تصمیم متخذه کمیسیون دارائی مجلسین در مورد موافقت‌نامه همکاری اقتصادی و فنی بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی

بموجب ماده واحده (قانون نحوه خرید ماشین آلات و سایر لوازم برای اجرای طرحهای مصوب برنامه‌های عمرانی کشور) مصوب 24 خردادماه 1345 موافقت‌نامه همکاری اقتصادی و فنی بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی را که در تاریخ اول تیرماه 1347 برابر با 22 ژوئن 1968 به امضای نمایندگان دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیرشوروی سوسیالیستی رسیده و مشتمل بر یک مقدمه و هجده ماده و دو نامه ضمیمه است تصویب و بدولت اجازه داده می‌شود مفاد آنرا به مورد اجرا بگذارد.

ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در احداث تاسیساتی که در برنامه عمرانی پنجساله چهارم ایران (سالهای 1347 1351 ) از ماه مارس سال 1968 تا ماه مارس سال 1973 پیش‌بینی شده‌اند بشرح زیر همکاری خواهند نمود: توسعه کارخانه ذوب آهن اصفهان و منجمله توسعه متناسب تکیه گاه سنگ آهن و معادن سنگ آهک و دولومیت و گل نسوز و همچنین ساختن کانهای ذغال سنگ با کارخانه‌های تغلیظ برای بدست آوردن ذغالهای قابل کک شدن. ساختن کارخانه ذوب سرب و روی و اجرای عملیات اکتشافی زمین‌شناسی و مجهز نمودن معادن مقتضی و احداث کارخانه تغلیظ برای کارخانه مذکور نیز. ترمیم و تجدید ساختمان راه آهن جلفا تیریز و ایستگاه جلفای ایران. قدرت تولیدی و ترکیب تاسیسات مذکور و انواع کمکهای فنی و حجم و مواعد کمکهائیکه سازمانهای شوروی در ساختن آن تاسیسات خواهند کرد با توافق سازمانهای صلاحیتدار طرفین پس از تنظیم گزارشهای فنی و اقتصادی که برای هر یک از تاسیسات تهیه می‌گردد تعیین خواهند شد.

بمنظور اجرای همکاری که در ماده یکم این موافقت‌نامه پیش‌بینی شده است:

برای بهره برداری از تمام قدرت تولیدی پیش‌بینی شده در طرحها و تاسیسات موضوع این موافقت‌نامه و قراردادهای اجرائی ناشی از آن در صورتیکه طرف ایرانی مایل باشد سازمانهای شوروی بوسیله اعزام کارشناسان و تحویل قطعات یدکی و تجهیزات و ماشینهای تعویضی و مصالح ضروری با شرائطی که مورد موافقت بعدی طرفین واقع شود به سازمانهای ایرانی مساعدت خواهند کرد.

دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بدولت شاهنشاهی ایران اعتباری بمبلغ یکصد و شصت میلیون روبل (یک روبل محتوی 987412% گرم طلای خالص است) با بهره 5/ 2 درصد در سال برای پرداخت هزینه کمکهای فنی که از طرف سازمانهای شوروی بایران در اجرای طرحهای موضوع ماده اول این موافقت‌نامه داده می‌شود واگذار مینماید. دولت شاهنشاهی ایران از اعتبار مذکور برای مصارف زیر استفاده خواهد کرد: پرداخت بهای تجهیزات و ماشینها و وسائل ساختمانی و مصالحی که در ایران یافت نمیشود و بوسیله شوروی سیف بنادر ایران یا فرانکو مرز ایران و شوروی تحویل می‌گردد. پرداخت هزینه‌های ماموریت کارشناسان شوروی که برای کمک فنی در ساختن تاسیسات و انجام کارهای موضوع این موافقت‌نامه بایران اعزام می‌شوند باستثنای هزینه‌های آنان در داخل ایران که از جانب ایران بریال پرداخت می‌شود. پرداخت هزینه زندگی و اقامت افراد ایرانی که برای کارآموزی در امور فنی و تولیدی در موسسات مربوطه اتحاد شوروی بآن کشور اعزام میگردند. در صورتیکه مبلغ کل هزینه‌های سازمانهای شوروی مربوط بکمکهای فنی موضوع این موافقت‌نامه از مبلغ اعتبار مذکور تجاوز نماید مبلغ اضافی بر طبق موافقت‌نامه‌های بازرگانی و پرداخت معتبر بین ایران و شوروی پرداخت خواهد شد.

دولت شاهنشاهی ایران مبالغی را که از اعتبار مذکور در این موافقت‌نامه در طی هر سال تقویمی مورد استفاده قرار می‌دهد ظرف مدت دوازده سال باقساط متساوی سالیانه مستهلک خواهد نمود. سررسید پرداخت اولین قسط مبالغ استفاده شده در هر سال اول اکتبر مطابق دهم مهرماه سال بعد از استفاده از آن خواهد بود. بهره اعتبارات استفاده شده در هر سال از تاریخ استفاده از قسمت مربوطه اعتبار احتساب خواهد شد و بهره هر سال ظرف ماه اول بعد از سال احتساب پرداخته خواهد شد. آخرین قسط بهره با آخرین قسط بازپرداخت اصل اعتبار استفاده شده همزمان خواهد بود. تاریخ استفاده از اعتبار بمنظور پرداخت بهای تجهیزات و ماشینها و مصالح روز هفتم از تاریخ صدور بارنامه کشتی یا از تاریخ مهر ایستگاه راه آهن مرزی ایران روی بارنامه تلقی خواهد شد. (تاریخ مذکور ممکنست در اعلامیه ورود کالا بمرز ایران که بگواهی گمرک مربوطه رسیده باشد مشخص گردد) اما برای پرداخت هزینه انجام سایر انواع کمکهای فنی تاریخ استفاده از اعتبار تاریخ صورت حساب تلقی خواهد شد.

بمنظور نگاهداری حساب استفاده از اعتباری که بموجب این موافقت‌نامه داده می‌شود و همچنین نگاهداری حساب استرداد اصل و پرداخت بهره آن بانک مرکزی ایران و بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (و یا بدستور بانک اخیرالذکر بانک بازرگانی خارجی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) برای یکدیگر حسابهای مخصوص اعتباری به روبل باز کرده و ترتیب فنی محاسبه و نگاهداری حسابهای اعتبار مذکور را متفقا تعیین خواهند نمود.

در صورت تغییر محتوی طلای روبل موضوع ماده چهار این موافقت‌نامه بانک مرکزی ایران و بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (و یا بدستور بانک اخیرالذکر بانک بازرگانی خارجی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) در روز تغییر محتوی طلای روبل مانده حسابهای مربوط باعتبار را که طبق ماده شش این موافقت‌نامه باز شده و همچنین مبلغ استفاده نشده از اعتبار را به تناسب تغییر حاصله ارزیابی خواهند کرد.

برای باز پرداخت مبالغ استفاده شده از اعتبار مذکور و پرداخت بهره آنکه ایران بریال میپردازد بانک مرکزی ایران حساب جداگانه‌ای به ریال (یک ریال محتوی 117316% گرم طلای خالص است) بنام بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (یا بدستور بانک اخیرالذکر بنام بانک بازرگانی خارجی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ) باز خواهد نمود. تسعیر روبل بریال بر اساس محتوی طلای روبل و ریال در روز پرداخت خواهد بود. مبالغی که بحساب فوق منظور می‌شود تحت شرایط موافقت‌نامه تحویل گاز طبیعی از ایران باتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مورخ 13 ژانویه 1966 و همچنین تحت شرایط موافقت‌نامه‌های بازرگانی و پرداخت بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی که در زمان خرید دارای اعتبار می‌باشد بمصرف خرید گاز و سرب و روی و کالاهای صنعتی و ساخته شده و سایر کالاهای ایرانی مورد توافق طرفین و همچنین سایر پرداختهای موسسات شوروی خواهد رسید. و در صورتیکه خرید کالاهای مذکور از ایران بمقادیر کافی و برابر موجودی حساب مذکور ممکن نگردد مبلغ مانده ممکنست بر طبق تقاضای بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (و یا بدستور بانک اخیرالذکر ببانک بازرگانی خارجی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) به ارز قابل تبدیل تسعیر و انتقال داده شود. تسعیر ریال به ارز قابل تبدیل بر اساس محتوی طلای ریال ایران و ارز قابل تبدیل مربوطه در روز پرداخت خواهد بود. خرید کالاهای مذکور در فوق اضافه بر سهمیه هائی خواهد بود که در موافقت‌نامه‌های معتبر مبادله کالا بین ایران و اتحاد شوروی پیش‌بینی شده است. در صورت تغییر محتوی طلای ریال ایران بانک مرکزی ایران و بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (یا بدستور آن بانک بازرگانی خارجی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) در روز تغییر محتوی طلای ریال ایران مانده حساب مذکور در این ماده را به تناسب تغییر حاصله ارزیابی خواهند کرد.

دولت شاهنشاهی ایران هزینه‌های سازمانهای شوروی را برای اقامت کارشناسان شوروی در ایران بریال با واریز نمودن مبالغ مقتضی بحساب جداگانه‌ای که در ماده 8 این موافقت‌نامه پیش‌بینی شده است بطرف شوروی خواهد پرداخت.

بمنظور انجام عملیات طراحی و تهیه و تحویل تجهیزات و ماشینها و مصالح و اجرای انواع دیگر کمکهای فنی سازمانهای شوروی میتوانند با سازمانهای مربوطه کشورهای ثالث همکاری کنند لکن در صورتیکه اعزام کارشناسان از کشورهای مذکور ضروری تشخیص داده شود سازمانهای شوروی قبلا موافقت طرف ایرانی را کسب خواهند کرد.

دولتین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در کوتاهترین مدت ممکنه پس از امضای این موافقت‌نامه سازمانهای مجاز ایران و شوروی را قبلا برای اجرای هر یک از طرحهای موضوع این موافقت‌نامه تعیین نموده‌اند به یکدیگر معرفی خواهند کرد. هر یک از دولتین مذکور میتوانند یک یا چند سازمان مربوطه را برای این منظور انتخاب و معرفی نمایند. هر یک از طرفین حق دارد سازمانهائی را که قبلا تعیین شده و بر طبق این ماده مسئول اجرای مفاد این موافقت‌نامه بوده‌اند تغییر بدهد و طرف دیگر را از این تغییر مطلع سازد. هر یک از دولتین این حق را برای خود محفوظ میدارد که تمام یا قسمتی از حقوق و تعهدات ناشی از این موافقت‌نامه را که لازم بداند بهریک از سازمانهای تابعه خود که مقتضی بداند واگذار کند.

سازمانهای ایران و شوروی که مسئول اجرای مفاد این موافقت‌نامه و قراردادهای مربوطه هستند کلیه اطلاعات مورد لزوم سازمانهای مذکور را که مربوط باجرای موافقت‌نامه و قرردادهای اجرائی که متعاقبا بر اساس آن امضاء خواهد شد متقابلا مبادله خواهند نمود و کمکهای لازم را نسبت بیکدیگر معمول خواهند داشت. سازمانهای ایرانی و شوروی مخصوصا اطلاعات راجع به پیشرفت جریان کار و اطلاعات دیگر مربوط به برنامههای اجرای کارها و ساختن تاسیسات موضوع این موافقت‌نامه و قرادادهای اجرائی مربوطه را که بر اساس آن امضاء می‌شود در اختیار یکدیگر خواهند گذاشت.

طرفین ایرانی و شوروی مساعدت خواهند کرد که در انجام کارهای تحقیقاتی و اکتشافی و طراحی و همچنین تهیه و تحویل تجهیزات و ماشینها و مصالح برای ساختن تاسیسات موضوع این موافقت‌نامه سازمانهای ایرانی بتوانند حداکثر کارهای مقدور را عهده دار گردند.

سازمانهای شوروی تضمین مینمایند که: 1 طرحهای تاسیساتی که تهیه مینمایند با قدرتهای تولیدی پیش‌بینی شده در قراردادهای اجرائی مطابقت خواهند داشت. 2 تجهیزات و ماشینها و مصالحی که از اتحاد شوروی تهیه و تحویل می‌شود با اسناد طراحی فوق الذکر مطابقت خواهد داشت. 3 کار ماشینها و تجهیزاتی که اتحاد شوروی تحویل می‌دهد با قدرت تولیدی اعلام شده در طرحها مطابق خواهد بود. مدتهای تضمین و ترتیب اجرای آن‌ها و سایر شرایط بموجب قراردادهای اجرائی خواهد بود که بر طبق این موافقت‌نامه منعقد می‌شود.

انجام کارهای تحقیقاتی و طراحی و تهیه و تحویل تجهیزات و ماشینها و مصالح و کارآموزی فنی و تولیدی افراد ایرانی و انواع دیگر کمکهای فنی مندرج در این موافقت‌نامه بر اساس قراردادهای اجرائی خواهد بود که بین سازمانهای صلاحیتدار ایرانی و شوروی که بر طبق ماده یازده این موافقت‌نامه معرفی شده و دارای اختیار می‌باشند منعقد خواهد گردید و ضمنا قراردادهای مذکور حداکثر ظرف مدت دو ماه از تاریخ تسلیم آن‌ها از طرف سازمانهای شوروی بوسیله طرفین مورد مذاکره و توافق واقع شده و به امضای طرفین خواهد رسید. سازمانهای شوروی ظرف دو الی سه ماه پس از تصویب طرحها از طرف سازمانهای ایرانی پیشنهادهای خود را بصورت پیش نویس قراردادهای تحویل ماشینها و تجهیزات و مصالح تسلیم سازمانهای ایرانی خواهند نمود. در قراردادهای اجرائی حجم‌ها و مواعد و قیمتها و ترتیب تحویل ماشینها و تجهیزات و مصالح و فهرست اسناد لازم برای پرداخت بهای آن‌ها و همچنین ترتیب کارآموزی فنی و تولیدی افراد ایرانی و جریمه ناشی از تاخیر انجام تعهدات و سایر شرایط تفضیلی مربوط بکمکهای فنی پیش‌بینی شده در این موافقت‌نامه که بسازمانهای ایرانی داده می‌شود تعیین خواهد شد. ضمنا قیمت تجهیزات و ماشینها و مصالحیکه از اتحاد شوروی برای ایجاد تاسیسات موضوع ماده یک این موافقت‌نامه تحویل داده می‌شود با موافقت طرفین بر اساس قیمتهای بین‌المللی تعیین خواهد گردید. بعلاوه تعهدات سازمانهای ایرانی درباره جمع‌آوری اطلاعات اولیه و آماده نمودن محل ساختمانها و تامین مسکن کارشناسان شوروی با شرایط ضروری زندگی عادی وکمکهای پزشکی و وسائل نقلیه برای ماموریتهای داخلی و بررسی و تصویب طرحها وعده لازم کارگران و کارشناسان و کارهای دیگر و همچنین مواعد قطعی انجام این تعهدات در قراردادهای اجرائی تعیین خواهد گردید.

اگر بعلت هر حادثه‌ای که جلوگیری از آن از قدرت هر یک از طرفین خارج باشد اجرای این موافقت‌نامه برای مدتی مختل گردد نمایندگان دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی با یکدیگر مشورت و در باره اقدامات ضروری موافقت خواهند نمود. ضمنا در صورت عدم توافق در مدت مناسبی سازمانهای ایرانی مختار خواهند بود کارهای ساختمانی تاسیسات را راسا ادامه بدهند. لیکن در چنین صورتی کلیه حقوق و تعهدات طرفین که بر طبق این موافقت‌نامه تا موقع بروز حادثه ایجاد شده بوده بقوه خود باقی خواهد ماند.

در صورت بروز هرگونه اختلاف بین سازمانهای ایرانی و شوروی درباره هر یک از مسائل ناشیه از این موافقت‌نامه با قراردادهای اجرائی مربوطه نمایندگان دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی با یکدیگر مشورت خواهند کرد و برای رفع اختلاف کوشش خواهند نمود.

این موافقت‌نامه که شامل 18 ماده می‌باشد بر طبق ترتیبات قانونی مقرره هر یک از دو کشور بتصویب خواهد رسید و از روز مبادله اسناد تصویب که در مسکو انجام خواهد شد دارای اعتبار خواهد بود.