موافقتنامه کشتیرانی تجاری دریایی در دریای خزر بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری قزاقستان مشتمل بر یک مقدمه و بیست و یک ماده به شرح پیوست تصویب و اجازه مبادله اسناد آن داده میشود.
رعایت اصل یکصد و سی و نهم (139) قانون اساسی در حل و فصل اختلافها موضوع ماده (17) و رعایت اصول هفتاد و هفتم (77) و یکصد و بیست و پنجم (125) قانون اساسی در اصلاحهای بعدی آن، موضوع ماده (18) موافقتنامه الزامی است.
بسم الله الرحمن الرحیم موافقتنامه کشتیرانی تجاری دریایی در دریای خزر بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری قزاقستان
مقدمه دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری قزاقستان که از این پس با عنوان «طرفهای متعاهد» به آنها اشاره خواهد شد، با تمایل به تحکیم و گسترش مناسبات بین دو کشور در زمینه حملونقل دریایی در دریای خزر بر اساس آزادی کشتیرانی و طبق اصول برابری و منافع و مساعدت متقابل به شرح زیر توافق نمودند:
تعاریف از نظر این موافقتنامه، معانی اصطلاحات به کار رفته به شرح زیر میباشد:
«مقامهای صلاحیتدار»: - برای دولت جمهوری اسلامی ایران: وزارت راه و شهرسازی - سازمان بنادر و دریانوردی؛ - برای دولت جمهوری قزاقستان: وزارت سرمایهگذاری و توسعه در صورت تغییر نام یا وظایف مقامهای صلاحیتدار، طرفهای متعاهد یکدیگر را از تغییرات مزبور از طریق مجاری دیپلماتیک آگاه خواهند نمود.
«کشتی طرف متعاهد»: هر شناور تجاری دریارو که در یک طرف متعاهد طبق قوانین و مقررات ملی لازم الاجرای آن به ثبت رسیده باشد و تحت پرچم آن کشور تردد نماید. این اصطلاح شامل کشتیهای نظامی، ماهیگیری، بیمارستانی، تحقیقاتی و همچنین سایر شناورهای دولتی که دارای کارکرد غیرتجاری میباشند، نمیشود.
«شرکت کشتیرانی طرف متعاهد»: شخص حقیقی یا حقوقی که توسط طرف متعاهد طبق قوانین و مقررات لازم الاجرای آن به ثبت رسیده، دارای دفتر یا نشانی ثبت شده در آن طرف متعاهد میباشد.
«خدمه»: فرمانده کشتی و هر فرد دیگری که دارای شناسنامه دریانوردی باشد و در کشتی هر یک از طرفهای متعاهد به کار گمارده شده و نام وی در فهرست خدمه کشتی درج گردیده باشد.
«بندر طرف متعاهد»: بندری در دریای خزر که در قلمروی یک طرف متعاهد واقع شده و بر روی کشتیرانی تجاری بینالمللی باز باشد.
«مسافر»: فردی که به موجب قرارداد حمل بهوسیله کشتی طرف متعاهد حمل شود، بدون آن که نام وی در فهرست خدمه کشتی هر طرف متعاهد ذکر شده باشد و به موجب قرارداد در آن به انجام کاری اشتغال داشته باشد.
«قوانین و مقررات»: قوانین و مقررات ملی لازم الاجرای مصوب نهادهای صلاحیتدار طرف متعاهد
اهداف اهداف این موافقتنامه به شرح زیر است:
برنامهریزی و گسترش روابط بین طرفهای متعاهد در زمینه حملونقل دریایی و تسهیل تجارت دریایی در دریای خزر بر اساس اصول برابری و منافع متقابل؛
ایجاد هماهنگیهای لازم در کشتیرانی در دریای خزر بین طرفهای متعاهد؛
کمک به گسترش روابط تجاری و اقتصادی بین طرفهای متعاهد.
زمینههای همکاری طرفها از روابط ثمربخش بین مقامهای صلاحیتدار خود و دیگر سازمانهای ذی ربط به ویژه انجام رایزنیهای دوجانبه و تبادل اطلاعات استقبال مینمایند. همکاریهای مزبور شامل موارد زیر میباشد:
ایجاد شرایط مناسب جهت استفاده موثر از بنادر طرف متعاهد در دریای خزر؛
تامین ایمنی و امنیت در دریای خزر برای کشتیها، خدمه، بار و مسافر؛
تاکید بر لزوم حفاظت محیط زیست در دریای خزر؛
تاکید بر برنامههای آموزشی برای فعالیتهای ذی ربط بندری و کشتیرانی طرفهای متعاهد؛
توسعه روابط و تبادل تجارب در زمینههای اقتصادی، علمی و فنی حملونقل دریایی در دریای خزر؛
تبادل نظر در خصوص فعالیت سازمانهای بینالمللی که در موضوعات کشتیرانی تجاری فعالیت دارند و مشارکت در موافقتنامههای بینالمللی مربوط به تجارت دریایی
توسعه حملونقل دریایی
طرفهای متعاهد اقدامات زیر را انجام خواهند داد: الف) کمک به توسعه حملونقل دریایی بین طرفهای متعاهد در دریای خزر و تلاشهای مشترک برای رفع هر مشکلی که ممکن است مانع گسترش حملونقل دریایی بین بنادر طرفهای متعاهد شود. ب) ارتقای مشارکت شرکتهای کشتیرانی طرفهای متعاهد در حملونقل کالا و مسافر بین قلمروهای خود پ) جلوگیری از دریانوردی کشتیهای خارج از استاندارد تحت پرچم طرف متعاهد
کشتیهای هر یک از طرفهای متعاهد که دارای استانداردهای ملی و بینالمللی میباشند، برای ورود به بنادر طرف متعاهد دیگر و کشورهای ثالث دیگر در دریای خزر محدودیتی به هر دلیل نخواهند داشت.
مفاد بندهای (1) و (2) این ماده به حقوق کشتیهای تحت پرچم سایر کشورهای دریای خزر که در اجاره شرکتهای کشتیرانی هر یک از طرفهای متعاهد هستند، لطمهای وارد نخواهد ساخت.
مفاد بندهای (1) و (2) این ماده به حقوق شرکتهای کشتیرانی سایر کشورهای دریای خزر و همچنین کشتیهایی که تحت پرچم سایر کشورهای دریای خزر به حملونقل دریایی بین بنادر طرفهای متعاهد و بنادر کشورهای ساحلی دیگر مبادرت میورزند، لطمهای وارد نخواهد ساخت.
شرکتهای کشتیرانی یک طرف متعاهد میتوانند نسبت به تاسیس نمایندگی یا شعبه در قلمرو طرف متعاهد دیگر طبق قوانین و مقررات ملی لازم الاجراء در طرف متعاهدی که نمایندگی یا شعبه مذکور در آن تاسیس میشود، اقدام نمایند.
عدم تبعیض و رقابت آزاد طرفهای متعاهد قواعد رقابت آزاد و عدم تبعیض در کشتیرانی بینالمللی در دریای خزر را رعایت خواهند نمود.
انتقال آزاد درآمد هر یک از طرفهای متعاهد طبق قوانین، قواعد و مقررات ملی لازم الاجرای خود به شرکتهای کشتیرانی طرف متعاهد دیگر حقوق مساوی برای استفاده، تسعیر یا انتقال درآمد حاصل از خدمات کشتیرانی ارائه شده در کشور خود را خواهد داد.
رفتار با کشتیها در بنادر طرفهای متعاهد هر یک از طرفهای متعاهد در بنادر خود نسبت به کشتیها، بارها، خدمه و مسافران طرف متعاهد دیگر در موارد زیر همان رفتاری را خواهد داشت که نسبت به کشتیها، بارها، خدمه و مسافران کشتی خود معمول میدارد:
دسترسی به بنادر طرفهای متعاهد
اعمال رویکرد واحد برای اخذ هزینهها و عوارض بندری طبق قوانین، قواعد و مقررات ملی لازم الاجرای طرفهای متعاهد
استفاده از تسهیلات بندری برای حمل بار و مسافر
دسترسی به تمامی خدمات و تسهیلات بندری
تسهیل حملونقل دریایی طرفهای متعاهد در حدود قوانین و مقررات لازم الاجراء در قلمرو خود، تمامی اقدامات لازم را انجام خواهند داد تا تشریفات اداری، گمرکی و بهداشتی و همچنین هرگونه تشریفات بندری دیگر حاکم در بنادر خود را تسهیل و سادهسازی نمایند.
موضوعات خارج از حیطه شمول موافقتنامه
این موافقتنامه فعالیتی را که هر طرف متعاهد برای شرکتهای کشتیرانی و همچنین برای اتباع و ساکنین خود اختصاص داده است مانند کشتیرانی ساحلی، یدک کشی، راهنمایی و سایر خدمات مربوط به حملونقل دریایی شامل نخواهد شد.
با وجود این، مفاد بند (1) این ماده در مورد کشتیرانی ساحلی، چنانچه کشتی هر یک از طرفهای متعاهد بین بنادر طرف متعاهد دیگر برای تخلیه بار یا پیاده کردن مسافر حمل شده از سایر کشورهای ساحلی یا بارگیری یا سوار کردن مسافر بر روی کشتی و حمل آنها به کشورهای ساحلی دیگر به فعالیت بپردازد، اعمال نخواهد شد.
به رسمیت شناختن مدارک شناسایی خدمه
هر یک از طرفهای متعاهد مدارک شناسایی رسمی خدمهای را که از اتباع طرف متعاهد دیگر میباشند و توسط مقامهای صلاحیتدار طرفهای متعاهد صادر شده است، به رسمیت خواهد شناخت و به دارندگان این مدارک حقوق موضوع ماده (11) این موافقتنامه را اعطاء خواهد نمود. این مدارک عبارتند از: - برای اتباع دولت جمهوری اسلامی ایران - مدرک شناسایی دریانوردان یا گذرنامه شهروندان جمهوری اسلامی ایران؛ - برای اتباع دولت جمهوری قزاقستان - مدرک شناسایی دریانوردان یا گذرنامه شهروندان جمهوری قزاقستان
طرفهای متعاهد حداکثر سی روز پس از لازم الاجراء شدن این موافقتنامه، مدارک نمونه موضوع بند (1) این ماده را از طریق مجاری دیپلماتیک مبادله خواهند نمود. طرفهای متعاهد هرگونه تغییر در نوع مدارک مزبور را نیز حداکثر سی روز قبل از انجام تغییر یا ارائه آن، به یکدیگر اطلاع خواهند داد.
خدمه کشتی یک طرف متعاهد که از اتباع کشور ثالث میباشند باید دارای مدارک صادر شده توسط مقامهای صلاحیتدار طرف متعاهد دیگر یا کشور ثالثی باشند که توسط مقامهای صلاحیتدار آن طرف متعاهد شناسایی شده باشد.
ورود، گذر و اقامت خدمه
هر یک از طرفهای متعاهد به خدمه کشتی طرف متعاهد دیگر که دارای یکی از مدارک موضوع بندهای (1) و (3) ماده (10) این موافقتنامه میباشند، اجازه خواهد داد تا طبق قوانین و مقررات ملی لازم الاجرای آن طرف متعاهد به ساحل بروند و در محوطه شهر بندری توقف نمایند، مگر آنکه دلایل موجهی برای عدم اجازه به جهات بهداشت عمومی، ایمنی عمومی، نظم عمومی یا امنیت ملی داشته باشد. در صورت امتناع از اعطای اجازه مزبور، طرف متعاهد مربوط بنا به درخواست، از موضوع و دلایل یاد شده از طریق نمایندگی سیاسی یا کنسولی آن طرف متعاهد آگاه خواهد شد.
هر خدمهای که دارای مدارک مورد اشاره در بندهای (1) و (3) ماده (10) این موافقتنامه و در صورت لزوم روادید میباشد میتواند از قلمرو طرف متعاهد دیگر برای اهداف زیر گذر نماید: الف) ملحق شدن به کشتی خود یا انتقال به کشتی دیگر؛ ب) ملحق شدن به کشتی خود در کشور دیگر یا برای بازگشت به کشور موطن خود؛ پ) هرگونه منظور دیگر که به تایید مقامهای صلاحیتدار طرف متعاهد دیگر رسیده باشد.
مقامهای صلاحیتدار طرفهای متعاهد برای هر خدمهای که در قلمرو آنها در بیمارستان پذیرش شده باشد، برای مدت زمان لازم جهت درمان، اجازه اقامت را صادر خواهند نمود.
طرف متعاهد با رعایت بند (1) این ماده، حق ممانعت از ورود افراد نامطلوب به قلمرو خود را حتی در مواردی که این افراد دارای مدارک موضوع ماده (10) این موافقتنامه و در صورت لزوم روادید باشند، برای خود محفوظ میدارند.
مفاد بندهای (1) تا (4) این ماده تاثیری بر قوانین و مقررات ملی طرفهای متعاهد در زمینه ورود، گذر، اقامت و خروج افراد بیگانه نخواهد داشت.
همکاری فنی طرفهای متعاهد همه امکانات خود را برای توسعه همکاریهای دوجانبه دریایی در زمینه کشتیرانی تجاری در دریای خزر به کار خواهند گرفت و شرکتهای کشتیرانی و هر سازمان مرتبط با حملونقل دریایی خود را به گسترش فعالیت در تمامی زمینههای همکاری ترغیب خواهند نمود. این همکاری شامل موارد زیر خواهد بود:
ایمنی دریایی
حفاظت از محیط زیست دریایی
تجسس و نجات در دریا
توسعه و ارتقای مدیریت بندری و دریایی
آموزش در زمینه امور مرتبط با فعالیتهای بندری و دریایی
تبادل اطلاعات و دادههای مرتبط بندری و دریایی
شناسایی متقابل مدارک کشتی
هر یک از طرفهای متعاهد، تابعیت کشتی طرف متعاهد دیگر را بر اساس اسناد موجود در کشتی، صادره توسط مقامهای صلاحیتدار کشور صاحب پرچم، طبق قوانین و مقررات ملی لازم الاجرای خود، به رسمیت خواهد شناخت.
هر طرف متعاهد همه اسناد کشتی طرف متعاهد دیگر را که مربوط به تجهیزات، خدمه و ظرفیت کشتی باشد و همچنین سایر گواهینامهها و اسناد صادره توسط مقامهای صلاحیتدار کشور صاحب پرچم طبق قوانین و مقررات ملی لازم الاجراء در طرفهای متعاهد، به رسمیت خواهد شناخت.
هر یک از طرفهای متعاهد گواهینامههای بینالمللی اندازهگیری ظرفیت و سایر اسناد طبقهبندی صادره توسط سازمانها (مجامع طبقهبندی) که طبق الزامات کنوانسیونهای بینالمللی مربوطه توسط مقامهای صلاحیتدار طرفهای متعاهد مورد شناسایی قرار گرفته باشد، به رسمیت خواهد شناخت. کشتیهای یک طرف متعاهد که دارای گواهینامههای اندازهگیری ظرفیت معتبر میباشند از اندازهگیری مجدد در بنادر طرف متعاهد دیگر معاف خواهند بود.
کمک و مساعدت
چنانچه کشتی یک طرف متعاهد در قلمرو طرف متعاهد دیگر دچار سانحهای شود یا با خطر دیگری مواجه شود، مقامهای صلاحیتدار طرف متعاهد دیگر تا همان حدی که با کشتی تحت پرچم کشور خود رفتار مینمایند، تمامی اقدامات لازم را برای کمک و مساعدت به خدمه، مسافران، کشتی و بار به عمل خواهند آورد.
مقامهای صلاحیتدار طرف متعاهدی که کشتی طرف متعاهد دیگر در آبهای سرزمینی آن دچار سانحه شده یا با هر خطر دیگر موضوع بند (1) این ماده مواجه شده است در اولین فرصت ممکن حادثه را به نزدیکترین نمایندگی کنسولی طرف متعاهد دیگر اعلام خواهند نمود.
مقامهای صلاحیتدار یک طرف متعاهد، بروز سانحه یا وضعیت اضطراری برای کشتی یکی از طرفهای متعاهد در قلمرو طرف متعاهد دیگر را فوری به آگاهی مقامهای صلاحیتدار طرف متعاهد دیگر خواهند رساند. تجهیزات و سایر اموال، بار، قطعات یدکی و تدارکات موجود بر روی کشتی خسارت دیده از کلیه حقوق گمرکی، عوارض و مالیاتها معاف خواهند بود، مشروط بر اینکه برای اهداف تجاری در قلمرو آن طرف متعاهد ترخیص نشده باشند.
مفاد بندهای (1) تا (3) این ماده خدشهای به حق اقامه دعوی برای مطالبه هزینههای مربوط به خدمات جستجو و نجات دریایی، مساعدت و کمک ارائه شده به کشتی، مسافران، خدمه و بار آن وارد نخواهد کرد.
رعایت قوانین و مقررات لازم الاجراء
کشتیهای یک طرف متعاهد، همچنین بارها، خدمه و مسافران آنها در زمانی که در قلمرو طرف متعاهد دیگر میباشند مشمول قوانین و مقررات لازم الاجراء در آن طرف متعاهد به ویژه مقررات راجع به ایمنی حملونقل دریایی، ورود، توقف و خروج خدمه و مسافران، ورود و خروج بار، عبور از مرز، مهاجرت، گمرکات، مالیات، حفاظت از محیط زیست و نیز مقررات بهداشتی خواهند بود.
کشتیهای یک طرف متعاهد که در قلمرو طرف متعاهد دیگر هستند مشمول مقررات آن طرف متعاهد، مربوط به تجهیزات، تسهیلات، وسایل ایمنی، اندازهگیری و قابلیت دریانوردی کشتی خواهند بود که بر اساس موافقتنامههای بینالمللی مرتبط، برای کشور صاحب پرچم الزامآور میباشد.
کارگروه مشترک کارگروه مشترکی متشکل از نمایندگان مقامهای صلاحیتدار شرایط لازم را فراهم خواهد کرد تا به تناوب و به شکل ادواری و یا بنا به درخواست هر یک از طرفهای متعاهد در قلمرو هر طرف متعاهد در موارد زیر تشکیل جلسه دهد:
بحث و بررسی در مورد مسائلی که ممکن است در اجرای این موافقتنامه بروز نماید؛
انجام تحقیقات و مطالعات مشترک در خصوص ارائه خدمات جدید در زمینه حملونقل دریایی
حل و فصل اختلافها
هرگونه اختلاف ناشی از اجراء یا تفسیر این موافقتنامه، از طریق مذاکره و مشاوره توسط مقامهای صلاحیتدار طرفهای متعاهد حل و فصل خواهد شد.
چنانچه اختلاف از طریق فوق حل و فصل نشود، موضوع از طریق مجاری دیپلماتیک حل و فصل خواهد شد.
اصلاح موافقتنامه این موافقتنامه تنها با توافق متقابل طرفهای متعاهد میتواند اصلاح شود و تغییرات و اضافات مزبور بخش جدایی ناپذیر آن خواهند بود و به صورت سندهای الحاقی (پروتکلهای) جداگانه تهیه میگردند و با رعایت مفاد ماده (20) این موافقتنامه لازم الاجراء خواهند شد.
ارتباط با سایر موافقتنامهها و وضعیت حقوقی دریای خزر هیچ یک از مفاد این موافقتنامه به نحوی تعبیر نخواهد شد که پیش داوری نسبت به نتایج مذاکرات مربوط به وضعیت حقوقی نهایی دریای خزر تلقی شود. این موافقتنامه خدشهای به حقوق و تعهدات طرفهای متعاهد ناشی از سایر موافقتنامههای بینالمللی که کشور آنها عضو آنها میباشند، وارد نخواهد کرد.
لازم الاجراء شدن این موافقتنامه سی روز پس از تاریخ دریافت آخرین اطلاعیه کتبی طرفهای متعاهد از طریق مجاری دیپلماتیک در مورد تکمیل تشریفات داخلی ضروری برای لازم الاجراء شدن آن توسط طرفهای متعاهد، لازم الاجراء خواهد شد. این موافقتنامه برای دوره زمانی نامحدود منعقد گردیده است. هر یک از طرفهای متعاهد میتواند با ارائه یادداشت کتبی به طرف متعاهد دیگر از طریق مجاری دیپلماتیک این موافقتنامه را فسخ نماید. در این صورت موافقتنامه سی روز پس از تاریخ دریافت یادداشت مزبور توسط طرف متعاهد دیگر، از درجه اعتبار ساقط خواهد شد.
زبان این موافقتنامه شامل یک مقدمه و بیست و یک ماده در دو نسخه اصلی به زبانهای فارسی، قزاقی، روسی و انگلیسی تنظیم شده است و هر چهار متن از اعتبار یکسان برخوردار هستند. در صورت اختلاف در تفسیر مفاد این موافقتنامه برای طرفهای متعاهد، متن انگلیسی ملاک خواهد بود.
این موافقتنامه در آستانه جمهوری قزاقستان در تاریخ 2 دی 1395 هجری شمسی برابر با 22 دسامبر 2016 میلادی به امضاء نمایندگان دولتهای جمهوری اسلامی ایران و جمهوری قزاقستان رسید.
از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران از طرف دولت جمهوری قزاقستان
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و یک تبصره منضم به متن موافقتنامه، شامل مقدمه و بیست و یک ماده در جلسه علنی روز دوشنبه مورخ بیستم آبان ماه یکهزار و سیصد و نود و هشت مجلس شورای اسلامی تصویب شد و در تاریخ 6/9/1398 به تایید شورای نگهبان رسید.
رئیس مجلس شورای اسلامی - علی لاریجانی