مقدمه در پی فرمان رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی قدس سره – در تاریخ 23 /3 /59 مبنی بر تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی، ستاد مزبور در جلسه مورخ 16 /5 /59 به منظور تحقق بخشیدن به اهداف انقلاب فرهنگی، جهاد دانشگاهی را به عنوان یک نهاد انقلابی و برخاسته از انقلاب فرهنگی تاسیس کرد. پس از تبدیل ستاد به شورای عالی انقلاب فرهنگی، اساسنامه این نهاد در تاریخ 11 /9 /65 مورد تجدیدنظر قرار گرفت و با حذف وظیفه مشارکت در مدیریت اداره دانشگاهها و تاکید بر انجام فعالیتهای فرهنگی و تحقیقاتی به منظور اسلامی شدن دانشگاهها به تصویب رسید. بار دیگر شورای عالی انقلاب فرهنگی با عنایت به شرایط جدید دانشگاهها در تاریخ 22 /8 /69 مصوبهای را به تصویب رساند که در آن جهاد دانشگاهی به عنوان پلی میان دانشگاه و بخش صنعتی، خدماتی کشور معرفی در این مصوبه دو وظیفه عمده انجام تحقیقات علمی و فعالیتهای فرهنگی همچنان به عهده این نهاد میباشد، بر مبنای این مصوبه اساسنامه جدید جهاد دانشگاهی به شرح ذیل بتصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید:
جهاد دانشگاهی نهادی است عمومی و غیردولتی زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی دارای شخصیت مستقل و از لحاظ اداری، استخدامی و مالی تابع مقرراتی است که در چهارچوب اختیارات قانونی به تصویب هیات امنای جهاد دانشگاهی میرسد.
اهداف: - گسترش تحقیقات و شکوفائی روحیه تتبع و استعدادها در سطح جامعه برای نیل به خوداتکائی. - توسعه امور فرهنگی درسطح جامعه از طریق همکاری با حوزه و دانشگاه و سایر مراجع و نهادهای فرهنگی به خصوص برای نسل جوان. - گسترش طرحهای کاربردی و نیمه صنعتی از طریق پیوند با مراکز علمی و تحقیقاتی به منظور به کارگیری نتایج پژوهش.
وظایف کلی جهاد عبارت است از:
تبلیغ و ترویج فرهنگ و هنر اسلامی و برنامهریزی فرهنگی و تربیتی و ایجاد آمادگی فکری و مکتبی در قشر جوان بخصوص دانش آموزان دبیرستانی و دانشجویان به منظور مقابله با غربزدگی و انحرافات فرهنگی در چهارچوب سیاستهای فرهنگی کشور.
ایجاد تشکیلات مناسب به منظور تالیف، ترجمه و انتشار کتب، نشریات نتایج تحقیقات و مقالات علمی، فرهنگی و تولید مواد کمک آموزشی.
انجام دادن تحقیقات توسعهای و کاربردی.
پیگیری طرحهای تحقیقاتی جهاد تا پایان مرحله نیمه صنعتی و صنعتی.
ارائه خدمات علمی - فنی در زمینه مختلف و مورد نیاز جامعه.
حمایت، تشویق و جذب دانشجویان و پژوهشگران جوان و مستعد و برنامهریزی و ایجاد شرایط و امکانات لازم به منظور فراهم آوردن زمینه فعالیتهای علمی و پژوهشی آنان بر مبنای شناخت مشکلات واقعی و نیازهای تخصصی جامعه.
اجرای دورههای رسمی آموزشهای علمی - کاربردی مطابق ضوابط و مقررات آموزش عالی کشور.
ایجاد تشکیلات آموزشی و تحقیقاتی مطرح شده در بندهای این ماده بر اساس قوانین و مقررات آموزش عالی.
9الحاقی ۱۳۷۹/۱۰/۱۳
مشارکت در ایجاد زمینههای مناسب برای اشتغال بیشتر فارغ التحصیلان دانشگاهی.
تبصرهاصلاحی ۱۳۷۳/۱۱/۱۸
خدمات علمی فنی شامل: انجام دادن آزمایشهای کیفی، بررسی پیشنهاد استانداردها، جمعآوری و پردازش دادههای علمی، انتشار مدارک و دادههای علمی، ترویج فنون، انجام دادن مشاوره علمی و ارائه کمکهای فنی و انجام دادن خدمات بهداشتی درمانی و تشخیص پزشکی میشود.
ارکان جهاد دانشگاهی: 1- هیات امناء. 2- شورای علمی. 3- رئیس جهاد دانشگاهی.
ماده پنجماصلاحی ۱۴۰۱/۱۲/۰۹
هیئت امناء به عنوان عالیترین مرجع سیاستگذاری جهاد متشکل از این افراد است: 1- رئیس جهاد دانشگاهی (رئیس هیئت امناء). 2- وزیر فرهنگ و آموزش عالی یا نماینده ایشان. 3- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا نماینده ایشان. 4- رئیس سازمان برنامه و بودجه یا نماینده ایشان. 5- دبیر شورایعالی انقلاب فرهنگی. 6- رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها یا یکی از اعضای شورای نمایندگان مقام معظم رهبری در دانشگاهها به انتخاب آن شورا. 7- چهار نفر از شخصیتهای علمی، فرهنگی و اجتماعی یا اعضای هیئت علمی جهاد دانشگاهی (حداقل یک نفرشان از میان بانوان) به پیشنهاد رئیس جهاد دانشگاهی و بر اساس ماده 2 اصلاحی قانون تشکیل هیئتهای امناء دانشگاهها.
تبصرهالحاقی ۱۳۷۸/۰۹/۳۰
احکام اعضای هیئت امنا از سوی رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی و به مدت چهار سال صادر خواهد شد.
وظایف هیات امناء عبارت است از:
سیاستگذاری و تعیین خط مشی کلی و تصویب برنامههای توسعه جهاد دانشگاهی.
تصویب تشکیلات و نمودار سازمانی جهاد دانشگاهی.
3اصلاحی ۱۳۸۱/۰۸/۲۸
تصویب ضوابط مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی.
تصویب بودجه، حسابها و ترازنامه سالانه جهاد دانشگاهی و نیز تصمیمگیری درباره درآمدها و قبول کمکها و هدایا.
تصویب اساسنامه مراکز تحقیقاتی، شرکتها و موسسات وابسته به جهاد دانشگاهی در چهارچوب قوانین و مقررات جاری.
تصویب اصول کلی همکاری علمی و اقتصادی با سایر موسسات.
7اصلاحی ۱۳۷۰/۱۲/۲۰
تایید روسای مراکز تحقیقاتی علمی، فرهنگی و موسسات وابسته که از سوی رئیس جهاد پیشنهاد میشوند.
تصویب آئین نامه داخلی هیات امناء و آئین نامه داخلی شورای علمی.
نظارت و ارزیابی نسبت به حسن اجرای مصوبات هیات امناء و فعالیتهای جهاد.
پیشنهاد تغییر در اساسنامه جهاد دانشگاهی به شورای عالی انقلاب فرهنگی.
جهاد دانشگاهی زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت میکند و رئیس آن به عنوان بالاترین مقام اجرائی این نهاد بدین صورت تعیین میشود: - برای اولین بار، یک نفر از میان افراد پیشنهادی اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی از طرف شورای عالی انتخاب و با حکم ریاست شورای عالی منصوب میشود. - مدت ریاست جهاد دانشگاهی هر بار سه سال میباشد. - انتخاب رئیس جهاد دانشگاهی برای دورههای بعد بنا به پیشنهاد هیات امناء و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی میباشد.
وظایف و اختیارات رئیس جهاد: 1- اداره کلیه امور جهاد در چهارچوب اساسنامه و مقررات. 2- پیشنهاد روسای مراکز تحقیقاتی علمی و فرهنگی و موسسات وابسته جهاد به هیات امناء. 3- نمایندگی رسمی جهاد در مراجع قانونی و حقوقی با حق توکیل به غیر. 4- تصویب آئین نامهها و مقررات اجرائی بر اساس ضوابط مصوب شورای علمی و هیات امناء. 5- تنظیم بودجه و تهیه گزارش عملکرد سالانه و ارائه آن به شورای علمی و هیات امناء. 6- اجرای مصوبات هیات امناء. 7- تهیه و تنظیم آئین نامهها و ضوابطی که باید به تصویب شورای علمی و هیات امناء برسد.
به منظور تعیین خط مشی و نظارت بر فعالیتهای علمی و پژوهشی و فرهنگی، شورای علمی جهاد دانشگاهی تشکیل میگردد. اعضای شورای علمی عبارتند از: 1- رئیس و معاون آموزشی و معاون پژوهشی و معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی. 2- سه نفر از اعضای هیات علمی و پژوهشی ارشد جهاد دانشگاهی بنا به پیشنهاد گروههای علمی و مطابق مقررات و تعاریف مصوب آموزش عالی کشور. 3- دو نفر از صاحب نظران فرهنگی جهاد دانشگاهی به انتخاب رئیس. 4- دو نفر از مسئولان مراکز پژوهشی و فرهنگی وابسته به جهاد دانشگاهی به انتخاب رئیس.
نحوه پیشنهاد دعوت عضویت افراد موضوع بند «2» و نیز چگونگی تشکیل جلسات شورای علمی مطابق آئین نامهای است که از طرف رئیس برای تصویب به هیات امناء پیشنهاد میشود.
وظایف شورای علمی بدین شرح است: 1- تعیین سیاستهای تفصیلی و اولویتهای پژوهشی، آموزشی، فرهنگی و انتشاراتی بنا به پیشنهاد مسئولان مراکز. 2- نظارت بر نحوه برگزاری دورههای آموزشی علمی - کاربردی. 3- نظارت بر نحوه تامین هزینههای تحصیلی (بورسها) و فرصتهای مطالعاتی. 4- تصویب آئین نامههای چاپ و نشر کتب، مجلات و مقالات علمی و فرهنگی. 5- تصویب مقررات عقد قرارداد، اجراء و به کارگیری نتایج طرحهای تحقیقاتی خدماتی. 6- اظهارنظر در مورد گزارش عملکرد سالانه جهاد دانشگاهی که بهوسیله معاونان تهیه و از طریق شورای هماهنگی به شورای علمی ارائه میشود. 7- بررسی و اظهارنظر درباره مقررات استخدام و ارزشیابی اعضای هیات علمی و ارائه پیشنهاد به هیات امناء. 8- تصویب ضوابط نحوه فعالیتهای مراکز فرهنگی جهاد دانشگاهی و نظارت بر اجرای آن فعالیتها.
شورای هماهنگی به منظور ایجاد هماهنگی در امور اجرائی و مدیریتی و نظارت بر عملکرد واحدهای جهاد دانشگاهی، زیر نظر رئیس تشکیل میگردد. اعضای شورای هماهنگی عبارتند از: 1- معاونان جهاد دانشگاهی. 2- مسئولان مراکز علمی و پژوهشی و فرهنگی.
نحوه تشکیل و تصمیمگیری درباره وظایف شورای هماهنگی تابع آئین نامه داخلی مصوب همین شورا است.
وظایف شورای هماهنگی بدین شرح است: 1- فراهم کردن زمینههای اجرائی مصوبات هیات امناء و شورای علمی و همچنین آئین نامهها و بخشنامههای صادر شده از سوی رئیس جهاد دانشگاهی. 2- بررسی آئین نامهها و ضوابط اجرائی جهاد دانشگاهی و تهیه پیشنهادهای اصلاحی، طرحها و برنامه هائی که باید در دستور کار هیات امناء و شورای علمی قرار گیرد. 3- پیشنهاد اصلاحات اداری و تشکیلاتی به هیات امناء از طریق رئیس جهاد دانشگاهی. 4- ایجاد هماهنگی بین مراکز مختلف علمی، پژوهشی و فرهنگی. 5- بررسی و اظهارنظر در مورد نحوه اجرای آئین نامه و بخشنامهها و نظارت بر عملکرد مراکز علمی، پژوهشی و فرهنگی. 6- بررسی و اظهارنظر در مورد بودجه سالانه جهاد دانشگاهی.
ماده سیزدهماصلاحی ۱۳۷۰/۱۲/۲۰
منابع اعتبارات جهاد دانشگاهی عبارتند از: 1- اعتباراتی که همه ساله در ردیفی مجزا در بودجه دولت منظور و تصویب میشود. 2- کمکهای بلاعوض بنیاد مستضعفان و سازمان حج و اوقاف و امور خیریه پس از تصویب آنها. 3- وجوهی که جهاد دانشگاهی بابت ارائه خدمات، اجرای طرحها برای سازمانها و اشخاص حقوقی و حقیقی، فروش تولیدات موسسات وابسته و تجاری کردن تحقیقات تحصیل میکند. 4- سایر کمکها و هدایای نقدی و غیرنقدی. 5- استفاده از تسهیلات بانکها
این اساسنامه با یک مقدمه و چهارده ماده و چهار تبصره در تاریخ 14 /8 /70 به تصویب نهائی شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و جایگزین اساسنامه قبلی جهاد دانشگاهی (مصوبه شماره 3216 / د ش مورخ 29 /7 /65 شورای عالی) و اصلاحات آن میگردد.