منظور از خطوط صنعتی و تجاری خطوط و دوراهیها و ساختمانهای مربوطه است که بنا به تقاضای موسسات خصوصی و یا دولتی (کهدر این آئیننامه متقاضی نامیده میشود) ایجاد میگردد.
احداث هر خط فرعی صنعتی و یا تجاری موکول به تصویب هیئت مدیره راهآهن و تایید وزیر راه میباشد.
تهیه طرحها و نقشهها و دستورات فنی کلیه خطوط صنعتی و تجاری جدید و همچنین احداث ساختمان و ایجاد خطوط بموجب شرایط این آئیننامه بعهده راهآهن دولتی ایران میباشد.
آنچه زمین برای احداث خط و حریم آن و سایر تاسیسات مربوط به تشخیص راهآهن ضرورت دارد باید بیکی از دو طریق زیر توسط متقاضی تهیه مجانا و بلاعوض به راهآهن واگذار گردد. الف - راهآهن نقشه اراضی مورد نیاز را با ذکر حدود و مشخصات کامل تهیه و متقاضی باید زمین مزبور را خریداری و با سند رسمی بلاعوض به راهآهن واگذار نماید. ب - در صورتی که متقاضی نتواند اراضی مورد احتیاج را طبق تشخیص راهآهن و بر اساس نقشه تنظیمی خریداری و به تصرف راهآهن دهد راهآهن پس از دریافت تضمین کافی بانکی از متقاضی در مورد پرداخت بهای زمین و مستحدثات و خسارات ناشی از آن مجاز است راسا اراضی مورد نیاز را تصرف و بهای زمین و مستحدثات و خسارات وارده به نرخ عادله روز که بوسیله سه نفر کارشناس که یکنفر از طرف مالک و یکنفر از طرف راهآهن و یکنفر کارشناس مرضیالطرفین انتخاب میشود تعیین و چنانچه در انتخاب کارشناس مشترک طرفین توافق ننمایند در این صورت کارشناس سوم از طرف رئیس ثبت محل از بین کارشناسان رسمی دادگستری به قید قرعه انتخاب و معرفی خواهد شد و بهائی که به این ترتیب تعیین میشود درباره طرفین قطعی بوده و متقاضی ملزم است بلافاصله بهای تعیین شده را در وجه راهآهن پرداخت نموده و راهآهن بنوبه خود بمالک پرداخت نماید و در صورتی که مالک حاضر به واگذاری نشود بهای تعیین شده در صندوق ثبت سپرده خواهد شد و رئیس ثبت سند را بجای مالک امضاء وتسلیم راهآهن خواهد نمود و در هر دو صورت باید بهای تعیین شده منتهی ظرف شش ماه از تاریخ تصرف بمالک پرداخت شود و زائد بر این مدت مشمول خسارت تاخیر قانونی خواهد بود.
هزینه نقشهبرداری و کلیه هزینههای ساختمان خط صنعتی و تجاری از اولین سوزن انشعاب خط مزبور اعم از قسمتهای زیرسازی وروسازی و کلیه ساختمانهای متعلقه و وسایل ارتباطی بعهده متقاضی میباشد که طبق برآورد راهآهن باید پرداخت نماید.
متقاضی مجاز است که عملیات زیرسازی خط فرعی را با نظارت راهآهن طبق نقشه مصوبه راسا انجام دهد.
کلیه زیرسازی خطوط فرعی و اراضی ملکی متصرفی مندرج در ماده 4 و تاسیسات ارتباطی و ساختمانهای احداث شده تا ابتدایمحدوده موسسه صنعتی و همچنین روسازی آن از محل انشعاب تا انتهای محدوده موسسه صنعتی بلاعوض متعلق به راهآهن خواهد بود و راهآهنفقط بهای مصالح روسازی را بنحوی که در ماده 7 ذکر شده به متقاضی خواهد پرداخت.
منظور از قسمت روسازی ریلها - دستگاههای دوراهه - آلات اتصال ریل - تراورسها و پیچ و مهرههای آن و متعلقات دیگر و بالاست مصرف شده میباشد.
چنانچه در سال اول محمولات متقاضی کمتر از میزان مذکور در ماده 7 بشود استثنائا در صورتی که در سال بعد کسری محمولات سال قبل را جبران نماید راهآهن بایستی باقیمانده یکدهم سال قبل را به متقاضی پرداخت نماید و ضمنا در صورتی که قبل از پایان هر سال مجموع کرایه محمولات سالانه خط صنعتی یا تجاری بالغ بر کل مصالح روسازی بشود بر حسب درخواست متقاضی راهآهن باید در استرداد قسط استهلاک سالانه اقدام نماید.
چنانچه از تاریخ صدور آخرین بارنامه در مبداء یا مقصد خط صنعتی یا تجاری لغایت مدت سه سال حملونقل انجام نشود راهآهن مختار است به جمعآوری خط و تاسیسات مزبور اقدام نماید و در این صورت راهآهن هیچگونه تعهدی نسبت به استهلاک باقیمانده وجه پرداختی متقاضی بابت مخارج روسازی نخواهد داشت.
مبداء سال عبارت از تاریخ آماده شدن خط برای بهرهبرداری است که بوسیله راهآهن کتبا به متقاضی اعلام خواهد شد.
در صورتی که احداث خط صنعتی یا تجاری مستلزم احداث ایستگاه فرعی باشد علاوه بر هزینه احداث ایستگاه فرعی که مشمول موادمذکور در فوق میباشد هزینه پرسنلی مامورین آن ایستگاه برای مدت ده سال بعهده متقاضی خواهد بود و در مواقع انعقاد پیمان راه آهن باید هزینهپرسنلی ایستگاه فرعی را تعیین و در متن پیمان ذکر نماید بدیهی است در تعیین هزینه پرسنلی نسبت مناسبی درصد برای تفاوت احتمالی و افزایش دستمزدهای سالانه از طرف راهآهن پیشبینی خواهد شد و چنانچه در ظرف مدت مقرره بالا خط فرعی دیگری از خط مزبور منشعب گردد هزینه پرسنلی مامورین بنا به تشخیص راهآهن از استفادهکنندگان دریافت خواهد شد.
چنانچه ایستگاه فرعی در زمینهای متعلق به راهآهن یا در حریم خط راهآهن احداث شود بابت بهای این اراضی وجهی از متقاضی دریافتنخواهد شد.
تعمیرات و نگاهداری خطوط صنعتی و تجاری اعم از زیرسازی یا روسازی (به استثناء هزینه تعمیرات زیرسازی در محوطه بنگاه صنعتی)بر عهده راهآهن است متقاضی موظف است که تسهیل عبور و مرور کارکنان راهآهن را در محوطه به منظور نگهداری خط فراهم آورند.
چنانچه بر اثر بیمبالاتی متصدیان بنگاه صنعتی و یا تجاری تعمیری در خطوط داخل محوطه صنعتی و تجاری لازم باشد یا خساراتی وارد شود پرداخت هزینه آن بعهده متقاضی خواهد بود تشخیص بیمبالاتی و تعیین میزان خسارات با هیئت مدیره راهآهن میباشد.
هر گونه دخل و تصرفاتی در خطوط مزبور (از قبیل عبور لوله از زیر خط یا ایجاد گذرگاه و غیره) باید با موافقت و نظارت راهآهن انجامگیرد.
چنانچه از طرف موسساتی که طبق آئیننامه سابق برای آنها خطوط صنعتی و تجاری احداث شده و مدت قرارداد مربوطه منقضی نشدهباشد تقاضائی مبنی بر احداث انشعاب یا امتداد جدیدی گردد اگر احداث انشعاب یا امتداد مورد تقاضا تاثیر کلی در میزان حمل محمولات آن موسسه نداشته باشد اقدام به احداث آن به هزینه متقاضی و بدون تعهد استهلاک هزینه از طرف راهآهن بعمل خواهد آمد و در صورتی که انشعاب یا امتداد جدید تاثیر کلی در میزان حملونقل داشته باشد یا بمنظور حملونقل از کارخانه و تاسیسات جدید باشد احداث آن بر طبق مفاد این آئیننامه و یامبادله قرارداد جدید انجام خواهد شد البته در هر دو مورد مرجع تشخیص هیئت مدیره راهآهن خواهد بود.
آئیننامه فوق مشتمل بر یازده ماده و 7 تبصره که در تاریخ دوشنبه سیام آذر ماه 1343 به تصویب کمیسیون شماره 8 ( راه )مجلس سنا و در جلسه روز چهارم آذرماه 1343 به تصویب کمیسیون راه مجلس شورای ملی رسیده به استثناد ماده واحده قانون راجع به آئین نامه احداث خطوط صنعتی و تجاری مصوب 4/3/1343 قابل اجراء میباشد.
رئیس مجلس شورای ملی – مهندس عبدالله ریاضی