تعاریف: الف - منظور از دانشگاه یا موسسه آموزش عالی، دانشگاهها و موسسات و مجتمعهای آموزش عالی و پژوهشی دولتی یا غیر دولتی است که طبق مقررات وزارتین فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت و درمان و آموزش پزشکی مدرک رسمی بالاتر از دیپلم ( ولو به عنوان معادل) صادر میکنند که در این آئین نامه به آنها « دانشگاه» اطلاق میشود. ب - دانشجوی داخل: هر فردی است که در یکی از دانشگاهها به صورت حضوری با غیر حضوری به تحصیل اشتغال داشته باشد که در این آئین نامه به آن «دانشجو» اطلاق میشود. ج - دانشجوی وابسته: به فردی که به عنوان دانشجوی بورسیه یا ارزبگیر در یکی از دانشگاههای خارج از کشور تحصیل میکند، گفته میشود. د - دانشجوی خارجی: به دانشجوی تبعه کشورهای خارجی گفته میشود که در دانشگاه جمهوری اسلامی ایران تحصیل میکند. ه - زمان تحصیل: با زمان ثبت نام اولیه در دانشگاه آغاز و با اخذ مدرک یا گواهی موقت یا انصراف یا اخراج خاتمه یافته تلقی میشود.
کلیات: با توجه به قداست علم و اخلاق و محیطهای آموزشی و پژوهشی در شرع مبین و حکومت اسلامی و ضرورت دفاع و حراست از حقوق عمومی دانشجویان، دانشجو مکلف و موظف است در طول زمان تحصیل و در هر محیط اعم از دانشگاه و خارج از دانشگاه از ارتکاب هر عمل که خلاف شئون و حیثیات دانشجو اعم از دانشجوی داخل یا وابسته یا خارجی باشد، خودداری کند. در غیر این صورت بر اساس مفاد این آئین نامه با وی برخورد میشود.
ترکیب اعضاء کمیته انضباطی بدوی دانشگاه و چگونگی انتخاب آنها: 1 - معاون دانشجوئی دانشگاه به عنوان رئیس کمیته انضباطی بدوی. 2 - مسئول دفتر نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه یا نماینده تام الاختیار ایشان در صورت وجود دفتر نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه. 3 - یک نفر عضو هیات علمی دانشگاه به انتخاب رئیس دانشگاه. 4 - دو نفر دانشجوی دانشگاه به انتخاب رئیس دانشگاه. 5 - دبیر کمیته انضباطی بدوی با انتخاب رئیس کمیته بدوی بدون داشتن حق رای.
دو دانشجوی عضو کمیته انضباطی دانشگاه باید واجد این شرایط باشند: 1 - حداقل نیمه اول دوره کارشناسی را به پایان رسانده باشند ( موسساتی که فقط دوره کاردانی را دارند دانشجویان عضو کمیته انضباطی آنها باید وارد نیمه دوم دوره کاردانی شده باشند) و ضمنا دانشجویان دوره کارشناسی ارشد و دکتری، مشروط بر آنکه تحصیلات دوره کارشناسی خود را در داخل کشور به پایان رسانده باشند از این ماده مستثنی هستند. 2 - از حیث درسی و اخلاقی جزو دانشجویان خوب دانشگاه باشند.
کلیه اعضاء کمیته انضباطی دانشگاه باید به تقوی و تعهد و استقلال نظر شهرت داشته و متاهل و فاقد سوء سابقه باشند.
اعضاء بندهای 3 و 4 به مدت دو سال انتخاب میشوند و انتخاب مجدد آنها بلامانع است و ضمنا چنانچه اعضاء فوق در طول سه سال، سه جلسه متوالی یا 6 جلسه متناوب غیبت غیر موجه داشته یا به هر دلیل امکان حضور در جلسات کمیته انضباطی دانشگاه را بمدت بیش از 3 ماه نداشته باشند یا در صورت احراز عدم صلاحیت، رئیس دانشگاه میتواند به عزل آنها و انتخاب فرد جدید اقدام کند. تشخیص موجه یا غیر موجه بودن غیبت اعضاء به عهده رئیس کمیته است.
رئیس کمیته میتواند بنا به صلاحدید از افراد مطلع برای شرکت در جلسات کمیته بدون داشتن حق رای دعوت کند.
جلسات کمیته با حضور رئیس کمیته و حداقل دو عضو صاحب رای تشکیل میشود و مصوبات آن با سه رای موافق قابل اجراء است.
احکام کمیته انضباطی بدوی دانشگاه با امضاء رئیس کمیته بدوی و احکام کمیته انضباطی تجدید نظر با امضاء دبیر کمیته انضباطی تجدید نظر دانشگاه ابلاغ میشود.
ترکیب اعضاء کمیته انضباطی تجدید نظر دانشگاه. 1 - رئیس دانشگاه به عنوان رئیس کمیته تجدید نظر. 2 - مسئول دفتر نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه. 3 - معاون دانشجوئی دانشگاه به عنوان دبیر کمیته تجدید نظر.
ماده 5 - ترکیب اعضاء کمیته مرکزی انضباطی دانشجویان: 1 - معاون دانشجوئی وزارت فرهنگ و آموزش عالی یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، حسب مورد، به عنوان رئیس کمیته. 2 - مسئول دفتر نمایندگی مقام معظم رهبری در یکی از دانشگاهها به انتخاب شورای مرکزی نمایندگان مقام معظم رهبری در دانشگاهها و با حکم رئیس شورای مرکزی نمایندگان مقام معظم رهبری در دانشگاهها. 3 - یک نفر حقوقدان به انتخاب وزیر فرهنگ و آموزش عالی یا وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، حسب مورد. 4 -سرپرست دبیرخانه کمیته مرکزی انضباطی دانشجویان بدون حق رای به عنوان دبیر کمیته. 5 - یک نفر از اعضاء هیات علمی دانشگاهها به انتخاب وزیر فرهنگ و آموزش عالی یا وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی حسب مورد. 6 - یک نفر دانشجو از میان اعضاء کمیته انضباطی دانشگاهها با انتخاب و صدور حکم از سوی وزیر فرهنگ و آموزش عالی. 7 - معاون دانشجوئی یکی از دانشگاهها بنا به دعوت دبیر کمیته مرکزی. 8- رئیس یکی از دانشگاهها بنا به دعوت دبیر کمیته مرکزی انضباطی.
مدت عضویت اعضاء منتخب 3 سال و انتخاب مجدد آنها بلامانع است.
جلسات کمیته مرکزی انضباطی با حضور 4 نفر رسمیت مییابد و تصمیمات جلسه با 3 رای موافق لازم الاجراء است.
کمیته مرکزی انضباطی دانشجویان از نظر تشکیلاتی به وزارت فرهنگ و آموزش عالی یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وابسته است و تحت نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت میکند.
رئیس کمیته میتواند بنا به تشخیص و ضرورت امر از افراد مطلع برای شرکت در جلسه کمیته بدون داشتن حق رای دعوت کند.
احکام کمیته مرکزی انضباطی دانشجویان با امضاء دبیر کمیته مرکزی ابلاغ میشود.
حدود اختیارات و وظایف کمیتههای انضباطی دانشگاه و کمیته مرکزی انضباطی. الف - رسیدگی به جرایم عمومی دانشجویان ( از قبیل تهدید، تطمیع، توهین، ضرب و جرح، جعل، سرقت، رشوه، اختلاس یا قتل). ب - رسیدگی به تخلفات آموزشی و اداری مانند: 1/ب - تقلب در امتحان. 2/ب - فرستادن شخص دیگری به جای خود در امتحان یا شرکت به جای دیگری در امتحان. 3/ب- ارتکاب هر عملی از سوی اشخاص حقیقی یا حقوقی که موجب اخلال یا وقفه یا مزاحمت در اجرای برنامههای دانشگاه یا خوابگاه شود. 4/ب - ایراد خسارت به اموال دانشگاه یا بیت المال. 5/ج - تخلفات سیاسی: 1/ج - دادن اطلاعات خلاف واقع یا کتمان واقعیات از روی عمد نسبت به خود یا گروهکهای محارب یا مفسد یا افراد وابسته به آنها. 2/ج - عضویت در گروهکهای محارب یا مفسد یا ملحد یا هواداری و انجام دادن هر عملی به نفع آنها. 3/ج - فعالیت و تبلیغ به نفع گروهکها و مکاتب الحادی. 4/ج - توهین به شعائر اسلامی یا ملی و ارتکاب اعمالی بر ضد نظام جمهوری اسلامی ( مانند شعارنویسی، پخش اعلامیه و....) 5/ج - ایجاد بلوا و آشوب در محیط دانشگاه. د - تخلفات اخلاقی: 1/ د - استعمال مواد مخدر یا شرب خمر یا قمار یا مداخله در خرید و فروش و توزیع اینگونه مواد. 2/ د - استفاده از نوارهای ویدئویی یا صوتی یا لوحههای رایانهای مستهجن یا مداخله در خرید و فروش، تکثیر، توزیع اینگونه وسایل. 3/ د - عدم رعایت پوشش اسلامی یا استفاده از پوشش یا آرایش مبتذل. 4/ د - استفاده یا توزیع یا تکثیر کتب، مجلات، عکسهای مستهجن و یا آلات لهو و لعب. 5/ د - عدم رعایت شئون دانشجوئی. 6/ د - داشتن رابطه نامشروع. 7/ د - تشکیل یا شرکت در جلسات نامشروع. 8/ د - انجام عمل منافی عفت.
تنبیهات:
تنبیهاتی که با حکم کمیتههای انضباطی دانشگاه یا کمیته مرکزی انضباطی نسبت به دانشجویان میتواند اعمال شود. 1/ الف - احضار و اخطار شفاهی. 2/ الف - اخطار کتبی بدون درج در پرونده دانشجو. 3/ الف - تذکر کتبی و درج در پرونده دانشجو. 4/ الف - توبیخ کتبی و درج در پرونده دانشجو. 5/ الف - دادن نمره 25/0. 6/ الف - محرومیت از تسهیلات رفاهی دانشگاه ( از قبیل وام، خوابگاه و...) 7/ الف - دریافت خسارت از دانشجو در مواردی که تخلف، منجر به ایجاد ضرر و زیان به دانشگاه یا بیت المال شده باشد. 8/ الف - منع موقت از تحصیل تا مدت دو نیمسال تحصیلی ( با احتساب یا بدون احتساب سنوات).
در مواردی که کمیته انضباطی بدوی دانشگاه حکم صادر کرده و به آن حکم در موعد مشخص شده در این آئین نامه دانشجو اعتراض کند، تجدید نظر در حکم صادره به عهده کمیته انضباطی تجدید نظر دانشگاه خواهد بود.
اعمال مجدد مجازات موضوع بند 8/ الف ماده 7 منوط به تایید کمیته مرکزی انضباطی خواهد بود.
تنبیهاتی که فقط با حکم کمیته مرکزی انضباطی نسبت به دانشجویان میتواند اعمال شود:
منع موقت از تحصیل تا چهار نیم سال تحصیلی ( با احتساب یا بدون احتساب سنوات).
چنانچه پس از اجرای حکم کمیته و در طول مدت تحصیل دانشجو، احتساب سنوات محرومیت از تحصیل مانع از فارغ التحصیل شدن دانشجو شود و دانشجو متعذر به عذر موجه شود، کمیته مرکزی پس از ارائه دلایل و مدارک تعذر از سوی دانشجو و بررسی، بنا به تشخیص میتواند اقدام به تبدیل حکم به عدم احتساب سنوات کند.
تغییر محل تحصیل دانشجو.
تبدیل دوره تحصیلی دانشجو از روزانه به شبانه.
اخراج دانشجو از دانشگاه با حفظ حق شرکت مجدد در آزمون ورودی.
محرومیت از تحصیل در کلیه دانشگاهها تا 5 سال.
در موارد ضروری بنا به تشخیص، کمیته انضباطی دانشگاه یا کمیته مرکزی انضباطی میتواند حکم به صورت ترکیبی صادر کند. ( ترکیبی از2 یا چند بند ماده 7).
رئیس دانشگاه مجاز است تا زمان رسیدگی به پرونده دانشجوی متخلف در کمیته انضباطی دانشگاه از ورود وی به دانشگاه جلوگیری کند مشروط بر اینکه مدت رسیدگی به پرونده دانشجو از یکماه تجاوز نکند و در مورد پرونده هائی که به کمیته مرکزی انضباطی برای رسیدگی و اعلام رای ارجاع میشود، رئیس دانشگاه مجاز است از ورود دانشجو به دانشگاه تا مدت دو ماه جلوگیری کند. ( در صورت تلاقی ایام ممانعت از ورود دانشجو به دانشگاه با امتحانات پایان نیم سال، دانشجو میتواند با تشخیص رئیس دانشگاه در امتحانات پایان نیم سال شرکت کند).
به منظور ممانعت از اعمال سلیقههای متفاوت در دانشگاهها و در موارد تخلف مشابه، کمیتههای انضباطی دانشگاهها موظفند در خصوص تخلفات مشمول بندهای 5/ج و1/ د و 2/ د و 4/ د و 6/ د و 7/ د و 8/ د ماده 6 آئین نامه، ضمن رسیدگی و صدور حکم در محدوده اختیارات، مراتب را برای اطلاع و احیانا اعلام نظر به کمیته مرکزی انضباطی ارسال کنند.
هر گاه دانشجوئی در مکانهائی به عنوان دانشجو فعالیت داشته باشد ( از قبیل سفرهای علمی، محلهای کارآموزی، خوابگاه و...) مرتکب عملی شود که بر حسب قوانین کشوری مستوجب کیفر باشد، کمیته انضباطی میتواند ضمن رسیدگی به تخلف در حیطه این آئین نامه، موارد را برای برخورد در حیطه کاری مراجع ذیصلاحیت به آنها نیز ارجاع دهد. به هر حال تنها مرجع مجاز دانشگاه به انعکاس تخلف و معرفی دانشجوی خاطی به مراجع قضائی و انتظامی، کمیته انضباطی آن دانشگاه است.
هر گاه دانشجوئی در خارج از محوطه دانشگاه مرتکب عمل خلافی شود که بنا بر قوانین کشوری مستوجب کیفر باشد، رسیدگی به جرم ارتکابی در چارچوب ضوابط و قوانین کیفری و جزائی در صلاحیت مراجع قضائی است اما کمیته انضباطی میتواند به موازات آن حسب ماده 7 این آئین نامه تصمیمگیری کند.
تمرد دانشجو از اجرای احکام و دستوراتی که کمیته انضباطی صادر میکند یا تکرار تخلف موجب تشدید تنبیه خواهد شد.
بنا به تشخیص کمیته انضباطی، موارد تخلف میتواند به ولی یا سرپرست یا همسر دانشجو اطلاع داده شود.
در صورت احتمال تصحیح رفتار و عدم تکرار تخلف، کمیتههای انضباطی دانشگاه و کمیته مرکزی انضباطی بنا به تشخیص میتواند اجرای تمام یا بخشی از حکم را پس از اخذ تعهد به حالت تعلیق درآورند و در صورت تکرار هر نوع تخلف، علاوه بر اعمال مجازات جرم جدید، حکم تعلیقی هم به اجراء درخواهد آمد و استفاده از موضوع این تبصره در طول مدت تحصیل دانشجو فقط یکبار مجاز میباشد و اعتبار اجرای احکام تعلیقی به شرط عدم تکرار تخلف تا پایان تحصیل دانشجو است و در صورت عدم تکرار تخلف در طول مدت تحصیل، سوابق محکومیت از پرونده او خارج خواهد شد. ضمنا این تبصره بر کلیه موارد تخلف موضوع ماده 6 این آئین نامه شمول دارد الا در این موارد: اعمال شنیع ( زنا و لواط) - سرقت مکرر - استفاده از سلاح - عضویت یا فعالیت در گروهکهای ملحد، مفسد یا محارب - توزیع مواد مخدر و مشروبات الکلی.
به تخلفات دانشجویان مهمان و انتقالی، کمیته انضباطی دانشگاهی که تخلف در زمان تحصیل دانشجو در آنجا صورت گرفته است رسیدگی خواهد کرد و چنانچه در موقع اجرای حکم، دانشجو در آن دانشگاه نباشد، کمیته انضباطی دانشگاهی که محل تحصیل دانشجو است مکلف به اجرای حکم صادره خواهد شد.
نحوه اعتراض کردن دانشجو به آراء صادر شده:
در مورد احکامی که کمیته انضباطی بدوی دانشگاه صادر میکند ( بندهای 1/الف و 2/الف - ماده 7) دانشجو میتواند ظرف مدت 10 روز اداری از تاریخ رویت حکم اولیه، اعتراض خود را به کمیته انضباطی تجدید نظر دانشگاه ذی ربط تسلیم کند تا در آن کمیته تجدید نظر شود.
در مورد احکام بندهای 1/الف و 2/الف مرجع تجدید نظر همان کمیته انضباطی بدوی است و دانشجو باید ظرف مدت 10 روز اداری از تاریخ رویت حکم اولیه، اعتراض خود را به آن کمیته تسلیم کند تا حکم قطعی صادر شود.
در مورد تصمیماتی که کمیته مرکزی انضباطی اتخاذ میکند ( بندهای الف و ب ماده 7) نحوه و مراحل صدور حکم و اعتراض دانشجو بدین ترتیب خواهد بود: 1/ب - کمیته مرکزی ابتدا نظر خود را در مورد تنبیه مورد نظر که باید درباره دانشجو اعمال شود از طریق دانشگاه و یا راسا توسط حکم کتبی ( حکم اولیه) به اطلاع وی میرساند. 2/ب - دانشجو میتواند ظرف مدت دو هفته پس از ابلاغ حکم، دفاعیه خود را به کمیته مرکزی تسلیم کند. ( از طریق کمیته انضباطی دانشگاه یا مستقیما به کمیته مرکزی انضباطی با ارسال رونوشت به کمیته انضباطی دانشگاه). 3/ب - کمیته مرکزی پس از ملاحظه دفاعیه دانشجو، حداکثر ظرف مدت یکماه حکم قطعی را صادر میکند.
احکام اولیه صادره از سوی کمیته انضباطی دانشگاه یا کمیته مرکزی انضباطی به هر شکل ممکن میباید تا یکماه پس از صدور به دانشجوی متخلف ابلاغ شود.
احکام اولیه با رعایت موضوع تبصره 1 ماده 8 تا زمان صدور حکم قطعی، لازم الاجراء نیست.
در صورتی که دانشجو به دلایل غیر موجه از اعلام رویت حکم اولیه استنکاف کند حق اعتراض از وی سلب خواهد شد. ( مرجع تشخیص غیر موجه بودن، کمیته انضباطی است).
کلیه کمیتههای انضباطی دانشگاهها موظفند با کمیته مرکزی انضباطی در ارسال پرونده و یا موارد درخواستی دیگر همکاری کنند و احکام صادره از سوی کمیته مرکزی انضباطی را اجراء کنند.
رئیس دانشگاه مسئول نظارت بر حسن اجرای کلیه مسائل به این آئین نامه در دانشگاه است.
مرجع رسیدگی بدوی و نهائی به تخلفات دانشجویان وابسته، کمیته مرکزی انضباطی دانشجویان است.
در صورتی که مراجع امنیتی یا قضائی تشخیص به صلاحیت یا عدم صلاحیت تحصیل دانشجوئی بدهند، باید مراتب را کتبا با ذکر نوع و میزان تخلف به کمیته مرکزی انضباطی ارسال کنند تا کمیته مرکزی انضباطی بر اساس موارد ارائه شده، در خصوص ادامه یا عدم ادامه یا چگونگی تحصیل دانشجو تصمیمگیری کند. به هر حال مرجع تشخیص صلاحیت یا عدم صلاحیت تحصیل دانشجویان کمیته مرکزی انضباطی است.
دانشکدههای وابسته به دانشگاههای جامع و دانشکدههای اقماری سایر دانشگاهها، مجاز به تشکیل کمیته انضباطیاند و وابستگی آنها به کمیته مرکزی انضباطی از طریق کمیته انضباطی دانشگاه است. مرجع تشخیص ضرورت تشکیل کمیته انضباطی در اینگونه دانشکدهها کمیته انضباطی تجدید نظر دانشگاه است و صدور مجوز به عهده کمیته مرکزی انضباطی است و ترکیب اعضاء کمیتههای انضباطی اینگونه دانشکدهها حسب مورد با پیشنهاد رئیس دانشگاه و تایید کمیته مرکزی انضباطی انتخاب میشوند.
دانشگاههای وابسته به نیروهای مسلح کلیه تخلفات دانشجویان عضو نیروهای مسلح خود را وفق آئین نامه انضباطی نیروهای مسلح مصوب مقام معظم رهبری و فرماندهی معظم کل قوا رسیدگی خواهند کرد و در صورت محرومیت دائم دانشجو از ادامه تحصیل، مراتب را به کمیته مرکزی انضباطی احاله میکند. ادامه تحصیل این دانشجو در دانشگاههای غیر وابسته به نیروهای مسلح پس از تایید صلاحیت ادامه تحصیل در کمیته مرکزی انضباطی، بر اساس ضوابط سازمان سنجش خواهد بود.
در صورت وصول گزارش، کمیته مرکزی انضباطی ابتدائا بنا به تشخیص میتواند به تخلفات دانشجویان رسیدگی کند.
شیوه نامه اجرائی این آئین نامه در ظرف مدت یکماه پس از تصویب در شورای عالی انقلاب فرهنگی توسط وزارتین فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تهیه و برای اجراء به کلیه دانشگاهها ابلاغ خواهد شد.
این آئین نامه در 14 ماده و 54 بند و 30 تبصره در جلسه مورخ 14/6/74 شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شد و از تاریخ تصویب لازم الاجراء است و کلیه آئین نامهها و بخشنامههای مغایر با این آئین نامه فاقد اعتبار است.