مصوبه «اساسنامه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی» که در جلسه 733 مورخ 3/2/1392 شورای عالی انقلاب فرهنگی و بر اساس پیشنهاد مورخ 9/12/1391 رئیس دفتر مقام معظم رهبری به تصویب رسیده است، به شرح ذیل برای اجرا ابلاغ میشود:
مقدمه و تعریف در پرتو پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران، بار دیگر دین و معرفت دینی به ویژه تعالیم متعالی اسلامی، به عنوان فکر و فرهنگ مترقی و نجات بخش آدمی، در عرصه ی حیات انسان معاصر ظاهر شد. تجدید حیات تعالیم و حیانی و ارزشهای اسلامی از سویی سبب بیداری و خودباوری ملتهای مسلمان و احیای روح ستم ستیزی در آنان شد و از دیگر سو باعث نمایان تر شدن سست پایگی مسلکها و مکاتب بشری و نظامهای مبتنی بر آنها گشت. بایستگی تحقیقات دقیق و منسجم، نظریه پروری و نوآوری پیرامون زیرساختهای اندیشه ی دینی و نظامات اجتماعی مبتنی بر آن و ضرورت پرداخت علمی و روزآمد به حوادث واقعه ی فکری، به فراخور شرایط کنونی و درخور این رستخیز عظیم و نیز لزوم آسیبشناسی در حوزه ی فرهنگ ملی و باورداشتهای رایج دینی، به منظور زدودن پیرایههای موهوم و موهون از ساحت قدسی دین و تبیین و عرضه ی صحیح و دفاع معقول از اندیشه ی دینی و صیانت از هویت فرهنگی و سلامت فکری اقشار تحصیل کرده و نسل جوان کشور، تاسیس نهاد علمی پژوهشی و آموزشی، دانشگاهی و حوزوی ممحض و کارآمدی را فرض مینمود. بر این اساس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه ی اسلامی به عنوان یک نهاد علمی فکری که در مواد بعدی این اساسنامه به اختصار «پژوهشگاه» نامیده میشود، حسب الامر و بر اساس نظر رهبر فرهیخته ی انقلاب اسلامی آیتاللهالعظمی خامنهای (مدظله العالی) و با تلاشهای فراوان حجتالاسلاموالمسلمین علی اکبر رشاد در سال 1373 تاسیس شده است.
ماهیت حقوقی پژوهشگاه دارای شخصیت حقوقی مستقل و در حکم نهاد عمومی غیردولتی و غیرانتفاعی بوده و طبق مفاد این اساسنامه و سایر ضوابط و مصوبات مربوط فعالیت میکند.
مدت فعالیت مدت فعالیت پژوهشگاه از تاریخ تاسیس، نامحدود است.
اقامتگاه محل و اقامتگاه اصلی سازمان مرکزی پژوهشگاه، شهر تهران میباشد.
: تغییر محل سازمان مرکزی با پیشنهاد رئیس پژوهشگاه و تصویب هیات امنا و تایید مراجع ذی ربط، امکانپذیر خواهد بود.
اهداف پژوهشگاه
نظریهپردازی و نوآوری علمی در جهت توسعه و تعمیق معرفت دینی و نیز بسط مطالعات راهبردی و کاربردی گره گشا در قلمرو حکمت و اندیشه دینی، فرهنگ، معارف و علوم انسانی اسلامی
تعمیق و تحکیم بنیادهای معرفتی گفتمان فکری انقلاب اسلامی و رفع نیازمندیهای نظری جمهوری اسلامی در زمینه ی نظامات اجتماعی و رفتاری اسلام و ارائه ی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت
بازشناسی، نقادی، بازپیرایی مواریث معرفتی بازمانده از سلف صالح در حوزه ی دین پژوهی، فرهنگ و اندیشه ی دینی و نظامات اسلامی
مطالعه ی مقایسهای (تطبیقی) و نقد فعال، مبتکرانه و روشمند مکاتب و نظریههای معارض و رقیب در قلمرو حکمت و اندیشه ی دینی، فرهنگ و علوم انسانی اسلامی
دفاع علمی از حکمت و معرفت دینی و فرهنگ و اندیشه ی اسلامی
بازآرایی و ارائه ی شایسته و اثربخش مبانی و معارف و حیانی و تعالیم اهل بیت (ع)، ناظر به نظرها و نیازهای نو پدید
تربیت صاحب نظران متعهد و متمحض، کارآ و زمان آگاه در زمینههای مذکور در بندهای فوق.
وظایف و فعالیتهای پژوهشگاه
تحقیق، تصنیف، تالیف، تدوین و ترجمه در زمینههای مندرج در اهداف
تولید و انتشار دانشنامه، فرهنگنامه، کتب و مجلات علمی و نشریات فرهنگی و دیگر فرآوردههای مورد نیاز مخاطبان پژوهشگاه به صورت چاپی، دیجیتالی و چند رسانهای و توزیع آنها در داخل و خارج کشور، با بهرهگیری از انواع امکانات و روشهای مناسب
مشارکت و مساعدت با نهادها و موسسات علمی و فرهنگی در داخل و خارج و دستگاههای اجرایی کشور، درجهت هم افزایی یا تامین نیازهای آنها، در زمینههای مندرج در اهداف
فعالیت در فضای مجازی و راهاندازی موسسات، سایتها و سامانههای محتوایی و اطلاعرسانی مورد نیاز
مطالعه، پژوهش و فعالیتهای علمی فرهنگی در راستای اعتلای عقیدتی، اخلاقی، علمی و فرهنگی طبقات نخبه و نسل جوان
تشکیل دورههای آموزش عالی و برگزاری رشتههای تخصصی در مقاطع تحصیلات تکمیلی و دکتری، طبق مقررات مربوط و با مجوز مراجع ذی صلاح از جمله شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، شورای عالی و مرکز مدیریت حوزههای علمیه کشور
برنامهریزی و برگزاری همایشها، جشنوارهها، هم اندیشیها، نشستهای علمی و فکری، کرسیهای نظریهپردازی، نوآوری، نقد، مناظره و آزاداندیشی و اعطای جوایز و نشانهای علمی فرهنگی در سطوح ملی، منطقهای و جهانی
ایجاد ارتباط و همکاری با سازمانها،تشکلها و شخصیتهای علمی، فرهنگی و عضویت در مجامع و انجمنهای معتبر ملی، منطقهای و بینالمللی
فراهم آوردن امکانات و فناوریهای مورد نیاز و مناسب اهداف و فعالیتهای پژوهشگاه
تاسیس موسسات و مراکز وابسته و تابعه ی لازم، در جهت تحقق اهداف و فعالیتهای پژوهشگاه
ارکان پژوهشگاه الف) هیات امنا ب) رئیس پژوهشگاه ج) شورای پژوهشگاه
ترکیب هیات امنا 1 موسس پژوهشگاه: حجتالاسلاموالمسلمین علی اکبر رشاد (رئیس) 2 رئیس پژوهشگاه (دبیر) 3 نماینده وزیر علوم، تحقیقات و فناوری 4 یک نفر از شخصیتهای علمی فکری حوزوی به انتخاب شورای عالی حوزههای علمیه 5 سه تا پنج تن از شخصیتهای علمی فرهنگی که نقش موثری در توسعه و پیشرفت پژوهشگاه داشته باشند.
اعضای حقیقی با پیشنهاد موسس پژوهشگاه و تنفیذ مقام معظم رهبری برای مدت چهار سال منصوب میشوند و انتصاب مجدد آنان بلامانع میباشد.
نحوه جایگزینی اعضای حقیقی به هرعلت اعم از فوت، استعفا، عزل و ...، مطابق رویه تبصره فوق خواهد بود.
وظایف و اختیارات هیات امنا
تدوین و تصویب آئین نامه داخلی هیات امنا
تصویب نهایی راهبردها، سیاستها و حوزههای فعالیت پژوهشگاه بنا به پیشنهاد رئیس پژوهشگاه
بررسی هرگونه اصلاح و تغییر در اساسنامه پژوهشگاه و پیشنهاد آن به شورای عالی انقلاب فرهنگی برای تصویب نهایی.
تصویب نهایی تشکیلات، ایجاد یا تعطیل شعب، معاونتها و پژوهشکدههای مورد نیاز و تاسیس موسسات و مراکز وابسته، بنا به پیشنهاد رئیس پژوهشگاه
تصویب نهایی برنامههای سالانه و پنج ساله پژوهشگاه، بنا به پیشنهاد رئیس پژوهشگاه
تصویب نهایی بودجه تفصیلی برنامهای، جاری و سرمایهای پژوهشگاه، بنا به پیشنهاد رئیس پژوهشگاه
تصویب نهایی آییننامه مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی پژوهشگاه در چارچوب ضوابط و مقررات مربوط، بنا به پیشنهاد رئیس پژوهشگاه
تصویب نهایی صورتهای مالی پژوهشگاه و موسسات تابعه
هیات امنا میتواند بر حسب صلاحدید و به منظور تسهیل در فرایند و تسریع در روند امور، برخی از اختیارات خود را به شورای پژوهشگاه یا شورای معین خود، تفویض نماید.
جلسات هیات امنا حداقل هر چهار ماه یکبار و با پیشنهاد رئیس و یا دبیر هیات امنا و درصورت لزوم با پیشنهاد حداقل سه نفر از اعضا و تایید رئیس هیات امنا تشکیل میشود.
جلسات هیات امنا با حضور حداقل دو سوم اعضا رسمیت مییابد و مصوبات آن با رای اکثریت اعضای حاضر در جلسه معتبر میباشد.
رئیس پژوهشگاه رئیس پژوهشگاه بنا به پیشنهاد هیات امنا و تایید شورای عالی انقلاب فرهنگی و با حکم رئیس هیات امناء به مدت سه سال منصوب و به عنوان بالاترین مقام اجرایی پژوهشگاه قلمداد میشود. انتصاب مجدد وی بلامانع است.
وظایف و اختیارات رئیس پژوهشگاه
هدایت و اداره امور علمی، فرهنگی و حقوقی اجرایی پژوهشگاه و نظارت بر حسن اجرای برنامههای مصوب و رفتار و فعالیتهای مدیران و اعضای علمی و اجرایی، در چارچوب اساسنامه، ضوابط و مقررات مربوط
پیگیری تدابیر و رهنمودهای مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در حوزه وظایف پژوهشگاه و تامین انطباق برنامهها و فعالیتها با تدابیر و رهنمودهای معظم له
تهیه و پیشنهاد راهبردها، سیاستها و حوزههای فعالیت پژوهشگاه به هیات امنا جهت تصویب
تهیه و پیشنهاد تشکیلات، ایجاد یا تعطیل شعب، معاونتها و پژوهشکدههای مورد نیاز و تاسیس موسسات و مراکز وابسته به هیات امنا برای تصویب
تنظیم و پیشنهاد برنامههای سالانه و پنج ساله به هیات امنا برای تصویب
تهیه و پیشنهاد بودجه تفصیلی برنامهای، جاری و سرمایهای پژوهشگاه به هیات امنا برای تصویب
تهیه و پیشنهاد آییننامههای مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی پژوهشگاه به هیات امنا جهت تصویب
تهیه و ارائه صورتهای مالی پژوهشگاه و موسسات تابعه به هیات امنا برای تصویب
امضای قراردادها و اسناد مالی و اداری در چارچوب ضوابط و مقررات مصوب
تعیین و صدور احکام روسای پژوهشکدهها، معاونان و مدیران پژوهشگاه، روسا و مدیران عامل موسسات وابسته براساس تشکیلات مصوب
تهیه و تقدیم گزارش عملکرد سالانه پژوهشگاه به هیات امنا و دفتر مقام معظم رهبری و سایر مراجع ذی صلاح
ارائه پیشنهاد برای انجام اصلاحات و تغییرات ضروری در اساسنامه
حفظ و استیفای کلیه حقوق پژوهشگاه از اشخاص حقیقی و حقوقی و اقامه هر نوع دعوی و صلح و سازش نزد مراجع ذی صلاح
رئیس پژوهشگاه میتواند حسب ضرورت، بخشی از وظایف خود را به معاونان پژوهشگاه یا شخص معتمد دیگری محول نماید.
ترکیب اعضای شورای پژوهشگاه 1 موسس پژوهشگاه (رئیس شورا) 2 رئیس پژوهشگاه 3 معاونین پژوهشگاه 4 روسای پژوهشکدهها 5 روسا و مدیران عامل موسسات وابسته
رئیس شورا میتواند حسب صلاحدید شخص یا اشخاص حقیقی و حقوقی ذی صلاح را به عضویت شورای پژوهشگاه منصوب نماید.
وظایف و اختیارات شورای پژوهشگاه
بررسی و تصویب نهایی خطوط مشی علمی فکری و اولویتهای فعالیتهای پژوهشگاه و موسسات وابسته
بررسی و تصویب برنامههای سالانه، پنج ساله و بلندمدت پژوهشگاه پیش از ارائه به هیات امنا جهت تصویب نهایی
بررسی و تصویب نهایی طرحهای علمی فرهنگی پژوهشگاه و موسسات وابسته در چارچوب برنامههای مصوب هیات امنا
بررسی و تصویب نهایی نظام نامهها، فرآیندها و شیوه نامههای مورد نیاز کلیه ی فعالیتهای پژوهشگاه و موسسات وابسته، در چارچوب آییننامههای مصوب
نظارت کلان بر حسن اجرای نظام نامهها، فرآیندها، برنامهها و سایر مصوبات ابلاغی و تفویضی در زمینه کلیه فعالیتهای پژوهشگاه و موسسات وابسته
بررسی عملکرد سالانه معاونتها، پژوهشکدهها و موسسات وابسته، آسیبشناسی و اتخاذ تدابیر لازم درجهت اصلاح و ارتقاء
جلسات شورای پژوهشگاه با حضور حداقل نصف به علاوه یک اعضا رسمیت مییابد و تصمیمات آن با رای اکثریت اعضای حاضر در جلسه معتبر میباشد.
امور اجرایی و مالی
اداره امور اجرایی پژوهشگاه اعم از مالی و معاملاتی و اداری و استخدامی به موجب آییننامه و مقرراتی است که به پیشنهاد رئیس پژوهشگاه، به تصویب هیات امنا میرسد.
منابع مالی پژوهشگاه به شرح زیر است: 1 کمک از بودجه عمومی کشور 2 کمکهای مالی دولت 3 کمک سایر مراکز و دستگاهها 4 هدایا و کمکهای مردمی و اشخاص حقیقی و حقوقی 5 درآمدهای ناشی از فروش محصولات و فرآوردهها و سایر فعالیتهای پژوهشگاه طبق مفاد اساسنامه
سال مالی پژوهشگاه از اول فروردین ماه هر سال آغاز و آخر اسفند ماه همان سال پایان مییابد.
گزارش مالی سالانه پژوهشگاه و موسسات وابسته، مربوط به هر سال مالی تا پایان مرداد ماه سال بعد تنظیم و پس از طی فرایند موضوع ماده 15 توسط هیات امنا، بررسی و تصویب خواهد شد.
حسابرسی و کنترل برنامهای و بودجهای پژوهشگاه به عهده معاونت نظارت و حسابرسی دفتر مقام معظم رهبری خواهد بود که در چارچوب وظایف و اختیارات ابلاغی از سوی دفتر معظم له، نظارت جامع را اعمال خواهد کرد.
علاوه بر موارد مندرج در این اساسنامه، پژوهشگاه تابع کلیه ی قوانین، مقررات و ضوابط مربوط میباشد.
اعضای هیات علمی پژوهشگاه از نظر احراز شرایط علمی (ترفیع پایه و ارتقاء مرتبه) تابع کلیه ضوابط و مقررات ناظر بر اعضای هیات علمی دانشگاهها و موسسات آموزشی و پژوهشی کشور میباشند.
انحلال پژوهشگاه صرفا با نظر یا تایید مقام معظم رهبری (مدظله العالی) امکانپذیر میباشد.
در صورت انحلال، هیات تصفیهای مرکب از نماینده دفتر مقام معظم رهبری، نماینده شورای عالی انقلاب فرهنگی، نماینده حقوقی هیات امناء و رئیس پژوهشگاه یا نماینده وی، تشکیل و با رعایت مقررات قانونی، امر تصفیه را انجام خواهد داد.
پژوهشگاه موظف است تحت نظارت هیات تصفیه: 1 کلیه تعهدات خود را در برابر اشخاص حقیقی و حقوقی انجام دهد. 2 کلیه امتیازات و اموالی را که از منابع عمومی و دولتی و بانکها و شهرداریها و غیره در اختیار آن قرار گرفته است در صورت امانی بودن مسترد نماید و در غیر این صورت در اختیار ولی فقیه قرار دهد.
هیات تصفیه موظف است درمورد بند 2 فوق، صورت مجلسی که به امضای کلیه ی اعضای هیات امنا میرسد، تنظیم و یک نسخه از آن را به دفتر مقام معظم رهبری، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تسلیم نماید.
هرگونه تغییر در مفاد این اساسنامه مطابق دو روش ذیل امکانپذیر است: 1 با پیشنهاد رئیس پژوهشگاه و تصویب هیات امنا و تایید نهایی شورای عالی انقلاب فرهنگی 2 با پیشنهاد و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی
این اساسنامه مشتمل بر 22 ماده و 11 تبصره در جلسه 733 مورخ 3/2/1392 به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و از تاریخ تصویب، لازم الاجرا میباشد.
رییسجمهور و رییس شورای عالی انقلاب فرهنگی محمود احمدی نژاد