قانون اساسنامه بانک ملی ایران

بانک ملی ایران که بموجب قانون 14 اردیبهشت ماه 1306 تاسیس گردیده طبق مقررات این اساسنامه اداره می‌شود و نسبت بمواردیکه در اساسنامه پیش‌بینی نشده تابع قانون تجارت است قوانین و آئین نامه‌های مربوط به ادارات دولتی و موسساتیکه با سرمایه دولت تشکیل شده یا می‌شوند در صورتی شامل بانک ملی ایران است که صراحتا این بانک مشمول شناخته شده یا بشود.

مرکز اصلی بانک ملی ایران تهران است و می‌تواند هر جا لازم بداند شعبه یا نمایندگی دائر کند. بانک می‌تواند در صورت اقتضای مصالح عالیه کشور بموجب تصویبنامه هیئت وزیران مرکز خود را بمحل دیگری منتقل نماید.

سرمایه بانک ملی ایران دو میلیارد ریال است که تماما از طرف دولت پرداخت شده است افزایش سرمایه با تصویب مجمع عمومی بانک خواهد بود.

بانک دارای ارکان ذیل است: الف - مجمع عمومی. ب - شورایعالی. پ - هیات عامل. ت - هیات نظار.

مجمع عمومی تشکیل می‌شود از وزیر دارائی و دو نفر دیگر از وزراء بانتخاب هیئت وزیران و این سه نفر نمایندگان سهام خواهند بود وزیر دارائی سمت ریاست مجمع را خواهد داشت.

مجمع عمومی بانک لااقل سالی یکبار تشکیل می‌شود و علاوه بر آن بتقاضای وزیر دارائی یا مدیرکل بانک یا رئیس شورایعالی یا رئیس هیئت نظار بدعوت مدیرکل بانک تشکیل خواهد شد و دارای وظایف و اختیارات زیر است: الف - تصویب بودجه بانک. ب - رسیدگی و اظهارنظر نسبت بگزارش سالانه مدیرکل بانک و تصویب ترازنامه و حساب سود و زیان و اندوخته پس از استماع گزارش هیئت نظار. پ - انتخاب اعضای شورایعالی. ت - انتخاب اعضای هیئت نظار. ث - اتخاذ تصمیم نسبت بهرگونه مسائل دیگر مربوط بعملیات بانک که از طرف مدیرکل یا کسی که بتقاضای او مجمع تشکیل شده است مطرح می‌شود. آگهی دعوت مجمع عمومی باید حداکثر بیست روز و حداقل پنج روز قبل از انعقاد مجمع در روزنامه رسمی کشور منتشر گردد.

تصمیمات مجمع عمومی باکثریت آراء نمایندگان صاحب سهام گرفته می‌شود و صورت مجلس مذاکرات به امضای رئیس مجمع رسیده در مرکز بانک نگاهداری خواهد شد.

شورایعالی از 7 نفر تشکیل می‌شود که مجمع عمومی از بین اشخاص صلاحیتدار برای سه سال انتخاب می‌کند و تجدید انتخاب هر یک از آنان بلامانع است جلسات شورایعالی بانک با حضور مدیرکل بانک تشکیل می‌شود.

1 - جلسات شورایعالی بر حسب دعوت رئیس شورا یا مدیرکل بانک حداقل ماهی یکبار تشکیل می‌شود. 2 - جلسات شورایعالی وقتی رسمیت خواهد داشت که لااقل پنج نفر از اعضای آن در جلسه حضور داشته باشند و تصمیمات باکثریت آراء اعضای حاضر گرفته می‌شود. 3 - شورایعالی از بین اعضای خود یکنفر رئیس و یکنفر نایب رئیس برای مدت یکسال انتخاب می‌کند.

1 - وظایف شورایعالی بقرار زیر است: الف - تصویب آئین نامه استخدامی و سایر آئین نامه‌های مربوط بامور بانک که بوسیله مدیرکل بانک پیشنهاد می‌شود. ب - اظهارنظر نسبت به بودجه بانک. پ - اتخاذ تصمیم نسبت بدادن اعتبار ببانک‌های خارجی و گرفتن اعتبار از آن‌ها. ت - اتخاذ تصمیم درباره مسائلی که در حدود عملیات بانک بشورا مراجعه می‌شود. ث - اتخاذ تصمیم راجع به بستانکاریهای مشکوک الوصول یا لاوصول. 2 - شورایعالی حق دارد کلیه اطلاعات راجع بامور بانک را که در اجرای وظایف خود لازم میداند از مدیرکل بخواهد.

1 - هیئت عامل تشکیل می‌شود از مدیرکل بانک و یکنفر قائم مقام و سه نفر معاون که برای مدت سه سال منصوب می‌شوند و انتصاب مجدد آنان بلامانع است. 2 - مدیرکل بانک به پیشنهاد وزیر دارائی و تصویب هیئت وزیران بفرمان ملوکانه و سایر اعضای هیئت عامل به پیشنهاد مدیرکل و موافقت وزیر دارائی بموجب تصویبنامه هیئت وزیران منصوب می‌شوند.

مدیرکل بانک رئیس هیئت عامل و بالاترین مرجع امور بانک بوده علاوه بر اختیار استخدام و تعلیق و اخراج کارمندان و مستخدمین و تعیین شغل و حقوق و ترفیع آنان بطور کلی انجام تمام امور داخلی و اداری در حدود بودجه مصوب و آئین نامه‌ها و مقررات مربوط دارای وظایف و اختیارات ذیل می‌باشد: الف - اجرای مصوبات شورایعالی. ب - نظارت بر اجرای اساسنامه و آئین نامه‌های بانک. پ - نمایندگی بانک در کلیه مراجع قضائی و غیر قضائی با حق توکیل. ت - اتخاذ تصمیم نسبت بکلیه امور جاری بانک که این قانون صراحتا جزو وظایف و اختیارات سایر ارکان بانک قرار نداده است. ث - تفویض قسمتی از اختیارات خود و حق امضاء بقائم مقام و معاونان و کارمندان دیگر بانک. ج - تسلیم گزارش از وضع بانک بمجمع عمومی. چ - آگاه ساختن هیئت نظار از کلیه تصمیمات شورایعالی.

مدیرکل بانک وظائف قائم مقام و معاونان را تعیین مینماید و در غیاب مدیرکل کلیه اختیارات و وظایف قانونی او بعهده قائم مقام است.

هیئت نظار دارای پنج نفر عضو خواهد بود که چهار نفر از آن‌ها توسط مجمع عمومی و یکنفر دیگر از طرف وزیر دارائی برای مدت یکسال از بین اشخاص صلاحیتدار انتخاب می‌شوند. عضو ناظری که از طرف وزیر دارائی تعیین می‌شود با حق اظهارنظر مشورتی در جلسات شورایعالی حضور خواهد یافت. هیئت مزبور در اولین جلسه از بین خود یکنفر رئیس و یکنفر نایب رئیس انتخاب مینماید.

جلسات هیئت نظار لااقل ماهی یکبار تشکیل می‌شود بعلاوه هر موقع رئیس هیئت نظار یا رئیس شورایعالی یا مدیرکل بانک لازم بدانند هیئت را دعوت خواهند نمود. تصمیمات هیئت نظار به اکثریت آراء هیئت معتبر خواهد بود.

وظایف هیئت نظار بقرار زیر است: الف - نظارت در امور بانک طبق قوانین مربوط و مقررات این اساسنامه. ب - رسیدگی بدفاتر و حسابهای بانک و گواهی خلاصه حساب هائیکه بانک باید طبق قانون هر ماه بشورای پول و اعتبار بفرستد. پ - رسیدگی بترازنامه و حساب سود و زیان و تهیه گزارش از چگونگی عملیات بانک و نظریات خود برای مجمع عمومی.

بانک عملیات زیر را انجام می‌دهد: الف - افتتاح حساب جاری و قبول سپرده اعم از دیداری یا مدت دار. ب - تنزیل اوراق تجارتی از قبیل برات - سفته و بطور کلی هر سند که حاکی از طلب بوده و دارای امضای معتبر باشد. پ - اعطای وام در مقابل فلزات گران‌بها - ارزهای قابل انتقال – ضمانت نامه رسید انبارهای عمومی - اسناد طلب - اوراق بهادار یا اموال غیر منقول ثبت شده. ت - خرید و فروش یا عرضه اوراق قرضه و سهام به حساب مشتریان. ث - خرید و فروش اوراق قرضه صادره یا تضمین شده از طرف دولت ایران یا دولت‌های خارجی یا موسسات معتبر مالی. ج - گشایش اعتبارات اسنادی و صدور ضمانت نامه. چ - انجام معاملات ارزی در حدود مقررات مربوط. ح - قبول اسناد بهادار بعنوان امانت و انجام هر گونه عملیات مربوط به آن‌ها. خ - گرفتن اعتبار از بانکهای خارجی و یاد دادن اعتبار ببانک‌های خارجی برای امور بانکی با تصویب شورایعالی. د - افتتاح حساب جاری نزد بانک‌های خارجی یا داخلی. ذ - نگاهداری و اداره صندوقهای امانت. ر - اداره کردن صندوق پس انداز و بانک کارگشائی طبق آئین نامه‌های مصوب شورایعالی. ز - انجام هرگونه عملیات دیگر بانکی که بموجب قانون بانکی و پولی کشور منع نشده باشد.

سال مالی در پایان اسفند هر سال خاتمه مییابد و حسابهای بانک بتاریخ مزبور بسته می‌شود.

ارزیابی ارقام دارائی بانک در ترازنامه بطریق زیر خواهد بود: الف - شمش و مسکوک طلا بقیمت قانونی. ب - شمش یا مسکوک نقره که جریان قانونی ندارد بنرخ بازار بین‌المللی که ورود و خروج نقره در آنجا آزاد است. پ - سهام و اوراق بهادار به بهای خریداری یا قیمت روز هر یک پائین تر باشد. ت - اموال منقول و غیر منقول به بهای خرید یا بهای تمام شده پس از وضع استهلاک. ث - سود سالانه بانک که عبارت است از درآمد بانک پس از وضع هزینه و استهلاک

سود هر سال پس از وضع مالیات‌ها بعلاوه مبلغ نقل شده از سال قبل با تصویب مجمع عمومی بشرح زیر تقسیم می‌شود: الف - قسمتی از آن طبق قانون بانکی و پولی کشور بعنوان اندوخته قانونی. ب - قسمتی بعنوان اندوخته برای تامین مطالبات مشکوک الوصول. پ - قسمتی برای نقل بحساب سال بعد که میزان آن بر حسب پیشنهاد مدیرکل و تصویب مجمع عمومی تعیین می‌گردد. ت - مابقی سود ویژه متعلق بدولت است.

اعضای شورایعالی و هیئت عامل و هیئت نظار باید قبل از شروع بکار در حضور اعضای مجمع عمومی سوگندنامه‌ای بشرح زیر قرائت و امضاء نمایند: امضاکننده ذیل خداوند متعال را بشهادت میطلبم و بشرافت خود سوگند یاد میکنم که بشاهنشاه متبوع و مفخم خود صدیق و راستگو بوده و هیچ منظوری نداشته باشم جز فوائد و مصالح کشور و ملت ایران و تکالیفی را که بموجب اساسنامه بانک ملی ایران برای اینجانب تعیین شده است با کمال راستی و درستی انجام داده و اسرار بانک ملی را چه در مدت تصدی این مقام و چه بعد از آن حفظ نمایم.

اعضای شورایعالی و هیئت عامل و هیئت نظار در مدت تصدی خود نمی‌توانند به شغل بازرگانی اشتغال داشته باشند.

چنانچه مشتریان بانک بدهی خود را بموقع ببانک نپردازند یا ترتیب رضایت بخشی برای واریز آن ندهند بانک می‌تواند کلیه مطالبات خود را از هرگونه موجودی و حساب آن‌ها برداشت نماید.

نامه‌ها و اسنادی که در برابر اشخاص ثالث برای بانک تعهدی ایجاد مینماید باید لااقل دارای دو امضای مجاز باشد.

این قانون از تاریخ تصویب جانشین قانون اساسنامه بانک ملی مصوب هفتم خردادماه 1339 می‌باشد لیکن اقدامات و عملیاتی را که بانک طبق اساسنامه قبلی شروع نموده بر اساس همان قانون بپایان خواهد رسانید. سایر مقررات و آئین نامه‌های فعلی بانک نیز مادام که تغییر نکرده بقوت خود باقی است.