قانون موافقت‌نامه انتقال محکومین بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت فدراسیون روسیه

«حکم» تصمیم نهایی دادگاه که برای جرم ارتکابی مجازات اعمال می‌کند. همچنین اصطلاح حکم شامل تصمیم‌های نهایی دادگاه است که مجازات اعدام را در نظر گرفته و متعاقبا به واسطه عفو یا تخفیف در دولت صادرکننده حکم با محرومیت از آزادی برای مدتی معین یا با حبس ابد جایگزین می‌شود؛

«محکومیت» هرگونه مجازات در قالب محرومیت از آزادی برای یک مدت معیّن یا حبس ابد که به‌وسیله یک حکم وضع می‌شود؛

«محکوم» شخصی که متحمل مجازاتی در قالب محرومیت از آزادی به موجب یک حکم می‌شود؛

«طرف صادرکننده حکم» طرفی که دادگاه آن، شخصی را که قرار است برای گذراندن محکومیت انتقال یابد یا انتقال یافته است، محکوم نموده است؛

«طرف اجراکننده حکم» طرفی که محکوم به منظور گذراندن محکومیت به آنجا منتقل شده یا ممکن است منتقل شود؛

«نماینده قانونی» شخص یا موسسه‌ای که به موجب قانونگذاری هر یک از طرف‌ها مجاز است تا به‌وسیله نهادهای مربوط خود به نفع محکوم یا از طرف وی اقدام نماید.

طرف‌ها طبق قیود و شرایط این موافقت‌نامه گسترده ترین مساعدت‌ها را در امور مربوط به انتقال محکومین برای یکدیگر فراهم خواهند ساخت.

محکوم در قلمرو یک طرف می‌تواند به منظور گذراندن محکومیت وضع شده طبق مفاد این موافقت‌نامه به قلمرو طرف دیگر منتقل شود. به این منظور چنین شخصی یا نماینده قانونی وی می‌تواند طبق مفاد این موافقت‌نامه درخواست خود را جهت انتقال به هر یک از دو طرف صادرکننده و اجراکننده حکم بدهد.

درخواست انتقال می‌تواند از جانب هر یک از دو طرف صادرکننده و اجراکننده حکم تسلیم شود.

مراجع مرکزی که مجاز هستند این موافقت‌نامه را اجرا کنند، برای جمهوری اسلامی ایران، وزارت دادگستری جمهوری اسلامی ایران و برای فدراسیون روسیه، وزارت دادگستری فدراسیون روسیه است.

در زمان اجرای این موافقت‌نامه مراجع مرکزی از طریق مجاری دیپلماتیک ارتباط برقرار خواهند نمود.

هر طرف هرگونه تغییرات مرتبط با مرجع مرکزی خود را فوری از طریق مجاری دیپلماتیک به اطلاع طرف دیگر خواهد رساند.

مراجع صلاحیتدار مراجعی هستند که توسط هر یک از طرف‌های متعاهد جهت انجام اقدامات معیّن در اجرای مفاد این موافقت‌نامه به‌طور مقتضی اختیار یافته‌اند.

به موجب این موافقت‌نامه، محکوم فقط تحت شرایط زیر می‌تواند منتقل شود:

محکوم دارای تابعیت طرف اجراکننده حکم باشد؛

حکم صادره قطعی و لازم الاجرا باشد و هیچ جریان رسیدگی انجام نشده‌ای در مورد این شخص وجود نداشته باشد؛

آن بخش از محکومیت که باید توسط محکوم سپری شود، در زمان دریافت درخواست انتقال کمتر از شش ماه نباشد. در موارد استثنایی چنانچه مدت زمان باقی مانده از محکومیت کمتر از مدت مذکور باشد، طرف‌ها می‌توانند در مورد انتقال توافق کنند؛

رضایت مکتوب محکوم جهت انتقال وی به منظور اجرای محکومیت در قلمرو طرف اجراکننده حکم وجود داشته باشد و چنانچه وی نتواند به سبب شرایط سنی، جسمی یا روحی، آزادانه اراده خود را بیان نماید، رضایت مکتوب نماینده قانونی او؛ طرف صادرکننده حکم به مقام کنسولی یا هر مقام دیگری از دولت اجراکننده حکم فرصت بررسی این موضوع را خواهد داد که آیا رضایت به انتقال یا رد آن به صورت داوطلبانه و با آگاهی از آثار حقوقی چنین انتقالی داده شده یا نشده است.

جرایمی که محکومیت به سبب آن وضع شده است، طبق قوانین کیفری طرف اجراکننده حکم دارای مجازات سالب آزادی باشند؛

طرف‌های صادرکننده و اجراکننده حکم، صراحتا رضایت خود را جهت انتقال اعلام نموده باشند؛

انتقال محکوم به حاکمیت، امنیت، نظم عمومی یا سایر منافع حیاتی هیچ یک از طرف‌ها خدشه‌ای وارد نخواهد کرد و مغایر با قانون اساسی و قوانین عادی آن‌ها نخواهد بود.

در موارد زیر درخواست انتقال رد خواهد شد:

مجازاتی که باید در دولت اجراکننده حکم اجرا شود، به‌طور آشکار مغایر با شرایط و ترتیبات سپری نمودن محکومیت تعیین شده در حکم باشد؛

محکوم هیچ یک از تعهدات مالی ناشی از حکم دادگاه را اجرا ننموده باشد یا به عقیده دولت صادرکننده حکم، تضمین‌های اجرای چنین تعهداتی کافی نباشد؛

بنا به دلایل مقرر در قوانین طرف اجراکننده حکم، محکومیت نتواند در این دولت اجرا شود.

هر محکومی که این موافقت‌نامه در مورد وی ممکن است اعمال شود، توسط طرف صادرکننده حکم از مفاد این موافقت‌نامه و نیز آثار حقوقی انتقال آگاه خواهد شد.

چنانچه محکوم از طرف صادرکننده حکم درخواست انتقال خود را نماید، طرف مذکور فوری طرف اجراکننده حکم را از دریافت درخواست محکوم آگاه خواهد ساخت.

محکوم باید از هر اقدام و تصمیمی که از جانب هر یک از طرف‌ها در مورد درخواست انتقال اتخاذ می‌شود، به صورت مکتوب آگاه شود.

درخواست‌های یک طرف برای انتقال و پاسخ به آن‌ها باید به صورت مکتوب صورت گرفته و از طریق مراجع مرکزی طبق این موافقت‌نامه، به طرف دیگر منعکس گردد.

پس از دریافت درخواست انتقال، مرجع مرکزی طرف صادرکننده حکم درخواستی را همراه با موارد ذیل خطاب به مرجع مرکزی طرف اجراکننده حکم ارسال خواهد کرد:

اطلاعاتی درباره محکوم (نام و نام خانوادگی، تاریخ و محل تولد، محل اقامت)؛

اسناد موید تابعیت محکوم؛

رونوشت مصدق حکم و تمامی تصمیم‌های مربوط دادگاه در خصوص موضوع و سندی دال بر آن که حکم قطعی و الزام‌آور است؛

سندی دال بر آن که بخشی از محکومیت سپری شده و بخشی از آن باید سپری شود و نیز سندی مبنی بر نحوه رفتار محکوم در خلال گذراندن محکومیت؛

سندی مبنی بر اجرای مجازات تکمیلی، در صورت وجود؛

متن مقررات قانونی که بر مبنای آن، حکم به محکومیت شخص داده شده است؛

رضایت مکتوب محکوم یا نماینده قانونی وی، در صورت ناتوانی محکوم در بیان آزادانه اراده خود مبنی بر انتقال به سبب شرایط سنی، جسمی یا روحی؛

سندی مبنی بر تعهدات مالی محکوم به موجب حکم در صورت وجود؛

اطلاعاتی در مورد وضعیت سلامت محکوم و امکان حمل‌ونقل وی به قلمرو طرف اجراکننده حکم.

زمانی که درخواست به طرف اجراکننده حکم تسلیم می‌شود، مرجع مرکزی آن باید درخواستی را به همراه اسناد مذکور در جزء‌های (الف) و (ب) بند (2) خطاب به مرجع مرکزی طرف صادرکننده حکم ارسال نماید و مرجع مرکزی طرف صادرکننده حکم پاسخ خود را به همراه اسناد مذکور در جزء‌های (پ) و (خ) بند (2) این ماده، به درخواست پیش گفته پیوست خواهد نمود.

در صورت لزوم مراجع مرکزی طرف‌ها می‌توانند هرگونه سند یا اطلاعات اضافی را درخواست نمایند.

چنانچه درخواست مرجع مرکزی طرف صادرکننده حکم واصل شود، مرجع مرکزی طرف اجراکننده حکم موارد زیر را به پاسخ خود پیوست خواهد نمود:

رضایت مکتوب جهت دریافت محکوم به منظور اجرای بخش باقی مانده از محکومیت؛

چنانچه در قوانین طرف اجراکننده حکم مقرر شده باشد، رونوشت مصدق تصمیم دادگاه یا مرجع صلاحیتدار دیگری مبنی بر تصدیق و اجرای محکومیت با بیان ترتیب، مدت زمان و شرایط سپری کردن محکومیت توسط محکوم پس از انتقال وی؛

خلاصه تصدیق شده از قوانینی که محکوم بر اساس آن‌ها محکومیت را سپری خواهد نمود؛

سندی مبنی بر تابعیت محکوم.

مرجع مرکزی طرف صادرکننده حکم به محض ارائه تصمیم به رضایت یا رد انتقال محکوم از جانب دادگاه یا مرجع صلاحیتدار دیگر طرف صادرکننده حکم و پس از دریافت کلیه اسناد لازم، باید فوری تصمیم خود را به اطلاع مرجع مرکزی طرف اجرا‌کننده حکم برساند.

طرف اجراکننده حکم اجرای محکومیت را طبق قوانین خود ادامه خواهد داد.

دادگاه طرف اجراکننده حکم باید طبق قوانین آن طرف همان مدت زمانی را که در حکم دادگاه برای حبس در نظر گرفته شده است، اعمال نماید.

چنانچه طبق قوانین طرف اجراکننده حکم، حداکثر مدت حبس برای جرم ارتکابی کمتر از مدت زمان تعیین شده در حکم دادگاه باشد، دادگاه طرف اجراکننده حکم باید حداکثر میزان حبس مقرر در قوانین آن طرف برای ارتکاب جرم مشابه را در نظر بگیرد.

آن بخش از مجازات که در قلمرو طرف صادرکننده حکم سپری شده است باید در مجموع دوره محکومیت مد نظر قرار گیرد.

تصمیم در خصوص اجرای مجازات تکمیلی تعیین شده در حکم در صورتی از سوی دادگاه طرف اجراکننده حکم اتخاذ می‌شود که چنین مجازاتی برای جرم ارتکابی در قوانین این طرف مقرر شده باشد. مجازات تکمیلی باید به گونه‌ای که در این ماده مشخص شده است، اجرا شود.

چنانچه پس از انتقال محکوم جهت گذراندن محکومیت، حکم از جانب دادگاه طرف صادرکننده حکم تغییر یابد، باید فوری نسخه‌ای از حکم مربوط و سایر اسناد لازم به مرجع مرکزی طرف اجراکننده حکم تسلیم شود. طرف اجراکننده حکم موضوع اجرای چنین تصمیمی را به نحو مقرر در ماده (10) این موافقت‌نامه حل و فصل خواهد نمود.

چنانچه پس از انتقال محکوم جهت گذراندن محکومیت، حکم نقض شود و در نتیجه دعوی در طرف صادر‌کننده حکم مرتفع شود، باید فوری نسخه‌ای از تصمیم مربوط به مرجع مرکزی طرف اجراکننده حکم تسلیم شود.

چنانچه پس از انتقال محکوم جهت گذراندن محکومیت، حکم نقض شود و تحقیقات یا رسیدگی‌های جدیدی صورت گیرد، نسخه‌ای از تصمیم مربوط، اسناد پرونده کیفری و سایر مواد لازم فوری به طرف اجراکننده حکم تسلیم خواهد شد تا موضوع تعقیب محکوم به موجب قوانین طرف اجراکننده حکم فیصله یابد.

مرجع مرکزی طرف اجراکننده حکم باید تصمیم دادگاه را که به منظور اجرای محکومیت، اعطای عفو، بخشودگی، عفو مشروط یا تخفیف محکومیت و نیز در مورد رهایی محکوم اتخاذ شده است، به مرجع مرکزی طرف صادرکننده حکم اطلاع دهد.

مرجع مرکزی طرف اجراکننده حکم بنا به درخواست مرجع مرکزی طرف صادرکننده حکم، باید اطلاعاتی را در مورد فرایند سپری کردن محکومیت پس از انتقال محکوم ارائه کند.

هر یک از طرف‌ها می‌تواند طبق قوانین خود، چنانچه درخواست عبور محکوم از جانب طرف دیگر صورت گرفته باشد و طرف دیگر با دولت ثالثی جهت انتقال آن شخص توافق نموده باشد، اجازه عبور وی را از قلمرو خود بدهد.

هر یک از طرف‌ها می‌تواند از اعطای اجازه عبور خودداری کند چنانچه:

محکوم از اتباع آن کشور باشد؛

جرمی که برای آن محکومیت تعیین شده است، به موجب قوانین آن به عنوان جرم مد نظر قرار نگرفته باشد.

درخواست عبور شامل اطلاعات مقرر در بند (2) ماده (6) این موافقت‌نامه به انضمام اسناد مشخص شده در بند (1) ماده (6) و جزء‌های «الف» تا «ت» بند (1) ماده (7) این موافقت‌نامه خواهد بود.

طرفی که از وی درخواست شده است تا با عبور موافقت نماید، می‌تواند بر مبنای تصمیم دادگاه یا دیگر مراجع صلاحیتدار خود محکوم را صرفا برای مدت زمانی که لازمه عبور از قلمرو آن است، در بازداشت نگه دارد.

چنانچه عبور به صورت هوایی انجام شود و فرود در قلمرو طرف دیگر پیش‌بینی نشده باشد، اجازه مزبور لازم نیست. با این وجود طرف مزبور باید از هرگونه عبور این چنینی بر فراز قلمرو خود مطلع شود.

این موافقت‌نامه پس از 30 روز از تاریخ دریافت آخرین اطلاعیه کتبی از جانب طرف‌ها از طریق مجاری دیپلماتیک مبنی بر تکمیل کلیه تشریفات داخلی که برای لازم الاجرا شدن این موافقت‌نامه لازم است، لازم الاجرا خواهد بود.

این موافقت‌نامه به محض انقضاء 180 روز از تاریخ دریافت اطلاعیه طرف دیگر از طریق مجاری دیپلماتیک، در خصوص قصد آن طرف مبنی بر فسخ آن، فسخ می‌گردد.

فسخ این موافقت‌نامه مانع از تکمیل اجرای هر درخواست انتقالی نخواهد بود که پیش از تاریخ فسخ دریافت شده باشد.