موافقتنامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و هیات وزیران اوکراین درخصوص همکاری متقابل درمورد موضوعات گمرکی مشتمل بر یک مقدمه و بیست و دو ماده به شرح پیوست تصویب و اجازه مبادله اسناد آن داده میشود.
بسمالله الرحمن الرحیم موافقتنامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و هیات وزیران اوکراین درخصوص همکاری متقابل درمورد موضوعات گمرکی
دولت جمهوری اسلامی ایران و هیات وزیران اوکراین که از این پس تحت عنوان «طرفهای متعاهد» نامیده میشوند؛ با توجه به اینکه تخلفات گمرکی برای منافع اقتصادی و اجتماعی کشورهای متبوع طرفها زیانآور است؛ با اعتقاد به اینکه تلاش برای جلوگیری از تخلفات گمرکی ازجمله موارد مربوط به وضع عوارض ورودی و صدوری، همچنین اجرای صحیح ممنوعیتها، محدودیتها و کنترل میتواند از طریق همکاری بین گمرکات آنان موثرتر انجام شود؛ با آرزوی توسعه و گسترش بیشتر حجم جابجائی مسافر و کالا به واسطه همکاری بین طرفها؛ باتوجه به اینکه حملونقل غیرقانونی مواد مخدر، مواد روانگردان، موارد مشابه آنها و مواد اولیه تشکیلدهنده آنها برای سلامتی عموم و جامعه ایجاد خطر میکند؛ با درنظر گرفتن توصیهنامه مورخ 1332/9/15 هجری شمسی مطابق با پنجم سپتامبر 1953 میلادی شورای همکاری گمرکی راجع به کمک متقابل اداری؛ همچنین با درنظر گرفتن مفاد معاهده واحد مربوط به مواد مخدر مورخ 1340/1/10 هجری شمسی برابر با سی مارس 1961 میلادی، کنوانسیون مربوط به مواد روانگردان مصوب 1349/12/2 هجری شمسی برابر با بیست و یکم فوریه 1971 میلادی و کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر و داروهای روانگردان مصوب 1367/9/29 هجری شمسی برابر با بیستم دسامبر 1988 میلادی؛ درموارد زیر موافقت نمودند:
تعاریف از لحاظ این موافقتنامه: «قانون گمرکی» به مجموعه قوانین و مقررات کشور طرفها اطلاق میگردد که تنظیمکننده ضوابط مربوط به واردات، صادرات و عبور (ترانزیت) کالا، وصول حقوق گمرکی، سود بازرگانی هزینهها و دیگر پرداختها، اعطای امتیازات درمورد پرداختهای گمرکی، ایجاد ممنوعیتها و محدودیتها و نیز کنترل جابجائی کالاها از مرزهای گمرکی کشورهای متبوع طرفها باشد. «تخلف گمرکی» به هرگونه نقض یا سعی در نقض قانون گمرکی اطلاق میشود که مسوولیت آن بهوسیله قوانین ملی کشور طرفها مشخص میشود. «گمرک» اطلاق میشود به: - در جمهوری اسلامی ایران به گمرک جمهوری اسلامی ایران. - در اوکراین به خدمات گمرک دولتی اوکراین. «شخص» به هر شخص حقیقی یا حقوقی اطلاق میشود. «قلمرو» به قلمرو گمرکی کشور یک طرف اطلاق میشود. «تحویل کنترل شده» به روشی اطلاق میشود که اجازه میدهد مواد مخدر و مواد روانگردان در قلمرو کشور طرفها با اجازه و تحت کنترل مقامهای صالح طرفها با هدف کشف اشخاص دخیل در داد و ستد غیرقانونی مواد مخدر و مواد روانگردان وارد، ترانزیت یا صادر شود. «اطلاعات خام» به هرگونه دادهها، اسناد، گزارشات، نسخههای گواهی شده یا تصدیق شده مربوط به آنها یا سایر مکاتبات اطلاق میشود. «اطلاعات تحلیلی» به اطلاعات پردازش شده و یا تجزیه و تحلیل شده که اماراتی دال بر تخلف گمرکی میدهد، اطلاق میشود. «گمرک درخواستکننده» به گمرکی اطلاق میشود که درخواست کمک میکند. «گمرک درخواست شونده» به گمرکی اطلاق میشود که از آن درخواست کمک میشود.
حیطه شمول موافقتنامه
طرفهای متعاهد براساس این موافقتنامه و ازطریق گمرکات خود و درمحدوده صلاحیت خود وطبق قوانین داخلی کشورهای خود، اقدامات زیر را بهعمل خواهند آورد: الف - اتخاذ تدابیری به منظور بهبود کنترل گمرکی مسافر و جابجائی کالاها و نیز بستههای پستی بین کشور طرفها؛ ب - کمک به یکدیگر درجلوگیری، تحقیق و ممانعت از تخلفات گمرکی؛ ج - کمک به یکدیگر درصورت درخواست، ازطریق تهیه اطلاعات خام و تحلیلی که در اداره و اجرای قانون گمرکی مورد استفاده قرار میگیرد؛ د - کمک به یکدیگر در تحقیق، توسعه و مورد آزمایش قرار دادن تشریفات جدید گمرکی، آموزش کارکنان و تبادل تجربه و سایر موضوعاتی که ممکن است نیاز به تلاش مشترک داشته باشد؛ ه - تلاش در سادهسازی و بهبود تشریفات گمرکی بین کشور طرفها و حل موضوعات ناشی از اختلافات بین قوانین ملی کشور طرفها.
کمکهای دوجانبهای که براساس این موافقتنامه صورت خواهد گرفت در چارچوب قوانین معتبر در قلمرو کشور طرف درخواست شونده و در محدوده صلاحیت و منابع گمرک درخواست شونده ارائه خواهد شد.
این موافقتنامه صرفا برای کمک متقابل اداری بین طرفهای متعاهد در نظر گرفته شده است. مفاد این موافقتنامه موجب هیچگونه حقی برای اشخاص خصوصی در بهدست آوردن، جلوگیری از ارائه یا مستثنی کردن هرگونه مدرکی ایجاد نخواهد کرد و یا مانع از اجرای درخواستی نخواهد شد.
اشکال همکاری و کمک متقابل گمرکات طرفها بنا به درخواست یا به ابتکار خود، اقدامات زیر را به عمل خواهند آورد:
فراهم نمودن کلیه اطلاعات خام و تحلیلی لازم برای یکدیگر؛
تبادل تجربیات گمرکات در مورد روشها، روندها و شیوههای جدید مبارزه با تخلفات گمرکی؛
تبادل اطلاعات در مورد اشکال جدید تخلفات گمرکی؛
آگاه نمودن یکدیگر از تغییرات قانون امور گمرکی کشور طرفها و مرتبط با مفاد این موافقتنامه، وسائل فنی کنترل و روشهای کاربرد آنها و همچنین برگزاری جلسات کاری برای مذاکره درمورد مسائل مورد علاقه طرفها؛
- تبادل اطلاعات درمورد کاربرد قوانین ملی در تعیین کشور مبدا کالاها؛
تبادل اطلاعات درمورد صحت ارزش گمرکی کالاهای اظهار شده.
انتقال اطلاعات
گمرکات طرفها، اطلاعات خام و تحلیلی قابل دسترس، از جمله موارد زیر را بهوسیله مکاتبه، پروتکل و دیگر موارد یا نسخ تصدیق شده، مبادله خواهند کرد: الف - شرایط مربوط به وضع حقوق گمرکی، سود بازرگانی و مالیاتها و همچنین اعمال ترجیحات گمرکی؛ ب - اقدامات انجام شده یا در حال انجام که با قوانین گمرکی کشور گمرک درخواستکننده تناقض داشته باشد.
گمرکات طرفها، در کوتاهترین زمان ممکن بدون هیچگونه درخواست اولیه، اطلاعات مربوط به تخلفات گمرکی احتمالی را که مبارزه با آنها بهطور خاصی مورد علاقه طرفها است، مبادله خواهند کرد. این اطلاعات در وهله اول به تخلفات گمرکی در هنگام حملونقل موارد زیر مربوط میشود: الف - کالاهای خطرناک برای محیط زیست و سلامت عموم؛ ب - اسلحه، مهمات، مواد منفجره و ادوات انفجاری؛ ج - کالاهای مشمول حقوق گمرکی، سود بازرگانی و مالیاتهای بالا. علاوه بر این، گمرکات طرفها، یکدیگر را از موارد زیر مطلع خواهند کرد: (1) - اماکن مورد استفاده برای انبار کردن کالاها که از آنجا میتوان واردات اساسی غیرقانونی کالا به قلمرو کشور طرف متعاهد دیگر را ترتیب داد؛ (2) - اجرای ممنوعیتها و محدودیتها هنگام واردات، صادرات یا ترانزیت کالاها یا معافیت آنها از حقوق گمرکی، سود بازرگانی، مالیاتها و سایر هزینهها؛ (3) - هرگونه وسیله نقلیه مورد استفاده یا مظنون به استفاده به منظور ارتکاب تخلفات گمرکی.
تحویل کنترل شده
روش تحویل کنترل شده مواد مخدر و مواد روانگردان با هدف کشف اشخاص دخیل در حملونقل غیرقانونی آنها تنها با موافقت متقابل گمرکات طرفها مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
مواد مخدر و روانگردانی که درمورد آنها روش تحویل کنترل شده به اجراء گذاشته میشود را میتوان به موجب ترتیبات دوجانبه گمرکات طرفها توقیف کرده و اجازه داد که بدون تغییر، ادامه مسیر داده یا برگشت داده شوند یا کلا یا جزئا جایگزین گردند.
تصمیمات راجع به استفاده از روش تحویل کنترل شده، توسط طرفها به صورت مورد به مورد اتخاذ خواهد شد و درصورت لزوم میتوان ترتیبات مالی طرفها و نحوه اجرای آن را مد نظر قرار داد.
اطلاعات درمورد جابجائی کالا گمرک یک طرف به ابتکار خود یا بنا به درخواست، اطلاعات زیر را برای گمرک طرف دیگر ارسال خواهد کرد:
آیا کالاهای وارد شده به قلمرو کشور گمرک درخواستکننده بهطور قانونی از قلمرو کشور طرف متعاهد دیگر صادر شده است؟
آیا کالاهای صادر شده از قلمرو کشور گمرک درخواستکننده بهطور قانونی به قلمرو کشور طرف دیگر وارد شده است؟
آیا کالاهای ترانزیت از قلمرو گمرک درخواستکننده بهطور قانونی به قلمرو گمرک درخواست شونده وارد یا ازطریق آن ترانزیت شده است؟
اطلاعات درمورد سایر اقدامات گمرک یک طرف متعاهد به ابتکار خود یا بر حسب درخواست، اطلاعاتی را درارتباط با تخلفات گمرکی در قلمرو کشور طرف دیگر و علیالخصوص در موارد زیر فراهم خواهد کرد:
اشخاص شناخته شده یا مظنون به ارتکاب تخلفات گمرکی در قلمرو کشور طرف دیگر؛
کالاهائی که موضوع حملونقل غیرقانونی تلقی شدهاند؛
وسائل حملونقل شناخته شده یا مظنون به استفاده در ارتکاب تخلفات گمرکی در قلمرو کشور طرف دیگر؛
اماکنی که از سوی گمرک درخواستکننده مظنون به استفاده جهت ارتکاب تخلفات گمرکی در قلمرو طرف دیگر میباشند.
پروندهها و اسناد
گمرک یک طرف به ابتکار خود یا برحسب درخواست، نسخ اسنادی را که حاوی اطلاعات در دسترس مربوط به فعالیتهای انجام شده یا برنامهریزی شدهای هستند که میتواند منجر به تخلف گمرکی در قلمرو کشور طرف دیگر گردد، ارسال خواهد کرد. نسخههای تایید شده و اسناد اصلی ازطریق مجاری دیپلماتیک مبادله خواهند شد. اسناد اصلی را فقط در مواردی میتوان درخواست کرد که نسخ تهیه شده کافی نباشد و باید در اولین فرصت عودت داده شوند.
اسناد فوقالذکر را میتوان با اطلاعات کامپیوتری که به هر شکل تهیه شده، جایگزین کرد. کلیه اطلاعات مربوط به تفسیر یا استفاده از مطالب تهیه شده بایستی بهطور همزمان ارائه گردد.
تحقیقات
بنا به درخواست گمرک یک طرف، گمرک طرف دیگر کلیه تحقیقات رسمی مربوط به اقداماتی را که مغایر با قانون گمرکی جاری در قلمرو کشور گمرک درخواستکننده باشد، آغاز خواهد کرد.
تحقیقات درچارچوب قوانین جاری در قلمرو کشور گمرک درخواست شونده، انجام خواهد شد.
مامورین گمرک یک طرف میتوانند درموارد خاص در زمان رسیدگی به موارد مربوط به تخلفات گمرکی انجام شده در قلمرو کشور گمرک درخواستکننده با رضایت گمرک طرف دیگر در قلمرو طرف اخیر اقامت نمایند و اسناد اصلی را ملاحظه نمایند، مگر در موارد محرمانه که نیاز به ملاحظات خاص دارد.
ترتیبات بازدید مامورین در مواقعی که طبق شرایط مقرر در این موافقتنامه، مامورین گمرک یک طرف در قلمرو کشور طرف دیگر حاضر میشوند، از همان حمایتی برخوردار خواهند بود که مامورین گمرکی طرف دیگر به موجب قوانین جاری آن کشور از آن برخوردارند و بایستی قواعد اقامت خارجیان را رعایت کنند و در کلیه مواقع آماده باشند تا مدارکی دال بر اینکه در سمت اداری خود هستند، ارائه دهند. آنها نباید لباس فرم پوشیده و اسلحه حمل کنند.
کارشناسان چنانچه مقامات اداری یا قضائی کشور یک طرف، در ارتباط با تخلفات گمرکی در دست رسیدگی خود درخواست نمایند، گمرک طرف دیگر میتواند به مامورین خود اجازه دهد تا به عنوان کارشناس در بررسیهای قضائی یا اداری مزبور حضور یابند. ماموران مزبور، مدرک یا نتیجهگیری درمورد حقایقی را که در جریان انجام وظایف خود به دست آوردهاند، ارائه خواهند داد. در درخواست برای حضور در بررسیهای قضائی یا اداری بایستی به وضوح مشخص شود که مامور در چه مورد و در چه سمتی حضور مییابد.
استفاده از اطلاعات و اسناد
اطلاعات خام و تحلیلی، مکاتبات و اسنادی که به موجب این موافقتنامه دریافت میشود صرفا برای اهداف این موافقتنامه مورد استفاده قرار خواهد گرفت. آنها را نمیتوان بدون رضایت کتبی گمرک ارائهدهنده آنها به هر شخصی منتقل کرد یا به گونه دیگری مورد استفاده قرار داد.
مفاد بند (1) این ماده نسبت به اطلاعات راجع به داد و ستد غیرقانونی مواد مخدر و مواد روانگردان، موارد مشابه آنها و مواد اولیه تشکیلدهنده آنها قابل اجراء نیست. این قبیل اطلاعات را میتوان به سایر مقاماتی که مستقیما در امر مبارزه با داد وستد غیرقانونی مواد مخدر دخیل هستند، منتقل کرد.
گمرکات طرفها میتوانند مطابق با اهداف و درچارچوب حیطه شمول این موافقتنامه، در پروتکلها مکاتبات و سایر موارد خود، در حین بررسیهای قضائی یا اداری از اطلاعات خام و تحلیلی و اسنادی که به موجب این موافقتنامه دریافت شده، بهعنوان مدرک استفاده نمایند.
چگونگی استفاده از اطلاعات و اسناد مزبور که به عنوان مدرک در بررسیهای قضائی یا اداری و ارزیابی آنها به موجب قوانین ملی کشور طرفها تعیین خواهد شد.
معافیت از کمک
درمواردی که کمکها در چارچوب این موافقتنامه، حاکمیت، امنیت، سیاست عمومی یا سایر منافع اساسی ملی کشور یک طرف را نقض کند یا باعث افشای اسرار ملی گردد یا با مقررات قانونی و اداری داخلی آن تناقض پیدا کند، از ارائه کمکها میتوان خودداری کرد.
چنانچه از دادن کمک امتناع شود یا ارائه آن به تعویق بیفتد، دلایل خودداری یا تعویق آن بدون درنگ به صورت کتبی به گمرک درخواستکننده اطلاع داده خواهد شد.
اشکال و موضوع درخواستها
درخواست کمک در چارچوب این موافقتنامه به صورت کتبی انجام خواهد شد و با اسنادی که مفید به نظر میرسد همراه خواهد بود. درمواقعی که شرایط ایجاب کند، درخواستها میتواند شفاها نیز صورت گیرد. این قبیل درخواستها باید فورا به صورت کتبی تایید گردند.
درخواستهائی که متعاقب بند (1) این ماده صورت میگیرد، شامل جزئیات زیر خواهند بود: الف - نام گمرک درخواستکننده؛ ب - اقدام مورد درخواست؛ ج - هدف و دلیل درخواست؛ د- قوانین، مقررات و سایر اسناد؛ ه - اطلاعات تا سرحد امکان کامل درباره اشخاصی که در مورد آنها درخواست ارائه شده است؛ و - نام گمرک درخواست شونده.
درخواستها به زبان رسمی کشور گمرک درخواست شونده، به زبان انگلیسی یا به زبان دیگری که قابل قبول گمرک اخیرالذکر باشد، ارائه خواهد شد.
گمرک درخواست شونده میتواند درصورتی که برای اجرای درخواست، ضرورت داشته باشد، به منظور روشن شدن مطلب، درخواست اطلاعات بیشتری را نماید.
کمکهای فنی گمرکات طرفها در زمینه مسائل گمرکی ازجمله موارد زیر به یکدیگر کمکهای فنی ارائه خواهند داد:
تبادل کارشناسان در موضوعات مورد علاقه طرفها، همچنین به منظور آشنائی با فنون مورد استفاده گمرکات؛
آموزش و بهبود مهارتهای خاص ماموران؛
مبادله اطلاعات و تجربیات درمورد استفاده از تجهیزات کشف و کنترل.
تبادل کارشناسان مطلع در زمینه امورگمرکی؛
- مبادلات اطلاعات حرفهای، علمی و فنی مربوط به گمرک.
محرمانه بودن هرگونه اطلاعات خام و تحلیلی، سند یا دادههای دریافت شده به موجب این موافقتنامه محرمانه تلقی شده و در کشور گمرک درخواستکننده از همان حفاظت از انتشاری برخوردار خواهند شد که اطلاعات خام و تحلیلی، اسناد یا دادههای گمرک اخیرالذکر که در قلمرو خود دریافت میکند، از آن برخوردار است.
روش اصلاح با توافق دوجانبه طرفها این موافقتنامه قابل اصلاح است. تغییرات و اصلاحات بهوسیله پروتکلهای جداگانه تدوین خواهد شد که بخش لاینفک این موافقتنامه محسوب شده و براساس روش مقرر در ماده (22( این موافقتنامه نافذ خواهد شد.
رفع اختلافات تمامی اختلافات بین طرفها درمورد اجرای مفاد این موافقتنامه ازطریق مذاکره و مشورت حل و فصل خواهد شد.
هزینهها
هزینههای اجرای درخواست ارائه شده به جز موارد مربوط به پرداخت اجرت به کارشناسان و مترجمین غیراز کارمندان دولت، توسط گمرک درخواست شونده تامین خواهد شد.
پرداخت هزینههای مربوط به اجرای ماده (15) این موافقتنامه میتواند بهطور خاص توسط گمرک درخواستکننده تامین گردد.
درصورتی که برای اجرای درخواست، هزینهها زیاد یا غیرمتعارف باشد، طرفها بهمنظور تعیین شرایطی که به موجب آن درخواست باید اجراء شود و همچنین روشی که به موجب آن هزینهها باید تقبل شود، مشورت خواهند کرد.
اجرای موافقتنامه
کمکهای موضوع این موافقتنامه مستقیما بین دو گمرک مبادله خواهد شد.
گمرکات، درحد صلاحیت خود، میتوانند مقررات لازم برای اجرای این موافقتنامه را صادر کنند.
اطلاعات خام و تحلیلی موضوع این موافقتنامه بین ماموران ویژهای که بدینمنظور توسط هر گمرک تعیین شدهاند، مبادله خواهد شد. فهرست مامورانی که بدینگونه تعیین شدهاند به گمرک طرف دیگر ارسال خواهد شد.
به منظور اجرای بهتر این موافقتنامه، ماموران گمرک دو طرف در صورتی که با تراضی دو جانبه ضروری تشخیص دهند، با یکدیگر ملاقات خواهند کرد.
اعتبار سرزمینی این موافقتنامه در قلمرو کشور طرفها معتبر خواهد بود.
لازمالاجراء شدن و فسخ
مفاد این موافقتنامه، مانع از اجرای تعهدات دیگری که طرفها به موجب موافقتنامههای بینالمللی دیگری برعهده گرفته یا خواهند گرفت، نخواهد شد.
این موافقتنامه در سیامین روز پس از وصول آخرین اطلاعیه کتبی مبنی براینکه تشریفات داخلی لازم برای لازمالاجراء شدن این موافقتنامه بهطور صحیح انجام شده است، لازمالاجراء خواهد شد. این موافقتنامه برای مدت نامحدود منعقد گردیده است و تا زمانی که هر یک از طرفها تمایل خود را برای فسخ آن به طرف دیگر اعلام ننمایند، معتبر خواهد بود. دراینصورت موافقتنامه پس از گذشت شش ماه پس از تاریخ دریافت چنین اطلاعیهای فسخ خواهد شد. این موافقتنامه در تاریخ بیست و هشتم ماه اوت سال 2000 میلادی برابر با هفتم شهریور ماه 1379 هجری شمسی در دو نسخه به زبانهای فارسی، اوکراینی و انگلیسی منعقد شد و تمام متون دارای اعتبار یکسان است در موارد اختلاف در تفسیر و اجرای مفاد آن، متن انگلیسی ملاک عمل خواهد بود. از طرف - از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران- هیات وزیران اوکراین
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده منضم به متن موافقتنامه شامل مقدمه و بیست و دو ماده در جلسه علنی روز سهشنبه مورخ پنجم آبان ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و سه مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1383/8/20 به تایید شورای نگهبان رسید.
رییس مجلس شورای اسلامی - غلامعلی حدادعادل