قانون اجازه الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به تشریفات (پروتکل) های اصلاحی (1) ،(2) و (4) کنوانسیون ورشو و اصلاحی آن به موجب تشریفات (پروتکل) لاهه مربوط به یکسان کردن برخی از مقررات حمل‌ونقل هوایی بین‌المللی

به دولت جمهوری اسلامی ایران اجازه داده می‌شود به تشریفات (پروتکل) های اصلاحی (1)، (2) و (4) کنوانسیون ورشو مورخ 12 اکتبر 1929 میلادی (20 مهر 1308 هجری شمسی) و اصلاحی آن به موجب تشریفات (پروتکل) لاهه مورخ 28 سپتامبر 1955 میلادی (5 مهر 1334 هجری شمسی) مربوط به یکسان کردن برخی از مقررات حمل‌ونقل هوایی بین‌المللی که در 25 سپتامبر 1975 میلادی (3 مهر1354 هجری شمسی) در مونترال به تصویب رسیده است به شرح پیوست ملحق گردد و اسناد الحاق را نزد امین اسناد تودیع نماید.

کنوانسیونی که مفاد این فصل آن را اصلاح می‌کند، کنوانسیون ورشو مورخ 1929 میلادی (1308هجری شمسی) است.

ماده (22) کنوانسیون حذف و ماده زیر جایگزین آن می‌گردد: -ماده22 1 در مورد حمل مسافرین، مسوولیت متصدی حمل‌ونقل برای هر مسافر به مبلغ 8300 حق برداشت ویژه (اس.دی.آر) محدود می‌گردد. هرگاه طبق قانون دادگاهی که به موضوع رسیدگی می‌کند مقرر گردد که خسارات به اقساط پرداخت گردد، ارزش برابری اقساط مزبور نباید از این سقف تجاوز نماید. با این وجود طی قراردادی ویژه، متصدی حمل‌ونقل و مسافر می‌توانند در مورد سقف بالاتری از مسوولیت توافق کنند. 2 در مورد حمل بار همراه و بار غیرهمراه ثبت شده، مسوولیت متصدی حمل‌ونقل در مورد هر کیلوگرم، به مبلغ 17 اس.دی.آر محدود می‌گردد مگر آن که فرستنده در هنگام تحویل بسته به متصدی حمل‌ونقل نسبت به تحویل آن در مقصد ارزش ویژه‌ای را اظهار نموده و در صورت لزوم وجه تکمیلی را پرداخته باشد. در این صورت متصدی حمل‌ونقل مسوول پرداخت مبلغی خواهد بود که از میزان ارزش اظهار شده بیشتر نباشد، مگر آن که ثابت کند مبلغ مزبور از ارزش واقعی محموله هنگام تحویل توسط فرستنده در مقصد بیشتر است. 3 در مورد اشیائی که مسافر مسوولیت نگهداری آن‌ها را خود به عهده می‌گیرد، مسوولیت متصدی حمل‌ونقل به 332 اس.دی.آر نسبت به هر مسافر محدود می‌گردد. 4 چنین تلقی خواهد شد که مبالغ مزبور در این ماده بر مبنای اس.دی.آر بر اساس اس.دی.آر تعریف شده توسط صندوق بین‌المللی پول می‌باشد. در مورد پرونده‌های قضائی، تبدیل مبالغ مزبور به پول رایج ملی باید بر مبنای ارزش آن پول رایج برحسب اس.دی.آر در تاریخ حکم صورت پذیرد. ارزش پول رایج ملی طرف عظمای متعاهدی که عضو صندوق بین‌المللی پول می‌باشد برحسب اس.دی.آر، طبق شیوه ارزش‌گذاری محاسبه می‌شود که عملا توسط صندوق بین‌المللی پول در تاریخ حکم برای فعالیت‌ها و معاملات اعمال می‌گردد. ارزش پول رایج ملی طرف عظمای متعاهدی که عضو صندوق بین‌المللی پول نمی‌باشد بر اساس اس.دی.آر به نحوی که آن طرف عظمای متعاهد تعیین می‌نماید محاسبه خواهد شد. با این وجود کشورهایی که عضو صندوق بین‌المللی پول نیستند و قوانین آن‌ها اعمال مفاد بند (1)، (2) و (3) ماده (22) را مجاز نمی‌شمارد به هنگام تصویب یا الحاق یا در هر زمان پس از آن می‌توانند اعلام نمایند که سقف مسوولیت متصدی حمل‌ونقل در پرونده‌های قضائی در سرزمین آن‌ها مبلغ 000 /125 واحد پولی برای هر مسافر در مورد بند (1) ماده (22) و 250 واحد پولی برای هر کیلوگرم در مورد بند (2) ماده (22) و 000 /5 واحد پولی برای هر مسافر در مورد بند (3) ماده (22) می‌باشد. واحد پولی مزبور برابر با شصت و پنج و نیم میلی‌گرم طلا با عیار نهصد هزارم است. این مبالغ را می‌توان به هر پول رایج ملی مربوط، به نزدیک ترین عدد غیر اعشاری تبدیل نمود. تبدیل این مبالغ به پول رایج ملی باید بر اساس قانون کشور مورد نظر صورت گیرد.

کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده توسط این تشریفات (پروتکل) در مورد حمل‌ونقل بین‌المللی به گونه تعریف شده در ماده (1) این کنوانسیون اعمال می‌گردد، مشروط بر این که محل مبدا و مقصد موضوع ماده مذکور یا در سرزمین دو طرف این تشریفات (پروتکل) یا در سرزمین یک طرف این تشریفات (پروتکل) با محل توقف مورد توافق در سرزمین کشوری دیگر واقع شده باشد.

بین طرفهای این تشریفات (پروتکل)، کنوانسیون و تشریفات (پروتکل) باید با هم به عنوان سندی واحد خوانده و تفسیر شوند و به عنوان کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده به موجب تشریفات (پروتکل) الحاقی شماره (1) مونترال مورخ 1975 (1354) شناخته شوند.

این تشریفات (پروتکل) تا زمان لازم الاجراء شدن طبق مفاد ماده (7) برای امضای هر کشوری مفتوح خواهد بود.

هیچ‌گونه قید تحدید تعهدی را نمی‌توان در مورد این تشریفات (پروتکل) در نظر گرفت.

دولت جمهوری خلق لهستان باید تاریخ هر یک از امضاء‌ها، تاریخ تودیع هر سند تصویب یا الحاق، تاریخ لازم الاجراء شدن این تشریفات (پروتکل) و دیگر اطلاعات مربوط را فوری به اطلاع تمام کشورهای طرف کنوانسیون ورشو یا کنوانسیون اصلاح شده مزبور و کلیه کشورهای امضاء‌کننده یا ملحق شونده به این تشریفات (پروتکل) و نیز سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری برساند.

میان طرفهای این تشریفات (پروتکل) که طرفهای متعاهد کنوانسیون نیز می‌باشند، متمم کنوانسیون ورشو در مورد یکسان کردن برخی از مقررات مربوط به حمل‌ونقل هوایی بین‌المللی که توسط شخص دیگری غیر از متصدی حمل‌ونقل طرف قرارداد انجام گردیده است و در تاریخ 18 سپتامبر 1961 (27/6/1340) در گوادالاخارا به امضاء رسیده است (که از این پس «کنوانسیون گوادالاخارا» نامیده خواهد شد) در مواردی که حمل‌ونقل به موجب توافق موضوع بند (ب) ماده (1) کنوانسیون گوادالاخارا در این تشریفات (پروتکل) مورد حکم قرار گرفته باشد، هرگونه ارجاع به «کنوانسیون ورشو» در کنوانسیون گوادالاخارا شامل ارجاع به کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده به موجب تشریفات (پروتکل) الحاقی شماره (1) مونترال مورخ 1975 میلادی (1354 شمسی) خواهد بود.

این تشریفات (پروتکل) برای امضاء تا اول ژانویه 1976 (11/10/1355) در مقر سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری و پس از آن تا زمان لازم الاجراء شدن طبق ماده (7) در وزارت امور خارجه جمهوری خلق لهستان مفتوح خواهد ماند. سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری باید دولت جمهوری خلق لهستان را از هر یک از موارد امضاء و تاریخ مربوط به آن در طی زمانی که تشریفات (پروتکل) برای امضاء در مقر سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری مفتوح می‌باشد، آگاه نماید.

کنوانسیونی که مفاد این فصل آن را اصلاح می‌کند، کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده در لاهه در سال 1955 میلادی (1334شمسی) است.

ماده (22) کنوانسیون حذف و ماده زیر جایگزین آن می‌گردد: -ماده22 1 در مورد حمل اشخاص، مسوولیت متصدی حمل‌ونقل برای هر مسافر به مبلغ 16600 حق برداشت ویژه (اس.دی.آر) محدود می‌گردد. هر گاه طبق قانون دادگاهی که به موضوع رسیدگی می‌کند مقرر گردد که خسارات به اقساط پرداخت گردد ارزش برابری اقساط مزبور نباید از این سقف تجاوز نماید. با این وجود طی قراردادی ویژه، متصدی حمل‌ونقل و مسافر می‌توانند در مورد سقف بالاتری از مسوولیت توافق کنند. 2 الف) در مورد حمل بار همراه ثبت شده و بار، مسوولیت متصدی حمل‌ونقل در مورد هر کیلوگرم به مبلغ 17 اس.دی.آر محدود می‌گردد، مگر آن که مسافر یا فرستنده هنگام تحویل بسته به متصدی حمل‌ونقل نسبت به تحویل آن در مقصد ارزش ویژه‌ای را اظهار نموده و در صورت لزوم وجه تکمیلی را پرداخته باشد. در این صورت متصدی حمل‌ونقل مسوول پرداخت مبلغی خواهد بود که از میزان ارزش اظهار شده بیشتر نباشد، مگر آن که ثابت کند که مبلغ مزبور از ارزش واقعی محموله هنگام تحویل توسط مسافر یا فرستنده در مقصد بیشتر است. ب) در صورت مفقود شدن، صدمه دیدن یا تاخیر در ارسال بخشی از بار یا بار همراه ثبت شده یا اشیاء داخل آن‌ها، وزنی که در تعیین مقداری که مسوولیت متصدی حمل‌ونقل به آن محدود می‌باشد درنظر گرفته می‌شود، باید فقط محدود به وزن بسته یا بسته‌ها گردد. با این وجود در صورتی که مفقود شدن، صدمه دیدن یا تاخیر در ارسال بخشی از بار یا بار همراه ثبت شده یا اشیاء داخل آن‌ها بر ارزش دیگر بسته‌های مندرج در همان رسید دریافت بار همراه یا همان بارنامه تاثیر گذارد، وزن کل بسته یا بسته‌های مزبور نیز باید در تعیین سقف مسوولیت درنظر گرفته شود. 3 در مورد اشیائی که مسافر مسوولیت نگهداری آن‌ها را خود به عهده می‌گیرد، مسوولیت متصدی حمل‌ونقل به 332 اس.دی.آر نسبت به هر مسافر محدود می‌گردد. 4 سقفهای مقرر در این ماده نباید دادگاه را از صدور حکم طبق قوانین خود برای تمام یا بخشی از هزینه‌های دادرسی و دیگر مخارج مربوط به اقامه دعوی علاوه بر مبلغ خسارت مندرج در فوق که خواهان متحمل شده است، بازدارد. اگر میزان خسارت‌های مورد حکم، منهای هزینه‌های دادرسی و سایر مخارج مربوط به اقامه دعوا از مبلغی که متصدی حمل‌ونقل به‌طور کتبی ظرف شش ماه از تاریخ رویداد موجب خسارت یا پیش از طرح دعوی چنانچه دیرتر صورت گیرد به خواهان پیشنهاد نموده باشد تجاوز نکند، مفاد فوق اعمال نخواهد شد. 5 چنین تلقی خواهد شد که مبالغ مذکور در این ماده بر مبنای اس.دی.آر بر اساس اس.دی.آر تعریف شده توسط صندوق بین‌المللی پول می‌باشد. در مورد پرونده‌های قضائی، تبدیل مبالغ مزبور به پول رایج ملی باید بر مبنای ارزش آن پول رایج برحسب اس.دی.آر در تاریخ حکم صورت پذیرد. ارزش پول رایج ملی طرف عظمای متعاهدی که عضو صندوق بین‌المللی پول می‌باشد برحسب اس.دی.آر طبق شیوه ارزش‌گذاری محاسبه می‌شود که عملا توسط صندوق بین‌المللی پول در تاریخ حکم برای فعالیت‌ها و معاملات اعمال می‌گردد. ارزش پول رایج ملی طرف عظمای متعاهدی که عضو صندوق بین‌المللی پول نمی‌باشد بر اساس اس.دی.آر به نحوی که آن طرف متعاهد عظما تعیین می‌نماید محاسبه خواهد شد. با این وجود کشورهایی که عضو صندوق بین‌المللی پول نیستند و قوانین آن‌ها اعمال مفاد بند (1)، جزء (الف) بند (2) و بند (3) ماده (22) را مجاز نمی‌شمارد به هنگام تصویب یا الحاق یا در هر زمان پس از آن می‌توانند اعلام نمایند که سقف مسوولیت متصدی حمل‌ونقل در پرونده‌های قضائی در سرزمین آن‌ها مبلغ 000 /250 واحد پولی برای هر مسافر در مورد بند (1) ماده (22) و 250 واحد پولی برای هر کیلوگرم در مورد جزء (الف) بند (2) ماده (22) و 000 /5 واحد پولی برای هر مسافر در مورد بند (3) ماده (22) می‌باشد. واحد پولی مزبور برابر با شصت و پنج و نیم میلی‌گرم طلا با عیار نهصد هزارم است. این مبالغ را می‌توان به هر پول رایج ملی مربوط به نزدیک ترین عدد غیر اعشاری تبدیل نمود. تبدیل این مبالغ به پول رایج ملی باید بر اساس قانون کشور مورد نظر صورت گیرد.

کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده در لاهه در سال 1955 میلادی (1334 شمسی) و به موجب این تشریفات (پروتکل) در مورد حمل‌ونقل بین‌المللی به گونه تعریف شده در ماده (1) این کنوانسیون اعمال می‌گردد مشروط بر آنکه محل مبدا و مقصد موضوع ماده مذکور یا در سرزمین دو طرف این تشریفات (پروتکل) یا در سرزمین یک طرف این تشریفات (پروتکل) با محل توقف مورد توافق در سرزمین کشوری دیگر واقع شده باشد.

بین طرفهای این تشریفات (پروتکل)، کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده در لاهه در سال 1955 میلادی (1334 شمسی) و این تشریفات (پروتکل) باید با هم به عنوان سندی واحد خوانده و تفسیر شوند و به عنوان کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده در لاهه در 1955 میلادی (1334 شمسی) و به موجب تشریفات (پروتکل) الحاقی شماره (2) مونترال مورخ 1975 میلادی (1354 شمسی) شناخته شوند.

این تشریفات (پروتکل) تا زمان لازم الاجراء شدن طبق مفاد ماده (7)، برای امضای هر کشوری مفتوح خواهد بود.

هیچ‌گونه قید تحدید تعهدی را نمی‌توان در مورد این تشریفات (پروتکل) در نظر گرفت، به استثنای این که هر کشوری می‌تواند در هر زمان طی اطلاعیه‌ای به دولت جمهوری خلق لهستان اعلام نماید که کنوانسیون اصلاح شده به موجب این تشریفات (پروتکل) در مورد حمل‌ونقل اشخاص، بار و بار همراه مقامات نظامی در هواپیمایی که در آن کشور به ثبت رسیده است و کل ظرفیت آن توسط آن مقامات یا از طرف آن‌ها محفوظ نگهداشته شده است، قابل اجراء نمی‌باشد.

دولت جمهوری خلق لهستان باید بلافاصله تاریخ هر یک از امضاء‌ها، تاریخ تودیع هر سند تصویب یا الحاق، تاریخ لازم الاجراء شدن این تشریفات (پروتکل) و دیگر اطلاعات مربوط را به اطلاع تمام کشورهای طرف کنوانسیون ورشو یا کنوانسیون اصلاح شده مزبور و کلیه کشورهای امضاء‌کننده یا ملحق شونده به این تشریفات (پروتکل) و نیز سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری برساند.

میان طرفهای این تشریفات (پروتکل) که طرفهای کنوانسیون نیز می‌باشند، متمم کنوانسیون ورشو در مورد یکسان کردن برخی از مقررات مربوط به حمل‌ونقل هوایی بین‌المللی که توسط شخص دیگری غیر از متصدی حمل‌ونقل طرف قرارداد انجام گردیده است و در تاریخ 18 سپتامبر 1961 (27/6/1340) در گوادالاخارا به امضاء رسیده است (که از این پس «کنوانسیون گوادالاخارا» نامیده خواهد شد) در مواردی که حمل‌ونقل به موجب توافق موضوع بند (ب) ماده (1) کنوانسیون گوادالاخارا در این تشریفات (پروتکل) مورد حکم قرار گرفته باشد، هرگونه ارجاع به «کنوانسیون ورشو» در کنوانسیون گوادالاخارا شامل ارجاع به کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده در لاهه در سال 1955 میلادی (1334 شمسی) و به موجب تشریفات (پروتکل) الحاقی شماره (2) مونترال مورخ 1975 میلادی (1354 شمسی) خواهد بود.

این تشریفات (پروتکل) برای امضاء تا اول ژانویه 1976 (11/10/1355) در مقر سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری و پس از آن تا زمان لازم الاجراء شدن طبق ماده (7) در وزارت امور خارجه جمهوری خلق لهستان مفتوح خواهد ماند. سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری باید دولت جمهوری خلق لهستان را از هر یک از موارد امضاء و تاریخ مربوط به آن در طی زمانی که تشریفات (پروتکل) برای امضاء در مقر سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری مفتوح می‌باشد فوری آگاه نماید.

کنوانسیونی که مفاد این فصل آن را اصلاح می‌کند، کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده در لاهه در سال 1955 میلادی (1334شمسی) است.

در ماده (2) کنوانسیون، بند (2) حذف و بندهای زیر جایگزین آن می‌گردد: «2 در حمل اقلام پستی، متصدی حمل‌ونقل طبق قواعد حاکم در مورد رابطه میان متصدیان حمل‌ونقل و ادارات پستی، تنها نسبت به اداره پستی ذی ربط مسوول خواهد بود. 3 به استثنای آن چه در بند (2) این ماده پیش‌بینی شد، مفاد این کنوانسیون در مورد حمل اقلام پستی اعمال نخواهد شد.»

در فصل (2) کنوانسیون، بخش سوم (مواد 5 الی 16) حذف و مواد زیر جایگزین آن می‌گردد: «بخش سوم تهیه و تنظیم سند مربوط به بار -ماده 5 (1) در حمل بار، بارنامه هوایی باید تحویل داده شود. (2) هر روش دیگری که سابقه‌ای از حمل‌ونقل را ثبت می‌کند، می‌تواند با رضایت فرستنده جایگزین تحویل بارنامه هوایی شود. چنانچه از ابزار دیگری استفاده شود، متصدی حمل‌ونقل باید درصورت درخواست فرستنده، رسیدی را برای بار به فرستنده تحویل دهد که اجازه شناسایی محموله و دسترسی به اطلاعات ثبتی در سابقه ثبت شده به‌وسیله روش دیگر را می‌دهد. (3) عدم امکان استفاده از دیگر روش ثبت‌کننده سابقه حمل‌ونقل در نقاط گذر (ترانزیت) و مقصد، موضوع بند (2) این ماده، به متصدی حمل‌ونقل اجازه عدم پذیرش بار را برای حمل‌ونقل نمی‌دهد.» -ماده 6 (1) بارنامه هوایی باید توسط فرستنده در سه بخش اصلی تنظیم شود. (2) بخش نخست باید دارای نوشته «برای متصدی حمل‌ونقل» باشد؛ این بخش باید توسط فرستنده امضاء شود. بخش دوم باید دارای نوشته «برای تحویل‌دهنده» باشد و توسط فرستنده و متصدی حمل‌ونقل امضاء شود. بخش سوم باید توسط متصدی حمل‌ونقل امضاء و پس از پذیرش بار به فرستنده تحویل داده شود. (3) امضای متصدی حمل‌ونقل و فرستنده می‌تواند به صورت اصل یا مهری باشد. (4) در صورت تنظیم بارنامه هوایی توسط متصدی حمل‌ونقل بنا به درخواست فرستنده، باید چنین فرض شود که این کار را از طرف فرستنده انجام داده است مگر آنکه خلاف آن ثابت شود. -ماده 7 در صورت وجود بیش از یک بسته: الف) متصدی حمل‌ونقل بار حق درخواست تنظیم بارنامه‌های هوایی جداگانه را از فرستنده دارد؛ ب) فرستنده حق درخواست تحویل رسیدهای جداگانه را هنگام استفاده از روشهای دیگر موضوع بند (2) ماده (5) از متصدی حمل‌ونقل دارد. -ماده8 بارنامه هوایی و رسید بار باید دربردارنده موارد زیر باشد: الف) مشخصات محلهای مبدا و مقصد ب) چنانچه محلهای مبدا و مقصد در داخل قلمرو یک طرف معظم متعاهد با یک یا چند محل توقف مورد توافق در داخل قلمرو کشور دیگری باشد، مشخصات حداقل یکی از این نقاط توقف؛ و پ) مشخصات وزن محموله -ماده 9 عدم رعایت مفاد مواد (5) الی (8) نباید بر وجود یا اعتبار قرارداد حمل‌ونقل که خود باید تابع قواعد این کنوانسیون از جمله قواعد مربوط به میزان محدودیت مسوولیت باشد، تاثیر بگذارد. -ماده 10 (1) فرستنده مسوول صحت مشخصات و اظهارات مربوط به بار است که توسط او یا از طرف او در بارنامه وارد شود یا توسط او یا از طرف او برای متصدی حمل‌ونقل جهت وارد کردن در رسید بار یا وارد کردن در سابقه ثبتی به‌وسیله روشهای دیگر موضوع بند (2) ماده (5) تهیه و تنظیم شده است. (2) فرستنده باید متصدی حمل‌ونقل را در برابر کلیه صدمات وارده به او یا هر فرد دیگری که متصدی حمل‌ونقل نسبت به او به علت تخلف از مقررات، عدم صحت یا نقص مشخصات و اظهارات ارائه شده توسط فرستنده یا از طرف او مسوول است، بیمه نماید. (3) با رعایت مفاد بندهای (1) و (2) این ماده، متصدی حمل‌ونقل باید فرستنده را در برابر کلیه صدماتی که او یا هر فرد دیگری که فرستنده نسبت به او مسوول است، به علت تخلف از مقررات، عدم صحت یا نقص مشخصات و اظهارات ارائه شده توسط متصدی حمل‌ونقل یا از طرف او در رسید بار یا در سابقه ثبتی به‌وسیله روشهای دیگر موضوع بند (2) -ماده (5) متحمل شده است، بیمه نماید. -ماده 11 (1) بارنامه هوایی یا رسید بار، مدرک محمول بر صحت انعقاد قرارداد، پذیرش بار و شرایط حمل‌ونقل ذکر شده در آن است. (2) کلیه اظهارات مندرج در بارنامه هوایی یا رسید بار که مربوط به وزن، ابعاد و بسته‌بندی بار است و نیز اظهارات مربوط به تعداد بسته‌ها، مدرک محمول بر صحت موارد اظهار شده است؛ اظهارات مربوط به تعداد، حجم و شرایط بار مدرکی علیه متصدی حمل‌ونقل محسوب نمی‌شود به استثنای آنچه که در بارنامه هوایی بوده و ذکر شده است تا توسط او و در حضور فرستنده کنترل شود یا مربوط به شرایط ظاهری بار باشد. -ماده12 (1) فرستنده به تبع مسوولیتی که به موجب قرارداد حمل‌ونقل در انجام کلیه تعهدات خود دارد، حق خارج کردن بار را با تخلیه آن در فرودگاه مبدا یا مقصد، یا با متوقف نمودن آن در مسیر سفر در هر فرود هواپیما یا با درخواست تحویل آن به محل مقصد یا در مسیر سفر به شخص دیگری غیر از گیرنده اصلی یا با درخواست بازگرداندن آن به فرودگاه مبدا دارد. فرستنده نباید از این حق تخلیه بار به روشی استفاده نماید که به متصدی حمل‌ونقل یا دیگر فرستنده‌ها لطمه‌ای وارد شود و باید هر هزینه‌ای را که به موجب استفاده از این حق تحمیل شده است، بازپرداخت نماید. (2) در صورت عدم امکان انجام سفارشات فرستنده، متصدی حمل‌ونقل باید او را بدون درنگ مطلع سازد. (3) درصورت پیروی متصدی حمل‌ونقل از سفارشات فرستنده جهت تخلیه بار بدون نیاز به تهیه بخشی از بارنامه هوایی یا رسید بار که به فرستنده تحویل داده شده است، بدون لطمه به حق وصول از جانب فرستنده، وی مسوول هرگونه آسیبی خواهد بود که ممکن است پس از آن به هر شخصی که قانونا در مالکیت آن بخش از بارنامه هوایی یا رسید بار است وارد گردد. (4) حق اعطاء شده به فرستنده به محض آغاز حق گیرنده، طبق ماده (13) ملغی می‌گردد. اما چنانچه گیرنده از پذیرش بار سر باز زند یا امکان تماس با او نباشد، فرستنده مجددا ازحق تخلیه بار برخوردار می‌گردد. -ماده 13 (1) به استثنای زمانی که فرستنده از حق خود به موجب ماده (12) استفاده کرده باشد، گیرنده مجاز است هنگام رسیدن بار به مقصد، از متصدی حمل‌ونقل تحویل بار را در قبال پرداخت هزینه‌های تعیین شده و مطابق با شرایط حمل‌ونقل، درخواست نماید. (2) وظیفه متصدی حمل‌ونقل، مطلع نمودن گیرنده به محض رسیدن بار است، مگر آنکه توافق دیگری صورت گرفته باشد. (3) در صورت اذعان متصدی حمل‌ونقل به مفقود شدن بار، یا در صورت نرسیدن بار پس از سپری شدن هفت روز از موعد رسید، گیرنده حق استفاده از حقوقی را که به تبع قرارداد حمل‌ونقل حاصل می‌شود، علیه متصدی حمل‌ونقل دارد. -ماده 14 فرستنده و گیرنده هر یک می‌توانند به ترتیب از کلیه حقوق خود به موجب مواد (12) و (13) با نام خود استفاده نمایند اعم از اینکه این اقدام را به نفع خود، یا به نفع دیگری انجام دهند، مشروط بر اینکه تعهدات وضع شده در قرارداد حمل‌ونقل را انجام دهند. -ماده 15 (1) مواد (12)، (13) و (14) روابط گیرنده و فرستنده را با یکدیگر و همینطور روابط دو جانبه طرف‌های سوم را که نسبت به فرستنده یا گیرنده ذی حق هستند، تحت تاثیر قرار نمی‌دهد. (2) مفاد مواد (12)، (13) و (14)، تنها با قید صریح در بارنامه هوایی یا رسید بار قابل تغییر است. -ماده 16 (1) فرستنده باید اطلاعات و مدارکی را که ضروری می‌باشد، جهت انجام تشریفات گمرکی، مبادی ورودی یا پلیس گمرک، پیش از تحویل بار به گیرنده تهیه نماید. فرستنده مسوولیت هرگونه خسارت وارده به دلیل فقدان، نقص یا تخلف از هر یک از این اطلاعات یا مدارک را نسبت به متصدی حمل‌ونقل دارد، مگر آنکه علت خسارت، تقصیر متصدی حمل‌ونقل، خدمه یا عوامل او باشد. (2) متصدی حمل‌ونقل هیچ تعهدی در تحقیق نسبت به صحت یا کفایت این اطلاعات یا مدارک ندارد.»

ماده (18) کنوانسیون حذف و ماده زیر جایگزین آن می‌گردد: -ماده 18 (1) متصدی حمل‌ونقل، چنانچه حادثه منجر به صدمه، حین حمل‌ونقل هوایی اتفاق افتاده باشد، مسوول خسارت وارده در اثر تخریب یا مفقودی، یا صدمه به بار همراه ثبت شده می‌باشد. (2) متصدی حمل‌ونقل تنها در شرایطی که حادثه منتج به صدمه طی حمل‌ونقل هوایی روی داده باشد، در برابر صدمه‌ای که در اثر تخریب، مفقودی یا صدمه به بار وارد شده باشد، مسوول است. (3) در هر حال، در صورتی که متصدی حمل‌ونقل ثابت نماید که تخریب، مفقودی یا صدمه به بار فقط از یک یا چند مورد از موارد زیر ناشی شده است، مسوول نخواهد بود: الف) نقص ، کیفیت یا ایراد ذاتی آن بار ب) بسته‌بندی ناقص آن بار که توسط فردی به جز متصدی حمل‌ونقل، خدمه یا عوامل او انجام شده باشد. پ) اقدام به جنگ یا درگیری مسلحانه ت) اقدام مقامات دولتی که در ارتباط با ورود، خروج یا گذر (ترانزیت) بار انجام شده باشد. (4) حمل‌ونقل هوایی با معنای ذکر شده در بند‌های فوق الذکر این ماده، مدت زمانی را شامل می‌شود که طی آن بار همراه یا بار غیرهمراه، در فرودگاه یا داخل هواپیما، یا در صورت فرود هواپیما، خارج از فرودگاه، در هر مکان دیگری، تحت مسوولیت متصدی حمل‌ونقل باشد. (5) مدت زمان حمل هوایی شامل حمل‌ونقل زمینی، دریایی یا رودخانه‌ای که خارج از فرودگاه انجام شود، نمی‌گردد. در هر حال چنانچه این عملیات در اجرای قرارداد حمل هوایی با هدف بارگیری، تحویل یا تراباری انجام شود، چنین استنباط می‌شود که هر صدمه‌ای در نتیجه حادثه‌ای رخ داده است که در فرآیند حمل‌ونقل هوایی بوده است، مگر آنکه خلاف آن ثابت شود.»

ماده (20) کنوانسیون حذف شده و ماده زیر جایگزین آن می‌گردد: -ماده20 متصدی حمل‌ونقل در حمل‌ونقل مسافر و بار همراه و در مورد وارد شدن صدمه به واسطه تاخیر در حمل بار، در صورتی که متصدی حمل‌ونقل اثبات کند که کلیه اقدامات لازم برای اجتناب از صدمه از جانب او، خدمه و عوامل او انجام شده یا امکان انجام چنین اقداماتی از جانب آن‌ها وجود نداشته است، مسوول نمی‌باشد.

ماده (21) کنوانسیون حذف و ماده زیر جایگزین آن می‌گردد: -ماده21 (1) در حمل مسافر و بار همراه، چنانچه متصدی حمل‌ونقل ثابت نماید که صدمه معلول بی‌توجهی شخص صدمه دیده بوده و یا این بی‌توجهی به صدمه کمک نموده است، دادگاه می‌تواند طبق مفاد قانون خود، متصدی حمل‌ونقل را کلا یا جزئا از مسوولیت خود معاف نماید. (2) در حمل بار، چنانچه متصدی حمل‌ونقل اثبات نماید که صدمه به واسطه بی‌توجهی یا تخلف دیگر یا ترک فعل شخص مدعی غرامت یا شخصی که متصدی حمل‌ونقل نسبت به او دارای حقوقی است، وارد شده یا این عوامل به صدمه کمک نموده‌اند، متصدی حمل‌ونقل باید کلا یا جزئا از مسوولیت نسبت به شاکی تا حدی که این بی‌توجهی یا تخلف یا ترک فعل باعث صدمه شده یا به آن کمک نموده است، معاف گردد.»

در ماده (22) کنوانسیون،

ماده (24) کنوانسیون حذف و ماده زیر جایگزین آن می‌گردد: -ماده24 1 در حمل مسافر و بار همراه، هر گونه اقامه دعوا برای خسارت، بر هر اساسی که باشد، می‌تواند بدون خدشه به این موضوع که چه کسانی حق اقامه دعوا دارند و حقوق مربوط به آن‌ها چیست، تنها تابع شرایط و حدود مقرر در این کنوانسیون باشد. 2 در حمل بار، هر گونه اقامه دعوا برای خسارت بر هر اساسی که باشد اعم از اینکه به موجب این کنوانسیون یا طی قرارداد یا مسوولیت مدنی یا غیره صورت گرفته باشد، می‌تواند بدون خدشه به این موضوع که چه کسانی حق اقامه دعوا دارند و حقوق مربوط به آن‌ها چیست، تنها تابع شرایط و حدود مقرر در این کنوانسیون باشد. حدود مسوولیت مزبور، بیش‌ترین حد می‌باشد و شرایط موجد مسوولیت هر چه باشد نمی‌تواند موجب فراتر رفتن آن شود.»

ماده (25) کنوانسیون حذف و ماده زیر جایگزین آن می‌گردد: -ماده25 در حمل مسافر و بار همراه ، اگر ثابت شود که صدمه در اثر فعل یا ترک فعل متصدی حمل‌ونقل، خدمه یا عوامل او بوده است که با هدف وارد آوردن صدمه یا براثر بی‌دقتی و با علم به اینکه احتمالا منجر به این صدمه خواهد شد، انجام شده است، مشروط بر آن که در صورت فعل یا ترک فعل مزبور خدمه یا عامل، همچنین ثابت شود که او در چهارچوب کاری خود عمل نموده است حدود مسوولیت موضوع ماده (22) نباید اعمال گردد.»

در ماده (25 الف) کنوانسیون، بند (3) حذف و بند زیر جایگزین آن می‌گردد: 3 در صورتی که در حمل‌ونقل مسافر و بار همراه، ثابت شود که صدمه در اثر فعل یا ترک فعل خدمه یا عامل و با هدف وارد آوردن صدمه یا براثر بی‌دقتی و با علم به اینکه احتمالا منجر به این صدمه خواهد شد انجام شده است، مفاد بند (1) و (2) این ماده نباید اعمال گردد.»

پس از ماده (30) کنوانسیون، ماده زیر درج می‌گردد: -«ماده30 الف هیچ چیز در این کنوانسیون خدشه‌ای به موضوع داشتن یا نداشتن حق شخص مسوول خسارت، طبق این کنوانسیون، برای اقامه دعوا علیه شخص دیگری وارد نمی‌نماید.»

ماده (33) کنوانسیون حذف و ماده زیر جایگزین آن می‌گردد: -«ماده33 به استثنای آنچه در بند (3) ماده (5) پیش‌بینی شده است، هیچ چیز در این کنوانسیون نباید مانع متصدی حمل‌ونقل برای انعقاد هر قرارداد حمل‌ونقل یا تنظیم مقرراتی شود که با مفاد این کنوانسیون در تضاد نیستند.»

ماده (34) کنوانسیون حذف و ماده زیر جایگزین آن می‌گردد: -«ماده34 مفاد ماده (3) تا پایان ماده (8) مربوط به اسناد حمل، نباید در صورت انجام حمل‌ونقل در شرایط فوق العاده و خارج از چهارچوب معمول حرفه متصدی حمل‌ونقل هوایی، اعمال گردد.»

کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده در لاهه در سال 1955 میلادی (1334 شمسی) و به موجب این تشریفات (پروتکل) در مورد حمل‌ونقل بین‌المللی به گونه تعریف شده در ماده (1) این کنوانسیون اعمال می‌گردد مشروط بر آنکه محل مبدا و مقصد موضوع ماده مذکور یا در سرزمین دو طرف این تشریفات (پروتکل) یا در سرزمین یک طرف این تشریفات (پروتکل) با محل توقف مورد توافق در سرزمین کشوری دیگر واقع شده باشد.

بین طرفهای این تشریفات (پروتکل)، کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده در لاهه در سال 1955 میلادی (1334 شمسی) و این تشریفات (پروتکل) باید با هم به عنوان سندی واحد خوانده و تفسیر شوند و به عنوان کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده در لاهه در سال 1955 میلادی (1334 شمسی) و به موجب تشریفات (پروتکل) الحاقی شماره (4) مونترال مورخ 1975 میلادی (1354 شمسی) شناخته شوند.

این تشریفات (پروتکل) تا زمان لازم الاجراء شدن طبق مفاد ماده (18)، برای امضای هر کشوری مفتوح خواهد بود.

دولت جمهوری خلق لهستان باید بلافاصله تاریخ هر یک از امضاء‌ها، تاریخ تودیع هر سند تصویب یا الحاق، تاریخ لازم الاجراء شدن این تشریفات (پروتکل) و دیگر اطلاعات مربوط را به اطلاع تمام کشورهای طرف کنوانسیون ورشو یا کنوانسیون اصلاح شده مزبور و کلیه کشورهای امضاء‌کننده یا ملحق شونده به این تشریفات (پروتکل) و نیز سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری برساند.

میان طرفهای این تشریفات (پروتکل) که طرفهای کنوانسیون نیز می‌باشند، متمم کنوانسیون ورشو در مورد یکسان کردن برخی از مقررات مربوط به حمل‌ونقل هوایی بین‌المللی که توسط شخص دیگری غیر از متصدی حمل‌ونقل طرف قرارداد انجام گردیده است و در تاریخ 18 سپتامبر 1961 (27/6/1340) در گوادالاخارا به امضاء رسیده است (که از این پس «کنوانسیون گوادالاخارا» نامیده خواهد شد) در مواردی که حمل‌ونقل به موجب توافق موضوع بند (ب) ماده (1) کنوانسیون گوادالاخارا در این تشریفات (پروتکل) مورد حکم قرار گرفته باشد، هرگونه ارجاع به «کنوانسیون ورشو» در کنوانسیون گوادالاخارا شامل ارجاع به کنوانسیون ورشو به گونه اصلاح شده در لاهه در سال 1955 میلادی (1334 شمسی) و به موجب تشریفات (پروتکل) الحاقی شماره (4) مونترال مورخ 1975 میلادی (1354 شمسی) خواهد بود.

در صورتی که دو یا چند کشور، هم طرف این تشریفات (پروتکل) و هم طرف تشریفات (پروتکل) گواتمالاسیتی مورخ 1971 میلادی (1350 شمسی)، یا طرف تشریفات (پروتکل) الحاقی شماره (3) مونترال مورخ 1975 میلادی (1354 شمسی) باشند، قواعد زیر میان آن‌ها اعمال می‌گردد:

این تشریفات (پروتکل) برای امضاء تا اول ژانویه 1976 (11/10/1355) در مقر سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری و پس از آن تا زمان لازم الاجراء شدن طبق ماده (28)، در وزارت امور خارجه جمهوری خلق لهستان مفتوح خواهد ماند. سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری باید دولت جمهوری خلق لهستان را از هر یک از موارد امضاء و تاریخ مربوط به آن در طی زمانی که تشریفات (پروتکل) برای امضاء در مقر سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری مفتوح می‌باشد فوری آگاه نماید.