کلیه مستغلات از قبیل خانه –دکان – مغازه – کاروانسرا – مهمانخانه – نمایشگاه – یخچال – قهوه خانه – حمام – و میدانهای شهر و بطور کلی هر ساختمان و محل وبنائی واقع در شهرها و مراکز بخشها که مالک آن (اعم از مالک عین یا منافع) بطریق اجاره یا بنحو دیگر از طریق واگذاری ملک درآمدی تحصیل مینماید مشمول مالیات مستغلات میباشد.
)مستغلاتیکه محل کسب مالک است مشمول مالیات مستغلات بوده و درآمد آن بر طبق ممیزی با توجه بمستغلات مشابه تعیین خواهد شد.
حدود شهرها و بخشها را شهرداری و دارائی هر محل متفقا تعیین خواهند نمود.
نرخ مالیات مستغلات د رمورد مستغلاتیکه از طرف مالک باجاره داده شده ده درصد مال اجاره و در سایر موارد ده درصد از درآمد میباشد.
نسبت باجاره بهای مستغلات بیش از سه هزار ریال مقررات لایحه قانونی تعدیل اجاره بها واحداث خانههای ارزان قیمت مصوب دیماه 1331 بقوت خود باقی است.
مستغلات زیر ازپرداخت مالیات معافند: الف محل سکونت شخص مالک یا زن یا شوهر یا فرزند یا پدر ومادر یا برادر وخواهر . ب-مستغلات متعلق بدولت وشهرداریها . ج- خانه هائیکه مالک در آن سکونت داشته یک یا چند اطاق آنرا باجاره واگذار نماید مشروط براینکه مجموع مال الاجاره آنها از هشتصد ریال درماه تجاوز نکند د- موقوفات مندرج در بند(ج)و(د) ماده 3قانون مالیات بر درآمد و املاک مزروعی مصوب تیرماه 1328 وموسسات فرهنگی بتصدیق وزارتفرهنگ . ه - مستغلات محل شغل مالک که ارزش اجاره ماهیانه آنها از هشتصد ریال تجاوز ننماید.
مستغلاتیکه بواسطه حوادث غیر مترقبه مانند زلزله وحریق وامثال آن محتاج بتجدید بنا گردد(در مورد آنقسمت که محتاج بتجدید بناست)از تاریخ ختم بنا تا دوسال از مالیات معاف خواهد بود مشروط بر اینکه از طرف مالک منتهی تا یکماه ازتاریخ بنا و قبل از بهره برداری کتبا یا وسیله پست سفارشی باداره دارائی محل اطلاع داده شود.
خاتمه بنا وقتی است که بنا قابل بهره برداری باشد.
درمورد مستغلاتیکه دارای چند طبقه میباشد وهر طبقه آن جداگانه قابل بهره برداری است هرطبقه یک مستغل محسوب میشود .تبصره 2ماده 8 قانون املاک مزروعی ومالیات بر درآمد مصوب تیر ماه 1328 ومواد 3و4 آئین نامه مالیات مستغلات مصوب 4مرداد 1329 کمیسیون قوانین دارائی مجلس شورای ملی ملغی است.
مودیان مستغلات موظفند مالیات خود راضمن تسلیم اظهارنامه باقساط ذیل بپردازند: 1)قسط اول بابت چهارماهه اول سال تا آخر تیرماه 2)قسط دوم بابت چهارماهه دوم سال تا آخر آبانماه 3)قسط سوم بابت چهارماهه سوم سال تا آخر اسفند ماه
هرگاه مالک ضمن نامه جداگانه وجه اقساط را ارسال و رسید دریافت نماید این اقدام بمنزله تسلیم اظهارنامه خواهد بود
درآمد مستغلات از روی اجاره نامه رسمی وچنانچه اجاره نامه تنظیم نشده یا ارائه نگردد از روی ممیزی که هر سه سال یکبار بعمل میآید تعیین میشود نتیجه ممیزی بوسیله پیش آگهی بمودی ابلاغ میشود در صورتیکه مودی بنظر دارائی معترض باشد میتواند درمدت یکماه از تاریخ ابلاغ پیش آگهی اعتراض کتبی خود را بدارائی محل تسلیم کرده و رسید دریافت دارد یا درمهلت مقرره اعتراضنامه خود را بوسیله پست سفارشی یا تلگراف اطلاع دهد تاریخ رسید پستخانه یا تلگرافخانه تاریخ تسلیم واخواهی محسوب میشود. پس از وصول واخواهی در صورتیکه مودی حاضر بپرداخت مالیات از طریق توافق یاتسلیم بنظر دارائی نشد پرونده بکمیسیون تشخیص ارجاع میشود. طرز رسیذگی به اختلاف مالیات مستغلات در کمیسیونهای تشخیص بر طبق مقررات لایحه قانونی شماره 31818-9/10/31 خواهد بود.
مودیان مالیات مستغلات مکلفند تاریخ اجاره وتخلیه مستقل را در ظرف ده روز باداره دارائی محل اطلاع دهند واداره دارائی محل موظف است در ظرف یکماه از تاریخ اطلاع موضوع را رسیدگی نماید والا اظهار مودی معتبر شناخته میشود.
هرگاه بین موجر ومستاجر برای فرار ازمالیات تبانی شود موجر ومستاجر بعنوان کلاه بردار تعقیب وپس از ثبوت در محاکم صالحه علاوه بر مجازات قانونی و پرداخت مالیات متعلقه معادل یک برابر مالیات از موجر و یک برابر از مستاجر بنام جریمه دریافت خواهد شد.
مالیات مستغلات و جرائم آن بر طبق آئین نامه اجرائی مالیاتها قابل مطالبه ووصول خواهد بود.
بقایای مالیات مستغلات تا آخر تیرماه 32از لحاظ نرخ مالیاتی تابع قوانین ومقررات مربوطه بهمان سنوات است.
قوانین ومقرراتیکه با مقررات این لایحه قانونی مخالف است از تاریخ تصویب این لایحه قانونی ملغی است.
بر طبق قانون تمدید مدت اختیارات مصوب سیام دیماه 1331 لایحه قانونی اصلاح مقررات مالیات مستغلات مشتمل بر 10ماده و 7تبصره تصویب میشود. بتاریخ 32/5/15
نخستوزیر-دکتر محمد مصدق