قانون شرایط اساسی امتیاز نفط شمال بیک کمپانی معتبر مستقل امریکائی (اتازونی)

مجلس شورای ملی تصویب مینماید که برای استخراج نفط و گاز طبیعی و قیر و موم معدنی در قسمتی از مملکت ایران که عبارتست از خراسان و آذربایجان (که اردبیل هم جزو آن ایالت محسوب می‌شود) و دو ولایت از سه ولایت شمالی واقعه در سواحل بحر خزر (گیلان و‌مازندران و استرآباد) که در ضمن این قانون چهار قطعه نامیده می‌شود امتیازی در حدود و بر طبق اصول ذیل اعطا گردد.

امتیاز نفط بیک کمپانی معتبر مستقل دول متحد آمریکای شمالی (اتازونی) داده خواهد شد.

پس از اختتام مذاکرات و امضای امتیاز از طرف نمایندگان ذی‌صلاحیت دولت ایران و کمپانی رسمیت و اعتبار امتیاز مزبور منوط بتصویب مجلس شورای ملی خواهد بود.

اعطای امتیاز مقید خواهد بود باینکه صاحب امتیاز لااقل ده میلیون دلار با تصویب مجلس شورای ملی بوسیله بانکهای معروف ممالک متحده امریکا بدولت ایران قرض بدهد بترتیبی که از جهات معامله برای دولت ایران مفید بوده و اعتبار دولت ایران را در ممالک مزبوره تشیید نماید.

بموجب امتیاز مزبور صاحب امتیاز حق و اجازه مخصوص و مانع‌للغیر استکشاف و استخراج و تصفیه نفط و گاز طبیعی و قیر و موم‌معدنی را در تمام قطعات چهار‌گانه دارا خواهد بود و همچنین حق و اجازه غیر انحصاری بمعرض تجارت رساندن و حمل و فروش و صادر و وارد‌کردن نفط و گاز طبیعی و قیر و موم معدنی و یا متفرعات آن‌ها را در داخله ایران خواهد داشت.

پس از مذاکره با صاحب امتیاز دولت مدت این امتیاز را صریحا تعیین خواهد نمود حداقل مدت مزبور چهل و حداکثر آن پنجاه سال خواهد‌بود. ابتدای تاریخ امتیاز از تاریخ تصویب آن در مجلس شورای ملی محسوب و فقط از آن تاریخ امتیاز مزبور رسمیت خواهد داشت.

صاحب امتیاز متعهد است که در ظرف شش ماه از تاریخ اعطای امتیاز متخصصین خود را برای تفتیش و تحقیق و مطالعات معرفت‌الارض‌و معاینه علایم سطحی در قطعات چهارگانه بایران اعزام نماید.

صاحب امتیاز متعهد است که در ظرف سه سال از تاریخ تصویب امتیاز نقشه‌برداری مقدماتی را باتمام رسانیده یک نسخه از آن‌ها را با سواد کامل راپرت‌های خود در این موضوع بدولت ایران تقدیم نماید.

بمحض اختتام نقشه‌برداری فوق‌الذکر و با مراعات این شرط که امتیاز بقانونیت و رسمیت خود باقی باشد صاحب امتیاز بوسیله‌متخصصین خود برای تعیین اینکه نفط و گاز طبیعی و قیر و موم معدنی بمقدار تجارتی و قابل استخراج یافت می‌شود یا نه در قطعات چهارگانه شروع بعملیات اکتشافیه بمیزان کافی خواهد نمود.

صاحب امتیاز متعهد است از بابت مزد عملجات با قیمت مصالح کار با لوازم نقشه‌برداری و استخراج و توسعه عملیات و حفر چاه و هر‌گونه مصارف مربوطه بعملیات این امتیاز در ظرف هشت سال از تاریخ اعطای امتیاز لااقل معادل مبلغ هشتصد هزار دلار طلا پول رایج ممالک متحده امریکا بترتیب ذیل شخصا یا بتوسط دیگری خرج کرده باشد: اقلا سیصد هزار دلار طلا در ظرف سه سال از تاریخ امتیاز. اقلا ششصد هزار دلار طلا در ظرف شش سال از تاریخ امتیاز و اقلا هشتصد هزار دلار در ظرف مدت هشت سال مذکور در فوق.

صاحب امتیاز در ظرف هشت سال بعد از تاریخ تصویب امتیاز صورت اراضی را که برای استخراج عملیات نفطی و عملیات متعلقه بآن انتخاب کرده و بعدها در این قانون موسوم باراضی منتخبه خواهد بود بوزارت فوائد عامه در طهران تسلیم خواهد کرد صاحب امتیاز می‌تواند اراضی مذکوره را بتدریج در مدت هشت سال انتخاب نماید ولی در موقع انتخاب هر قسمتی از اراضی نقشه یا نقشه‌جاتی را که اراضی مزبور با رنگ روی‌آنها ترسیم شده بوزارت فواید عامه در طهران تسلیم خواهند نمود و پس از تسلیم نقشه‌جات مذکوره اراضی که در آن‌ها ترسیم یافته حقا و عملا جزو‌اراضی منتخبه محسوب و فقط برای تحصیل مواد نفطی در تحت اختیار صاحب اراضی خواهد بود صاحب امتیاز بقیه اراضی را بدون هیچ‌گونه دعاوی بدولت ایران واگذار و دولت مختار خواهد بود اراضی مذکوره را برای عملیات و استخراج آن‌ها باشخاص یا کمپانی‌های دیگر واگذار نماید اراضی منتخبه بطرز ساده و عملی که صاحب امتیاز صلاح بداند مشخص و محدود خواهد شد مشروط بر اینکه اراضی منتخبه از هر یک از قطعات‌چهارگانه بیشتر از صد پانزده آن قطعه نباشد.

صاحب امتیاز باید در ظرف شش سال از تاریخ تصویب امتیاز شروع بحفر دو چاه نماید و بعد از آن تا مدت انقضاء امتیاز عملیات خود‌را بلاانقطاع تعقیب و در هر دو سال لااقل یک چاه حفر نماید حفر چاه‌ها و عملیات راجعه بآن را باید با سرعت لازم تعقیب نموده و برضایت دولت بعمقی که کمتر از دو هزار پا نباشد چاه را حفر نماید مگر اینکه در عمق کمتری نفط بمقدار تجارتی یافت شود صاحب امتیاز بدولت راپرت‌ها و‌نقشه‌های لازمه را تقدیم خواهد کرد که تمام چاههائی را که حفر آن‌ها در نظر گرفته شده نشان دهد و معلوم نماید و در هر شش ماه راپرتی از کلیه عملیات راجعه بحفر چاهها و قطر و میزان محصول آن‌ها بدولت عرضه خواهد داشت.

در صورتیکه بعد از مدت سه سال عملیات اکتشافیه خبرگان صاحب امتیاز معلوم نمودند که نفط بمقدار کافی و قابل تجارت که‌مستلزم تعقیب عملیات باشد در قطعات چهارگانه یافت نمیگردد صاحب امتیاز می‌تواند این امتیاز را بوسیله یادداشت کتبی بدولت واگذار نماید در‌آنصورت از آن تاریخ امتیاز بلاعوض و بدون تقاضای خسارت به دولت مسترد و مقررات و حقوق و الزامات و امتیازات آن ساقط و بی‌اعتبار خواهد‌بود بعلاوه مقرر است که در موقع چنین واگذاری و الغاء امتیاز صاحب امتیاز دیگر بهیچوجه حق تعقیب عملیات خود را راجع باستخراج و‌تحصیل نفط در حدود قطعات چهارگانه مذکور نخواهد داشت.

امتیازنامه باید شامل ماده بمضمون ذیل باشد: این امتیاز بهیچ دولت یا شرکت خارجی یا یک یا چند نفر اتباع خارجه بهیچ قسم و ترتیبی منتقل نباید بشود مگر به طریق ذیل: صاحب امتیاز ممکن است یک یا چند کمپانی در تحت قوانین ایران یا در تحت قوانین ممالک متحده امریکا تشکیل داده حقوق معینه را که بموجب‌این قانون دارا می‌باشد کلا‌ام بعضا بآنها واگذار نماید ولی مشروط به اینکه صاحب امتیاز کنترل و اداره کردن کمپانی و کمپانیهای مزبور را تصدی‌نموده و در تمام مدت امتیاز کلیه مشاغل و خدمات راجعه باداره و یا بعملیات اجرائیه در ایران را از هر قبیل باشد باتباع ایران یا امریکا محول‌خواهد داشت و در صورت عدم رعایت این ترتیب امتیاز ملغی خواهد بود و بعلاوه بقید الغای امتیاز در صورت تخلف صاحب امتیاز ملتزم است‌در تمام مدت امتیاز کلیه سرمایه و هر نوع اسهام کمپانی یا کمپانیهای فوق‌الذکر را مطلقا مالک و متصرف باشد الا اینکه دولت یا اتباع ایران حق دارند تا‌میزان صدی سی از تمام سرمایه‌هائیکه برای اجرای این امتیاز بکار میبرد و خریداری نمودند مالک شوند باین ترتیب که هر وقت صاحب امتیاز‌صدور اسهام را بدولت ایران اطلاع داده در ظرف مدتیکه در امتیازنامه باید تعیین شود که کمتر از یک و بیشتر از پانزده سال نخواهد بود حق خریداری‌صدی سی از اسهام مزبوره برای دولت یا اتباع ایران محفوظ باشد در اسهام مزبور کمپانی یا کمپانیها که از طرف دولت یا اتباع ایران خریداری میشود‌باید قید شود که اسهام مزبوره را نمیتوان فروخت مگر بدولت ایران و اتباع ایران یا بصاحب امتیاز با رعایت تقدمی که ذکر شد هر گونه انتقال حقوق صاحب امتیاز بکمپانیهای مذکوره در این ماده باید در وزارت فواید عامه در طهران ثبت شود و کلیه اقدامات هر یک از کمپانی یا کمپانیهای مزبوره که‌حقوق صاحب امتیاز کلا‌ام بعضا بآنها انتقال یافته چنان تلقی خواهد شد که از طرف صاحب امتیاز بعمل آمده باشد.

دولت باید در امتیازنامه قید نماید که صاحب امتیاز متعهد است از مقدار نفطی که بموجب این امتیاز در ایران تحصیل می‌شود معادل احتیاجات و مصارف ایران در خود ایران تصفیه نماید دولت و ساکنین ایران حق خواهند داشت که مقدار نفط تصفیه شده و بنزینی که برای استعمال و‌مصرف داخله لازم است (ولی نه برای صدور از ایران بجهت فروش) بقیمتی که حقیقتا تمام می‌شود بعلاوه صدی ده از صاحب امتیاز خریداری‌نماید قیمت هر چلیک نفت خارج قسمت مبالغ ذیل خواهد بود بعده چلیکهای استخراج شده قیمت حقیقی مزبور عبارت است (الف) قیمت نفط تصفیه شده که عبارت است از مزد عملجات و مخارج سوخت و آماده کردن آن (ب) مخارج تصفیه و حمل و حاضر کردن برای فروش در ایران (ج)مخارج اداری و دفترداری و نظارت در ایران (د) استهلاک سرمایه مصروفه برای احداث کارخانجات و ملزوماتی که در معرض استعمال و برای تحصیل نفط و تصفیه و فروش آن بموجب این قرار داد لازم است از قرار سالی 12تا وقتی که سرمایه مصروفه بالغ بصدی صد شود(ه) ربح سرمایه مصروفه از قرار نرخ سالیانه صدی هفت مادام که سرمایه مزبور مستهلک نشده است. بعلاوه دولت و ساکنین ایران برای استعمال و مصرف داخلی (نه برای صدور از ایران بجهت فروش) حق خواهند داشت که از نفط تصفیه نشده و‌سایر مواد نفتی باندازه احتیاجات داخلی خریداری نمایند دولت برای تعیین نرخ فروش آن‌ها بداخله ایران باید در امتیازنامه قیمت واقعی مواد نفتی مزبور را بعلاوه نفعی برای کمپانی تشخیص و تصریح بنماید در هر حال قیمتی که بترتیب مذکوره در همین ماده برای فروش در ایران تعیین می‌شود نباید بیشتر از قیمتی باشد که کمپانی صاحب امتیاز مواد نفطی شمال ایران را در بازار دنیا پس از وضع مصارفی که در خارج ایران تا موقع فروش بآن‌تعلق می‌گیرد خواهد فروخت.

سهم دولت از بابت این امتیاز لااقل معادل بیست درصد و از عایدات خالص هر کمپانی و کمپانیهائی خواهد بود که برای اجرای عملیات مختلفه این امتیاز در هر محل و بهر قسم چه در داخله و چه در خارج ایران تشکیل می‌شوند در امتیاز باید پیش‌بینی شود که دولت سهم خود را بترتیب ذیل دریافت خواهد داشت: صاحب امتیاز یا کمپانی یا کمپانی‌هائیکه که بموجب ماده (14) تشکیل می‌شوند در ظرف ششماه اول هر سال‌مبلغی که کمتر از صدی بیست منافع خالص سال گذشته نخواهد بود از بابت منافع اجرای این امتیاز بموجب صورت حساب خود بدولت ایران‌خواهند پرداخت برای اینکه دولت از منافع اضافی که ممکن است از اجرای این امتیاز حاصل شود بهره‌مند گردد سهم دولت از عایدات خالص بموجب تصاعد ذیل معین خواهد گردید. هر گاه منافع اضافی کمتر از صدی شصت سرمایه مصروفه باشد سهمی دولت عبارت خواهد بود از 20% از منافع خالص هر گاه منافع اضافی مابین (60) و (75) درصد از سرمایه مصروفه باشد 21% از منافع خالص هر گاه منافع اضافی مابین (75) و (85) درصد از سرمایه مصروفه باشد 22% از منافع خالص هر گاه منافع اضافی مابین (85) و (95) درصد از سرمایه مصروفه باشد 23% از منافع خالص هر گاه منافع اضافی مابین (95) و (105) درصد از سرمایه مصروفه باشد 24% از منافع خالص هر گاه منافع اضافی مابین (105) و (115) درصد از سرمایه مصروفه باشد 26% از منافع خالص هر گاه منافع اضافی بیشتر از صدی پانزده درصد از سرمایه مصروفه باشد 28% از منافع خالص

دولت باید در امتیازنامه قید نماید که صاحب امتیاز در موقع تشکیل اولین کمپانی که مطابق مدلول ماده 14 این قانون تاسیس می‌شود مجانا و بلاعوض یک عده یا صد چندی از اسهام کمپانی مذکور را بدولت تسلیم نماید عده اسهام یا صد چند مزبور در امتیازنامه قطعا تصریح خواهد‌شد و در هر حال از معادل سی هزار لیره انگلیسی نباید کمتر باشد.

دولت باید در امتیازنامه قید نماید که دولت ایران حق خواهد داشت در هیئت مدیره هر یک از کمپانی‌ها معادل یک خمس از آراء نماینده‌داشته باشد و این حق مانع نخواهد بود که دولت ایران به تناسب خریداری اسهام خود و یا اتباع ایران نیز نماینده و یا حق رای در هیئت مدیره داشته‌باشد.

هر قدر از اراضی غیر مزروع بایر متعلق بدولت را که مهندسین صاحب امتیاز برای ساختن تاسیسات و لوازم کار و همچنین برای بنای کارخانجات تصفیه و انبار و مخازن لازمه بجهت امتیاز لازم بدانند و برای تاسیسات دولتی طرف احتیاج نباشد از طرف دولت مجانا بصاحب امتیاز‌واگذار خواهد شد. راجع به اراضی مزروعه و دائره متعلقه بدولت صاحب امتیاز مقدار لازم اراضی مزبوره را بقیمت محل و نرخ معمول خریداری خواهد نمود باستثنای مقداری که برای تاسیسات دولتی لازم است همچنین دولت بصاحب امتیاز حق می‌دهد که هر گونه اراضی متعلق باشخاصی را که برای مقاصد فوق‌الذکر لازم بداند با رضایت مالکین و با شرایط مرضی‌الطرفین خریداری یا برای تمام مدت امتیاز اجاره نماید و در‌صورت اختلاف بین مالکین اراضی و صاحب امتیاز دولت مراقبت خواهد داشت که در فروش یا اجاره اراضی با رعایت خصوصیات محلی اجحاف‌نشود بعلاوه حقوق هر یک از اتباع ایران که از چاه‌های کوچک و چشمه‌های نفط در تاریخ تصویب امتیاز تحصیل نفط نمایند بهمان مقداریکه در‌آن تاریخ استفاده مینموده‌اند از طرف صاحب امتیاز رعایت خواهد شد مساجد و قبرستان و زیارتگاه‌ها و سایر اماکن متبرکه و کلیه اراضی حول و‌حوش آن‌ها تا فاصله 250 متری از این حق خارج است مشروط بر اینکه اراضی که بدلایل فوق محفوظ میماند در هیچ مورد از طرف دولت برای‌حفر چاه بکار نرود اراضی موقوفه نیز با مساعدت دولت و رعایت مصلحت وقف بطور اجاره بصاحب امتیاز واگذار خواهد شد.

کلیه اراضی که مورد حفر چاه و یا برای تاسیسات صنعتی و اداری لازمه برای استخراج مواد نفطی بکار برده شود و کلیه محصولات‌نفطی که از مملکت خارج می‌شود یا برای خروج ذخیره شده از هر گونه عوارض و رسومات و مالیات و گمرک در تمام این مدت امتیاز معاف خواهند‌بود و همچنین کلیه ملزومات و ادوات و ماشین آلات و اشیائی را که صاحب امتیاز برای اکتشاف و تحصیل و تصفیه نفط یا حمل یا ساختن و بکار‌انداختن لوله‌ها لازم باشد و بایران وارد نماید مشمول این معافیت از عوارض و رسومات و مالیات و گمرک خواهد بود ولی اسباب شخصی و مواد‌غذائی متعلق باجزای صاحب امتیاز و کمپانی‌های متبوعه آن و آنچه در فوق ذکر نشده مشمول این معافیت نیست کلیه اشیائیکه بتوسط صاحب‌امتیاز یا اجزای آن بایران وارد می‌شود اعم از اشیائیکه بموجب این ماده از تادیه عوارض گمرکی و یا مالیاتی معاف هستند یا غیر آن باید بترتیب معمول مملکتی وارد شده اظهارنامه آن‌ها بگمرک تسلیم و تفتیش و معاینه گمرکی در مواد آن‌ها بطور صحیح مجرا و معمول گردد.

حق ساختن و بکار انداختن و نگاهداری (Entretien)لوله‌های لازمه و شعب آن‌ها برای نقل نفط برای صاحب امتیاز ملحوظ است‌که بانتخاب مهندسین خود محل ساختن آن‌ها را از جائی که یک یا چند فقره از محصولات منظوره در ماده (1) یافت شود معین نموده بوسیله آن‌ها آن مواد را در هر نقطه از نقاط ایران یا تا هر نقطه از سرحدات ایران حمل کند مشروط بر اینکه کشیدن لوله‌ها مخالف مندرجات امتیاز نفطی که دولت ایران‌در تاریخ( 28) (مارچ (1901) اعطا نموده است نباشد. حقوق ذیل نیز برای صاحب امتیاز حاصل خواهد بود. ساختن و بکار انداختن و نگاهداری (Entretien )هر گونه چاهها و انبارها و ایستگاهها و دستگاههای تلمبه برای تحصیل و جمع‌آوری و حمل‌ونقل گازهای طبیعی و نفط و قیر و موم معدنی و همچنین ساختن بنادر و اسکله‌ها و ابنیه و خانه‌ها و کارخانجات تصفیه و راههای عرابه رو و راه آهن مخصوص برای حمل اجزا و ملزومات و محصولات نفت و تراموای و خطوط تلفن( بشرط استرضای شرکت تلفن ایران) و تلگراف و دستگاههای‌الکتریک و سیمهای نقاله و تاسیس هر گونه موسساتیکه برای اجرای مقررات امتیاز در قطعات چهارگانه لازم است مشروط بر اینکه اولا بهیچ نوع تاسیساتی جز برای حوائج اقتصادی که مختص اجرای امتیاز باشد مبادرت نشود ثانیا حق تاسیس راههای آهن و شوسه و تراموای که بصاحب امتیاز‌داده می‌شود مزاحم راههای موجوده نبوده و از راههای دیگری که منبعد تاسیس می‌شوند جلوگیری ننمایند. ثالثا طرح و نقشه ابنیه و وضعیت کلی کارخانجات تصفیه و واگنهای راه‌آهن و خطوط تلگراف و تلفن و لوله‌های بزرگ و بندرها و نقاط انتهائی آن‌ها و‌وسائل دیگر و سواد نقشه جات و راپرتهای متخصص معرفه‌الارض صاحب امتیاز و مهندسین او که مامور نقشه‌برداری و اکتشافات راجعه بامتیاز‌هستند از طرف صاحب امتیاز باید بدولت تقدیم شود.

صاحب امتیاز بدولت حق خواهد داد که مجانا در موارد احتیاج عمومی از تلفن و تلگراف و هر قبیل وسایل ارتباط و نقلیه متعلقه به‌صاحب امتیاز موقتا استفاده نماید ولی این استفاده موقتی بطوری خواهد بود که اساسا مانع تعقیب کارهای صاحب امتیاز نبوده و بمنافع او لطمه‌نرساند.

در موقع انقضای مدت امتیاز کلیه ملزومات و ابنیه و اثاثیه و ماشین آلات و هر گونه دارائی دیگر صاحب امتیاز و اراضی که در تصرف یا‌مورد استفاده او است بدولت تعلق خواهد گرفت و صاحب امتیاز از آن بابت حق مطالبه عوض نخواهد داشت ولی در صورتیکه صاحب امتیاز‌عملیات راجعه با امتیاز را در ظرف دوازده سال اول از تاریخ امتیاز ترک نماید (و در آن صورت امتیاز باطل و از درجه اعتبار ساقط خواهد بود) صاحب‌امتیاز کلیه حقوق ارضی و اموال غیر منقول خود را بدولت واگذار نموده و فقط حق خواهد داشت بعضی یا تمامی ملزومات و اثاثیه و ماشین آلات و‌کلیه اموال منقوله دیگری را که بمملکت ایران برای اجرای عملیات این امتیاز وارد کرده است از حدود مملکت ایران خارج نماید چه آن‌ها را نصب و در‌ابنیه استعمال کرده یا نکرده باشد صاحب امتیاز حق دارد اشیاء مزبور را با کشتی بخارجه حمل نماید بدون آنکه دولت ممانعت یا هر قبیل مالیات و‌گمرک از آن‌ها مطالبه کند.

صاحب امتیاز متعهد است که برای تعلیم مسائل علمی و عملی راجع به نفط باتباع ایران مساعدت نموده و کارهائی را که معلومات و‌اطلاعات مخصوصه لازم ندارد اختصاصا باتباع ایران رجوع کند و اتباع ایرانی را که برای عملیات فنی مستعد و لایق بداند بسایرین ترجیح دهد.

دولت می‌تواند تعهد نماید که در موارد فورس‌ماژور که باعث اختلال اجرای تعهدات صاحب امتیاز می‌شود مدت بقای فورس‌ماژور را بمدت معینه امتیاز بیفزاید و هر گاه صاحب امتیاز وقوع موارد فورس‌ماژور را مشاهده نماید در ظرف سی روز باید وزارت فوائد عامه را در طهران‌مستحضر سازد و دولت در ظرف مدت مناسبی نظریات خود را راجع بوقوع فورس‌ماژور بصاحب امتیاز اعلام کند و چنانچه بر طبق مقررات فوق از‌طرف کمپانی وقوع موارد فورس‌ماژور به دولت اخطار نشود موارد مزبوره از طرف دولت تصدیق نخواهد شد در صورت حدوث اختلاف مابین صاحب‌امتیاز و دولت در باب وجود موارد فورس‌ماژور مراتب مختلف فیها بحکمیتی که در ماده (26) پیش‌بینی شده است ارجاع خواهد شد.

هر گاه اختلافی در موضوع تفسیر این امتیاز یا در موضوع حقوق و مسئولیت‌های طرفین متعاهدتین حادث شود مراتب مختلف‌فیها بترتیب ذیل بحکمیت ارجاع می‌شود. هر یک از طرفین یکنفر حکم تعیین و در صورت امکان حکمین متفقا حکم ثالثی انتخاب مینمایند و هر گاه در موضوع تعیین حکم ثالث موافقت‌حاصل نشود طرفین از رئیس دیوان ثابت قضاوت بین‌المللی یا از محاکم شبیه بآن که مرضی‌الطرفین باشد تقاضای حکم ثالث را خواهند نمود و پس‌از آن محکمه حکمیت در محلی که دولت ایران تعیین می‌کند شروع بکار می‌کنند تصمیم اکثریت سه نفر حکم‌ها معتبر و قطعی بوده و مخارج محاکمه‌و حقوق حکمها بموجب تصمیم حکم‌ها ماخوذ خواهد شد.

دولت یکنفر کمیسر معین مینماید که در امور راجعه بامتیاز نماینده دولت خواهد بود و صاحب امتیاز یا نمایندگان او همیشه باو‌دست رسی خواهند داشت کمیسر مزبور کلیه اطلاعات مربوطه بامتیاز را که دارا باشد هر وقت صاحب امتیاز بخواهد باو خواهد داد و او را راهنمائی‌خواهد کرد کمیسر مزبور از نماینده که صاحب امتیاز معین می‌کند کلیه اطلاعات مربوطه بمنافع دولت و اطلاعات راجعه به پیشرفت کار و غیره را‌مطالبه خواهد کرد که هر زمان دولت بخواهد بدولت اطلاع دهد صاحب امتیاز سالیانه مبلغ پنج هزار دلار طلای رایج امریکا از بابت حقوق کمیسر بدولت خواهد پرداخت.

امتیازی که بموجب این قانون داده می‌شود در موارد ذیل ملغی اعلام خواهد شد: 1 - در صورتیکه تخلف صاحب امتیاز از مدلول ماده (14) این قانون محرز گردد. 2 - در صورتیکه صاحب امتیاز از اجرای تعهداتی که در این قانون مقرر است تخلف ورزد. 3 - در صورتیکه متصدیان این امتیاز عملیاتی بر علیه استقلال و تمامیت ایران نموده و یا در امور مذهبی و سیاسی ایران مداخله نمایند. در موارد فقره دوم و سوم موضوع تخلف از طرف دولت کتبا بصاحب امتیاز اعلام و چهار ماه باو فرجه داده می‌شود که در صدد اصلاح بر آید و‌چنانچه صاحب امتیاز از اصلاح تخلف نمود مراتب بحکمیت مذکور در ماده (26) مرجوع و پس از صدور حکم الغاء امتیاز اعلام خواهد شد در اینصورت حقوق و اموال صاحب امتیاز مثل بعد از انقضای مدت امتیاز مجانا بدولت تعلق خواهد گرفت.

مجلس شورای ملی ایران اعلام میدارد که هیچ‌گونه امتیازاتی که بتصویب مجلس شورای ملی ایران رسیده باشد نسبت بمعدنیاتی‌که در قطعات چهارگانه بصاحب امتیاز اعطا می‌گردد داده نشده و بنابر این هیچ‌گونه دعاوی که قانونا معتبر باشد نسبت بمعدنیات مذکوره وجود‌ندارد و نیز مجلس شورای ملی اعلام میدارد که این امتیاز یگانه امتیاز مانع‌للغیر است که برای اعمال و اجرای نیات فوق‌الذکر در قطعات چهارگانه مزبوره اعطا می‌شود.

هر قانونی که مخالف مدلول این قانون باشد از تاریخ تصویب این امتیاز ملغی اعلام می‌شود.

بااستثنای مقررات ماده (14) دولت مجاز است تغییر کلمات و عبارات امتیازنامه را که مستلزم روشن شدن مضمون و تاثیر قانونی امتیاز‌باشد و همچنین اضافه کردن موادی را که توضیح آن مستلزم حفظ منافع ایران است و همچنین تصریح اصلاحات فنی را که در ضمن تحریر امتیازنامه‌استعمال می‌شود و از نقطه نظر جلوگیری از اختلاف آتیه مفید است قبول نماید.

امتیازنامه نفط شمال نسختین بزبان فارسی و فرانسه تحریر خواهد شد و در موقع ظهور اختلاف نسخه فرانسه معتبر خواهد بود.