وصیتنامه اعم از اینکه راجع باشد بوصیت عهدی یا تملیکی - منقول یا غیر منقول ممکن است بطور رسمی یا خود نوشت یا سری تنظیم شود.
ترتیب تنظیم وصیت نامه رسمی و اعتبار آن بطوری است که برای اسناد تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی مقرر است.
وصیتنامه خودنوشت در صورتی معتبر است که تمام آن بخط موصی نوشته شده و دارای تاریخ روز و ماه و سال بخط موصی بوده و بامضاء او رسیده باشد.
وصیتنامه سری ممکن است بخط موصی یا بخط دیگری باشد ولی در هر صورت باید بامضاء موصی برسد و بترتیبی که برای امانت اسناد در قانون ثبت اسناد مقرر گردیده در اداره ثبت اقامتگاه موصی یا محل دیگری که در آئین نامه وزارت دادگستری معین میگردد امانت گذارده میشود.
کسی که سواد ندارد نمیتواند بترتیب سری وصیت نماید.
کسی که نمیتواند حرف بزند هر گاه بخواهد وصیتنامه سری تنظیم کند باید تمام وصیتنامه را بخط خود نوشته و امضاء نماید. و نیز در حضور مسئول دفتر رسمی در وصیت نامه بنویسد که اینورقه وصیت نامه اوست و در این صورت مسئول دفتر باید روی پاکت یا لفافی که وصیتنامه در اوست بنویسد که عبارت مزبور را موصی در حضور او نوشته است.
وصیتنامه سری را موصی همه وقت میتواند بترتیبی که برای استرداد اسناد امانتی مقرر است استرداد نماید.
افراد و افسران نظامی و کسانیکه در ارتش اشتغال بکاری دارند میتوانند نزد یکنفر افسر یا همردیف او با حضور دو شاهد وصیت خود را شفاها اظهار نماید.
اشخاصی میتوانند بترتیب مذکور در دو ماده قبل وصیت نمایند که در جنگ یا مامور عملیات جنگی باشند و یا در محلی زندانی یا محصور باشند که مراوده با خارج نباشد.
در سایر موارد مذکور در ماده 8 موصی میتواند در حضور دو نفر شاهد وصیت خود را اظهار نماید و یکی از آن دو شاهد اظهارات او را با تعیین تاریخ روز و ماه و سال و محل وقوع وصیت نوشته و موصی و شهود آن را امضاء مینماید و اگر موصی نتواند امضاء کند شهود این نکته را در وصیتنامه قید میکنند.
اشخاصی که مطابق ماده 9 و 10 وصیت نزد آنها شده و همچنین شهود مذکور در ماده قبل در اول زمان امکان باید در اداره ثبت اسناد یا محلی که در آئین نامه وزارت دادگستری تعیین میشود حاضر شده وصیتنامه را مطابق مقررات راجع بامانت گذاردن اسناد امانت بگذارند و ضمنا اعلام کنند که این آخرین وصیت موصی است که با داشتن اهلیت اظهار داشته.
در صورتیکه اشخاص مذکور در ماده 9 و 10 اظهارات موصی را ننوشته باشند در اول زمان امکان نزد حاکم صلحی که باو دسترس دارند حاضر شده و اظهارات موصی را با تاریخ و محل وقوع وصیت و اهلیت موصی شفاها اظهار میدارند اظهارات مزبور در صورت مجلس نوشته شده و بامضاء حاکم صلح و شهود میرسد.
وصیتی که مطابق مواد قبل (در موارد غیر عادی) واقع میشود بعد از گذشتن یکماه از تاریخ مراجعت و رسیدن موصی بمحلی که بتواند بیکی از طرق مذکور در ماده اول وصیت کند یا گذشتن یکماه از تاریخ باز شدن راه و مرتفع شدن مانعی که بواسطه آن موصی نتوانسته است به یکی از طرق مذکور وصیت نماید بیاعتبار میشود مشروط باینکه موصی در مدت مزبور متمکن از وصیت باشد.
هر وصیتی که بترتیب مذکور در اینقانون واقع نشده باشد در مراجع رسمی پذیرفته نمیشود مگر اینکه اشخاص ذینفع در ترکه بصحت وصیت اقرار نمایند.
هر دادگاه یا اداره یا بنگاه یا شخصی که وصیتنامه باو سپرده شده و نیز دادگاهی که در موارد فوقالعاده وصیت در آنجا اظهار گردیده مکلف است بعد از اطلاع بفوت موصی وصیتنامه یا صورتمجلس راجع بوصیت را بدادگاه اقامتگاه موصی و اگر در ایران اقامتگاه ندارد به دادگاه صلح تهران بفرستد اعم از اینکه وصیتنامه مزبور به حسب قانون قابل ترتیب اثر باشد یا نباشد و هر گاه وصیتنامه متعدد باشد باید تمام آنها فرستاده شود.
کسیکه وصیتنامه نزد او است اگر خارج از مقر دادگاه صلح مذکور فوق باشد میتواند وصیتنامه را به دادگاه محل خود تسلیم نماید و آن دادگاه مکلف است فورا وصیتنامه را بدادگاه صلح مزبور بفرستد.
حاکم صلح در آگهی که راجع بتقاضای تصدیق انحصار وراثت میشود قید میکند که هر کس وصیتنامهای از متوفی نزد او است و تا آن تاریخ رسما ابراز و افتتاح نشده در مدت سه ماه بدادگاهی که آگهی نموده بفرستد و پس از گذشتن این مدت هر وصیتنامه (غیر از وصیتنامه رسمی و سری) ابراز شود از درجه اعتبار ساقط است.
پس از گذشتن مدت مذکور فوق دادگاه صلح وقتی را برای باز کردن وصیتنامه تعیین و باشخاصی که وراثت آنها معلوم است اطلاع میدهد که در وقت مزبور حاضر شوند.
هنگام ابراز وصیت نامه اعم از خود نوشت یا سری حاکم صلح باید با حضور نماینده مدعیالعموم یا مدیر دفتر صورتمجلسی مشتمل بر خلاصه وصیت و اینکه وصیت نامه در حضور او باز شده و خصوصیات وصیتنامه از قبیل مهر و موم و غیره تنظیم و بامضاء حضار برساند. وصیتنامه سری را حاکم صلح با حضور اشخاصی باز مینماید که لفاف آنرا امضاء یا مهر کرده و در تاریخ باز کردن در مقر دادگاه صلح حاضرهستند. اصل وصیتنامه که مطابق این ماده نزد حاکم صلح باز میشود بدفتر امانات ثبت فرستاده میشود و رونوشت آن در دفتر دادگاه میماند و اشخاص ذینفع میتوانند از آن رونوشت بگیرند.
بعد از باز شدن وصیتنامه حاکم صلح باشخاصی که وصیت بنفع آنها شده یا کسانیکه وصی معین شدهاند مراتب را اطلاعمیدهد.
وصیتنامه وقتی معتبر است که تمام آن موجود باشد و ادعای فقدان وصیتنامه اعم از اینکه ایندعوی نسبت بتمام وصیتنامه یا قسمتی از آن باشد مسموع نیست.
ترتیب صدور سند مالکیت بنام ورثه یا موصیله نسبت باموال غیر منقول که بنام مورث ثبت شده است در آئین نامه وزارت دادگستری معین میشود.
این قانون که مشتمل بر بیست و چهار ماده است در جلسه بیست و سوم بهمن ماه یکهزار و سیصد و هفده بتصویب مجلس شورای ملی رسید .
رئیس مجلس شورای ملی – حسن اسفندیاری