مجلس شورای ملی قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی مشتمل بر بیست ماده و یک پروتکل اختتامیه و یازده مراسله را که در تاریخ4 ابانماه 1310 بین دولتین ایران و اتحاد جماهیر شوروی بامضاء رسیده است تصویب و اجازه مبادله نسخ صحه شده ان را بدولت میدهد. این قانون که مشتمل بر یک ماده و متن قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی و پروتکل و مراسلات ضمیمه ان است در جلسه دهم اسفند ماه یکهزارو سیصد و ده شمسی بتصویب مجلس شورای ملی رسید. رئیس مجلس شورای ملی - دادگر
قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران از یکطرف. و کمیته اجرائیه جماهیر شوروی از طرف دیکر نظر باینکه مایلند شرایط مسافرت و توقف و اقامت اتباع ایران را در جماهیر شوروی سوسیالیستی و اتباع جماهیر شوروی را در ایران تنظیم وعملیات اقتصادی و روابط تجارتی بین مملکتین را توسعه دهند تصمیم بانعقاد قرارداد اقامت و تجارت نموده و برای این مقصود اختیارداران خود رامعین نمودند. اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران: جناب اشرف اقای میرزا محمدعلیخان فروغی وزیر امور خارجه. کمیته اجرائیه مرکزی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی اقای م.پطرووسکی سفیر فوقالعاده و نماینده مختار اتحاد جماهیر شوروی در ایران. مشارالیهما بعد از مبادله اختیارنامهای خود که در کمال صحت واعتبار بوده در مقررات ذیل موافقت حاصل نمودند
اتباع هر یک از طرفین متعاهدین حق خواهند داشت ازادانه وارد خاک طرف متعاهد دیکر شده در انجا اقامت و مسافرت نموده و از آنجا مراجعت کنند بشرط اینکه قوانین و نظامات جاریه ان مملکت را رعایت نمایند. و از این حیث در هیچ مورد حالا و مآلا نامساعدتر از رفتاری که با اتباع دولت کامله الوداد میشود با آنها نخواهد شد. مقررات این ماده نه بنظاماتی که در امر تذکره فعلا مجری و یا در آتیه مجری خواهد بود خلل میرساند و نه مانع از این حق طرفین متعاهدین است کهدر هر مورد مقرراتی برای تنظیم یا منع مهاجرت در خاک خود وضع نمایند مشروط باینکه نظامات و مقررات مزبوره نسبت باتباع کلیه ممالک دیکرمجری باشد. و نیز مقررات این ماده مانع حق هیچیک از طرفین متعاهدین نخواهد بود که نسبت بافراد اتباع طرف دیکر برای منع اقامت و توقف آنها در خاک خود بموجب تصمیم قضایی و یا از لحاظ حفظ امنیت داخلی و یا خارجی مملکت اقدامات بنمایند
اتباع هر یک از طرفین متعاهدین در مدت توقف در خاک طرف متعاهد دیکر چه در موقع صلح و چه در موقع جنگ از هر گونه خدمت نظامی اجباری و یا کشوری معاف خواهند بود ولیکن در موقع بروز بلیات طبیعی میتوان آنها را بکار واداشت اتباع مزبور از هر قسم مالیات نقدی یا جنسی که بجای خدمت نظامی یا کشوری وضع شده باشد و نیز از تحمیل هر قسم قرضه اجباری معاف خواهند بود. بطورکلی راجع بهر نوع تعهداتی که هریک از طرفین متعاهدین باتباع خارجه مقیمین خاک خود تحمیل مینمایند یا معافیتهائی که از این بابت منظور میدارند اتباع طرف متعاهد دیکر وضعیتی نامساعدتر از وضعیت فعلی و یا آتی اتباع دولت کاملهالوداد نخواهند داشت.
اتباع هر یک از طرفین متعاهدین از حیث تحصیل و تصرف هر کونه اموال و استفاده از انها و رعایت حقوق مربوطه بان و همچنین در موردسلب مالکیت و مصادره اموال دارای کلیه حقوق اتباع دولت کاملهالوداد خواهند بود.
اتباع هر یک از طرفین متعاهدین در خاک طرف متعاهد دیکر بشرط رعایت قوانین و نظامات مملکتی حق دارند مثل اهل آن مملکت بهرتجارت و صنعت یا حرفه که بطورعموم قانونا مجاز بوده و برای کلیه اتباع خارجه ممنوع نیست اشتغال ورزند از این لحاظ مشارالیهم وضعیتی دون وضعیت اتباع دولت کاملهالوداد نخواهند داشت.
اتباع هر یک از طرفین متعاهدین که در خاک طرف متعاهد دیکر اقامت داشته باشند تابع قضاوت مملکت متوقف فیها خواهند بود. اتباع هر یک از طرفین متعاهدین مثل اتباع داخله حق دارند آزادانه بکلیه محاکم از هر درجه برای احقاق و دفاع حقوق خود مراجعه نمایند و هیچ وقتاز این حیث وضعیتی نامساعدتر از وضعیت اتباع دولت کاملهالوداد نخواهند داشت اتباع هر یک از طرفین متعاهدین در خاک طرف متعاهد دیکر میتوانند در موقعی که بمحاکم مملکت متوقف فیها برای دفاع حق خود مراجعهمی نمایند برای خود وکیل امور و وکیل مرافعه و نمایندگان از بین اشخاصیکه برای اشتغال باین مشاغل پذیرفته میشوند با متابعت از قوانین ونظامات مملکتی انتخاب نمایند. اتباع مزبور از حیث معافیت از وجهالضمانه قبلی برای مخارج محاکمه و تسهیلاتی که باشخاص بیبضاعت اعطاء میشود وضعیتی نامساعدتر ازوضعیت اتباع داخله و اتباع دولت کاملهالوداد نخواهند داشت.
اختراعات و علائم صنعتی و تجارتی و مسطورهها و نمونههای صنعتی متعلق باتباع یکی از طرفین متعاهدین در خاک طرف متعاهد دیکر برطبق قوانین و نظامات داخلی در تحت حمایت گرفته خواهند شد. اتباع هر یک از طرفین متعاهدین در خاک طرف متعاهد دیکر راجع باختراعات وعلائم صنعتی و تجارتی و مسطورهها و نمونههای صنعتی و همچنین حمایت در مقابل رقابت مکارانه از همان حقوقی بهرهمند خواهند شد که اتباعداخله و اتباع دولت کاملهالوداد فعلا بهرهمند بوده و یا در آتیه بهرهمند خواهند بود
طرفین متعاهدین موافقت دارند که در اسرع اوقات ممکنه راجع باحوال شخصیه و حمایت مالکیت صنعتی و مبارزه با قاچاق و حفظ حیوانات و نباتات از امراض یا حشرات موذیه و همینطور راجع بحکمیت در امور حقوقی و تعاون و قضائی قراردادهای مخصوصی بین مملکتین منعقد نمایند.
1 - برای هر نوع شرکتهای تجارتی و موسسات دیکر اقتصادی ایرانی که بر طبق قوانین مملکتی در ایران تاسیس شدهاند وجود حقوقی واهلیت و حق ترافع در محاکم در خاک اتحاد جماهیر شوروی شناخته خواهد شد. شرکتهای مزبوره مانعی نخواهند داشت که در خاک مزبور بعملیات خود اشتغال ورزند ولی البته حقوق آنها در باب معاملات و خود آن معاملات تابعقوانین اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و ترتیب تشکیل و اساسنامه انها تابع قوانین ایران میباشد- با شرکتهای مزبوره در خاک اتحاد جماهیرشوروی از هر حیث مثل شرکتهای تجارتی و موسسات دیکر اقتصادی دولت کاملهالوداد رفتار خواهد شد. 2 - برای شرکتهای تجارتی و موسسات دیکر اقتصادی اتحاد جماهیر شوروی که بر طبق قوانین مملکتی جماهیر شوروی در انجا تشکیل شده باشند همچنین برای شرکتها و موسساتی که با سرمایه دولتی تاسیس گردیده باشد وجود حقوقی و اهلیت و حق ترافع در محاکم در ایران شناخته خواهد شد شرکتهای مزبوره مانعی نخواهند داشت در خاک ایران بعملیات خود اشتغال ورزند ولی البته حقوق انها در باب معاملات و خود ان معاملات تابعقوانین ایران و ترتیب تاسیس و اساسنامه انها تابع قوانین شوروی میباشد با شرکتهای مزبوره در خاک ایران از هر حیث مثل شرکتهای تجارتی وموسسات دیکر اقتصادی دولت کاملهالوداد رفتار خواهد شد. 3 - مقررات مواد 2 الی 6 این قرارداد متقابله شامل شرکتهای تجارتی و موسسات دیکر اقتصادی طرفین متعاهدین که در بند 1 و 2 این ماده ذکر شده خواهد بود. 4 - تجار و شرکتهای تجارتی و موسسات اقتصادی اتحاد جماهیر شوروی در ایران و تجار و شرکتهای تجارتی و موسسات اقتصادی ایران در اتحاد جماهیرشوروی میتوانند با شرایط مقرره در نظامات گمرکی مملکتی در نقاطی که اشتغال بعملیات تجارتی مینمایند چنانچه انجا ادارات گمرکی وجود داشته باشد انبارهائی داشته باشند که مالالتجارههای خود را انجا بگذارند و تا موقع خروج مالالتجارههای مزبور از انبار از عوارض گمرکی موقتا معاف باشند. 5 - ولی مسلم است که هیچیک از مقررات این قرارداد نمیتواند شرکتهای تجارتی و سایر موسسات اقتصادی یکی از طرفین متعاهدین مذکوره در بند1 و 2 این ماده را مجاز نماید که مطالبه امتیازات مخصوصی را بنمایند که طرف متعاهد دیکر بشرکتها اعطا میکند که شرایط عملیاتشان در خاکوی بموجب امتیازنامهای مخصوصی تنظیم گردیده و یا خواهد گردید.
نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران که وظایف ان این است که نماینده و حافظ منافع اتحاد جماهیر شوروی نسبت بکلیه مسائل مربوطه بتجارت شوروی با ایران باشد و تنظیم و اجرای مبادلات تجارتی بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی و کمک ببسط روابط اقتصادی بین مملکتین نماید نمایندگی مزبور بر طبق اساس ذیل اجرای وظیفه خواهد نمود. نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران که مقرش در طهران خواهد بود جزء سفارت کبرای اتحاد جماهیر شوروی در ایران محسوب میشود چون نماینده تجارتی و دو نفر معاون او عضو سفارت کبرای اتحاد جماهیر شوروی محسوب میشوند بنابراین از مصونیت شخصی و سایرمصونیت هائی که بمامورین سیاسی اعطاء میشود بهرهمند خواهد بود مقر نمایندگی تجارتی در طهران حق خارجالمملکتی دارا خواهد بود ولیکن حقخارجالمملکتی مانع اجرای مقررات ذیل نخواهد گردید دولت انحاد جماهیر شوروی مسئولیت هر کونه معاملات تجارتی را که در ایران بوسیله نمایندگی تجارتی انجام مییابد بر عهده میگیرد مسئولیت معاملانی که بوسیله موسسات دیکر اقتصادی دولت اتحاد جماهیر شوروی صورت میگیرد بر عهده خود موسسات مزبوره میباشد هر اختلافی که راجع بمعاملات تجارتی که در ایران بوسیله نمایندگی تجارتی صورت میگیرد تولید شود از طرف محاکم ایران بر طبق قوانین مملکتی تسویه خواهد گردید ولیکن نظر بمسئولیتی که اتحاد جماهیر شوروی از بابت عملیات سابقالذکر نمایندگی تجارتی قبول کرده است مقررمیشود که اقدامات قضائی تامینیه از قبیل تامین مدعابه یا اقدامات اداری نسبت باموال نمایندگی تجارتی مجری نخواهد شد. تصمیمات قضائی که قانونا قابل اجرا شده باشد نسبت به اموال نمایندگی تجارتی در مواردی که ان اموال مخصوص اجرای حقوق حاکمیت دولتی برطبق اصول عمومی حقوق بینالمللی باشد و یا در مورد عملیات رسمی نمایندگی تجارتی که بعنوان عضویت سفارت کبرای حماهیر شوروی صورت گرفته با قوه قهریه مجری نخواهد گردید.
طرفین متعاهدین مقررات قوانین و نظامات راجعه بانحصار تجارت خارجی که در اتحاد جماهیر شوروی مجری و در ایران هم برقرارگردیده است در نظر گرفته در مقررات ذیل موافقت حاصل کردند.
ایران قبول میکند که جماهیر شوروی مالالتجارههائی را که اسامی و مقدار آنها در یک فهرست سالیانه تنظیم میشود وارد ایران نماید و جماهیرشوروی وارد کردن آنها را تعهد مینماید فهرست سالیانه مزبور که با موافقت بین اداره کل تجارت ایران و نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی درایران - بر اساس سهمیههای سالیانه که از طرف دولت ایران اعلان میشود تنظیم خواهد شد در موقع امضای این قرارداد چنین فهرستی بتوسط موسسات سابقالذکر تهیه شده و همچنین در تمام مدت اعتبار این قرارداد بهمین ترتیب در آخر هر سال اقتصادی ایران که در 22 ژوئن شروع میشود فهرستی تنظیم خواهد شد در موقع تهیه این فهرستها موسسات مذکوره در بند اول این قسمت لزوم تعیین صدی چند Pourcentage سهمیه شوروی را نسبت بواردات هریک از مالالنجارههای مذکوره در فهرست در نظر خواهند گرفت تا میزان نسبی واردات شوروی از آنچه در فهرست سال قبل معین گردیده است کمترنباشد. مقرر است هرگاه در مدت اجرای این قرارداد دولت ایران در سهمیه سالیانه واردات خود میزان ورود یکی از مالالتجارههای خارجه را ازدیاد دهد دولتشوروی حصه از آن را که متناسب با سهمی باشد که از واردات مالالتجاره مزبوره قبل از ازدیاد میزان آن بدولت مزبوره تعلق میگرفت دریافت خواهد داشت راجع بمالالتجارههائی که ورودشان فعلا بایران ممنوع میباشد هر گاه بعدها بموجب سهمیه سالیانه اجازه ورود آنها داده شود طرفین متعاهدینموافقت دارند که حصه از واردات مزبوره بتناسب سهمی که از واردات آن مالالتجارهها قبل از استقرار انحصار تجارتی خارجی در ایران باتحادجماهیر شوروی تعلق میگرفت در تمام مدت اجرای این قرارداد بدولت مشارالیها تعلق بگیرد اتحاد جماهیر شوروی این حق را برای خود محفوظ میدارد که بوسیله نمایندگی تجارتی خود در ایران و منتها در آخر شش ماه اول هر سال اقتصادی ایران تقاضا نماید که تجدید نظری در فهرست مذکوره در بند اول این قسمت بعمل آید تا اینکه برای بقیه سال از میزان یکی از مالالتجارههای مذکورهدر فهرست کاسته شود. قند و کبریت از این قاعده مستثنی میباشد. همین که تقلیل مزبور بعمل آمد دولت ایران نسبت بمقداری از آن مالالتجاره که کسر شده و از قید واردات شوروی آزاد گردیده بمیل خود عمل خواهد نمود
نظر باینکه تجارت اتحاد جماهیر شوروی با ایران بر طبق اصل تعادل صادرات و واردات صورت خواهد گرفت ایران قبول میکند که صدورجوازهای واردات را که از طرف موسسات اقتصادی شوروی یا مختلط نسبت بمالالتجارههای مندرجه در فهرست مذکوره در بند فوق تقاضا میشودموکول به ارائه قبلی تصدیق صدور ننمایند مقرر است که مالالتجارههای شوروی که تجار ایرانی بایران وارد میکنند جزو میزان مالالتجاره شوروی کهدر فهرست سالیانه معین گردیده است بوده و در تعادل تجارت مملکتی محسوب خواهد شد. و نیز موافقت حاصل است که صورت موقتی تصدیقنامهای صدور که ارائه شده در دو موقع یعنی آخر ماه دسامبر و آخر ماه مه هر سال صورتی از انها تهیه گردیده و تعادل واردات و صادرات مملکتین در آخر سنه اقتصادی ایران بین اداره کل تجارت ایران و نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی درایران بر اساس جوازهائی که داده شده و تصدیقنامهائی که ارائه گردیده است مشخص خواهد گردید. هر گاه در موقع حساب معادله صادرات و واردات که در اخر هر سال اقتصادی ایران بعمل میاید انفاقا عدم تعادلی مشاهده گردد در ششماه اول سال بعد اقتصادی باید جبران شود.
بدلائل مذکوره در بند اول قسمت 2 این ماده دولت ایران قبول میکند که موسسات اقتصادی شوروی و مختلط را از الزام فروش اسعار خارجهحاصله از صادراتشان از ایران معاف بدارد.
دولت ایران بوسیله موسسات مربوطه خود جوازهائی را که موسسات اقتصادی شوروی و مختلط برای وارد کردن مالالتجارههای مندرج درفهرست مذکور در بند اول این ماده تقاضا میکنند بمنزله یک جواز عمومی است صادر خواهد نمود صدور این جوازها بدون تاخیر و بدون قیودمعموله صورت خواهد گرفت بموجب جوازهای مزبور ورود مالالتجارههائی که در انها ذکر گردیده است از کلیه دفاتر گمرکی ایران جایز خواهد بود.
بین طرفین متعاهدین موافقت حاصل است که اولا سفارشهائیکه دولت ایران در اتحاد جماهیر شوروی میدهد و ثانیا کارخانها و ماشینها ومتفرعات انها که برای فروش نمیباشد و تاسیس انها در ایران موجب تقلیل واردات امتعه خارجه بایران خواهد بود ثالثا مصالحی که برای تاسیسات واشیائی که برای احتیاجات موسسات اقتصادی شوروی یا مختلط لازم است در صورتی که مصالح و اشیاء مزبوره دارای خصوصیاتی باشند که در ایران بدست نمیاید بعد از اینکه بر طبق قانون انحصار تجارت خارجی ایران وارد ایران شدند در جزو تعادل واردات و صادرات مذکور در بند 2 این مادهمحسوب نخواهد گردید بعبارت اخری اشیاء مزبوره در جزو فهرست سابقالذکر محسوب نگردیده در ازای انها صادرات لازم نخواهد بود.
نظر باینکه قند و کبریت در ایران موضوع انحصار دولتی گردیده است طرفین متعاهدین موافقت دارند تا مدتیکه این قرارداد مجری خواهد بود اتحاد جماهیر شوروی واردات کلیه این دو مالالتجاره را بایران بر عهده بگیرد کنتراتهای فروش این مالالتجارهها راجع بقیمت و موعد و محل تحویل و ترتیب لفافهبندی و بستن انها و غیره قبل از تصویب یافتن این قرارداد باید منعقد شود.
دولت ایران قبول میکند که در مدت اجرای این قرارداد واردات نفط و مشتقات ان را از اتحاد جماهیر شوروی بمقداری که در فهرست مذکوره دربند اول این قرارداد معین میشود تامین نماید.
طرفین متعاهدین موافقت دارند که متقابله در خاک خود با تجارت و مالالتجاره و موسسات اقتصادی و تجار طرف متعاهد دیکر معامله نامساعدتری از انچه نسبت بتجارت و مالالتجاره و موسسات اقتصادی و تجار هر مملکتی ثالثی بعمل میاید ننمایند. طرفین موافقت دارند که مبادله مالالتجاره بین خودشان را جز از محدودیتها و ممنوعیتهای قانونی و یا مقرره بین خودشان مورد هیچ قسممحدودیتها و ممنوعیتهائی که متوجه واردات و صادراتشان باشد نسازند. هر یک از طرفین متعاهدین معامله دولت کاملهالوداد را نسبت بطرف متعاهد دیکر مرعی خواهند داشت در مورد خرید و فروش و وارد و صادر کردن و اجرای مراسم گمرکی راجع به سپردن مالالتجارهها در انبار و مخازنو برگرداندن مالالتجاره وارده و استرداد حقوق و عوارض گمرکی که در موقع ورود مالالتجاره اخذ میشود همچنین راجع به حمل مالالتجاره از کشتی بکشتی دیکر و کلیه عملیاتی از این قبیل که در موقع ورود و صدور و ترانزیت نسبت بمالالتجاره واقع میشود و نیز طرفین معامله دولت کاملهالوداد را راجع بحقالضمانه و عوارضی که از این عملیات مختلفه ناشی میشود درباره یکدیکر منظور خواهند نمود
طرفین متعاهدین موافقت دارند که غیر از محصولات طبیعی و صنعتی ایران که صدور ان عموما برای هر مملکت ثالثی ممنوع باشد صدورامتعه دیکر از طرف موسسات اقتصادی شوروی و مختلط بر طبق قوانین جاریه بدون اشکالات و عایقی صورت خواهد گرفت مقرر است که محصولات طبیعی و صنعتی ایران ممکن است هم از طرف موسسات اقتصادی شوروی و مختلط و هم از طرف تجار ایرانی باتحاد جماهیر شوروی وارد گردد و نیز مقرر است که مالالتجارههای ایرانی که تجار ایرانی باتحاد جماهیر شوروی وارد میکنند در جزو میزان تعادل تجارت بین مملکتین محسوب خواهد گردید.
طرفین متعاهدین موافقت دارند که معامله دولت کاملهالوداد را راجع بحمل مسافرین و بار و بنه و مالالتجاره بوسیله راهاهن و بطورعموم از راه خشکی و اب یا هوا متقابله به یکدیکر اعطاء نمایند. هر یک از طرفین متعاهدین خواه در مورد تعرفه و عوارض حملونقل و کلیه عوارض دیکر مربوطه بحمل و نقل و خواه راجع بانتظام و تسهیلاتحمل از کلیه راههای مذکوره گذشته از معامله دولت کاملهالوداد مذکوره در بند فوق مساعدترین معامله را که نسبت باتباع و یا بیکی از موسسات اقتصادی خود میکند با طرف متعاهد خواهد نمود.
هر یک از طرفین با توجه باهمیت وسائط نقلیه برای توسعه تجارت خود با طرف متعاهد دیکر وسائط نقلیه و اتومبیلها و عرابهها وحیوانات بارکش را که اتباع و موسسات اقتصادی طرف متعاهد دیکر در خاک او بموجب کنتراتهائی که منظما در مقامات مربوطه به ثبت رسیده باشد دارا بوده و یا بموقع استفاده میگذارند در خاک خود جز در موارد بلیات طبیعی و یا احتیاجات نظامی مصادره نخواهد کرد و مصادره جز بموجب حکم مقامات مرکزی صورت نخواهد گرفت و هر دفعه مصادره مزبور به اطلاع نمایندگی سیاسی طرف متعاهد دیکر میرسد در چنین موارد مقامات دولتی که به مصادره اقدام میکنند البته همه قسم مساعدت را در حدود امکان برای حملونقل مالالتجاره طرف متعاهد دیکر بعمل خواهنداورد در مقابل استفاده که یکی از طرفین متعاهدین به این ترتیب از وسائط نقلیه متعلق بیکی از اتباع یا موسسات اقتصادی طرف متعاهد دیکرمینماید حق غرامت معموله پرداخت میشود ولی در هر حال وسائط نقلیه متعلقه بنمایندگان سیاسی و قنسولی و نمایندگان تجارتی که نسبت بانها نیز مزایای سیاسی بموجب این قرارداد اعطاء میشود از هر کونه مصادره معاف میباشند.
1 - نظر بمنافع تجارتی ایران و به موافقت ماده (20 (عهدنامه مورخ 26 فوریه 1921 و برای تصریح مدلول آن اتحاد جماهیر شوروی حق ترانزیت ازاد را از خاک خود برای محصولات طبیعی و صنعتی ایران به مقصد هر مملکت ثالثی ارسال شود میدهد و نیز دولت ایران حق ترانزیت ازاد را از خاک خود برای محصولات طبیعی و صنعتی جماهیر شوروی برای هر مملکت ثالثی که صادر شده باشد منظور میدارد. 2 - بعلاوه اتحاد جماهیر شوروی بشرکتهای تجارتی و تجار ایرانی حق صدور ازاد را بهر مقصدی که باشد برای محصولات طبیعی و صنعتی که از ایران بخاک او وارد گردیده و بفروش نرسیده است اعطاء میکند محصولات متعلقه بتجار و شرکتهای تجارتی ایران که بخاک شوروی وارد شده و حقوق گمرکی پرداختهاند در موقع خروج از منطقه گمرکی اتحادجماهیر شوروی حقوقی که از آنها ماخوذ شده رد میشود بشرط اینکه معلوم کنند که اجناسی که صادر میکنند همان است که وارد کردهاند. 3 - اتحاد جماهیر شوروی ترانزیت آزاد را از خاک خود بایران برای محصولات طبیعی و صنعتی مذکوره ذیل اعطاء میکند در صورتی که مبداء انمحصولات ممالکی باشد که اتحاد جماهیر شوروی عهدنامه یا مقاولهنامه یا قرارداد تجارتی منعقد ساخته باشند. الف - ماشینابزار و مصالح برای کارخانجات همچنین برای موسسات فلاحتی و ماشین و ابزار و مصالح برای ساختمان و نگاهداری خانها و ابنیه وماشین و ابزار و ملزومات و مصالح برای اصلاح و استفاده از طرق و وسائط نقلیه از هر قبیل که برای احتیاجات و موسسات عامالمنفعه باشد. ب - دوا از هر قبیل و اسباب جراحی و اعضاء مصنوعی بدن ت - کاغذ و اوراق مطبوعه ث - تخم نوغان چ - چای ج - الات و ادوات روشنائی و گرم کردن خ - دوچرخه و موتورسیکلت و اتومبیل و کامیون و متفرعات و قطعات مجزای انها 4 - هر نوع سفارشات دولت ایران در ممالکی که با اتحاد جماهیر شوروی عهدنامه یا مقاولهنامه یا قرارداد تجارتی داشته باشند - باستثنای اسلحه ومهمات جنگی حق ترانزیت ازاد را در خاک جماهیر شوروی خواهد داشت اتحاد جماهیر شوروی منتهای موافقت را نسبت بهر قبیل سفارشهای دولت ایران که برای تجارت نبوده و در ممالکی که با اتحاد جماهیر شورویعهدنامه یا مقاولهنامه یا قرارداد تجارتی نداشته باشند بعمل امده باشد مبذول داشته و تسهیلات لازمه را خواهد نمود. اسلحه و مهمات جنگی از اینمقررات مستثنی میباشد 5 - مقررات این ماده بهیچوجه به ترانزیت کلی پستالها از خاک اتحاد جماهیر شوروی بایران که ترتیبات ان بموجب قرارداد مخصوص مورخدوم اوت 1929 تنظیم گردیده لطمه وارد نمیاورد و قرارداد مزبور به اعتبار خود باقی خواهد ماند. - 6 - دولت ایران نیز ترانزیت ازاد را از خاک خود برای اتحاد جماهیر شوروی نسبت بمحصولات ارضی و صنعتی هر مملکت دیکری باستثنایاسلحه و مهمات اعطاء میکند 7 - مقرر است که در مورد شرایط اجرای ترانزیت که در فوق به ان اشاره شد هر یک از طرفین متعاهدین معامله دولت کاملهالوداد را بطرف متعاهد دیکر بعمل خواهد اورد.
طرفین متعاهدین بر طبق اصولی که در عهدنامه مورخ 26 فوریه 1921 بین جمهوری متحده سوسیالیستی شوروی روسیه و ایران اعلام گردیده است موافقت دارند که در تمام بحر خزر کشتیهائی جز کشتیهای متعلق بایران یا اتحاد جماهیر شوروی یا متعلق باتباع و موسسات تجارتی وحمل و قل مملکتی که با بیرق جماهیر شوروی یا ایران سیر مینمایند نمیتواند وجود داشته باشد. و نیز موافقت حاصل شده است که هر یک از طرفینمتعاهدین مستخدمین کشتیها را فقط از اتباع خود انتخاب نمایند.-
1 - نسبت به کشتیهای تجارتی که با بیرق یکی از طرفین متعاهدین در بحر خزر سیر مینمایند در بنادر طرف متعاهد دیکر چه در حین ورود و چه در مدت توقف و چه در موقع خروج از هر حیث مثل کشتیهای خود ان مملکت رفتار میشود. 2 - از کشتیهای مزبور غیر از انچه قانونا برای کشتیهای مملکتی وضع گردیده است ان هم بهمان شرایط و با همان معافیتها عوارض بندری دیکری اخذ نخواهد گردید در مورد اخذ عوارض فوق اشیاء مذکور ذیل مالالتجاره وارد و صادر منظور و محسوب نخواهد شد. ا - اسباب شخصی مسافرین که جزء محمولات کشتی نباشد. مقصود از اسباب شخصی علاوه بر بستههای کوچک دستی کلیه اشیائی میباشد که بموجب قبض بعنوان اسباب شخصی حمل میشود. ب - سوخت و آذوقه برای مستخدمین و مسافرین کشتی و اشیاء و لوازم برای کشتی بمقدار لازم برای تمام مدت سیر مگر اینکه اشیاء مزبور را ازکشتی خارج کنند که در بندر بماند. ت - محمولاتی که در نتیجه صدمه وارده بکشتی و یا در مواقع توقف اتفاقی در بندر از کشتی خارج شده و مجددا برای اینکه ببندر مقصد حمل گردد بکشتی گذارده شوند. ث - محمولاتی که از کشتی بکشتی دیکر نقل میشود تا اینکه حمل انها در دریا ادامه داده شود. ج - محمولاتیکه در کشتیهائی حمل میشود که ظرفیت انها کمتر از دوازده خروار که مطابق با سه تون و نیم است میباشد. 3 - کابوتاژ فقط بکشتیهای مملکتی اختصاص دارد ولی معهذا موافقت حاصل شده است که هر یک از طرفین متعاهدین بکشتیهائیکه تحت بیرق طرف متعاهد دیکر سیر مینمایند حق کابوتاژ برای حملونقل مسافر و بار در بحر خزر بدهند. 4 - با وجود مقررات فوقالذکر هر یک از طرفین متعاهد صید ماهی را در ابهای ساحلی خود تا یک حد ده میل بحری به سفائن خود اختصاص داده واین حق را برای خود محفوظ میدارد که واردات ماهیهای صید شده از طرف کارکنان کشتیهائی را که در تحت بیرق او سیر مینمایند از مزایای مرجحهبهرهمند سازد. 5 - کشتیهائیکه در دریاهای غیر از بحر خزر در تحت بیرق یکی از طرفین متعاهدین سیر مینمایند در ابهای ساحلی و در بنادر طرف متعاهد دیکر نسبت به شرایط کشتیرانی از همان حقوق و مزایائی که در ان مورد بکشتیهای دولت کاملهالوداد اعطاء میگردد بهرهمند میشوند.
طرفین متعاهدین موافقت مینمایند که راجع باقدامات صحی که باید نسبت به کشتیهای هر یک از طرفین در بنادر طرف متعاهد دیکر دربحر خزر بعملاید مقررات قرارداد صحی بینالمللی که در پاریس در 26 ژوئن 1926 امضاء شده با رعایت قیودی که هر یک از دولتین در موقعامضای قرارداد مزبوره نمودهاند مجری گردد.
تصدیقنامههای ظرفیت کشتی Certificat de jaugeage که از طرف مقامات صالحه دولتین متعاهدتین به کشتیهای تحت بیرقخودشان که در بحر خزر ایاب و ذهاب میکنند داده میشود و از طرف هر یک از دولتین متعاهدتین به طرف متعاهد دیکر اعلام میگردد در بنادر دولتینرسمیت خواهد داشت و کشتیهائی که دارای تصدیقنامههای مزبوره هستند در ثانی در بنادر طرف متعاهد دیکر مورد تفتیش واقع نخواهند شد و نیز دربنادر طرفین متعاهدین در بحر خزر تصدیقنامه هائیکه راجع بقابلیت سیر کشتیرانی و میزان نشست کشتی در اب و سایر اسناد فنی کشتیرانی دیکر کهاز طرف مقامات صالحه مذکوره فوق بکشتیها داده میشود متقابله برسمیت شناخته خواهد شد.
این قرارداد از طرف مقامات مقننه طرفین متعاهدین تصدیق گردیده و مبادله اسناد صحه شده در مسکو صورت خواهد گرفت. قرارداد مزبور که برای مدت سه سال منعقد گردیده است بعد از تاریخ مبادله اسناد صحه شده بموقع اجراء گذارده خواهد شد. بناء علیهذا نمایندگان مختار مزبور این قرارداد را امضاء و بمهر خود ممهور نمودند. در طهران در نسختین نوشته شد 27 اکتبر 1931 -امضاء- م- ع فروغی - امضاء پطروسکی
پروتکل اختتامیه در موقع امضای قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی بین مملکتین خود امضاءکنندگان در مقررات اضافی ذیل که جزء لایتجزای قرارداد مذکور خواهد بود موافقت حاصل کردند. راجع به ماده 9 هر گاه اران نمایندگی تجارتی در اتحاد جماهیر شوروی دائر نماید نمایندگی مزبور از همان حقوق و مزایائی بهرهمند خواهد شد که درایران بنمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی اعطاء شده و یا در اتیه اعطاء خواهد گردید. حقوق نمایندگی مزبور در مورد اشتغال بمبادلات تجارتی بین مملکتین بواسطه برقراری انحصار تجارت خارجی در ایران با حقوق نمایندگی تجارتی شوروی در- ایران یکسان خواهد بود در صورتیکه معاملات ناشیه از حقوق مزبور بموجب امر دولت ایران و یا بحساب او صورت بگیرد. راجع بماده 10 - 1 - بملاحظه اینکه سال اقتصادی ایران از 22 ژوئن شروع میشود ولی این قرارداد در 27 اکتبر- 1931 بامضاء رسیده است طرفین متعاهدین موافقت دارند که برای بقیه مدت از تاریخ اجرای ان قرارداد تا 22- ژوئن 1932 مقدار مالالتجاره که از طرف اتحاد جماهیر شوروی بموجب فهرست مذکور در ماده 10 باید بایران وارد گردد بتناسب عده ماههائیکه کسر میشود تقلیل خواهد یافت. 2 - و نیز طرفین متعاهدین موافقت دارند که بهمان دلائل محاسبه موقتی تصدیق نامههای مذکوره در بند سوم قسمت 2 - ماده 10 فقط یکمرتبه بین تاریخ اجرای ان قرارداد و 22 ژوئن یعنی در آخر مه 1932 صورت خواهد گرفت. 3 - با محفوظ ماندن مزایای مقرر در بند 2 و 3 ماده 10 این قرارداد ورود مالالتجارههائی که در فهرست مذکوره در قسمت 2 بند اول ماده 10 مندرج نشده ولی ورودشان به موجب سهمیه که دولت ایران معین میکند مجاز میباشد ممکن است از طرف موسسات اقتصادی شوروی و مختلط به ایران براساس تعادل واردات و صادرات بر طبق قواعد عمومی انحصار تجارت صورت بگیرد. راجع بماده 10 و 11 و 12 موافقت حاصل است که مقصود از موسسات مختلط مذکوره در قرارداد شرکتهای ذیل میباشد. شرق - پرسخلوپک - پرسآذنفط - بیوروپرس - روسپرسبانک شرکت کویرخوریان پرس ریبا. مواد قرارداد راجعه بعملیات تجارتی فقط بشرکت هائی که مبادرت به صادرات و واردات مینمایند شامل میگردد شرکتهای مزبوره استثنای شرکت کویر خوریان و پرسریبا که شرایط عملیاتشان بموجب مقاولات مخصوصه موجوده درباره آنها معین گردیده است این حق را برای خود محفوظ میدارند که بعملیات خود خاتمه داده و مبادرت بتسویه کارهای خود نمایند یا اینکه کاملا جنبه موسسه شوروی بودن را بخود بدهند در اینصورت اخیر شرکتهای مزبوره از مزایائی که بموجب قرارداد بموسسات اقتصادی شوروی اعطاء میگردد بهرهمند خواهند بود راجع بماده 13 مدلول بند دوم ماده 13 بمالالتجارههائی که تجار ایرانی وارد میکنند در عرض راه یعنی از سرحد تا مقصد و همچنینمالالتجارههائیکه بطور ترانزیت از اتحاد جماهیر شوروی عبور مینمایند شامل میگردد راجع بماده 15 - 1 بدیهی است که آزادی ترانزیت مذکوره در ماده 15 را نمیتوان شامل مالالتجارههائی نمود که ورود آنها متقابله بخاک طرفینمتعاهدین بموجب قوانین و نظامات مملکتی ممنوع است آزادی ترانزیت در خاک جماهیر شوروی شامل سنطنین و سمنکنترا (درمنه) نیز نمیباشد 2 - طرفین متعاهدین اظهار موافقت میکنند که در موقعی که یکی از آنها مایل باشد که بطور ترانزیت آزاد اسلحه و مهمات خود را که مبدا آن مملکتثالثی میباشد از خاک طرف متعاهد دیکر حمل نماید بطرف متعاهد مزبور تقاضای راجع باین موضوع را با نهایت درجه مساعدت تلقی نموده وتسهیلات ممکنه را در این باب معمول بدارد. راجع بماده 16 - اتباع ممالک ثالثی که تبعه یکی از طرفین متعاهدین شده باشند و همچنین اتباع دولت سابق روسیه که تابعیت شوروی را تحصیل ننموده باشند جزء اتباعی که در ماده 16 ذکر شده است محسوب نمیشوند راجع بماده 17 - مقررات بند 4 ماده 17 بهیچوجه بمقررات قرار راجع باستفاده از شیلات سواحل جنوبی بحر خزر که در اول اکتبر 1927 بینطرفین متعاهدین امضاء شده و همچنین طبعا بعملیات پرسریبا لطمه وارد نمیآورد در طهران بتاریخ 27 اکتبر 1931 در نسختین نوشته شد م. ع فروغی ءا. پطروسکی – نمره ترتیب مال التجارهها سهمیه سال اقتصادی1310-1311 بریال سهمیه اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مقدار سهم شوروی پورسانتاژ شوروی بریال 1 قند شکر 33000000 33000000 100 درصد 2 کبریت 1000000 1000000 3 کروسین 5875000 5875000 4 بنزین 6300000 6300000 5 مازوت 450000 450000 6 نفت سیاه 225000 225000 7 گودرن و سایر فضالات نفتی و غیره 500000 500000 8 گریس و موبیل و سایر روغنهای معدنی تصویه شده و غیر ان 2000000 1000000 50 درصد 9 منسوجات نخی 44450000 24447500 55 10 مصنوعات فلزی 4370000 2840050 65 11 کالش 600000 552000 92 12 اشیاء لاستیکی شامل رزین و اتومبیل و دوچرخه و مواد کائوچوئی ورزینی 3500000 805000 23 13 چینی الات و بدل چینی و شیشه الات 1526000 1159760 76 14 سمنت و مصنوعات سمنتی 830000 600090 3/72 15 تخم نوغان 750000 300000 40 16 مواد شیمیائی 500000 250000 50 17 اقسام رنگ و مواد صباغی 1650000 19800 12 18 دواجات باستثنای روغن گرچک و بادام و خشخاش و پنبه دانه 2000000 400000 20 19 کاغذ مقوا و کاغذ دیوار و سایر مصنوعات کاغذی 1660000 1120380 3/66 20 ماشین الات و موتور و قطعات انها و الات و ادوات فنی و ابزار و لوازم الکتریک و لامپ (باستثنای انچه مبل حساب میشود) 5800000 3108800 6/53 21 نخ خیاطی 760000 425600 56 22 انواع مشمع 160000 480000 30 23- طناب و ریسمان و نخ قند و غیره 260000 150800 58 درصد 24 ابهای معدنی و شراب طبی 66000 36960 56 25 الکل خالص 16000 9600 60 26 صابون عطری 80000 40000 50 27 شمع 80000 16000 20 28 لوازم التحریر و زنگ اخبار 330000 66000 20 29 الات موسیقی 100000 55000 55 30 ساعت و کارخانه ساعت 330000 9900 3 31 سینماتوگراف و دوربین عکاسی و متعلقات انها 260000 39000 15 32 چرمهای ساخته شده و اشیاء چرمی 1600000 320000 20 33 نباتات و مواد نباتی باستثناء تخم شاه دانه و کنجد 50000 32500 65
مراسلات مربوط بقرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی ایران و شوروی . یادداشت نمره 1 - . طهران مورخ 27 اکتبر 1931 آقای وزیر با کمال توقیر باطلاع خاطر محترم میرساند که دولت اتحاد جماهیر شوروی رضایت میدهد که. ا - طرفین متعاهدین مزایای ناشیه از یک انحصار دولتی ا یک انحصاری را که از طرف دولت ولو اینکه باتباع یکی از طرفین متعاهدین داده باشد بر طبق ماده 4 قرارداد اقامت و تجارت که امروز بامضاء رسیده است مطالبه ننمایند. ب - اتباع و اشخاص حقوقی یکی از طرفین متعاهدین که از دولت یا از مقامات دولتی متعاهد دیکر تحصیل امتیازی بنمایند حق نداشته باشند راجع بمقرراتی که در امتیازنامه پیشبینی شده است بیش از آنچه که در امتیازنامه قید گردیده است بعنوان دولت کاملهالوداد مذکوره در قرارداد توقعاتی بنمایند. با تقدیم احترامات امضاء ا. پطروسکی. جواب یادداشت نمره -1- طهران مورخ 27 اکتبر 1931 آقای سفیر کبیر با کمال توقیر وصول یادداشت مورخه امروز آن جنابرا که بمضمون ذیل است اطلاع میدهد )مضمون عین یادداشت نمره 1 - سفارت اتحاد جماهیر شوروی( بنام دولت خود از این اطلاع اتخاذ سند مینمایم. با تقدیم احترامات امضاء م. ع فروغی
طهران 27 اکتبر 1931 یادداشت نمره 2 آقای سفیر کبیر با کمال احترام باستحضار خاطر آن جناب میرسانم نظر باینکه بموجب قوانین جاریه موسسات تجارتی میتوانند از بین همکاران خود نمایندگانی برای دفاع حقوق خود در محاکم ایران انتخاب نمایند موسسات اقتصادی شوروی نیز با اشکالاتی در این موضوع مواجه نخواهند شد با تقدیم احترامات امضاء م. ع فروغی طهران بتاریخ 27 اکتبر 1931 جواب یادداشت نمره 2 آقای وزیر با کمال توقیر وصول یادداشت مورخ امروز آن جناب اشرف عالی را که بمضمون ذیل است اطلاع میدهم. (با کمال احترام باطلاع خاطر محترم میرساند نظر باینکه بموجب قوانین جاریه موسسات تجارتی میتوانند از بین همکاران خود نمایندگانی برایدفاع حقوق خود در محاکم ایران انتخاب نمایند موسسات اقتصادی شوروی نیز با اشکالاتی در اینموضوع مواجه نخواهند شد بنام دولت خود از این اعلام اتخاذ سند مینمایم -امضاء ا. پطروسکی .
طهران مورخ 27 اکتبر 1931 یادداشت نمره 3 آقای وزیر. با ملاحظه مقررات بند 7 ماده 10 قرارداد اقامت و تجارت که امروز امضاء کردهایم با کمال توقیر باطلاع خاطر محترم میرسانم که از تاریخ اجرای قرارداد مذکور شرکت پرسآذنفط رضایت میدهد که قیمتهای مواد نفتی و مشتقات آنرا صدی ده تخفیف دهد ولیکن این تخفیف شامل روغنهای چربی نبوده و در قیمت کروزین هم فقط پنج درصد تخفیف داده خواهد شد این تخفیف با مقایسه نرخ فروش امروزی این مالالتجارهها نسبت به قیمتتحویل به بنادر ایران و با قیمت ورود بسرحدات ایران بدون مخارج معمولی و عوارضی که از موقع ورودشان بدفاتر گمرکی ایران تا موقع فروش بانها تعلق میگیرد محسوب خواهد گردید. تغییرات بعدی قیمت بر طبق ترقی یا تنزلی که در موقع خروج از باطوم مشاهده شود یا بر طبق تغییراتی کهدر مظنه پول ایران حاصل گردد بعمل خواهد آمد. با تقدیم احترامات امضاء پطروسکی طهران مورخ 27 اکتبر 1931 آقای سفیر. با کمال توقیر وصول یادداشت مورخ امروز انجناب را که بمضمون ذیل است اطلاع میدهد. ( مضمون عین یادداشت نمره 3 سفارت شوروی ( بنام دولت خود از این اطلاع اتخاذ سند مینمایم. با تقدیم احترامات امضاء م. ع فروغی
یادداشت نمره 4 طهران مورخ 27 اکتبر 1931 آقای وزیر چون در جریان مذاکرات راجع بانعقاد قرارداد اقامت و تجارت بین مملکتین اظهار میل فرموده بودید که موسسات اقتصادی شوروی از حقی که قرارداد برای صدور فرشهای ایرانی بدون الزام فروش اسعار حاصله از معاملات بانها داده است بلا محدودیت استفاده ننمایند لهذا محض استرضای خاطر محترم با کمال توقیر اطلاع میدهم که موسسات اقتصادی شوروی در مدت اجرای قرارداد مزبور از حقی که برای صدور فرش بدون الزام فروشاسعار حاصله بانها داده شده فقط در حدود 20 درصد از مجموع صادرات فرشهای ایرانی استفاده خواهند نمود. با تقدیم احترامات ا. پطروسکی طهران مورخ 27 اکتبر 1931 آقای سفیر کبیر با کمال توقیر وصول یادداشت مورخ امروز ان جناب را که بمضمون ذیل است اطلاع میدهم ( مضمون عین یادداشت نمره 4 سفارت شوروی( بنام دولت خود از این اطلاع اتخاذ سند مینمایم با تقدیم احترامات امضاء م. ع فروغی
یادداشت نمره 5 طهران مورخ 27 اکتبر 1931 آقای وزیر عطف ببند 2 ماده 12 قرارداد اقامت و تجارت که امروز بامضاء رسیده است با کمال توقیر خاطر محترم را باین موضوع جلب مینماید که چون درجماهیر شوروی انحصار تجارت خارجی برقرار است مالالتجارههائی که از خارج وارد میشوند فقط از طرف موسسات دولتی که حق خرید مالالتجاره از طرف دولت بانها اعطاء شده است خریداری میشود بنابراین تجار ایرانی که با موسسات اقتصادی شوروی معامله مینمایند مجبورند قبل از واردکردن مالالتجاره بخاک شوروی راجع بشرایط امر معامله جداگانه با موسسات مربوطه اقتصادی شوروی که حق معامله با ایران دارند قرارهای لازم رابگذراند. این ترتیب لازم است تا احتراز شود از اینکه تجار ایرانی قبل از انعقاد قرارهای لازم با موسسات مربوطه اقتصادی جماهیر شوروی مالالتجاره بانها وارد کرده و بالنتیجه مجبور شوند مالالتجارهها را بخارحه حمل نموده و متحمل خسارت عمده تجارتی گردند. با تقدیم احترامات امضاء ا. پطروسکی طهران مورخ 27 اکتبر 1931 آقای سفیر کبیر با کمال احترام وصول یادداشت مورخ امروز آنجناب را که بمضمون ذیل است اطلاع میدهم. ( مضمون عین یادداشت نمره 5 سفارت اتحاد جماهیر شوروی( بنام دولت خود از این اطلاع اتخاذ سند مینمایم. -امضاء م. ع فروغی
طهران مورخ 27 اکتبر 1931 یادداشت نمره 6 آقای وزیر در موقع امضای قرارداد اقامت و تجارت بین اتحاد جماهیر شوروی و ایران بنا بامر دولت خود با کمال توقیر مراتب ذیل را باطلاع دولت ایرانمیرسانم وارد کردن تریاک و مشتقات آن بخاک جماهیر شوروی همچنین صادر کردن آنها از خاک شوروی بایران کماکان ممنوع میباشد نظر باینکه عده ازممالک وارد کردن تریاک را بخاک خود جزء نسبت بمقداری از تریاک و مشتقات آن که جواز ورودی مخصوصی برای آن اعطاء شده باشد منع میکنند دولت جماهیر شوروی ترانزیت تریاک و مشتقات آنرا که از ایران بمقصد چنین ممالکی حمل میشود اجازه خواهد داد مشروط باینکه اتحادجماهیر شوروی از حمل آنها مطلع بوده و اجازهنامه ورود در طهران بموسسه مربوطه شوروی ارائه گردد. بدیهی است از رد و قبول ممالک مقصد نسبت به محمولات تریاک و مشتقات آن که از خاک دولت شوروی بطور ترانزیت حمل شود مسئولیتی برعهده جماهیر شوروی و موسسات آن وارد نخواهد بود. با تقدیم احترامات امضاء ا. پطروسکی طهران مورخ 27 اکتبر 1931 آقای سفیر کبیر با کمال توقیر وصول یادداشت مورخ امروز آن جناب را که بمضمون ذیل است اطلاع میدهم. ( مضمون عین یادداشت نمره 6 سفارت اتحاد جماهیر شوروی( بنام دولت خود از این اطلاع اتخاذ سند مینمایم. با تقدیم احترامات... امضاء م. ع فروغی
یادداشت نمره 7 طهران مورخ 27 اکتبر 1931 آقای سفیر کبیر. نظر باینکه بحر خزر که دولتین آن را یک دریای ایرانی و شوروی محسوب میدارند برای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی دارای یک حیثیتخاصی است با کمال توقیر باطلاع خاطر محترم میرسانم که دولت متبوعه دوستدار اقدامات لازمه را بعمل خواهد اورد تا اتباع ممالک ثالثی که دربنادر دریای مزبور در خدمت او میباشند توقف خود را در این بنادر مصروف بمقاصدی ننمایند که از حدود مشاغل محوله بانها از طرف دولت متبوعدوستدار تجاوز نماید. با تقدیم احترامات... امضاء م. ع فروغی طهران مورخ 27 اکتبر 1931 جواب یادداشت نمره 7 آقای وزیر با کمال توقیر وصول یادداشت مورخ امروز آن جناب اشرف عالی را که مضمون آن بقرار ذیل است. باطلاع خاطر محترم میرساند نظر باینکه بحر خزر که دولتین آن را یک دریای ایرانی و شوروی محسوب میدارند برای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی دارای یک حیثیتخاصی است با کمال توقیر باطلاع حاطر محترم میرساند که دولت متبوعه دوستدار اقدامات لازمه را بعمل خواهد آورد تا اتباع ممالک ثالثی که دربنادر دریای مزبور در خدمت او میباشند توقف خود را در این بنادر مصروف بمقاصدی ننمایند که از حدود مشاغل محوله بانها از طرف دولت متبوعدوستدار تجاوز نماید . بنام دولت خود از این اعلام اطلاع حاصل نمودم با تقدیم احترامات...... امضاء ا. پطروسکی
طهران 27 اکتبر 1931 یادداشت نمره 8 آقای وزیر بنا بامر دولت خود با کمال توقیر باطلاع خاطر محترم میرساند که اتحاد جماهیر شوروی کلیه حقوق خود را نسبت بسفائن جنگی و تجارتیمتعلق بدولت سابق امپراطوری روسیه و همچنین نسبت بکشتیهائی که بر طبق احکام مربوطه بملی کردن Decret De nationalisationکشتیهای تجارتی که مال دولت شدهاند و بدون رضایت دولت اتحاد جماهیر شوروی کشتیهای مزبور را بخارجه برده و در آنجا فروخته و یا بنحوی از انحاء از مالکیت مقامات دولتی شوروی خود را خارج کرده باشند محفوظ میدارد. با تقدیم احترامات امضاء ا. پطروسکی طهران 27 اکتبر 1931 جواب یادداشت نمره 8 آقای سفیر کبیر با کمال احترام خاطر آن جناب را مستحضر میسازم که دولت متبوعه دوستدار از مفاد اعلامیه مندرجه در یادداشت مورخه امروز آن جناب راجع بحقیکه دولت اتحاد جماهیر شوروی نسبت بسفائن جنگی و تجارتی که بدولت سابق امپراطوری روسیه متعلق بودهاند همچنین نسبت بسفائنیکه بر طبق احکام مربوطه بملی کردن کشتیهای تجارتی مال دولت شدهاند محفوظ میدارد اتخاذ سند نمود. با تقدیم احترامات...... امضاء م. ع فروغی
یادداشت نمره 9 طهران 27 مورخه اکتبر 1931 آقای وزیر نظر باینکه دولت متبوعه دوستدار ترقیات آتیه بندر شاه و منافع اداره بحری و سایر موسسات حملونقل شوروی را در توسعه مبادلات تجارتی بین جماهیر شوروی و ایران مورد توجه قرار داده است با کمال توقیر از دولت ایران خواهشمند است مقداری زمین با شرایطی که بین مقامات مربوطه ایرانی و اداره بحری و موسسات حملونقل مزبور معین خواهد گردید برای احتیاجات اداره بحری و موسسات مذکوره بطور اجاره واگذار نماید با تقدیم احترامات....... امضاء ا. پطروسکی جواب یادداشت نمره 9 طهران 27 اکتبر 1931 آقای سفیر کبیر. در جواب یادداشت مورخ امروز آنجناب راجع به اجاره مقداری زمین در بندر شاه برای احتیاجات تجارتی اداره بحری و سایر موسسات حمل و نقلشوروی خاطر عالی را مستحضر میسازم که دولت متبوعه دوستدار حاضر است رضایت خاطر دولت اتحاد جماهیر شوروی را فراهم سازد. بدیهی است شرایط اجاره اراضی را که دولت متبوعه دوستدار باختیار اداره بحری و موسسات حملونقل مذکوره فوق خواهد گذاشت باید بمقامات مربوطه ایرانی و موسسات مزبوره بین یکدیکر مقرر دارند با تقدیم احترامات… امضاء م. ع فروغی
یادداشت نمره 10 طهران مورخ 27 اکتبر 1931 آقای وزیر در موقع امضای قرارداد اقامت و تجارت منعقده بین جماهیر شوروی و ایران که موجب توسعه روابط اقتصادی مملکتین خواهد بود امیدوارم دولتایران نیز مانند دولت اتحاد جماهیر شوروی در حدود امکان اقدامات لازمه را برای بهبودی وضعیت راههائی که مملکتین را بهم مربوط میسازند بعمل خواهد آورد. مخصوصا توجه جناب اشرف عالی را ببدی بعضی از قسمتهای راه بین مشهد و عشقاباد جلب نموده و امیدوارم دولت ایراناهتمام لازم را برای بهبودی راه مزبور مبذول خواهد فرمود. با تقدیم احترامات امضاء. ا. پطروسکی جواب یادداشت نمره 10 طهران مورخ 27 اکتبر 1931 آاقای سفیر کبیر در جواب یادداشت امروز انجناب راجع به راههائی که ایران را باتحاد جماهیر شوروی متصل میسازد با کمال توقیر خاطر محترم را مستحضرمیسازم نظر باینکه پرگرام ساختمان و نگاهداری راهها در ایران یکی از مسائل داخلی مملکتی است که مورد توجه مخصوص دولت ایران میباشد ونظر بمنافع - متقابلی که مملکتین در ازدیاد و توسعه روابط تجارتی خود دارند میتوانید اطمینان داشته باشید که دولت متبوعه دوستدار با توجهی که بمنافع خود دارد در حدود امکان مراقب جدی را در نگاهداری راههائیکه مملکتین را بهم اتصال میدهد منجمله راه بین مشهد و عشقآباد که دریادداشت امروزی بان اشاره نمودهاید بعمل خواهد آورد. با تقدیم احترامات امضاء م. ع فروغی
یادداشت نمره 11 طهران مورخ 27 اکتبر 1931 آقای وزیر با کمال توقیر باطلاع خاطر محترم میرساند که شرکت پرسآذنفط برای تحصیل اجازه ایجاد یک اسکله و ساختمانهای دیگر در بندر پهلوی برای احتیاجات خود بیش از یکسال است در پیشگاه ادارات مربوطه ایرانی مشغول اقدامات بوده ولی نتیجه مطلوبه حاصل نشده و شرکت مزبوره دچارمشکلات گردیده است با اطلاع خاطر محترم از مراتب فوق تمنا دارم لطفا علت این رفتار مقامات مربوطه ایرانی را نسبت بتقاضاهای شرکت پرسآذ نفظ بدوستدار اشعارفرمایند با تقدیم احترامات امضاء ا. پطروسکی جواب یادداشت نمره 11 طهران 27 اکتبر 1931 آقای سفیر کبیر در جواب مراسله آنجناب مورخه امروز راجع بتقاضای پرس آذنفط که در پهلوی برای حوائج کارهای خود اسکله و تاسیسات دیکرداشته باشد و مشکلاتی برای او پیش آمده است محترما تصدیع میدهد که دولت ایران مخالفتی ندارد که موسسات شوروی که در ایران نفتمیفروشند تاسیسات داشته باشند و بنابراین مانعی نیست دراینکه تقاضای موسسه مزبوره در پهلوی پذیرفته شود در این خصوص تعلیمات بوزارت طرق داده شده است که این قضیه را تسویه نماید. با تقدیم احترامات فائقه م.ع فروغی
اجازه مبادله قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی منعقده بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و پروتکل اختتامیه و مراسلات منضمه آن درجلسه دهم اسفند ماه 1310 شمسی داده شده است
رئیس مجلس شورای ملی - دادگر