کلیات
سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور که در این اساسنامه به اختصار «سازمان» نامیده میشود، موسسه دولتی با ماهیت آموزشی و وابسته به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است. موضوع فعالیت سازمان، برنامهریزی و اجرای آموزش و تربیت فنی و حرفهای و مهارتی غیر رسمی ، سنجش مهارت و صلاحیت شغلی و حرفهای و تربیت مربی فنی و حرفهای در سطح کشور میباشد.
سایر دستگاههایی که دارای قوانین خاص برای ارائه آموزشهای غیررسمی هستند، در چهارچوب قوانین خود و با رعایت قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی مصوب 1396/8/24 به فعالیت خود ادامه خواهند داد.
تعریف اصطلاحات موضوع ماده (2) قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی در این اساسنامه نیز به کار برده میشود.
جامعه هدف سازمان؛ شاغلین، کارجویان، کارآفرینان، سایر مهارت جویان و مربیان آموزش فنی، حرفهای و مهارتی میباشند.
وظایف و اختیارات
وظایف و اختیارات سازمان با رعایت موازین شرعی، سیاستهای کلی و قوانین عبارت است از:
هماهنگی و همکاری با دستگاههای اجرائی ارائهدهنده آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی غیررسمی در چهارچوب مصوبات شورای عالی آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی
مشارکت و همکاری با ارکان نظام موضوع ماده (5) قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی در استقرار و اجرای چهارچوب صلاحیت حرفهای
اتخاذ تدابیر لازم برای تضمین کیفیت آموزشهای فنی، حرفهای و مهارتی غیررسمی در چهارچوب صلاحیت حرفهای
تعمیم و ترویج آموزشهای فنی و حرفهای (شایستگیهای فنی ، غیرفنی و عمومی) برای ارتقای سطح آگاهی جامعه
تدوین استانداردهای آموزش، شایستگی و ارزشیابی حرف و مشاغل با مشارکت شاغلین خبره و عوامل بازار کار در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط
احداث، توسعه، بازسازی و تجهیز مراکز و کارگاههای آموزش فنی و حرفهای و سنجش مهارت و صلاحیت حرفهای
طراحی، تدوین و اجرای برنامههای آموزش فنی، حرفهای و مهارتی غیررسمی به صورت دولتی، غیردولتی، نیمه دولتی (تعاملی) و مشارکت بینالمللی در قالب آموزشهای حضوری (مستقیم)، نیمه حضوری و مجازی بر اساس نیاز بازار کار در حرف و مشاغل مختلف
ارائه خدمات مشاوره و هدایت حرفهای و شغلی و کارآفرینی به متقاضیان آموزش فنی و حرفهای
ایجاد مراکز سنجش مهارت و تعیین صلاحیت حرفهای در چهارچوب قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی و زیر نظر شورای عالی آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی
سنجش مهارت و صلاحیت شغلی مهارت آموزان و صدور گواهینامه مهارت و شایستگی و صلاحیت شغلی
صدور پروانه مهارت فنی کارگران ماهر موضوع ماده (4) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب 1374/12/22
صدور مجوز تاسیس مراکز کارآموزی جوار کارگاه و یا بین کارگاهی و آموزشگاههای فنی و حرفهای آزاد در داخل و خارج از کشور، نظارت بر فعالیت آنها و لغو مجوز مراکز و آموزشگاههایی که بر خلاف قانون و مقررات و استانداردها عمل نمایند.
اعتبارسنجی و رتبهبندی مراکز آموزش فنی و حرفهای دولتی، آموزشگاههای فنی و حرفهای آزاد و سایر ارائهدهندگان آموزشهای مهارتی غیر رسمی دولتی و غیردولتی دارای مجوز از سازمان
جلوگیری از فعالیت اشخاص حقیقی یا حقوقی فاقد مجوز آموزش فنی و حرفهای که از عنوان سازمان یا آموزشگاه فنی و حرفهای سوء استفاده میکنند از طریق مراجع ذی ربط
تربیت مربی و نیروی فنی برای ارائه آموزشهای فنی، حرفهای و مهارتی در بخشهای دولتی و غیردولتی و بازآموزی و رتبهبندی آنها به منظور افزایش کیفیت مهارت آموزی
رتبهبندی مربیان تمام وقت سازمان به منظور استقرار نظام پرداختها بر اساس تجربه و شایستگیهای عمومی، تخصصی و حرفهای توسط سازمان، ظرف یک سال پس از لازم الاجرا شدن این قانون
مطالعه و شناسایی تغییرات بازار آموزش مهارتها، فناوریها، شایستگیها و شیوههای نوین مهارت آموزی در سطح ملی و بینالمللی و نیازهای بازار کار فعلی و آتی و مشاغل آینده
انجام پژوهشهای کاربردی و آینده پژوهی در حوزه آموزشهای فنی، حرفهای و مهارتی و وظایف و ماموریتهای سازمان
اجرای برنامههای ترویجی برای ارتقای فرهنگ کار و مهارت آموزی و کار آفرینی، برگزاری جشنواره ملی مهارت و سایر رویدادهای ملی، منطقهای و بینالمللی مرتبط
تولید محتواهای آموزشی، انتشار کتب و منابع آموزشی و نشریات مورد نیاز مرتبط با آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی غیر رسمی
همکاری و مشارکت با موسسات، انجمنهای علمی، حرفهای، اتحادیهها و صنوف حرفهای و شغلی و مراکز علمی، فنی، آموزشی و پژوهشی داخلی و خارجی معتبر به منظور تدوین استاندارد شایستگی و ارزشیابی و ارتقای کیفیت و توسعه آموزشهای فنی، حرفهای و مهارتی غیر رسمی
انعقاد تفاهمنامه و هرگونه سند همکاری در زمینه آموزش، پژوهش و سنجش مهارت و صلاحیت حرفهای با اشخاص حقیقی و حقوقی دولتی و غیردولتی داخلی و خارجی معتبر با رعایت قوانین و مقررات مربوط
سازماندهی و جذب کمکهای فنی، اجرائی و مالی اشخاص حقیقی و حقوقی دولتی و غیردولتی داخلی و بینالمللی به منظور ارتقای سطح کمی و کیفی آموزشهای فنی و حرفهای و مهارتی در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط
برگزاری، حضور و مشارکت فعال در مسابقات آزاد، ملی، منطقهای و بینالمللی مهارتها
عضویت در سازمانهای منطقهای و بینالمللی و شرکت در مجامع بینالمللی مرتبط با آموزشهای مهارتی غیر رسمی به عنوان نماینده دولت جمهوری اسلامی ایران
ایجاد بانک اطلاعاتی مهارت آموختگان و رصد اشتغال آنان ظرف شش ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون
تهیه و تنظیم شیوه نامهها و دستورالعملهای مورد نیاز در حوزه وظایف سازمان در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط ظرف شش ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون
ساختار سازمان
ساختار سازمان عبارت است از:
ستاد مرکزی سازمان که در تهران مستقر است.
مرکز تربیت مربی فنی و حرفهای
ادارات کل آموزش فنی و حرفهای استانها
مراکز آموزش فنی و حرفهای
مراکز سنجش مهارت و تعیین صلاحیت حرفهای
سازمان مجاز است مراکز آموزش و سنجش مهارت خیّرساز را با رعایت موازین شرعی و مقتضای وقف، وصیت یا عناوین مشابه آن و همچنین مراکز دولتی را بر اساس شاخصهای آموزش فنی و حرفهای، نیروی انسانی، فضا و تجهیزات و اداری و مالی رتبهبندی و به صورت هیات امنائی اداره و بر آنها نظارت نماید. اعضای هیات امنا که توسط رئیس سازمان، تعیین و منصوب میشوند عبارتند از: 1 رئیس مرکز 2 یک نفر از مربیان مرکز 3 یک نفر از اتاق بازرگانی شهرستان ذی ربط 4 یک نفر از اتاق اصناف شهرستان ذی ربط 5 یک نفر خبره آموزشهای فنی و حرفهای 6 دو نفر از خیّرین (در مراکز خیّرساز) تدوین و تصویب برنامه و بودجه سالانه، نظارت بر هزینه کردها و تصویب صورتهای مالی، تعیین حسابرس و خزانه دار و جذب و قبول کمک اشخاص حقیقی و حقوقی در چهارچوب قوانین و مقررات از وظایف هیات امناء میباشد. تصمیمات هیات امناء بعد از تایید مدیرکل آموزش فنی و حرفهای استان ذی ربط، لازم الاجراست.
رئیس سازمان با حکم وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به عنوان معاون وزیر و رئیس سازمان منصوب میشود و مسوول حسن اجرای کلیه امور سازمان است.
وظایف و اختیارات رئیس سازمان در چهارچوب اساسنامه به شرح زیر است:
اداره امور سازمان و نظارت بر حسن انجام امور
پیشنهاد برنامه و بودجه سالانه سازمان به مراجع ذی صلاح
انعقاد قرارداد با اشخاص حقیقی و حقوقی
تدوین و ابلاغ برنامه اجرائی و مالی سازمان و ارائه گزارش عملکرد آن به مراجع ذی صلاح
نمایندگی سازمان در کلیه مراجع قضائی، اداری، سازمانها و نهادهای ملی و بینالمللی
انجام کلیه امور استخدامی از جمله عزل و نصب معاونان و مدیران سازمان و ارتقا و آموزش کارکنان با رعایت قوانین و مقررات مربوط
تعیین و نصب اعضای هیات امنای مراکز آموزش و سنجش مهارت و صلاحیت حرفهای
رئیس سازمان میتواند برخی از اختیارات خود را به هر یک از معاونان و مدیران سازمان تفویض نماید.
منابع مالی
منابع مالی سازمان عبارتند از:
اعتبارات هزینهای، تملک داراییهای سرمایهای و ردیفهای خاص در قانون بودجه سالانه کشور
درآمدهای حاصل از ارائه هرگونه خدمات آموزشی، سنجش مهارت و صلاحیت حرفهای و فروش محصولات آموزشی و تولیدات کارگاهی پس از گردش خزانهداری کل کشور
دریافت هدایا و کمکهای اشخاص حقیقی و حقوقی داخلی و خارجی با رعایت قوانین و مقررات کشور
دریافت هرگونه وام و تسهیلات از بانکها و موسسات مالی و اعتباری معتبر
معادل یک در هزار مزد کارگران در هر ماه، توسط کارفرمایان، صاحبان صنایع و بنگاههای اقتصادی طبق صورتهای ماهانه ارسالی به سازمان تامین اجتماعی به منظور مهارت آموزی مستمر شاغلین با پیشبینی در بودجه سالانه و پس از گردش خزانهداری کل کشور
دو درصد (2%) از منابع حاصل از فروش کالای قاچاق توسط سازمان جمعآوری و فروش اموال تملیکی به استثنای موارد مندرج در تبصره (1) ماده (53) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392/10/03 به منظور مهارت آموزی کارجویان و اقشار آسیبپذیر جامعه با پیشبینی در بودجه سالانه
نیم در هزار از سود خالص پایان سال مالی آموزشگاههای فنی و حرفهای آزاد به منظور ترویج و توسعه مهارت آموزی پس از گردش خزانهداری کل کشور
درآمدهایی که سازمان به موجب قوانین و مقررات، مجاز به وصول و هزینه کرد آن میباشد.
کلیه دستگاههای اجرائی مکلفند با همکاری سازمان، نیازهای آموزشی نیروهای انسانی هر یک از طرحهای تملک داراییهای سرمایهای خود را تعیین و حداکثر نیم در هزار اعتبارات آن طرح را به منظور آموزشهای فنی و حرفهای و مهارتی نیروی انسانی همان طرح در بودجه سالانه پیشبینی کرده و در قالب توافقنامهای که بین سازمان و دستگاه مربوطه تنظیم میشود، هزینه نمایند. در صورتی که به تشخیص بالاترین مقام هر دستگاه، همه یا بخشی از نیروی انسانی هر طرح پس از احراز صلاحیت فنی و تخصصی از طریق سازمان و با ارائه مدارک فنی و تخصصی مرتبط، نیاز به آموزش نداشته باشند، مازاد اعتبار مذکور صرف اجرای همان طرح میشود.
کلیه اسناد و اوراق تعهدآور مالی، با امضای رئیس سازمان یا مقام مجاز معتبر است.
سایر مقررات
مشاغل اختصاصی تمام وقت سازمان شامل مربی و کارشناسان آموزش و سنجش مهارت و صلاحیت حرفهای مشمول تبصره (3) ماده (65) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386/7/8 میباشند.
ساعات کار مربیان تمام وقت سازمان، سی ساعت در هفته شامل بیست و چهار ساعت تدریس و شش ساعت سایر فعالیتهای آموزشی، پژوهشی و اداری میباشد.
سازمان مجاز است بر اساس نیاز، نسبت به جذب و بکارگیری مربی به صورت حق التدریس ساعتی بدون تعهد استخدامی، با تایید سازمان اداری و استخدامی کشور اقدام نماید.
سازمان مجاز است از خدمات کارشناسان و متخصصین شاغل در دستگاههای دولتی و نهادهای عمومی غیر دولتی تا سقف سی و دو ساعت در ماه به عنوان مربی مدعو با موافقت رئیس دستگاه مربوط استفاده نماید.
مراکز آموزش فنی و حرفهای خیّر ساز و مراکز سنجش مهارت و تعیین صلاحیت حرفهای خیّرساز که به صورت هیات امنائی اداره میشوند، مشمول امتیاز مالیاتی موضوع ماده (172) قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366/12/3 میباشند.
سازمان مجاز است نسبت به معرفی داوطلبان مهارت آموزی فاقد شغل به واحدهای صنعتی، تولیدی و خدماتی داوطلب که ظرفیت آموزشی دارند، اقدام نماید. آموزشهای مذکور رایگان میباشد و مهارت آموزی که توام با کار نباشد در طول دوره آموزش مشمول قوانین و مقررات کار و تامین اجتماعی ویژه شاغلین نمیباشد.
جعل گواهینامه مهارت سازمان و استفاده از آن جرم است و مرتکب، به یکی از مجازاتهای تعزیری درجه شش موضوع ماده (19) قانون مجازات اسلامی مصوب 1391/2/1 محکوم میشود.
به منظور ایجاد هماهنگی و پیشبرد اهداف و امور آموزشهای فنی، حرفهای و مهارتی غیر رسمی در استانها، کارگروه توسعه مهارت با عضویت نهادها، دستگاههای اجرائی و تشکلهای ذی ربط به عنوان کارگروه تخصصی شورای برنامهریزی و توسعه استان به ریاست استاندار یا یکی از معاونان وی تشکیل میشود. دبیر کارگروه توسعه مهارت، مدیرکل آموزش فنی و حرفهای استان میباشد.
سایر موضوعاتی که در این اساسنامه پیشبینی نشده است، مشمول قوانین و مقررات عمومی کشور میباشد.
قانون فوق که رسیدگی به آن مطابق فراز دوم اصل هشتاد و پنجم (85) قانون اساسی در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ 1402/3/23 مجلس شورای اسلامی مورد موافقت قرار گرفته است، در جلسه مورخ 1402/10/10 کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مشتمل بر هجده ماده و چهار تبصره تصویب و در تاریخ 1402/10/27 به تایید شورای نگهبان رسید.
رئیس مجلس شورای اسلامی - محمدباقر قالیباف