرخانه- ترتیباتی بدهد که بموجب آن دولت متعاهد مزبور کلیه اتباع خود یا برخی از آن‌ها را که باید جزو کارکنان بین‌المللی دبیرخانه خدمت کنند استخدام نموده و به دبیرخانه مامور کند و حقوق و مواجب آنان را به میزانی که خود تعیین می‌کند از محل اعتبارات خود بپردازد. حقوق و مواجبی که باین نحو پرداخت می‌شود می‌تواند از جانب دولت مشمول مالیات واقع شود ولی از مالیات دول متعاهد دیگر معاف خواهد بود. چنانچه هر یک از دول متعاهد وارد ترتیبات فوق شود و این ترتیبات بعدا تعدیل یا فسخ گردد دول متعاهد دیگر ملزم نخواهند بود که طبق جمله اول این ماده حقوق و مواجب پرداختی به اتباع خود را از مالیات معاف سازند.

علاوه بر مصونیتها و مزایای مذکور در مواد 17 و 18 - دبیر کل و کارمندان ارشد دبیرخانه که مورد توافق دبیر کل و هر یک از دولتهای متعاهد باشند - در سرزمین آن دولت از مصونیتها و مزایائی برخوردار خواهند بود که معمولا کارمندان دیپلماتیک همردیف از آن‌ها بهره مند می‌باشند.

1 - کارشناسانی که از جانب دبیرخانه برای ماموریتی استخدام می‌شوند ( بجز کارمندان موضوع مواد 17 تا 19) تا جائیکه لازم است برای انجام موثر وظایف خود در سرزمین هر یک از دول متعاهد دیگر حضور داشته باشند - از مزایا و مصونیتهای ذیل برخوردار خواهند بود: الف - مصونیت از بازداشت یا حبس شخص خود و توقیف لوازم شخصی. ب - مصونیت از تعقیب قانونی در برابر اظهارات شفاهی یا کتبی و اعمالی که در ایفای وظایف رسمی خود نسبت به دبیرخانه از آن‌ها ناشی شود. ج - برخورداری از همان تسهیلات در مورد محدودیتهای پولی و ارزی و در مورد لوازم شخصی که برای کارمندان دول خارجی در ماموریت‌های رسمی موقت فراهم است. د - غیر قابل تعرض بودن اوراق و اسناد مربوط به کاری که از طرف دبیرخانه بعهده دارند. 2 - دبیر کل اسامی کارشناسانی را که مشمول مفاد این ماده باشند باطلاع دول متعاهد مربوطه خواهد رساند.

مزایا و مصونیت‌های اعطائی به کارمندان و کارشناسان برای استفاده شخصی افراد نمیباشد. دبیر کل حق دارد و موظف است در هر مورد معتقد باشد مصونیت کارمند یا کارشناسی مانع اجرای عدالت می‌شود و صرفنظر از آن لطمه‌ای به منافع دبیرخانه وارد نمیکند - با مشورت دولت متبوع کارمند مربوطه - از آن صرفنظر کند.

مقررات مواد 17 و 19 و 20 فوق هیچ دولتی را ملزم نمیسازد که هیچیک از مزایا و مصونیتهای مذکور در این مواد را به شخصی که از اتباع خود او است اعطا کند. جز در موارد زیر: الف - مصونیت از تعقیب قانونی در برابر اظهارات شفاهی یا کتبی و اعمالی که در ایفای وظایف رسمی خود نسبت به دبیرخانه از او ناشی شود. ب - غیر قابل تعرض بودن اوراق و اسناد مربوط به کاری که از طرف دبیرخانه بعهده دارد. ج - برخورداری از تسهیلات در مورد محدودیتهای پولی و ارزی در حدودی که برای ایفای موثر وظایف ضروری باشد.

شورای وزیران همکاری عمران منطقه‌ای - مقرراتی برای انحاء مقتضی حل و فصل اختلافات در موارد زیر وضع خواهد کرد: الف - اختلافات ناشی از قراردادها یا اختلافات دیگر که جنبه خصوصی داشته دبیرخانه طرف این اختلافات باشد. ب - اختلافات با کارمندان یا کارشناسان دبیرخانه که بسبب مقام رسمی از مصونیت برخوردار بوده و مشمول مفاد قسمت چهارم این موافقت‌نامه باشند. و از مصونیت طبق مفاد ماده 21 صرفنظر نشده باشد.

دبیر کل می‌تواند بنمایندگی از طرف دبیرخانه - با هریک از دول متعاهد یا با همه آن‌ها موافقت‌نامه هائی برای اجرای این موافقت‌نامه منعقد سازد.

1 - موافقت‌نامه حاضر برای امضای دول عضو همکاری عمران منطقه‌ای و هر دولت دیگری که اعضاء موافقت کنند مفتوح و موکول بتصویب می‌باشد. اسناد تصویب به دولت ایران تسلیم خواهد شد و این دولت وصول هر یک از اسناد تصویب را باطلاع کلیه دول امضاء‌کننده خواهد رسانید. 2 - بمحض آنکه دو دولت امضاء‌کننده - اسناد تصویب را تسلیم دارند، موافقت‌نامه حاضر در مورد آن دو دولت لازم الاجرا خواهد گردید، در مورد سایر دول امضاء‌کننده، موافقت‌نامه در مورد هر یک از تاریخی که سند تصویب تسلیم کنند لازم الاجرا خواهد گردید. بنا بمراتب نمایندگان تام الاختیار امضاء‌کننده زیر این موافقت‌نامه را امضاء کردند: تهران - بتاریخ 12 مارس 1977 (21 اسفند ماه 2535) در یک نسخه بزبان انگلیسی تنظیم گردید که در آرشیو دولت ایران نگهداری شده و این دولت یک نسخه مصدق از آن را برای هر یک از دول امضاء‌کننده ارسال خواهد داشت. از طرف دولت شاهنشاهی ایران : عباسعلی خلعتبری وزیر امور خارجه از طرف دولت جمهوری اسلامی پاکستان : عزیز احمد وزیر مشاور در امور دفاع و خارجه از طرف دولت جمهوری ترکیه : احسان صبری چاگلایانگیل وزیر امور خارجه. موافقت‌نامه فوق مشتمل بر یک مقدمه و بیست و پنج ماده منضم به قانون موافقت‌نامه وضع حقوقی سازمان همکاری عمران منطقه‌ای و نمایندگان ملی و کارکنان بین‌المللی آن بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت جمهوری اسلامی پاکستان و دولت جمهوری ترکیه می‌باشد. رئیس مجلس شورای ملی - عبدالله ریاضی