قانون مربوط به موافقت‌نامه بین دولت شاهنشاهی ایران ودولت پاکستان راجع به سرویسهای حمل‌ونقل هوائی بازرگانی مابین قلمرو دو دولت وماوراء آن‌ها

در این موافقت‌نامه مقصود از بعضی عبارت مستعمله بشرحی است که در زیر ذکر شده مگر آنکه از مفهوم عبارت خلاف آن مستفاد شود. الف - مقصود از مقامات هواپیمائی در مورد ایران اداره کل هواپیمائی کشوری و هر شخص یا هیئتی است که متصدی وظایف فعلی آن اداره کل یا وظایف مشابه گردد و در مورد پاکستان مدیر کل هواپیمائی کشوری در پاکستان و هر شخص یا هیئتی است که متصدی وظایف فعلی آن مدیر کل یا وظایف مشابه گردد. ب - مقصود از قرارداد بین‌المللی هواپیمائی کشوری است که در تاریخ 7 دسامبر 1944 برای امضاء در شیکاگو حاضر شده بود. ج - مقصود از قلمرو- سرویس حمل‌ونقل هوائی - سرویس حمل‌ونقل هوائی بین‌المللی موسسه هواپیمائی و فرود آمدن بمنظور غیر از حمل‌ونقل همانست که در مواد 2 و 96 قرارداد تصریح گردیده. د - برنامه پرواز ضمیمه این موافقت‌نامه بمنزله جزئی از اینموافقتنامه تلقی می‌گردد و در کلیه مواردیکه باینموافقتنامه اشاره می‌شود شامل برنامه پرواز نیز خواهد شد مگر اینکه خلاف آن صریحا ذکر شده باشد. ه - مقصود از عبارت «ظرفیت» در مورد یک هواپیما - گنجایش هواپیما است در تمام یا قسمتی از مسیر و مقصود از ظرفیت در مورد «یک سرویس‌مورد موافقت» در تمام یا قسمتی از مسیر گنجایش هواپیمائی است که در سرویس مزبور مورد استفاده قرار می‌گیرد - ضرب در تعداد دفعات رفت و آمد‌آن هواپیما در زمان معین.

با رعایت مقررات اینموافقتنامه هر یک از طرفین معظمتین متعاهدین بموسسه یا موسسات هواپیمائی که از طرف متعاهد دیگر تعیین شده برای بکار انداختن سرویسهای مورد موافقت حق پرواز ترانزیتی از فراز قلمرو خود همچنین حق فرود آمدن در آن قلمرو در نقاط مذکور در برنامه پرواز پیوست را بمنظور غیر از حمل‌ونقل و یا بمنظور پیاده یا سوار کردن محمولات بین‌المللی مسافر - بار و پست اعطاء می‌نماید.

الف - هر یک از طرفین معظمین متعاهدین به منظور بهره‌برداری طبق اینموافقتنامه در خطوط مذکوره در برنامه پرواز پیوست یک یا چند موسسه هواپیمائی خود را کتبا بطرف معظم متعاهد دیگر معرفی مینماید. ب - طرف متعاهد دیگر بمجرد دریافت آن معرفی‌نامه با رعایت مقررات ماده 4 این موافقت‌نامه بلاتاخیر به موسسه یا موسسات معرفی شده‌اجازه مقتضی بهره‌برداری را اعطاء خواهد نمود. ج - در صورت لزوم موسسه یا موسسات معینه باید مقامات صلاحیتدار هواپیمائی طرفیکه حقوق نامبرده را اعطاء مینماید قانع کند که قابلیت انجام‌شرایطی را که طبق قوانین و مقررات آن طرف برای عملیات موسسات هواپیمائی بازرگانی مقرر است دارا می‌باشد هر موسسه هواپیمائی که بدین ترتیب تعیین و اجازه بهره‌برداری تحصیل نمود هر موقعیکه بخواهد می‌تواند در سرویسهای مورد موافقت شروع به بهره‌برداری نماید. د - بهره‌برداری از سرویسهای مزبور در مناطق جنگ یا مناطقی که تحت اشغال نظامی بوده و یا تحت تاثیر آن واقع شده می‌باشد باید با موافقت مقامات صلاحیتدار نظامی باشد.

هر یک از طرفین معظمین متعاهدین حق خواهند داشت از اعطاء حقوق اعطایی در ماده 2 این موافقت‌نامه به یک موسسه یا موسسات‌هواپیمائی طرف متعاهد دیگر.خودداری یا آن حقوق را معلق یا نقض نموده و یا استفاده از آنرا مقید به شرایطی که لازم داند بنماید در هر مورد که آنطرف قانع نشده باشد که مالکیت و تسلط موثر در آن موسسه یا موسسات در دست طرف معظم متعاهد دیگر یا اتباع آن طرف می‌باشد یا در موردی که موسسه یا موسسات مزبور از اجراء قوانین و مقررات آن طرف سابق‌الذکر خودداری نمایند و اینعمل بنظر طرف مزبور استنکاف از انجام تعهدات مندرجه در اینموافقتنامه تلقی گردد یک چنین اقدامی فقط پس از مشورت بین طرفین معمول خواهد شد

هیچیک از مقررات این موافقت‌نامه نباید چنین تعبیر شود که حقوق انحصاری و استثنائی بطرف معظم متعاهد دیگر یا موسسه یا موسسات‌هواپیمائی آن طرف اعطاء نموده و یا نسبت به موسسات هواپیمائی هر کشور دیگری استثناء به تبعیض به عمل آمده است.

مفاد اینموافقتنامه بموسسه هواپیمائی یکی از طرفین معظمین متعاهدین حق نمی‌دهد که در قلمرو طرف معظم متعاهد دیگر از یک نقطه بنقطه دیگر آن مسافر یا بار یا محمولات پستی با دریافت کرایه یا حق‌الزحمه برای حمل قبول نماید و مفاد مزبور نباید باینمنظور تعبیر گردد.

الف - موسسات هواپیمائی که بوسیله طرفین معظمین متعاهدین معین شده‌اند فرصت مناسب و متساوی خواهند داشت سرویسهای مورد‌موافقت را در خطوط هوائی مشخصه بین قلمرو طرفین و ماوراء آن‌ها به کار اندازند. ب - موسسات هواپیمائی معینه هر یک از طرفین معظمین متعاهدین باید در موقع بکار انداختن سرویسهای مورد موافقت منافع موسسه یا موسسات‌هواپیمائی طرف معظم متعاهد دیگر را ملحوظ دارند. تا اثر نامطلوبی در جریان امور و سرویسهائیکه طرف اخیرالذکر در تمام یا قسمتی از همان‌خطوط دائر نموده حاصل نشود.

الف - هدف اصلی سرویسهائی که طبق مواد 2 و 3 دائر می‌شود تامین یک ظرفیت کافی با ضریب بارگیری عادلانه‌ایست که متناسب باشد با احتیاجات کنونی و احتیاجاتی که بطور معقول برای آتیه از نظر حمل‌ونقل مسافر و بار و پست بین سرزمینهای طرفین متعاهدین که موسسات هواپیمائی را تعیین مینمایند پیش‌بینی می‌شود. (ب)- بعلاوه موسسات هواپیمائی معینه هر دو طرف متعاهد میتوانند ظرفیتی متناسب با احتیاجات حمل‌ونقل هوائی بین سرزمینهای دول ثالث بشرح مندرج در جدول منضم به موافقت‌نامه حاضر و سرزمین طرف متعاهد دیگر فراهم سازند. (ج) - بمنظور اجرای عملی این ماده و برای تغییرات بعدی در ظرفیت موسسات هواپیمائی معینه هر دو طرف متعاهد برای حصول توافق بین خود با یکدیگر مشورت خواهند نمود. توافقی که بدین ترتیب حاصل شود فقط پس از تصویب مقامات هواپیمائی دو طرف متعاهد قابل اجرا خواهد بود.

الف - تعرفه‌هائیکه از طرف موسسات هواپیمائی معینه برای هر یک از سرویسهای مورد موافقت وضع می‌شود باید عادلانه بوده و میزان آن با رعایت کلیه عوامل مربوطه از جمله صرفه‌جوئی در عمل و نفع عادلانه و اختلاف خصوصیات سرویسها (از قبیل میزان سرعت - وسایل راحتی‌مسافرین) و تعرفه‌هائی که از طرف موسسات هواپیمائی دیگر در هر قسمت از مسیر وضع شده تعیین شوند. ب) نسبت بهر مسیر تعرفه‌ها باید در صورت امکان بین موسسات هواپیمائی طرفین معظمین متعاهدین پس از مشورت با موسسات هواپیمائی دیگر‌که در همان مسیر یا در قسمتی از آن عمل مینمایند تعیین گردد این‌گونه موافقتها در تعیین تعرفه در صورت امکان بوسیله دستگاه تعیین نرخ انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوائیی انجام می‌گیرد اجرای تعرفه‌هائیکه بدین ترتیب مورد موافقت قرار می‌گیرد موکول بتصویب مقامات هواپیمائی طرفین معظمین متعاهدین خواهد بود. ج - در صورت بروز اختلاف بین موسسات هواپیمائی مزبور طرفین معظمین متعاهدین سعی خواهند کرد که بین خود موافقت حاصل نمایند و کلیه‌اقدامات لازمه را معمول خواهند داشت که چنین موافقتی بموقع اجرا درآید. در صورتی که طرفین معظمین متعاهدین نتوانند در این مورد توافق نظر حاصل نمایند برای حل اختلاف طبق ماده 13 رفتار خواهد شد. مادامی که مورد‌اختلاف به‌وسیله موافقت حل نشده و یا تا موقعیکه تصمیم مقتضی طبق ماده 13 اتخاذ نگردیده است نرخهائیکه قبلا برقرار شده بقوت خود باقی خواهند بود.

مواد 11 - 13 - 14 - 15 - 24 - 31 - 32 - 33 - 35 قرارداد بصورت فعلی آن‌ها بمنزله جزء لایتجزای این موافقت‌نامه در مورد هر یک از طرفین‌معظمین متعاهدین طی مدت اعتبار این موافقت‌نامه لازم الاجراء خواهد بود مگر این که طرفین معظمین متعاهدین که قرارداد نامبرده را امضاء نموده‌اند بمواد مذکور اصلاحاتی را که طبق ماده 94 آن قرارداد بموقع اجراء گذارده خواهد شد تصویب نمایند و در این صورت موادیکه باین ترتیب اصلاح شده نسبت بطرفین معظمین متعاهدین لازم الاجراء خواهد بود.

مقامات صلاحیتدار هواپیمائی هر یک از طرفین معظمین متعاهدین در صورت تقاضای مقامات صلاحیتدار هواپیمائی طرف معظم متعاهد دیگر اطلاعات و آماری را که معقولا مورد لزوم و مربوط می‌باشد بتعداد ظرفیت سرویسهای مورد موافقت و حمل و نقلهائی که توسط موسسات‌هواپیمائی معینه خود در سرویسهای هوائی به مقصد نقاطی در قلمرو طرف معظم متعاهد دیگر موافقت‌نامه یا از نقاطی در قلمرو طرف مزبور یا از راه آن قلمرو انجام شده و همچنین اطلاعات مربوط بمبداء و مقصد حمل و نقل‌های مزبور را تهیه و تسلیم خواهند نمود.

الف - مقامات هواپیمائی هر دو کشور معظم متعاهد برای اطمینان از رعایت مقررات و اجرای شرایط مندرجه در این موافقت‌نامه با یک روح‌همکاری کامل با هم مشورت خواهند نمود. ب )هر گاه یکی از طرفین معظمین متعاهدین مقتضی بداند که شرایط این موافقت‌نامه را تغییر دهد می‌تواند تقاضای مشورت بین مقامات هواپیمائی صلاحیتدار طرفین معظمین متعاهدین را بنماید و این مشورت در ظرف مدت 60 روز از تاریخ تقاضا شروع خواهد شد و هر موقع که مقامات رسمی‌نامبرده با تغییر این موافقت‌نامه توافق نظر حاصل نمودند تغییر مزبور پس از آنکه بوسیله مبادله یادداشتهائی از مجرای سیاسی تایید گردید بموقع اجرا گذارده خواهد شد. این تغییر بایستی بلافاصله باطلاع شورای سازمان بین‌المللی هواپیمائی کشوری برسد. (ج)- تغییرات وارده از طرف هر یک از موسسات هواپیمائی معینه در ترتیب نقاط مورد توافق در جدول ضمیمه موافقت‌نامه - یا حذف نقطه‌ای در یک پرواز یا در تمام پروازها - در حکم تغییر موافقت‌نامه تلقی نخواهد شد. بنابراین موسسه هواپیمائی معینه هر طرف متعاهد می‌تواند چنین تغییرات یا حذفی را بطور یکجانبه عملی سازد مشروط بر اینکه تغییر یا حذف مربوطه بدون تاخیر بمقامات هواپیمائی طرف متعاهد دیگر اطلاع داده شود. (د) - افزودن نقطه یا نقاط جدید به نقاط مورد توافق در جدول مشروط به مشاوره قبلی و تصویب مقامات هواپیمائی طرفین متعاهد می‌باشد.

الف - چنانچه نسبت بتفسیر یا اجرای این موافقت‌نامه اختلافی بین طرفین معظمین متعاهدین روی دهد طرفین در وهله اول کوشش خواهند نمود که آنرا بوسیله مذاکره مستقیم بین خود حل و فصل نمایند. ب) هرگاه بوسیله مذاکره مستقیم رفع اختلاف میسر نگردید. 1) ممکن است طرفین موافقت نمایند که مورد اختلاف جهت اخذ تصمیم بحکمیت هیئت یا شخصی یا سازمانی که با توافق نظر طرفین تعیین شده‌باشد ارجاع گردد. 2) هر گاه با راجع امر بحکمیت توافق نظر حاصل نشود. یا پس از موافقت یا ارجاع امر بحکمیت نسبت بترتیب هیئت آن طرفین اتفاق نظر حاصل ننمایند هر یک از طرفین معظمتین متعاهدین می‌تواند موضوع مورد اختلاف را برای صدور رای بمحکمه‌ای که صلاحیت اخذ تصمیم دارد و ممکن‌است در سازمان بین‌المللی هواپیمائی کشور تاسیس گردد ارجاع و در صورتیکه چنین محکمه‌ای وجود نداشته باشد بشورای سازمان مزبور رجوع‌نمایند. ج )طرفین معظمین متعاهدین تعهد مینمایند که طبق رایی که بترتیب مقرر در این ماده صادر خواهد گردید عمل کند. د ) هر گاه و مادامیکه هر یک از طرفین معظمین متعاهدین یا موسسه یا موسسات هواپیمائی معینه آن طبق رایی که بموجب این ماده صادر شود عمل ننمایند طرف متعاهد دیگر می‌تواند هر گونه حق را که طبق این موافقت‌نامه و برنامه پرواز آن بطرف متعاهد مستنکف یا بموسسه یا موسسات‌هواپیمائی مستنکف متعلق بآن اعطاء نموده است محدود یا معلق یا نقض نماید.

در صورتیکه یک قرارداد یا موافقت‌نامه عمومی چندجانبه راجع به حقوق مربوط بحمل و نقل سرویسهای هوائی منظم بین‌المللی که هردو طرف معظم متعاهد بدان ملحق شوند بموقع اجرا درآید موافقت‌نامه فعلی بطوری اصلاح خواهد شد که با مقررات قرارداد یا موافقت‌نامه مزبور منطبق گردد.

این موافقت‌نامه یکسال پس از تاریخ وصول ابطال خاتمه موافقت‌نامه بوسیله یکی از طرفین معظمین متعاهدین خاتمه خواهد یافت مگر‌اینکه اخطار نامبرده قبل از انقضاء مدت یکسال مذکور با موافقت طرفین پس گرفته شود. این اخطار باید در آن واحد بشورای سازمان بین‌المللی هواپیمائی کشوری نیز ارسال شود. طرف متعاهدی که اخطار خاتمه موافقت‌نامه را دریافت کرده‌است بآن پاسخ وصول خواهد داد و در صورت عدم ارسال وصول اخطار مذکور 14 روز پس از تاریخ وصول بشورای سازمان بین‌المللی هواپیمائی کشوری بطرف معظم متعاهد دیگر وصول یافته تلقی خواهد شد.

موافقت‌نامه فعلی و کلیه قراردادهای مربوط به آن در نزد سازمان بین‌المللی هواپیمائی کشوری بثبت خواهد رسید .

این موافقت‌نامه طبق مقررات قوانین اساسی هر یک از طرفین معظمین متعاهدین بتصویب خواهد رسید و در تاریخ مبادله اسناد مصوبه که‌هر چه زودتر در تهران بعمل خواهد آمد بموقع اجرا گذارده خواهد شد. برای تایید مراتب بالا نمایندگان تام الاختیار امضاء‌کننده زیر که از طرف دول متبوع خود دارای اختیارنامه می‌باشند این موافقت‌نامه را امضاء و بمهر خود ممهور نمودند. این موافقت‌نامه در تاریخ بیست و هشتم اردیبهشت ماه 1336 شمسی هجری در تهران بدو زبان فارسی و انگلیسی که هر دو متن متساویا معتبر‌میباشد در دو نسخه بامضاء رسید. از طرف دولت شاهنشاهی. از طرف دولت پاکستان.