موافقتنامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری آذربایجان در زمینه ساخت و بهره برداری از نیروگاههای برق آبی مارازاد و اردوباد مشتمل بر یک مقدمه و بیست و سه ماده به شرح پیوست تصویب و اجازه تسلیم اسناد آن داده میشود.
در اجرای ماده (22) و (23) این موافقتنامه رعایت اصول یکصد و سی و نهم (139)، هفتاد و هفتم (77)، هفتاد و هشتم (78) و یکصد و بیست و پنجم (125) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران الزامی است.
بسم الله الرحمن الرحیم موافقتنامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری آذربایجان در زمینه ساخت و بهره برداری از نیروگاههای برق آبی مارازاد و اردوباد
دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری آذربایجان که از این پس «طرفها» خوانده خواهند شد؛ با عنایت به توسعه روابط دوستانه میان دو کشور بر اساس احترام متقابل، تفاهم و حسن همجواری، با احترام به اصول عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر، حاکمیت، احترام به تمامیت ارضی و قوانین ملی؛ با ابراز علاقه نسبت به تداوم استفاده مساوی از ظرفیتهای آب و انرژی در مناطق مرزی مشترک رود ارس طبق موافقتنامههای معتبر میان دو کشور؛ با تاکید بر اصول و اهداف منشور سازمان ملل متحد؛ با در نظر گرفتن قرارداد ترتیب تصفیه اختلافات و حوادث مرزی بین دولت ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مورخ 24 اردیبهشت 1336 هجری شمسی برابر با 14 می 1957 میلادی؛ با تاکید بر ضرورت رعایت مفاد موافقتنامه حل مسائل مرزی و مالی بین دولتهای ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مورخ 11 آذر 1333 برابر با 2 دسامبر 1954 میلادی و اسناد و نقشههای پیوست آن در مورد تعیین و تجدیدنظر در شکل خطوط مرزی مورخ 1336 برابر با 1957 و با در نظر گرفتن مفاد یادداشت تفاهم پیرامون بهره برداری از ظرفیت برق آبی رود ارس بین دولتهای جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان مورخ 7 بهمن 1383 برابر با 26 ژانویه 2005 و تشریفات (پروتکلهای) کمیسیون فنی مشترک تشکیل شده بر اساس یادداشت تفاهم مذکور در زمینه ساخت و بهره برداری از نیروگاههای برق آبی مارازاد و اردوباد، در موارد زیر توافق نمودهاند:
طرفها در خصوص مطالعه، طراحی، ساخت و بهره برداری از نیروگاههای برق آبی مارازاد در قلمرو جمهوری اسلامی ایران و اردوباد در قلمرو آذربایجان که (از این پس «نیروگاهها» خوانده خواهند شد) با استفاده از منابع آبی رود مرزی ارس توافق نمودهاند.
طرفها جهت ساخت سد، مخزن و نیروگاه مارازاد در جمهوری اسلامی ایران در محدوده میلههای مرزی 3 /28 تا 3 /29 و ساخت سد، مخزن و نیروگاه اردوباد در جمهوری آذربایجان در محدوده میلههای مرزی 4 /26 تا 3 /28 توافق نمودهاند.
طرفها توافق نمودهاند تا دو سد مشترک برای انحراف آب به سمت نیروگاههای مارازاد و اردوباد بر روی رود ارس احداث نمایند. سد مارازاد برای انحراف آب به سمت نیروگاه مارازاد با هزینه جمهوری اسلامی ایران و سد اردوباد برای انحراف آب به سمت نیروگاه اردوباد با هزینه جمهوری آذربایجان ساخته خواهد شد. مدیریت این دو سد به صورت مشترک خواهد بود و هر یک از طرفها هزینههای نگهداری سد مربوط به نیروگاه خود را پرداخت خواهد نمود.
منابع آبی مورد نیاز فعالیت نیروگاههای مارازاد و اردوباد و از منابع آبی رود ارس با رعایت موافقتنامههای معتبر بین دو طرف تامین خواهد شد. هر یک از طرفها با توجه به شرایط خاص، اقدامات مقتضی را در هر زمان برای ساخت نیروگاه و سدهای انحرافی در طرف خود بر اساس مفاد این موافقتنامه و بدون توافق طرف دیگر به عمل خواهد آورد. چنانچه یکی از طرفها از حقوق خود بر اساس این موافقتنامه نسبت به طرف دیگر دیرتر استفاده نماید، این امر به هیچ وجه مانع استفاده آن طرف از حقوق خود نخواهد بود.
ساخت و بهره برداری از نیروگاهها، ساخت سدهای انحرافی و تاسیسات آن به گونهای خواهد بود که هیچگونه تغییری در خط مرز تعیین شده بین دو کشور طبق مفاد موافقتنامه حل مسائل مرزی و مالی بین دولتهای ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مورخ 1333 برابر با 1954 میلادی و اسناد و نقشههای پیوست آن در مورد تعیین و تجدیدنظر در شکل خطوط مرزی مورخ 1336 برابر با 1957 ایجاد نگردد. پس از ساخت سدها، خط مرز رسمی دو کشور بر روی آنها مشخص خواهد شد. در صورت هر گونه تغییر در خطوط مرزی، بستر رود بلافاصله بر اساس مسیرهای تعیین شده که در نقشههای تشریفات (پروتکل) پیوست موافقتنامههای مذکور در فراز اول همین ماده، با حضور نمایندگان ذی صلاح دو کشور به بستر قبلی بازگردانده و خط مرز رسمی دو کشور بر روی آب علامتگذاری خواهد شد. پس از تشکیل مخزن پشت سدهای انحرافی، نوار مرز کنونی بر اساس روشهای به کار برده شده در سد ارس و سد میل مغان، روی سطح آب مشخص و علامتگذاری شده و به عنوان مرز دولتی دو کشور محسوب خواهد شد.
ساخت و بهره برداری از نیروگاههای مارازاد و اردوباد هیچگونه تغییری در حقآبه طرفها از منابع آبی رود ارس ایجاد نخواهد نمود. بر همین اساس، طرفها از نیروگاهها و تاسیسات آن به نحوی بهره برداری خواهند نمود که حقآبهها در محدوده مرزی مشترک طبق موافقتنامهها و تشریفات (پروتکلهای) میان دو کشور رعایت گردد. طرفها متعهد میباشند که آبی را که جهت استفاده در نیروگاهها از رود ارس منحرف میکنند به همان اندازه و با همان کیفیت به مسیر رود بازگردانند.
مقامهای صلاحیتدار طرفها برای اجرای این موافقتنامه به شرح زیر میباشند: از طرف جمهوری اسلامی ایران: وزارت نیرو از طرف جمهوری آذربایجان: وزارت انرژی
طرفها توافق نمودهاند مسائل مربوط به ساخت و بهره برداری از جمله مطالعه و طراحی نیروگاههای مارازاد و اردوباد توسط کمیسیون فنی مشترک که بر اساس یادداشت تفاهم پیرامون بهره برداری از ظرفیت برق آبی رود ارس بین دولتهای جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان مورخ 7 بهمن 1383 برابر با 26 ژانویه 2005 تشکیل شده (از این پس «کمیسیون» نامیده میشود) انجام شود. طرفها در صورت ضرورت میتوانند ترکیب کمیسیون را تغییر دهند و مراتب را به صورت رسمی به یکدیگر اعلام نمایند.
نشستهای کمیسیون دائمی در زمان ساخت نیروگاهها، هر سه ماه یک بار و پس از اتمام ساخت، سالی یک بار و به صورت نوبهای به میزبانی یکی از طرفها برگزار خواهد شد. نشستهای فوق العاده به درخواست هر یک از طرفها برگزار میگردد. این نشستها به میزبانی طرف درخواستکننده برگزار میگردد.
وظایف کمیسیون به شرح زیر میباشد: - تکمیل بررسی طرحهای ساخت؛ - نظارت بر روند ساخت، حفاظت و بهره برداری از سدها و شبکه (کانال) های انتقال به نیروگاهها؛ - تهیه قواعد بهره برداری و حفاظت از سدها و نیروگاهها و در صورت لزوم دستورالعملها و سایر اسناد مورد نیاز؛ - محافظت از کیفیت آب و بومشناسی رود و تهیه جدول استفاده از آب و همکاری میان طرفها به شکل مستمر درباره دبی آب منتقل شده به نیروگاهها؛ - بررسی تکمیل ساخت سدها و نیروگاهها و اعلام تاریخ آغاز بهره برداری از آنها؛ - بررسی مشکلات فنی احتمالی که در آینده بروز خواهد نمود و ارائه پیشنهادهایی درباره حل آنها؛ - تعیین میزان خسارات وارده به طرفها بر اثر ساخت سد و محدوده آب گرفتگی؛ - انجام سایر امور مربوط به ساخت و بهره برداری از سدها و نیروگاهها
هر یک از طرفها هزینههای مربوط به ساخت، حفاظت، بهره برداری و تعمیر نیروگاه، تجهیزات و تاسیسات در قلمرو خود را پرداخت خواهد نمود.
خسارت وارده بر اثر ساخت سدها، نیروگاهها و استغراق اراضی پس از تعیین و تایید آن توسط کمیسیون از سوی طرف واردکننده خسارت، به طرف خسارت دیده پرداخت خواهد شد.
به منظور طراحی، ساخت، بهره برداری، تعمیر و نگهداری سدها، محدوده مشترک توسط کمیسیون تعیین گردیده و ایمنی این محدوده توسط طرفها تامین خواهد شد. مقررات مربوط به ورود کارکنان، روشهای فنی، تجهیزات و مصالح در محدوده مشترک در زمان ساخت، بهره برداری، تعمیر و نگهداری، توسط مرزبانان دو طرف بهطور مشترک تعیین خواهد شد.
به منظور پیشبینی حوادث غیر مترقبه طبیعی (سیل، زلزله و غیره) و غیر طبیعی (آتش سوزی، انفجار، ریزش سازهها و غیره) احتمالی در مخزنها و نیروگاهها و اتخاذ تدابیر پیشگیرانه و اقدامات ضروری در مورد تاثیرات منفی و اطلاعرسانی به مردم، هماهنگی لازم برای موارد فوق از طریق ایجاد سامانه هشدار و پایش فعال انجام خواهد شد. برنامه اقدام مشترک تهیه و با نظارت کمیسیون اجراء خواهد گردید.
طرفها، مسوولیت حفاظت، بهره برداری، تعمیر و نگهداری از نیروگاه و سدهای انحرافی، مخزنها، تجهیزات و بناهای موجود در قلمرو خود را برعهده دارند و از انجام هر اقدامی که به بهره برداری عادی نیروگاه خللی وارد کند، اجتناب خواهند نمود.
طرفها میتوانند بر اساس توافق متقابل، نسبت به تبادل انرژی آبی از طریق نیروگاهها اقدام نمایند.
طرفها جهت تسهیل در ساخت نیروگاهها میتوانند از فرصتهای فنی یکدیگر در چهارچوب قوانین دو کشور استفاده نمایند.
طرفها حق برداشت آب از سدهای انحرافی، مخزنها، آب بر (کانال) ها، نیروگاهها و آب بر (کانال) برگشت آب به رود ارس را جز برای اهداف مندرج در این موافقتنامه ندارند.
طرفها از انجام هر فعالیتی که باعث آلودگی آب رود ارس در محدوده نیروگاهها، سدهای انحرافی و مخزنها میشود جلوگیری خواهند نمود و اجازه کاهش ظرفیت خودپالایی رود در پایین دست را نخواهند داد. در صورت آلوده شدن رود ارس در نتیجه ساخت و بهره برداری از نیروگاهها و مخزنها و سدهای انحرافی توسط یکی از طرفها، طرف مذکور آلودگی را رفع و خسارات وارده را پس از تعیین توسط کمیسیون جبران خواهد کرد.
طرفها، آبگیری مخزنها را پس از پاکسازی بستر رود، انجام عملیات زیست محیطی، آمادهسازی محدوده آبگیری و تایید آن توسط کمیسیون، شروع خواهند نمود.
طرفها بدون اطلاع یا اخذ موافقت کتبی طرف دیگر، بهره برداری از نیروگاه را بهطور کلی یا جزئی به کشور ثالث واگذار نخواهند کرد.
هرگونه اختلافی که ممکن است از اجراء یا تفسیر این موافقتنامه ناشی شود، از طریق مذاکره و رایزنی بین طرفها حل و فصل خواهد شد.
این موافقتنامه برای مدت نامحدود منعقد شده است و از تاریخ دریافت آخرین اطلاعیه کتبی توسط طرفها مبنی بر تایید تکمیل تشریفات داخلی مربوط به خود برای لازم الاجراء شدن این موافقتنامه، به مورد اجراء گذارده خواهد شد. این موافقتنامه از طریق توافق کتبی میان طرفها قابل اصلاح خواهد بود. اصلاحیهها طبق فراز اول این ماده لازم الاجراء خواهد شد.
این موافقتنامه در یک مقدمه و بیست و سه ماده در شهر تهران در تاریخ 20 فروردین ماه 1393 هجری شمسی برابر با 9 آوریل 2014 میلادی در دو نسخه اصلی به زبانهای فارسی، آذربایجانی و انگلیسی که تمامی آنها دارای اعتبار یکسان میباشند، تنظیم گردید در صورت اختلاف در تفسیر، متن انگلیسی ملاک خواهد بود.
از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران از طرف دولت جمهوری آذربایجان وزیر نیرو وزیر اقتصاد و صنایع حمید چیت چیان شاهین مصطفی اف
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و یک تبصره منضم به متن موافقتنامه، شامل مقدمه و بیست و سه ماده در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ دهم شهریور ماه یکهزار و سیصد و نود و پنج مجلس شورای اسلامی تصویب شد و در تاریخ 24/6/1395 به تایید شورای نگهبان رسید.
رئیس مجلس شورای اسلامی- علی لاریجانی