با الهام از روایت یعقوب ابن شعیب از امام صادق ( ع ) در زمینه شناسائی در تعیین جانشین مقام رهبری و ولایت امر مسلمین درهر زمان(1) برای یپشگیری از بروز فترت در نظام جمهوری اسلامی و ضمانت تداوم حکومت شرعیه براساس ولایت فقیه ، دراجرای اصل 107و 108 قانون اساسی ، قانون انتخابات ، تعداد ، شرائط و آئیننامه داخلی مجلس خبرگان بشرح ذیل تنظیم گردید .
تعداد خبرگان
ماده یکماصلاحی ۱۳۶۱/۰۵/۱۲
تعداد خبرگان برای هر استان یکنفر میباشد مگر در استانهائیکه بیش از یکمیلیون نفر جمعیت دارد که به نسبت هر پانصدهزار نفر ، یک نماینده افزوده خواهد شد ، بدین ترتیب تعداد خبرگان سراسر کشور برحسب آمار تقریبی به شصت و یک نفر بالغ میشود .
شرائط انتخاب شوندگان
خبرگان منتخب مردو باید دارای شرائط زیر باشند :
اشتهار به دیانت و وثوق وشایستگی اخلاقی .
آشنائی کامل به مبانی اجتهاد با سابقه تحصیل در حوزههای علمیه بزرگ درحدی که بتوانند افراد صالح برای مرجعیت و رهبری را تشخیص دهند .
بینش سیاسی و اجتماعی و آشنائی با مسائل روز .
معتقد بودن به نظام جمهوری اسلامی ایران .
نداشتن سوابق سوء سیاسی و اجتماعی .
تشخیص واجد بودن شرائط با گواهی سه نفر ازاستادان معروف درس خارج حوزههای علمیه میباشد .
تبصره 2الحاقی ۱۳۶۱/۰۵/۱۲
کسانی که رهبر صریحا و یا ضمنا اجتهاد آنانرا تایید کرده است و کسانیکه در مجامع علمی یا نزد علماء بلد خویش شهرت به اجتهاد دارند نیازمند به ارائه گواهی مذکور نمیباشند.
تبصره 3اصلاحی ۱۳۶۱/۰۵/۱۲
ضرورت ندارد که نمایندگان ساکن و یا متولد حوزه انتخابیه خود باشند .
شرائط انتخابکنندگان
انتخابکنندگان باید دارای شرائط زیر باشند :
تابعیت جمهوری اسلامی ایران .
باصلاحی ۱۳۶۱/۰۵/۱۲
داشتن پانزده سال تمام .
مدت
خبرگان برای مدت هشت سال انتخاب میشوند و ششماه به پایان هر دوره باید انتخاب دوره بعد آغاز گردد بطوری که سه ماه به پایان هر دوره ، انتخابات دوره بعد خاتمه یافته باشد .
کیفیت انتخابات
رایگیری بصورت مخفی و بطور مستقیم انجام میگیرد .
اخذ آراء درسراسرکشوردریک روز صورت میگیردودرصورت احتیاج تمدید میگردد.
چنانچه درمواردی انتخابات بسبب وجودمانع صورت نگیرد پس ازرفع مانع بلافاصله باید برگزارشود.
چنانچه دراستانی امکان شرکت دوسوم مردم درانتخابات وجودداشت باید برگزارشود .
خبرگان بااکثریت مطلق آراءشرکتکنندگان انتخابات میشوند.
تبصرهالحاقی ۱۳۶۱/۰۵/۱۲
چنانچه در دور اول تمام یا بعض نامزدها حائز اکثریت نشدند انتخابات تجدید میشود. در دور دوم فقط به تعداد دو برابر تعداد لازم از بین دارندگان آراء دور اول حوزه انتخاییه بترتیب رای شرکت خواهند کرد و نامزد جدیدی نمیتوان اضافه نمود. اگر تعداد نامزدهای باقیمانده بتعداد دو برابر مورد نیاز نباشد باز هم انتخابات انجام میشود مگر اینکه نامزدها فقط بتعداد مورد نیاز یا کمتر باشند، در اینصورت انتخابات دوباره آغاز میشود.
ماده هشتماصلاحی ۱۳۶۱/۰۵/۱۲
مجری انتخابات مجلس خبرگان وزارت کشور است آئین نامه. اجرائی انتخابات به پیشنهاد وزارت کشور بتصویب شورای نگهبان خواهد رسید.
تبصره یکاصلاحی ۱۳۶۱/۰۵/۱۲
نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان بر طبق «قانون نظارت شورای نگهبان بر انتخابات مجلس شورای اسلامی» مصوب سوم مهر ماه 59 کمیسیون امور داخلی مجلس شورای اسلامی انجام میشود. آئین نامه اجرائی آنرا شورای نگهبان تصویب خواهد کرد. ناظران حوزههای انتخابیه و حوزههای فرعی و شعب ثبت نام و اخذ رای و بازرسان را هیئت مرکزی نظارت بترتیب و تعدادی که مصلحت بداند تعیین خواهد کرد.
تبصره دوالحاقی ۱۳۶۱/۰۵/۱۲
در هیئت نظارت مرکزی یکی از فقهاء شورای نگهبان عضویت خواهد داشت.
تبصره سهالحاقی ۱۳۶۱/۰۵/۱۲
قانون انتخابات مجلس خبرگان و آئین نامههای اجرائی آن جهت اقدام از طرف شورای نگهبان به وزارت کشور ابلاغ میگردد.
هیئت نظارت مذکور پس از آنکه اعتبارنامه دو سوم خبرگان منتخب مردم صادر شد از آنها برای شرکت درجلسه افتتاحیه دعوت میکند و تاریخ و محل جلسه را از طریق رسانههای گروهی و دوروزنامه کثیر الانتشار به اطلاع میرساند .
محل تشکیل مجلس خبرگان شهر مقدس قم میباشد مگر اینکه ضرورتی تشکیل آنرا درجای دیگر ایجاب کند .
آئین نامه داخلی مجلس خبرگان
ماده یازدهماصلاحی ۱۳۶۱/۰۵/۱۲
جلسات مجلس خبرگان با حضور دو سوم کل خبرگانی که میباید انتخاب گردند، رسمیت مییابد.
مصوبات مجلس خبرگان با موافقت نصف بعلاوه یک حاضران معتبر است مگر درمورد تعیین رهبریا اعضای شورای رهبری که موافقت دوسوم حاضران معتبر میباشد .
جلسه افتتاحیه بوسیله هیئت نظارت مرکزی با تلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز میگردد. سپس رئیس هیئت نظارت از هیئت رئیسه سنی را که قبلابرمبنای شناسنامه تعیین شده اندعوت میکند تا به جایگاه مخصوص روند و اداره جلسه را بعهده گیرند .
هیئت رئیسه سنی مرکب از رئیس، نائب رئیس از سالمند ترین و دو منشی از جوانترین اعضاء حاضر درجلسه .
صورت جلسات بوسیله نوار،ضبط و بوسیله تندنویس یپاده میشودوبه امضای رییس میرسدصورت جلسه انتخاب رهبر یا اعضای شورای رهبری باید به امضای همه اعضای حاضر درجلسه برسد .
درآغاز نخستین جلسه رسمی خبرگان مراسم تحلیف را بدین صورت برگزار میکنند: «ما دربرابر قرآن و مردم شریف ایران به خدای متعال سوگند یاد میکنیم که درایفای وظیفه سنگینی که بعهده داریم یعنی تشخیص و معرفی بهترین فرد برای مقام والای رهبری امت خود را دریپشگاه مقدس خدا و دربرابر ملت غیور ایران مسئول بدانیم و کوچکترین مسامحه و خیانت را روا نداریم»
هیئت رئیسه سنی بلافاصله به انتخاب هیئت رئیسه دائم مپیردازد .
هیئت رئیسه دائم نیز مرکب از 4 نفر: رئیس، نایب رئیس - دومنشی گه برای مدت دوسال با رایگیری مخفی و اکثریت نسبی انتخاب میشوند .
مجلس خبرگان سالی یک بارحداقل بمدت پنج روز اجلاسیه رسمی دارد .
درمواردیکه هیئت رئیسه لازم بداند یا ده نفر ازاعضاء کتبا یپشنهاد کنند اجلاسیه فوق العاده تشکیل میشود .
وظیفه خبرگان در اجلاسیههای عادی خود اجرای اصل یکصدو یازدهم قانون اساسی و به بحث وتبادل نظر درباره مسائل مربوط به مرجعیت و رهبری و تبادل نظر برای یافتن بهترین شیوه عمل درجهت ایفای این مسئولیت خطیر و یپشنهاد آن به مقام رهبری میباشد .
این قانون در بیست و یک ماده و شش تبصره درجلسه مورخ 10ر7ر59 فقهای شورای نگهبان تنظیم و برای تصویب نهایی به یپشگاه امام امت تقدیم گردید . 1 - لطف الله صافی 2 - یوسف صانعی 3 - عبدالرحیم ربانی شیرازی 4 - احمد جنتی 5 - غلامرضا رضوانی