کلیات
باستناد ماده 2 قانون تعاونی نمودن تولید و یکپارچه شدن اراضی در حوزه عمل شرکتهای تعاونی روستائی مصوب 24ر12ر49[1349] در وزارت تعاون و امور روستاها سازمانی بنام سازمان ترویج و توسعه فعالیتهای غیر کشاورزی که در این اساسنامه سازمان نامیده میشود تشکیل میگردد. این سازمان مشمول قوانین و مقررات استخدامی کشور نیست و با داشتن شخصیت حقوقی و استقلال کامل مالی بصورت بازرگانی و طبق مقررات این اساسنامه اداره میشود.
مرکز اصلی سازمان در تهران است و سازمان میتواند با تصویب وزیر تعاون و امور روستاها هر کجا که لازم باشد شعبه و یا نمایندگی تاسیس نماید و یا بواحدهای تابعه وزارت تعاون و امور روستاها نمایندگی بدهد و یا قبول نمایندگی نماید.
سازمان به تبعیت از برنامههای وزارت تعاون و امور روستاها بمنظور فراهم نمودن موجبات افزایش درآمد روستا نشینان کشور و پرورش استعدادهای فنی و هنری با استفاده از ایام و ساعات فراغت و بیکاری آنان موجبات اشتغال روستا نشینان را در فعالیتهای غیر کشاورزی فراهم و برای نیل باین مقاصد اقدامات زیر را بتناسب امکانات سازمان بتدریج انجام میدهد.
بررسی و تحقیق درباره صنایع دستی روستائی و بررسی و تحقیق درباره تشخیص و تعیین مناطقی که برای توسعه و ترویج فعالیتهای غیر کشاورزی مناسب میباشند.
آموزش روستا نشینان در زمینه فعالیتهای غیر کشاورزی.
اشاعه و ترویج فعالیتهای غیر کشاورزی در روستاها.
فراهم نمودن امکانات و تشکیلات و تجهیزات لازم برای تغییر و تبدیل محصولات کشاورزی و فرآوردههای دامی.
تهیه طرحهای لازم جهت توسعه و ترویج فعالیتهای غیر کشاورزی.
ایجاد کارگاههای لازم برای انجام وظایف مقرر در این اساسنامه و نظارت بر نحوه فعالیت آنها.
انجام هر گونه عملیات بازاریابی و بازرگانی مربوط بمواد اولیه و وسائل و ابزار کار و ماشین آلات و فرآوردههای فعالیتهای غیر کشاورزی و در صورت لزوم اقدام بوارد کردن یا صادر کردن آنها با رعایت مقررات مربوط.
ایجاد نمایشگاه و غرفه و یا شرکت در آنها با تصویب وزیر تعاون و امور روستاها.
شرکت در جلسات سمینارها و کنفرانسهای داخل و خارج از کشور و اقدام به تشکیل این قبیل جلسات در ایران با تصویب وزیر تعاون و امور روستاها.
تحصیل اعتبار و وام نقدی و جنسی از منابع اعتباردهنده داخلی با تصویب وزیر تعاون و امور روستاها.
استفاده از اعتبار و کمکهای بلاعوض دولت و سازمان برنامه.
افتتاح حسابجاری نزد بانکها.
قبول هدایا و عطایا.
سازمان میتواند در موارد لزوم برای توسعه و تقویت فعالیتهای غیر کشاورزی با تصویب وزیر تعاون و امور روستاها از امکانات خود بشرکتها و اتحادیههای تعاونی روستائی و شرکتهای سهامی زراعی و خانههای فرهنگ روستائی بلاعوض کمک کند.
سرمایه اولیه سازمان پانصد میلیون ریال است که به پنجاه هزار سهم ده هزار ریالی تقسیم شده و کلا پرداخت شده است و با تصویب مجمععمومی ممکن است میزان آن تغییر پیدا کند. کلیه سهام سازمان با نام است و باید به امضای رئیس سازمان و یکی از بازرسان قانونی برسد.
سهام سازمان را فقط سازمان مرکزی تعاون روستائی ایران و اتحادیههای تعاونی روستائی و کشاورزی و شرکتهای سهامی زراعی میتوانند خریداری نمایند. میزان سهام هر یک از موسسات و انتقال سهام بین آنها موکول به اجازه مجمع عمومی خواهد بود.
ارکان سازمان
ارکان سازمان عبارتست از: مجمع عمومی، شورا، رئیس و بازرس یا بازرسان.
مجمع عمومی حداقل در هر سال یکبار با حضور نمایندگان صاحبان سهام تشکیل میشود. نمایندگی سهام سازمان مرکزی تعاون روستائی ایران و ریاست مجمع عمومی با وزیر تعاون و امور روستاها خواهد بود.
مجمع عمومی را باید رئیس سازمان حداکثر تا پایان تیر ماه هر سال دعوت نماید. علاوه بر آن نیز در هر موقع ضرورت داشته باشد بدستور وزیر تعاون و امور روستاها یا به تقاضای صاحبان سهام لااقل یک سوم سرمایه سازمان یا بدعوت رئیس سازمان، مجمع عمومی تشکیل میشود و رئیس سازمان مکلفست ظرف یکماه این تقاضا را انجام دهد.
وظایف مجمع عمومی بقرار زیر است: 1 - استماع گزارش سالانه رئیس و بازرسان قانونی سازمان و اظهار نظر راجع به آن. 2 - رسیدگی و اظهار نظر نسبت به اقلام ترازنامه و حساب سود و زیان. 3 - اتخاذ تصمیم به خط مشی و برنامههای پیشنهادی سازمان برای دوره عملکرد سال بعد. 4 - تصویب و یا اصلاح بودجه سالانه که از طرف رئیس سازمان پیشنهاد میشود. 5 - تعیین حقوق و مزایا و پاداش رئیس و بازرسان سازمان و حق حضور اعضای شورا. 6 - اتخاذ تصمیم نسبت به تغییر میزان سرمایه سازمان. 7 - اتخاذ تصمیم نسبت به تغییر مواد اساسنامه که پس از تصویب کمیسیونهای تعاون و امور روستاها و دارائی و استخدام مجلسین قابل اجرا خواهد بود.
دعوت مجمع عمومی بوسیله دعوتنامه بعمل خواهد آمد که در آن روز و ساعت و محل انعقاد مجمع ذکر میگردد.
دستور جلسه باید در دعوتنامه ذکر شود و مطالبی که در دستور جلسه پیشبینی نشده است با تصویب 4/3 آراء حاضر در مجمع عمومی قابل طرح خواهد بود.
در مجمع عمومی هر سهم دارای یک رای است.
اتحادیههای تعاونی روستائی و یا کشاورزی و شرکتهای سهامی زراعی صاحب سهم میتوانند نمایندگی خود را در مجمع عمومی سازمان بوزیر تعاون و امور روستاها یا بیکی از اعضای هیئت مدبره [هیئت مدیره] یا مدیر عامل خود بموجب وکالت کتبی واگذار کنند.
مجمع عمومی که طبق مقررات این اساسنامه تشکیل گردد نماینده عموم سهامداران است و تصمیمات آن برای کلیه صاحبان سهام الزامآور است.
مجمع عمومی باید مرکب از صاحبان سهامی باشد که بیش از پنجاه درصد سرمایه سازمان را بعنوان صاحب سهم و یا به نمایندگی و یا وکالت دارا باشند و اگر در دفعه اول این نصاب حاصل نشد مجددا مجمع عمومی تشکیل و تصمیمات این مجمع قطعی خواهد بود، ولو اینکه حد نصاب فوق حاصل نشود.
تصمیمات مجمع عمومی باکثریت نصف بعلاوه یک آراء حاضر معتبر است.
خلاصه مذاکرات و تصمیمات مجمع عمومی در صورتجلسه ثبت و بامضای رئیس مجمع و منشی که بوسیله وزیر تعاون و امور روستاها انتخاب میشود میرسد.
رئیس سازمان و اعضای شورا و بازرسان بدون حق رای در مجمع عمومی سازمان حضور خواهند یافت.
شورای سازمان مرکب از پنج نفر بشرح زیر میباشد: 1 - معاون امور تعاون و اعتبارات روستائی وزارت تعاون و امور روستاها که ریاست شورا را خواهد داشت. 2 - معاون فنی و امور شرکتهای سهامی زراعی وزارت مذکور. 3 - مدیر عامل سازمان مرکزی تعاون روستائی ایران. 4 - رئیس سازمان خانههای فرهنگ روستائی. 5 - نماینده سازمان برنامه.
نایب رئیس شورا از بین اعضاء شورا انتخاب میشود.
رئیس سازمان بدون حق رای در جلسات شورا شرکت مینماید و نظر او مشورتی است.
جلسات شورا وقتی رسمیت خواهد داشت که رئیس یا نایب رئیس و حداقل دو نفر از اعضاء شورا حضور داشته باشند و تصمیمات شورا هنگامی معتبر خواهد بود که حداقل سه نفر از اعضای حاضر بآن رای موافق داده باشند.
جلسات شورا بدعوت رئیس سازمان تشکیل میشود و وظایف آن بقرار زیر است:
تصویب و یا اصلاح آئین نامههای مالی ، معاملات، استخدام و سایر آئین نامههای داخلی که از طرف رئیس سازمان پیشنهاد میشود.
اتخاذ تصمیم نسبت به بخشودگی مطالبات غیر قابل وصول و پیشنهاد آن جهت تصویب بمجمع عمومی.
اتخاذ تصمیم در مورد پیشنهاد تحصیل اعتبار یا اخذ وام نقدی و جنسی از موسسات اعتباردهنده داخلی بوزیر تعاون و امور روستاها.
اتخاذ تصمیم نسبت بساختمان و یا خرید محل کار سازمان و شعب و نمایندگیهای آن.
اتخاذ تصمیم نسبت بهر موضوعی که رئیس سازمان طرح آنرا در شورا لازم تشخیص دهد مگر در مواردیکه از وظائف مراجع صلاحیتدار دیگر باشد.
تصمیمات شورا در دفتر مخصوص ثبت و به امضاء رئیس و منشی شورا میرسد.
رئیس سازمان از طرف وزیر تعاون و امور روستاها منصوب میشود و از حقوق و مزایای معاونین وزارتخانهها استفاده مینماید.
وظایف و اختیارات رئیس سازمان بشرح زیر است:
تهیه و تنظیم گزارش فعالیتهای انجام شده سالانه سازمان برای طرح در مجمع عمومی.
تهیه و تنظیم ترازنامه و حساب سود و زیان سازمان برای تسلیم ببازرسان و طرح در مجمع عمومی.
تهیه برنامه فعالیتهای غیر کشاورزی سازمان.
تهیه و تنظیم آئین نامههای موضوع بند 1 ماده 21 و پیشنهاد آن بشورا.
تهیه و تنظیم بودجه برنامهای برای سال بعد و پیشنهاد آن به شورا.
اتخاذ تصمیم نسبت به تشکیلات اداری و فنی و احتیاجات استخدامی سازمان و تصمیمات متخذه پس از تایید وزیر تعاون و امور روستاها قابل اجرا خواهد بود.
نمایندگی سازمان در برابر اشخاص ثالث و مراجع قضائی و کلیه ادارات دولتی و موسسات خصوصی با حق توکیل غیر.
استخدام با رعایت بند 6 - این ماده و نصب و عزل کارکنان و ارجاع ماموریت و انتقال و تعیین شغل و حقوق و مزایا و ترفیع و تعلیق آنان طبق آئین نامه استخدامی سازمان در حدود بودجه مصوب.
افتتاح حسابجاری بنام سازمان نزد بانکها.
اتخاذ تصمیم نسبت به انجام معاملات نقد یا مدت دار با رعایت مقررات این اساسنامه و آئین نامههای مربوط.
اجرای مصوبات مجمع عمومی و شورای سازمان.
اتخاذ تصمیم و اقدام نسبت بکلیه عملیات مندرج در ماده 2 این اساسنامه باستثنای آنچه از وظایف شورا میباشد.
امضای قراردادهائی که یک طرف آن سازمان باشد در حدود آئین نامههای مصوب.
انجام کلیه اموریکه برای اداره امور سازمان لازم است در حدود مقررات مربوط باستثنای احداث ساختمانهای اداری و یا خرید محل کار سازمان که باید با تصویب شورا باشد.
حق امضای کلیه نامهها و مکاتبات سازمان و کلیه اسناد و اوراق بهادار با رئیس سازمان خواهد بود که طبق اساسنامه آنچه مربوط بوظایف واختیارات شخص اوست امضاء و آنچه اتخاذ تصمیم درباره آن در صلاحیت شورای سازمان باشد پس از تصویب شورا مبادرت بامضاء مینمایند.
رئیس سازمان در حفظ اموال و دارائی و همچنین حسن اداره امور آن در مقابل صاحبان سهام مسئولیت داشته و مسئولیت او همان مسئولیت وکیل در مقابل موکل است.
رئیس سازمان میتواند بمسئولیت خود قسمتی از اختیارات اجرائی خود را بمعاون خود و یا سایر کارکنان سازمان تفویض نماید. کسانیکه بآنها با رعایت مقررات این اساسنامه اختیاراتی واگذار شده مسئول عملیات خود بوده و در صورتیکه مرتکب تقصیر یا تخلف و یا جرمی بشوند طبق مقررات مورد تعقیب قانونی قرار خواهند گرفت.
وزیر تعاون و امور روستاها به پیشنهاد رئیس سازمان معاون سازمان را بسمت قائم مقام رئیس سازمان انتخاب مینماید تا در غیاب او بجای وی انجام وظیفه نماید.
رئیس سازمان میتواند بمسئولیت خود طبق آئین نامه مربوط بمعاون و یا معاونین و کارکنان واجد صلاحیت حق امضاء مجاز بدهد.
در مواردیکه رئیس سازمان در استنباط مفهوم مواد این اساسنامه مواجهه با ابهام بشود نظر وزیر تعاون و امور روستاها معتبر خواهد بود.
برای هر سال مالی یک یا دو نفر بازرس بانتخاب مجمع عمومی تعیین میشود مسئولیت و وظائف بازرس یا بازرسان تا تجدید انتخاب و یا تعیین جانشین آنان ادامه خواهد داشت.
وظایف بازرس یا بازرسان بشرح زیر میباشد: 1 - رسیدگی بحسابهای سازمان اعم از حسابهای ماهانه و ترازنامه سالانه. 2 - تنظیم گزارش سالانه حسابهای سازمان و ارسال یک نسخه از آن جهت صاحبان سهام حداقل ده روز قبل از تاریخ انعقاد مجمع عمومی عادی سالانه. 3 - در هر مورد که وزیر تعاون و امور روستاها رسیدگی بامور مربوط بسازمان را لازم بداند میتواند موضوع را به بازرس یا بازرسان ارجاع نماید. بازرس یا بازرسان موظفند در مدت تعیین شده اقدام لازم معمول داشته و نتیجه رسیدگی یا اطلاعات خواسته شده و نظر خود را بوزیر تعاون و امور روستاها گزارش بدهند.
بازرس یا بازرسان میتوانند اطلاعات لازم را برای انجام وظایف خود از رئیس سازمان بخواهند و رئیس سازمان مکلفست اطلاعات خواسته شده را با اسناد و مدارک مربوط در اختیار آنها قرار دهند.
بازرس یا بازرسان حق دخالت در امور جاری سازمان را ندارند.
هر گاه بازرس یا بازرسان در انجام وظایف محوله مرتکب تقصیر یا تخلف یا جرمی شوند بر حسب مورد طبق مقررات و قوانین مربوط تحت تعقیب قرار خواهند گرفت.
مقررات مالی
سال مالی سازمان روز اول فروردین هر سال آغاز و در روز آخر اسفند ماه همانسال بپایان میرسد. باستثنای سال اول تاسیس که جزو سال بعد محسوب خواهد شد.
رئیس سازمان باید هر سه ماه یک نسخه از خلاصه حسابهای دفتر کل و 20 روز قبل از انعقاد مجمع عمومی سالانه یک نسخه از ترازنامه با کلیه ضمائم مربوط را جهت حسابرسی ببازرس یا بازرسان تسلیم نماید.
مدت استهلاک در مورد اموال منقول تا سه سال بر حسب نوع مال و مدت استهلاک ساختمانها بر حسب دوام و استحکام آنها تعیین و در هر حال نباید از بیست سال تجاوز نماید.
برای مطالبات مشکوک الوصول باید اندوخته کافی از محل سود ویژه تامین گردد و هر گاه مطالبات مذکور غیر قابل وصول تشخیص داده شود با تصویب مجمع عمومی از اندوخته مزبور باید برداشت و واریز شود.
سود ویژه سازمان عبارتست از جمع درآمدها پس از کسر هزینه و استهلاکها.
سود ویژه با تصویب مجمع عمومی بطریق زیر تقسیم میشود:
پانزده درصد آن بحساب سرمایه احتیاطی منتقل میگردد. منظور کردن این قسمت از سود ویژه بسرمایه احتیاطی تا زمانی که سرمایه مزبور برابر سرمایه پرداخت شده سازمان بشود اجباری است.
به پیشنهاد رئیس سازمان قسمتی از سود ویژه برای تشکیل اندوخته مطالبات مشکوک الوصول تخصیص مییابد.
ممکن است مبلغی از سود ویژه برای پاداش رئیس و بازرس یا بازرسان و کارکنان سازمان اختصاص داده شود.
تخصیص قسمتی از سود ویژه برای نقل به درآمد سال بعد سازمان به پیشنهاد رئیس سازمان در صورت لزوم.
بقیه به نسبت سهام بین سهامداران تقسیم خواهد شد.
مقررات متفرقه
هیچ یک از اعضاء شورا و رئیس و بازرس یا بازرسان سازمان نمیتوانند در معاملاتی که با سازمان و یا بحساب سازمان میشود بطورمستقیم و یا غیر مستقیم سهیم شوند.
اعضاء شورا و رئیس و بازرس یا بازرسان قبل از شروع بکار باید در اولین جلسه شورای سازمان حاضر شده سوگند یاد نمایند که ضمن حفظ سرمایه و منافع و اسرار سازمان حداکثر کوشش و فعالیت را برای پیشرفت و توسعه امور سازمان و افزایش و بهبود فعالیتهای غیر کشاورزی بکار برند.
تا زمانی که سهام سازمان مرکزی تعاون روستائی ایران بیش از پنجاه درصد سرمایه ثبت شده سازمان باشد وزیر تعاون و امور روستاها میتواند در موارد ضروری و از نظر تسریع در امور مربوط بعنوان نماینده اکثریت صاحبان سهام بدون تشکیل مجمع عمومی تصمیماتی که در این اساسنامه بعهده مجمع عمومی گذارده شده است اتخاذ و برای اجرا بسازمان ابلاغ نماید.
مواردی که در این اساسنامه صراحتا پیشبینی نشده است بر اساس مقررات قانون تجارت عمل خواهد شد.
اساسنامه فوق مشتمل بر سی و هفت ماده و ده تبصره پس از تصویب کمیسیونهای تعاون و امور روستاها، دارائی و استخدام مجلس سنا در جلسات هشتم و بیست و دوم اردیبهشت ماه 1350، در جلسات دهم و یازدهم و سیزدهم خرداد ماه یکهزار و سیصد و پنجاه به ترتیب بتصویب کمیسیونهای تعاون و امور روستاها، دارائی، و امور استخدام و سازمانهای اداری مجلس شورایملی رسیده است.
رئیس مجلس شورای ملی - عبدالله ریاضی