قانون یادداشت تفاهم بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری ترکیه در مورد استفاده مشترک از دروازه‌های مرز زمینی «رازی» و «کاپی کوی» و تشریفات (پروتکل) اصلاحی آن

«موافقت‌نامه همکاری و کمکهای متقابل در موضوعات گمرکی» به موافقت‌نامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری ترکیه در زمینه همکاری و کمکهای متقابل در مورد موضوعات گمرکی امضاء شده در تاریخ 3/9/1379 (23/ 11/ 2000) در آنکارا اطلاق خواهد شد؛

«یادداشت تفاهم» به این یادداشت تفاهم، پیوست‌ها و تشریفات (پروتکل) های الحاقی به آن و موضوعات قراردادی که ممکن است به‌طور مشترک به صورت مکتوب توسط طرفها طبق بند (1) ماده (12) این یادداشت تفاهم اصلاح یا وضع شوند، اطلاق خواهد شد؛

«مراجع صلاحیتدار طرفها» برای کشور جمهوری اسلامی ایران به وزارت کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی و برای کشور جمهوری ترکیه به وزارت کشور و معاون گمرکی نخست‌وزیر اطلاق می‌گردد؛

«استفاده مشترک» به ساده‌سازی، هماهنگ‌سازی و شناسایی متقابل رویه‌های رسمی مرتبط با عبور مرزی اطلاق می‌شود که به موجب این یادداشت تفاهم انجام می‌شود؛

«کنترل گمرکی» به بررسی کالاها، تایید داده‌های اظهارنامه، وجود و درستی اسناد الکترونیکی یا کتبی، بررسی حسابها و دیگر سوابق داد و ستدها، بررسی وسیله نقلیه، بازرسی بسته‌ها و سایر کالاهای حمل شده توسط اشخاص و رسیدگی رسمی و سایر اقدامات انجام شده توسط مراجع گمرکی برای اطمینان از اجرای درست قوانین گمرکی و سایر قوانین مربوط به ورود و خروج، گذر، انتقال و مصرف نهائی کالاهای جابه جا شده بین قلمروهای گمرکی طرفها و وجود کالاهایی که در جریان آزاد قرار ندارند، اطلاق می‌شود. رویه‌های حاکم بر داد و ستد بین دروازه‌های مرزی:

اظهارنامه‌های مربوط به وسایل نقلیه و کالا باید تنها در کشور خروجی انجام گیرد و کشور ورودی باید همان اظهارنامه را مبنا قرار دهد.

کنترل گمرکی برای تایید اظهارنامه فقط توسط کشور ورودی انجام می‌شود.

اطلاعات کلی مربوط به وسایل نقلیه و حمل‌ونقل در دفتر گمرک مرزی کشور خروجی باید به صورت الکترونیکی به کشور ورودی تحویل گردد و آن اظهارنامه باید با کنترل گمرکی که در کشور ورودی انجام می‌گردد، نهائی شود.

بدون خدشه زدن به کنترل‌هایی که طرفها در چهارچوب تعهدات ناشی از کنوانسیون‌ها و موافقت‌نامه‌های بین‌المللی انجام می‌دهند، دو طرف کنترل‌های گمرکی را در کشور خروجی تنها در مورد کالاها و وسایل نقلیه‌ای انجام خواهند داد که در مورد آن‌ها اتهام یا ظن قوی وجود داشته باشد.

بدون خدشه زدن به مفاد بند (4)، طرفها باید اطمینان حاصل کنند که از رویه‌ها یا ورود اطلاعات مشابه یا تکراری در گمرکات دو کشور جلوگیری به عمل می‌آید.

در جهت دامنه شمول و اهداف این یادداشت تفاهم، طرفها نباید رویه‌های رسمی یک جانبه‌ای را وضع نمایند که با مفاد مقرر در این یادداشت تفاهم مغایر باشد.

چنانچه بعد از تاریخ لازم الاجراء شدن این یادداشت تفاهم، تعهدات بین‌المللی، اجرای این یادداشت تفاهم را تحت تاثیر قرار دهد، طرفها باید همدیگر را از موضوع مطلع و در مورد شیوه جدید اجرای آن ظرف سی روز از طریق مشورت اقدام نمایند.

در مواردی که؛ الف- احراز شده که هیچ اظهارنامه‌ای تنظیم نشده است؛ ب- اظهارنامه کامل نیست؛ پ- بازرسی فیزیکی وسایل نقلیه، نشان‌دهنده برداشتن یا جابه جایی کالاها، مثل فک پلمب یا پاره شدن چادر باشد؛ رویه‌های انجام شده در کشور خروجی تکمیل نشده تلقی می‌شود، قوانین کشور ورودی نباید اجراء گردد و وسایل نقلیه یا کالاها باید به کشور خروجی عودت داده شود. در مواردی که بازرسی گمرکی حاکی از نقصان یا مغایرت اظهارنامه باشد و چنانچه این موضوع طبق قوانین کشور ورودی متضمن هیچ جرم یا خلافی نباشد، وسایل نقلیه و کالاها باید به کشور خروجی عودت داده شوند.

سامانه‌های کاویدن بارگنج (کانتینر)ها و وسایل نقلیه باید در کشور ورودی استقرار یابند.

اقدامات مربوط به ضدعفونی و گندزدایی باید تنها تا زمانی که خطر بیماری‌های واگیردار وجود دارد در خصوص وسایل نقلیه زمینی تجاری که محصولات گیاهی و دامی و دام زنده را حمل می‌نمایند، توسط طرفها اعمال گردد، اما اقدامات مزبور نباید در مورد وسایل نقلیه زمینی حامل افراد یا سایر وسایل نقلیه اعمال شود.

کنترل بهداشت گیاهی، قرنطینه مرزی، قرنطینه مرزی دامی، قرنطینه مرزی بهداشتی باید طبق موافقت‌نامه سازمان جهانی تجارت و مقررات بین‌المللی انجام شود.

اطلاعات مربوط به گذرنامه باید در کشور خروجی ثبت و به صورت الکترونیکی به کشور ورودی ارسال گردیده و هر کشور باید کنترل‌های مربوط به خود را اعمال نماید. تعهدات طرفها:

تشریفات (پروتکل‌های) زیر که تنظیم و قرار امضای آن‌ها بین مراجع صلاحیتدار طرفها تصریح گردیده و سایر تشریفاتی (پروتکل‌هایی) که ممکن است به علت الزامات آتی منعقد گردد و پیوست‌های آن‌ها باید طبق مفاد این یادداشت تفاهم بوده و جزء جدایی ناپذیر این یادداشت تفاهم تلقی گردند: الف- جزئیات راجع به کنترل و ثبت اطلاعات گذرنامه مسافرین، طبق مفاد این یادداشت تفاهم؛ ب- جزئیات تبادل اطلاعات به صورت الکترونیکی در زمینه جابه جایی بین‌المللی مسافرین و کالا به موجب این یادداشت تفاهم؛ پ- تنظیم رویه‌های جابه جایی و تردد کالاها، وسایل نقلیه و مسافرین و ساعات کاری در دروازه‌های مرزی مشترک و نیز همکاری؛ ت- شرایط ساخت و ساز، تاسیس و بهره برداری از دروازه‌های مرزی مشترک با هدف غائی تضمین اجرای این یادداشت تفاهم

به منظور حصول اطمینان از اجرای این یادداشت تفاهم، طرفها باید موارد زیر را انجام دهند: الف- تبادل اطلاعات و کارکنان با هدف آموزش در زمینه روشهای بازرسی به کار برده شده برای کالا و مسافرین خروجی طبق قوانین ملی طرفها به موجب مواد (3) و (5) موافقت‌نامه همکاری و کمکهای متقابل در مورد موضوعات گمرکی، به گونه‌ای که اظهارنامه تدوین شده در کشور خروجی از طریق بررسی که در کشور ورودی انجام می‌شود، نهائی خواهد گردید؛ ب- تهیه فهرستی برای طرف دیگر از آن دسته از کالاهایی که خروج آن‌ها علاوه بر موضوعات مندرج در جزء (الف) بند (2) ماده (4) این یادداشت تفاهم مشمول ممنوعیت یا محدودیت هستند به گونه‌ای که اظهارنامه تدوین شده در کشور خروجی از طریق بررسی که در کشور ورودی انجام می‌شود، نهائی خواهد گردید؛ پ- ساده‌سازی و استاندارد نمودن اسناد و مدارک گمرکی

سوءظنهای منطقی که حاکی از این است که در قلمرو طرف دیگر تخلفی ارتکاب یافته یا خواهد یافت؛

اطلاعاتی در خصوص روشها و رویه‌های جدیدی که در ارتکاب تخلفات مورد استفاده قرار می‌گیرند؛

اطلاعات در خصوص کالاهای مظنون که ممکن است موضوع کلاه‌برداری گمرکی قرار گیرند.

اعتبار هرگونه مهر، نشان یا هرگونه اسناد یا اطلاعات تکمیلی که در مالکیت هر یک از طرفها است و به طرف متعاهد دیگر ارائه شده است.

اطلاعاتی در مورد اینکه آیا کالاهای صادر شده از کشور خروجی به صورت قانونی به کشور ورودی وارد شده است یا به چه طریق چنین کالاهایی وارد گردیده‌اند؛

اطلاعاتی در خصوص اینکه آیا کالایی که از کشور خروجی وارد کشور ورودی می‌شود به موجب قوانین کشور خروجی به صورت قانونی صادر شده است؛

در صورت نقض قوانین گمرکی هر یک از طرفها یا نقض سایر مقررات قانونی، تمام اطلاعات و اسنادی که نزد طرف دیگر نگهداری می‌شود از جمله اسناد گمرکی و تمام اطلاعات و اسنادی که طرف دیگر می‌تواند از کشور ثالث کسب نماید. اطلاعات و اسنادی که بدین طریق ارائه شده‌اند باید بنا به درخواست طرف ارائه‌کننده اطلاعات و اسناد مزبور، توسط طرف دیگر عودت داده شود.

درخواست کمک اداری به موجب این یادداشت تفاهم می‌تواند توسط طرف دیگر به دلایل حاکمیتی و امنیت و نظم عمومی رد گردد.

اطلاعات و اسناد مبادله شده به موجب کمک اداری طبق این یادداشت تفاهم باید منحصرا برای جلوگیری، تحقیق و پیگرد تخلفات گمرکی بدون لطمه زدن به حقوق طرفها یا اشخاص ثالث مورد استفاده قرار گیرد. کارگروه مشترک:

طرفها برای اجرای صحیح این یادداشت تفاهم، باید کارگروه مشترکی را تحت نظارت مقامات صلاحیتدار طرفها و با هماهنگی دوجانبه در گمرک ایجاد نمایند.

کارگروه مشترک برای اجرای صحیح این یادداشت تفاهم در صورت لزوم در سطحی مناسب و بنا به درخواست حداقل سالی یک بار برگزار خواهد شد. هر یک از طرفها می‌تواند درخواست برگزاری اجلاس را بنماید.

کارگروه مشترک با اکثریت آراء اتخاذ تصمیم می‌کند.

کارگروه مشترک باید توسط هر دو طرف متعاهد ریاست شود و پس از تشکیل آن، کارگروه مشترک باید سازوکارها و رویه‌های جدید حاکم بر فعالیت خود را مشخص نماید.

کارگروه مشترک ممکن است تصمیم به ایجاد کارگروههای فرعی و گروههای کاری بگیرد که برای کمک به انجام وظایفش ضروری می‌داند. مشاوره و حل و فصل اختلاف‌ها:

هر طرف می‌تواند در مورد تفسیر، اجراء و اصلاح این یادداشت تفاهم یا حل و فصل هر اختلافی که ممکن است پیش آید از طرف دیگر درخواست مشورت نماید. این مشورت‌ها که بین دو طرف در کارگروه مشترک صورت می‌پذیرد باید در طی بیست روز پس از دریافت درخواست کتبی آغاز شود مگر اینکه تصمیم‌گیری اتخاذ شود.

اگر اتفاق رای در خصوص حل و فصل اختلاف در کارگروه مشترک به دست نیاید، اختلاف باید از طریق دیپلماتیک بین طرفها حل و فصل شود. اصلاحات:

این یادداشت تفاهم در تاریخ دریافت آخرین اطلاعیه کتبی که به‌وسیله آن، طرفها یکدیگر را از طریق مجاری دیپلماتیک از تکمیل تشریفات قانونی داخلی خود برای لازم الاجراء شدن سند مربوط آگاه می‌نمایند لازم الاجراء خواهد شد.

این یادداشت تفاهم از تاریخ لازم الاجراء شدن به مدت ده سال لازم الاجراء باقی خواهد ماند و برای یک دوره پنجساله قابل تجدید خواهد بود. مگر اینکه یکی از طرفها به صورت کتبی تمایل خود را جهت خاتمه این یادداشت تفاهم شش ماه قبل از تاریخ انقضای آن از طریق مجاری دیپلماتیک به طرف دیگر اعلام نماید. مفاد نهائی: