سازمان اداری وزارت دادگستری
سازمان وزارت دادگستری بچهار اداره تقسیم میشود: الف - اداره کل امور اداری. ب - اداره کل امور قضائی. ج - اداره کل بازرسی کشور. د - اداره کل ثبت اسناد و املاک.
اداره کل امور اداری
ماده 2اصلاحی ۱۳۹۹/۰۸/۰۵
اداره کل امور اداری تحت نظر مدیرکل امور اداری مرکب از چهار اداره بشرح زیر است: 1 - اداره کارگزینی 2 - اداره حسابداری 3 - اداره دفتر وزارتی 4 - بند 4 حذف شده است
وظایف اداره کارگزینی بشرح زیر است: اول - مراقبت در تکمیل تشکیلات قضائی و اداری مطابق بودجه و تهیه احکام انتخاب و انتظار خدمت و مرخصی و تغییر و تبدیل مامورین در حدود قوانین و مقررات عمومی. دوم - استخدام کارمندان جدید قضائی و اداری و مامورین ابلاغ و اجرا و مستخدمین جزء و اداره کردن مسابقات و امتحانات. سوم - رسیدگی به امور مربوطه به ترفیع و بازنشستگی و سوابق خدمت. چهارم - ترتیب محاکمات اداری و نظارت در حضور و غیاب کارمندان قضائی و اداری و بازرسی اداری دادگاهها و دادسراها و سایر دوائر تابعه بوسیله بازرسان اداری. پنجم - تنظیم امور دفتر اداری و بایگانی
2اصلاحی ۱۳۹۹/۰۸/۰۵
وظایف اداره حسابداری رسیدگی بامور ذیل است: اول - اعتبارات و بودجه (مصارف - تنظیم بودجه و دفتر تشکیلات - حقوق مرکز و شهرستانها) دوم - درآمد و هزینه (حساب پرداخت – تحویل خانه - حوالجات - صدور اسناد و تسویه لیستها - فروش تمبر - حساب سپردهها) سوم - ممیزی (تطبیق و رسیدگی درآمد با صورت حسابها - تهیه حساب ماهیانه) چهارم - کارپردازی (خرید و تهیه لوازم - اموال – انبارها) ششم - نگاهداری حساب محجورین و اموال بلاصاحب و بلاوارث. هفتم - تنظیم امور دفتر بایگانی
وظایف اداره دفتر وزارتی بشرح زیر است: اول - تهیه نامههای وزارتی - ثبت و ارسال مراسلات دوم - تنظیم امور محرمانه و رمز سوم - تنظیم امور دفتر و بایگانی چهارم - تنظیم بایگانی راکد
وظایف اداره پزشکی قانونی
اداره پزشکی قانونی دارای تالار تشریح و آزمایشگاه زهرشناسی و آسیبشناسی و آزمایشگاه تشخیص دارو و مواد غذائی فاسد و سایر لوازم فنی خواهد بود
اداره کل امور قضائی
اداره کل امور قضائی تحت نظر مدیرکل امور قضائی و مرکب از 3 اداره بشرح ذیل است 1 - اداره حقوقی 2 - اداره فنی 3 - اداره آمار و رویه قضائی
وظایف اداره حقوقی بشرح ذیل است: اول - اظهارنظر در مورد استعلامات قضائی دوم - امور قضائی بینالمللی (استرداد . تعاون قضائی . قراردادهای قضائی . جمعآوری قوانین و مقایسه و ترجمه و نشر آنها . تهیه طرحهای قانونی) سوم - تنظیم امور دفتر و بایگانی
وظایف اداره فنی رسیدگی بامور ذیل است: اول - امور مترجمین و کارشناسان دوم - امور کتابخانه و نشریات سوم - عفو و بخشودگی چهارم - تنظیم امور دفتر و بایگانی
وظایف اداره آمار و رویه قضائی بشرح ذیل است: اول - جمعآوری آمار و سجل کیفری دوم - تدوین رویه قضائی سوم - تنظیم امور دفتر و بایگانی
اداره کل بازرسی کشور
بمنظور استحضار دولت از اوضاع و احوال عمومی کشور و تامین حسن جریان امور ادارات و دوائر دولتی و بازرسی نسبت بطرز رفتار مستخدمین و مامورین دولتی اعم از کشوری و لشگری و قضائی و همچنین شهرداریها و بنگاههای عمومی که تمام یا قسمتی از سرمایه آنها متعلق بدولت است و همچنین رسیدگی بشکایات مردم از ادارات و دوائر دولتی و بنگاهها و دادگستریها ادارهای در وزارت دادگستری بنام اداره کل بازرسی کشور تحت ریاست وزیر دادگستری تشکیل میشود
وزیر دادگستری از بین کارمندان قضائی دادگستری یکنفر را که لااقل دارای رتبه 9 قضائی باشد و محکومیت بالاتر از درجه 3 نداشته باشد بسمت مدیرکل بازرسی کشور تعیین خواهد کرد.
اداره کل بازرسی کشور مشتمل بر دو قسمت است: 1 - قسمت رسیدگی بشکایات و گزارشها. 2 - قسمت بازرسی دادگستریها و وزارتخانهها و کلیه ادارات دولتی اعم از کشوری و لشگری.
اداره بازرسی کل کشور بتعداد لازم بازرس قضائی که خدمت آنها در این ماموریت نیز قضائی محسوب میشود و باندازه لزوم اعضای دفتری خواهد داشت.
اداره کل بازرسی کشور میتواند بکلیه مامورین قضائی و اداری وزارت دادگستری و همچنین سایر ادارات اعم از لشگری و کشوری نمایندگی بازرسی بشد [بدهد] و در اینصورت نمایندگان مزبور طبق تعلیمات اداره کل بازرسی کشور باید انجام وظیفه نمایند.
هیاتهائی که برای بازرسی انتخاب میشوند در صورتی که ضرورت ایجاب نماید میتوانند کارمندان اداری را موقتا از کار برکنار نمایند رئیس هیئت که همیشه کارمند قضائی است میتواند از اختیارات دادستان در موضوع مورد رسیدگی استفاده نماید ولی بازداشت اشخاص بوسیله مقامات صلاحیت دار صورت خواهد گرفت رتبه بازرسان این هیئتها نباید از رتبه 9 قضائی یا اداری یا درجه سرتیپی کمتر باشد.
کارمندان قضائی اداره کل بازرسی کشور نیز میتوانند در موضوع مورد رسیدگی از اختیارات دادستان استفاده نمایند.
طرز اجرای بازرسی و وظایف کشور بموجب آئین نامهای خواهد بود که وزارت دادگستری تهیه و بتصویب هیئت وزیران خواهد رسانید.
اداره کل اسناد و املاک
اداره کل ثبت اسناد و املاک تحت نظر مدیرکل ثبت و وظایف آن طبق قوانین و مقررات مربوطه میباشد.
سازمان قضائی
ماده 15اصلاحی ۱۳۳۵/۰۶/۱۷
سازمان قضائی دادگستری از حیث تعداد دادگاههای استان و شهرستان و بخش همان است که در این تاریخ وجود دارد و در آتیه کم یا زیاد نمودن دادگاهها با نظر وزیر دادگستری و با رعایت قانون بودجه ممکن خواهد بود.
تبصره 1اصلاحی ۱۳۳۵/۰۶/۱۷
قضاتی که در نتیجه حذف یا کم شدن دادگاهها بیکار میشوند تا انتصاب بمقام جدید از حقوق انتظار خدمت استفاده خواهند کرد.
تبصره 2الحاقی ۱۳۳۵/۰۶/۱۷
دیوانعالی کشور دارای 8 شعبه خواهد بود. هر شعبه مرکب است از چهار نفر که یکنفر بنوبت سمت کارمند ممیز را خواهد داشت و در رای شرکت مینماید و یکنفر از سه نفر دیگر بنوبه در رای شرکت نخواهند کرد انتخاب روسا و اعضاء هشت شعبه که باقی میماند بنظر وزیر فعلی دادگستری خواهد بود. در صورت احتیاج وزیر دادگستری میتواند حداکثر تا چهار شعبه دیگر بر شعب مزبور علاوه نماید.
تبصره 3اصلاحی ۱۳۳۹/۰۲/۲۱
نصب و تغییر دادستانها و بازپرسها و دادیارها کماکان باختیار وزیر دادگستری میباشد (باستثنای دادستان کل که مطابق اصل 83 قانون اساسی عمل میشود)
تبصره 4اصلاحی ۱۳۳۸/۱۲/۱۲
وزارت دادگستری میتواند با تصویب دادگاه عالی انتظامی پایه اداری لیسانسیههای قضائی دانشکده حقوق را که در تاریخ تصویب این قانون در آن وزارتخانه مشغول خدمت میباشند با رعایت سنین خدمت آنان و مدتهای مقرره برای ترفیع طبق قانون استخدام قضات مصوب 1315 بپایه قضائی تبدیل نماید مشروط بر اینکه پایه هائی که بر اثر این ترفیع بآنان داده میشود از پایه پنج قضائی تجاوز نکند. چنانچه پس از تبدیل رتبه حقوق رتبه قضائی کمتر از مجموع حقوق و حق لیسانس فعلی باشد مادام که حقوق رتبه قضائی آنان بمیزان حقوق دریافتی حین تبدیل نرسیده از حقوق هنگام تبدیل استفاده خواهند نمود. اشخاصیکه بطریق فوق واجد رتبه قضائی میشوند باید لااقل سه سال در شهرستانها (خارج از تهران) خدمت قضائی نمایند.
شورایعالی تشکیل میشود از رئیس و دادستان دیوانکشور و چهار نفر از روسای شعب دیوانکشور که هیات عمومی دیوان مزبور به رای مخفی مدت دو سال انتخاب خواهد نمود و رئیس کل دادگاه استان مرکز - مدیر کل اداری وزارت دادگستری سمت دبیری این هیات را خواهد داشت هیات عمومی دیوان عالی کشور دو نفر از مستشاران دیوان مزبور را نیز با رای مخفی بسمت کارمند معاون انتخاب میکند که بجای عضو غائب در جلسه شرکت نمایند.
وزارت دادگستری با پیشنهاد شورای عالی و تصویب دادگاه عالی انتظامی میتواند پایه اداری لیسانسیههای دانشکدههای حقوق و معقول و منقول و فارغ التحصیلان کلاسهای قضائی را که در سال 1330 در آن وزارت خانه مشغول خدمت بودهاند با رعایت سنین خدمت آنها و مدتهای مقرر برای ترفیع در قانون استخدام قضات مصوب 1315 بپایه قضائی تبدیل نماید مشروط بر اینکه پایهای که بر اثر تبدیل به آنها داده میشود از پایه 8 قضائی تجاوز نکند.
ماده 18اصلاحی ۱۳۳۵/۰۶/۱۷
انتخاب کلیه قضات محاکم و کارمندان قضائی و تعیین عده محاکم در هر حوزه و تغییر مقر دادگاهها و قبول مستخدمین جدید قضائی با رعایت مقررات قوانین مربوطه با وزیر دادگستری خواهد بود.
مواد 17 و 18 فقط شامل حکام محاکم قضائیست و سایر اعضای دادگستری از قبیل بازپرس و دادستان و دادیار مشمول مواد مذکور نیستند.
ماده 23اصلاحی ۱۳۳۵/۰۶/۱۷
وزارت دادکسری [دادگستری] میتواند مقر دادگاهها را موقتا بطور سیار قرار دهد.
دادگاه عالی انتظامی علاوه بر وظایفی که بعهده آن محول بوده مکلف است در هر مورد که وزارت دادگستری یا شورایعالی تقاضا نماید بجهات اخلاقی و اعمال و رفتار منافی با حیثیت و شئون قضائی و سوء شهرت کارمندان قضائی رسیدگی کند در صورتیکه جهات مزبور را محرز و صحیح تشخیص دهد صلاحیت قضائی از آنها سلب و پایه آنها را باداری تبدیل نماید.
ماده 44اصلاحی ۱۳۳۹/۰۲/۲۱
مقامات قضائی بهفت طبقه تقسیم میشود. طبقه اول - پایه یک الی چهار - اعضاء علی البدل دادگاه بخش و شهرستان - رئیس دادگاه بخش - دادیاران شهرستان درجه 2 - بازپرسان درجه 2. طبقه دوم - پایه پنج و شش قضائی - بازپرس و دادیاران درجه 1 – دادستانهای درجه 2 - حکام دادگاههای شهرستان درجه 2 - کارمندان علی البدل دادگاه استان و دادیاران و مستشاران استان درجه 2 طبقه سوم: پایه هفت قضائی - حکام دادگاههای شهرستان درجه 1 - دادستان شهرستانهای درجه 1 - مستشاران درجه 1 دادگاههای استان - دادیاران درجه 1 استان - روساء شعب درجه 2 استان. طبقه چهارم: پایه هشت قضائی - روساء درجه 1 شعب استان - رئیس کل و دادستان استان درجه 2 - دادیاران درجه 2 دیوان کشور. طبقه پنجم: پایه 9 قضائی - رئیس کل و دادستان درجه 1 استان - مستشاران دیوان عالی کشور و دادیاران درجه 1 دیوان کشور. طبقه ششم: پایه 10 قضائی - روساء شعب دیوان عالی کشور و معاون اول دادستان کل طبقه هفتم: پایه 11 قضائی - رئیس و دادستان دیوان عالی کشور و رئیس دادگاه عالی انتظامی.
تبصره 1اصلاحی ۱۳۳۹/۰۲/۲۱
روساء دادگاههای بخش و بازپرسان و دادستان شهرستان در صورت بقاء در شغل خود ممکن است مطابق مقررات ترفیع تا پایه 9 ارتقاء یابند.
تبصره 2اصلاحی ۱۳۳۵/۰۶/۱۷
مقام رئیس کل دادگاهها و دادستان شهرستان تهران پایه ده قضائی خواهد بود.
صاحبان پایه قضائی در هر طبقه ایکه باشند حقوق پایه قانونی خود را (بدون رعایت تصدی طبقات هفتگانه مذکور در این ماده) دریافت مینمایند و از این ببعد رسیدن بطبقه بالاتر منوط بآنست که لااقل دو سال در طبقه مادون خدمت کرده باشند.
بکارمندان قضائی در مرکز حقوق یک پایه و در شهرستانها تا دو پایه بالاتر میتوان پرداخت . روساء دادگاههای بخش که در مقر دادگاه بدایت نیستند میتوان حقوق تا پایه 6 قضائی پرداخت.
ماده 46اصلاحی ۱۳۵۹/۰۱/۱۶
معاونین و مدیران کل و روسای ادارات و مشاورین عالی وزارت دادگستری در صورتیکه پایه قضائی داشته باشند از حقوق پایه قضائی خود استفاده خواهند کرد و مدت خدمت آنان در این مقامات جزء خدمت قضائی محسوب است.
ماده 47اصلاحی ۱۳۳۵/۰۶/۱۷
از این ببعد استخدام قضات از بین لیسانسیههای حقوق و لیسانسیههای دانشکده معقول و منقول بعمل خواهد آمد لیسانسیه هائی که با پایه 3 قضائی در مرکز و چهار در شهرستانها جدیدا استخدام میشوند برای مدت یکسال اول دوره خدمت خود با داشتن پایه قضائی و اخذ حقوق آن بسمت مدیر دفتری و یا تقریرنویسی در دادگاهها و شعب بازپرسی باید خدمت نمایند و پس از انقضای مدت مزبور برای تشخیص و احراز قوه و داشتن قریحه و تناسب آنان برای کارهای کیفری یا حقوقی بر طبق آئین نامه وزارت دادگستری امتحان علمی و عملی و اخلاقی از آنها بعمل میآید. سپس بکارمندی علی البدل در دادگاههای مرکز یا شهرستانها یا بخش یا دادیاری دادسراهای مرکز یا شهرستانها منصوب خواهند شد. هرگاه پیش رفتهای علمی و عملی و قوه و قریحه و اخلاق کارمندان مزبور کافی برای تصدی مشاغل قضائی نباشد دوره کارآموزی یکسال دیگر تجدید میشود و اگر باز هم از عهده امتحانات مزبور برنیایند رتبه آنها به اداری تبدیل میگردد شرط تثبیت رتبه قضائی لیسانسیهها که با پایه چهار استخدام میشوند لااقل سه سال تمام اشتغال بخدمات قضائی از موقع شروع بخدمت در شهرستانهای خارج از مرکز میباشد.
مدت خدمت دفتری کارمندان مذکور در این ماده جزء مدت توقف در پایه قضائی محسوب میشود.
کسانی که دارای درجه دکترای حقوق میباشند و دانش نامه دکترای آنان مورد تصدیق مرجع صلاحیتدار قرار گرفته باشد با یک پایه بالاتراز مقررات ماده فوق نسبت به لیسانسیهها استخدام میشوند همچنین کسانی که در ضمن خدمت باخذ درجه دکترا موفق میشوند نیز یک پایه اضافی بآنان داده میشود.
کسانی که درجه دکترای حقوق دارند و فعلا کارمند قضائی دادگستری هستند مشمول تبصره 2 همین ماده خواهند بود.
استخدام لیسانسیههای حقوق که داوطلبان خدمت قضائی هستند بطریق امتحان و مسابقه بر طبق آئین نامه وزارت دادگستری خواهد بود.
کارمندان قضائی که توقف آنها در هر یک از پایهها از مدت مقرر قانونی تجاوز کرده باشد طبق قانون استخدام قضات از لحاظ احتساب مدت عقب افتاده اعم از متناوب و متوالی حق ترفیع پایه عقب افتاده را از تاریخ استحقاق دارند بشرط اینکه از پایه ده تجاوز ننماید و اگر مدت عقب افتادگی کمتر از سه سال باشد و یا پس از احتساب جمع مدت عقب افتادگی و اخذ پایههای عقب افتاده مدتی باقی بماند که کافی برای پایه بعد نباشد این مدت جزء مدت توقف برای ترفیع بعدی محسوب خواهد شد. مدت نمایندگی کسانیکه پایه قضائی دارند در مجلسین جزو مدت اشتغال بخدمت محسوب خواهد شد.
سوابق هر نوع خدمت اداری کارمندان قضائی نیز بشرح ماده فوق از لحاظ ترفیع قضائی جزو مدت خدمت محسوب خواهد شد ولی در هر حال از لحاظ احتساب این سوابق بیش از دو پایه داده نخواهد شد.
سنواتی را که دادگاه عالی انتظامی بعلت محکومیت یا عدم ترقی علمی و عملی ترفیع قضات را ذکر کرده است جزو سنوات مذکور در ماده فوق محسوب نخواهد شد.
قضاتی را که دارای پایه 10 قضائی بموجب حکم دادگاه عالی انتظامی هستند یا تا آخر سال 1333 باین ترفیع نائل گردند در صورتی که مشمول این ماده باشند میتوانند برتبه 11 قضائی ارتقاء یابند.
به منتظرین خدمت قبل از تصویب این قانون در صورت استحقاق و تصویب دادگاه عالی انتظامی برای ایام انتظار خدمت استثنائا میتوان یکرتبه ترفیع داد.
کارمندانی که در تاریخ تصویب این قانون دارای پایه قضائی هستند و در سایر وزارت خانهها بخدمت قضائی اشتغال دارند از حیث مدت توقف در پایهها و ترفیع و حقوق مشمول مقررات این قانون خواهند بود و برای ترفیع و محاکمه تابع دادگاه عالی انتظامی قضات میباشند.
بمنظور اجرای ماده فوق استثنائا کمیسیونی از معاون و مدیرکل اداری و رئیس اداره کارگزینی وزارت دادگستری تشکیل و نسبت بتقاضای ترفیع این قبیل کارمندان که تا آخر سال 1333 با رعایت مقررات این قانون استحقاق ترفیع دارند رسیدگی مینماید و پس از احراز استحقاق وزارت دادگستری احکام آنها را صادر مینماید.
در نقاط بد آب و هوا توقف دو ثلث مدت مقرر برای ترفیع کافی است مشروط بر این که مدت توقف از دو سال کمتر نباشد. ایام مرخصی و معذوریت جزو این مدت احتساب نخواهد شد.
قضاتی که با 6 سال اشتغال به خدمت بترفیع نائل نشده باشند از حقوق یک رتبه بالاتر استفاده خواهند نمود.
بمنظور حفظ بیطرفی کامل در انجام وظیفه و رعایت احترام شئون قضائی عضویت متصدیان مشاغل قضائی در احزاب سیاسی و جمعیتهای وابسته بآنها و هرگونه تبلیغات حزبی و انتشار روزنامه یا مجله سیاسی و حزبی ممنوع است تخلف از مفاد این ماده موجب تعقیب در دادگاه عالی انتظامی و انفصال از خدمت قضائی خواهد بود.
تبصرهالحاقی ۱۳۵۴/۰۲/۳۱
عضویت در حزب رستاخیز ملت ایران از شمول این ماده مستثنی است.
قوانین و مقرراتی که مغایر با مواد فوق باشد در قسمتی که مغایرت دارد ملغی است.
وزارت دادگستری و وزارت دارائی مامور اجرای این قانون میباشند.
چون بموجب تبصره قانون الغاء کلیه لوایح مصوب آقای دکتر مصدق ناشیه از اختیارات دولت مکلف است لوایحی که ادامه اجرای آنها را ضروری میداند ظرف مدت 15 روز بهر یک از مجلسین تقدیم نماید و لوایح نامبرده که با رعایت ماده چهار آئین نامه مشترک ظرف مدت 3 ماه بتصویب کمیسیونهای مشترک برسد تا تصویب نهائی مجلسین قابل اجرا خواهد بود. بنابراین لایحه قانونی مربوط باصلاح قسمتی از اصول تشکیلات دادگستری و استخدام قضات که در تاریخ 14 اسفندماه 1333 بتصویب کمیسیونهای مشترک مجلسین رسیده موقتا قابل اجرا میباشد.
رئیس مجلس سنا - ابراهیم حکیمی رئیس مجلس شورای ملی - رضا حکمت