نظارت بر حسن اجرای سیاستهای کلی نظام به موجب تفویض اختیار از سوی مقام معظم رهبری توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام مطابق این مقررات صورت میگیرد.
: سیاستهای کلی نظام، سیاستهایی است که از سوی مقام معظم رهبری به موجب بند 1 از اصل 110 قانون اساسی تعیین میشود.
: نظارت بر حسن اجرای سیاستهای کلی شامل نظارت بر اعمال سیاستهای کلی در قوانین، مقررات و مراحل اجرایی است.
قوانین و مقررات به خصوص قانون برنامه و بودجههای سنواتی باید در چارچوب سیاستهای کلی تنظیم شود. قوانین و مقررات در هیچ موردی نباید مغایر سیاستهای کلی باشد.
مقامات مسوول در قوای سهگانه، نیروهای مسلّح، صدا و سیما و نهادهای عمومی، مسوول اجرای سیاستهای کلی نظام در دستگاههای مربوط میباشند.
شیوه ی اعمال نظارت در مورد نیروهای مسلح، با تصویب و ابلاغ فرماندهی کل نیروهای مسلح تعیین خواهد شد.
به منظور بررسی، ارزیابی، تلفیق و جامع نگری موضوعات ارجاعی مجمع در خصوص نظارت بر حسن اجرای سیاستهای کلی «کمیسیون نظارت» با ترکیب اعضای زیر در مجمع تشکیل میشود: - رییس مجمع - دبیر مجمع - دو نماینده از میان اعضای هر یک از کمیسیونهای موضوعی مجمع به انتخاب خود کمیسیونها - رئیس کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی - رئیس کمیسیون اصل 90 مجلس - رئیس سازمان بازرسی کل کشور - رئیس دیوان محاسبات مجلس شورای اسلامی - دادستان کل کشور - رئیس دیوان عدالت اداری کشور
: روسای سه قوه یا نماینده ی هر یک از آنان و روسای کمیسیونهای اصلی ذی ربط در مجلس شورای اسلامی، میتوانند با حق رای در جلسات کمیسیون نظارت شرکت کنند.
: کمیسیون نظارت هنگام بررسی گزارشهای رسیده، از وزیر یا رئیس دستگاه ذی ربط برای شرکت در جلسات کمیسیون «با حق رای» دعوت بعمل میآورد.
مقامات مذکور در ماده 3 موظفاند گزارشهای ادواری، شامل سالیانه و پنج ساله خود را از اجرای سیاستهای کلی و میزان تحقق آنها بر اساس شاخصها و نماگرهای معتبر تهیه و در پایان تیرماه سال بعد به مجمع ارسال کنند. مجمع پس از بررسی، موارد مغایرت و عدم انطباق حسب مورد با سیاستهای کلی را اعلام خواهد کرد. دستگاهها باید نتیجه اقدامات اصلاحی خود را در این رابطه مجددا به مجمع گزارش نمایند.
دستگاههای مختلف قوای سهگانه، صدا و سیما و نهادهای عمومی مکلفاند، حسب درخواست کمیسیون نظارت مجمع، اطلاعات و گزارشهای لازم را در خصوص اجرای سیاستهای کلی در حوزه ی فعالیت خود بر اساس شاخصهای معتبر تهیه کنند و حداکثر ظرف مدت دو ماه از تاریخ درخواست، در اختیار مجمع قرار دهند.
نسخهای از دستور جلسات کمیسیون نظارت، قبل از طرح در جلسه، در اختیار کمیسیونهای تخصصی مرتبط مجمع قرار میگیرد. این کمیسیونها ظرف مدت حداکثر یک ماه نظر خود را بصورت مکتوب برای طرح و تصمیمگیری در کمیسیون نظارت ارائه میکنند. در مورد دستور جلسات فوری، کمیسیونهای تخصصی، نظرات خود را به صورت شفاهی از طریق نماینده ی خود در کمیسیون نظارت ارائه خواهند کرد.
: هر یک از کمیسیونهای تخصصی مجمع، در حوزه ی فعالیت خود، گزارش سالانهای از نحوه ی اجرا و پیشرفت سیاستهای کلی تهیه میکنند. این گزارشها پس از بررسی و تلفیق در کمیسیون نظارت، برای اظهارنظر به مجمع ارائه میشود.
: پیگیری امور و کارشناسی نظارت، به عهده دبیرخانه مجمع است.
: دبیرخانه مجمع موظف است با همکاری مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع و شورای دستگاههای نظارتی کشور، مرکزی را در دبیرخانه برای تهیه ی گزارشهای ارزیابی راهبردی از اجرای سیاستهای کلی و در صورت نیاز ارزیابی آمارهای رسمی منتشره ایجاد کند. گزارشهای تهیه شده توسط این مرکز به صورت ادواری منتشر و در اختیار مجمع قرار میگیرد.
رئیس مجلس شورای اسلامی موظف است پس از اعلام وصول طرحها و لوایح در مجلس، نسخهای از آنها را برای اطلاع مجمع ارسال نماید. همزمان با بررسی طرحها و لوایح به خصوص قانون برنامه، قانون بودجه و تغییرات بعدی آنها در مجلس شورای اسلامی، کمیسیون نظارت مجمع نیز محتوای آنها را از نظر انطباق و عدم مغایرت با سیاستهای کلی مصوّب بررسی مینماید. کمیسیون نظارت مواردی را که مغایر یا غیرمنطبق (حسب مورد) با سیاستهای کلی میبیند به شورای مجمع گزارش مینماید. در صورتی که مجمع هم مغایرت یا عدم انطباق را پذیرفت، نمایندگان مجمع موارد مغایرت و عدم انطباق (حسب مورد) را در کمیسیونهای ذیربط مجلس مطرح میکنند و نهایتا اگر در مصوبه نهائی مجلس مغایرت و عدم انطباق باقی ماند، شورای نگهبان مطابق اختیارات و وظایف خویش بر اساس نظر مجمع تشخیص مصلحت اعمال نظر مینماید.
وظایف کمیسیون نظارت عبارت است از: - تدوین خط مشیها، شاخصها و شیوههای اعمال نظارت با همکاری کمیسیونهای ذی ربط - اجرای وظایف مندرج در مواد 5، 6 و 7 و سایر موارد ارجاعی - تعیین نمایندگان برای حضور در جلسات تنظیم و تصویب برنامههای توسعه در دولت و مجلس - ارزیابی و سنجش میزان تحقق سیاستهای کلی و حسن اجرای آنها بر مبنای شاخصهای مصوب و تلفیق گزارشهای نظارتی - ارائه کلیه گزارشها و تصمیمات به شورای مجمع جهت اطلاع و تصویب
قوای سهگانه، ستاد کل نیروهای مسلح، صدا و سیما و دستگاههای نظارتی از قبیل دیوان محاسبات، شورای نظارت صدا و سیما، سازمان حسابرسی دولتی و کمیسیون اصل نود، دیوان عدالت اداری، سازمان بازرسی کل کشور، نهادها، بانکها، سازمانها، شرکتهای دولتی و همچنین نهادهای عمومی موضوع تبصره ذیل ماده 5 قانون محاسبات عمومی، شهرداریها و کلیه سازمانهایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است و موسسات عمومی غیردولتی با درخواست مجمع از طریق بالاترین مقام هر دستگاه، همکاری لازم را در اعمال نظارت موضوع این مقررات به عمل خواهند آورد. در هر حال تشخیص و اعلام مغایرت یا عدم مغایرت با سیاستهای کلی بر عهده مجمع خواهد بود.
نتایج بررسیهای انجام شده در خصوص نحوه رعایت و اجرای سیاستهای کلی، همراه اقدامات انجام شده به مقام معظم رهبری گزارش میشود.
مقامات مذکور در ماده 3 موظفاند، سیاستهای ابلاغی مقام معظم رهبری را برای اجرا به زیر مجموعههای مربوط به خود ابلاغ کنند و نیز یک نسخه از کلیه ی مصوبات خود را بلافاصله پس از تصویب به مجمع ارسال نمایند.