قانون معاهده بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین در زمینه معاضدت حقوقی دو جانبه در موضوعات کیفری

طرفها طبق مفاد این معاهده، گسترده ترین سطح معاضدت حقوقی دوجانبه در تحقیقات کیفری، پیگردها و رسیدگی‌های قضائی در موضوعات کیفری را تمهید خواهند نمود.

این معاضدت شامل موارد زیر خواهد بود: الف) ابلاغ اوراق مربوط به رسیدگی‌های کیفری از جمله احضاریه قانونی؛ ب) اخذ شهادت یا اظهارات اشخاص؛ پ) ارائه مدارک، سوابق و اقلام ادله؛ ت) تحصیل و ارائه ارزیابی‌های کارشناسی؛ ث) تعیین مکان و شناسایی اشخاص؛ ج) انجام بازرسی یا معاینات؛ چ) احضار اشخاص برای اداء شهادت یا مساعدت در تحقیقات؛ ح) انتقال اشخاص بازداشت شده به منظور ادای شهادت یا مساعدت در تحقیقات؛ خ) انجام تحقیق، بررسی، توقیف و ضبط اشیاء از جمله ابزار جرم؛ د) معاضدت در شناسایی، مصادره و یا استرداد اموال و درآمدهای حاصل از ارتکاب فعالیت‌های مجرمانه و ابزار جرم؛ ذ) اعلام نتایج رسیدگی‌های کیفری و ارائه سوابق کیفری؛ ر) تبادل اطلاعات در زمینه قوانین؛ و ز) هر شکل همکاری دیگر که با قوانین طرف درخواست شونده تعارض نداشته باشد.

این معاهده صرفا در زمینه معاضدت حقوقی دوجانبه بین طرفها اعمال خواهد شد.

از نظر این معاهده، مراجع مرکزی تعیین شده از سوی طرفها در زمینه موضوعاتی که در دامنه شمول این معاهده قرار می‌گیرد از طریق مجاری دیپلماتیک با یکدیگر ارتباط برقرار خواهند نمود.

مراجع مرکزی موضوع بند (1) این ماده از سوی جمهوری اسلامی ایران، وزارت دادگستری و از سوی جمهوری خلق چین، وزارت دادگستری خواهد بود.

چنانچه هر کدام از طرفها مرجع مرکزی تعیین شده خود را تغییر دهد، طرف دیگر را از طریق مجاری دیپلماتیک از تغییر مزبور مطلع خواهد نمود.

طرف درخواست شونده می‌تواند در صورت وقوع یکی از شرایط زیر از ارائه معاضدت امتناع نماید: الف) درخواست مربوط به عملی باشد که طبق قوانین طرف درخواست شونده جرم محسوب نمی‌شود. ب) طرف درخواست شونده درخواست را مربوط به جرم سیاسی بداند، مگر اینکه جرم مذکور از جرائم تروریستی، یا جرائمی باشد که به موجب کنوانسیون‌های بین‌المللی که هر دو طرف از کشورهای عضو آن به شمار می‌روند، جرم سیاسی تلقی نشود. پ) درخواست مربوط به جرمی باشد که منحصرا یک جرم نظامی به حساب می‌آید. ت) طرف درخواست شونده بنا بر دلایل اساسی معتقد باشد که درخواست با هدف تحقیق، پیگرد، مجازات یا دیگر رسیدگی‌ها علیه شخص بر مبنای نژاد، جنسیت، مذهب، تابعیت یا عقاید سیاسی وی صورت گرفته است، یا اینکه موقعیت شخص در رسیدگی‌های قضائی به یکی از دلایل مذکور ممکن است مورد پیش قضاوت قرار گیرد. ث) طرف درخواست شونده به خاطر جرم موضوع درخواست علیه همان مظنون یا متهم در حال انجام رسیدگی‌های کیفری باشد، یا رسیدگی‌ها را به پایان رسانده یا حکم نهائی صادر کرده باشد. ج) طرف درخواست شونده بر این عقیده باشد که اجرای درخواست به حاکمیت، امنیت، نظم عمومی یا منافع عمومی اساسی آن لطمه خواهد زد؛ و چ) طرف درخواست شونده معاضدت درخواستی را فاقد ارتباط اساسی با رسیدگی‌های کیفری تلقی نماید.

چنانچه اجرای درخواست با تحقیق، پیگرد یا رسیدگی‌های قضائی که در طرف درخواست شونده جریان دارد، تداخل نماید، طرف درخواست شونده می‌تواند ارائه معاضدت را به تعویق اندازد.

طرف درخواست شونده، پیش از رد درخواست یا تعویق اجرای آن، امکان ارائه معاضدت تحت شرایطی که ضروری می‌داند را بررسی خواهد نمود. چنانچه طرف درخواست‌کننده، معاضدت را با رعایت شرایط مذکور بپذیرد، آن‌ها را رعایت خواهد کرد.

چنانچه طرف درخواست شونده ارائه معاضدت را رد نماید یا به تعویق اندازد، طرف درخواست‌کننده را از دلایل رد یا تعویق مطلع خواهد نمود.

درخواست معاضدت باید به صورت مکتوب و با امضاء یا ممهور به مهر مرجع مرکزی طرف درخواست‌کننده باشد. در موارد ضروری، طرف درخواست‌کننده می‌تواند درخواست خود را به صورتهای دیگری مثل تلگراف، دورنگار یا رایانامه که برای طرف درخواست شونده قابل پذیرش باشد، انجام دهد و طرف درخواست‌کننده باید فوری پس از آن درخواست را به صورت مکتوب همانگونه که در ماده (2) تصریح شده، تایید نماید.

درخواست معاضدت باید شامل موارد زیر باشد: الف) نام مرجع صلاحیتدار که در حال انجام تحقیق، تعقیب یا رسیدگی‌های قضائی مربوط به درخواست است؛ ب) شرح ماهیت موضوع درخواست، خلاصه وقایع مرتبط با موضوع و متن مقررات قوانین حاکم؛ پ) توصیف معاضدت مورد نظر، هدف و ارتباط آن با رسیدگی‌های کیفری؛ و ت) محدودیت زمانی که ظرف آن مدت، تمایل به اجرای درخواست وجود دارد.

تا آنجا که ممکن و ضروری است، درخواست معاضدت باید همچنین شامل موارد زیر باشد: الف) اطلاعات در مورد هویت و محل اقامت شخصی که تحصیل دلیل از وی مورد درخواست است؛ ب) اطلاعات در مورد هویت و محل اقامت شخصی که باید ابلاغ به وی صورت گیرد و ارتباط وی با جریان رسیدگی؛ پ) اطلاعات مربوط به هویت و محلی که احتمال وجود شخص در آن یا شناسایی وی وجود دارد؛ ت) توصیف اشیائی که قرار است بازرسی یا معاینه شوند؛ ث) توصیف اشیائی که قرار است جستجو، بازرسی، توقیف و مصادره شوند؛ ج) توصیف اموال و عوایدی که قرار است شناسایی، مصادره و یا مسترد شوند؛ چ) توضیح هر روش خاص مطلوب برای پیروی در اجرای درخواست و دلایل آن با رعایت بند (2) ماده (6)؛ ح) توضیح در خصوص الزام محرمانگی و دلایل آن؛ خ) اطلاعات در مورد هزینه‌ها و فوق العاده استحقاقی مربوط به شخصی که دعوت شده است تا در طرف درخواست‌کننده جهت تامین دلیل یا مساعدت در تحقیقات حاضر گردد؛ د) فهرست سوالاتی که قرار است شاهد پاسخ دهد؛ ذ) هرگونه اطلاعات دیگری که می‌تواند اجرای درخواست را تسهیل نماید.

هویت موضوع بند (3) این ماده می‌تواند شامل نام خانوادگی، نام، نام پدر، تابعیت و شغل گردد.

چنانچه طرف درخواست شونده، محتوای ارائه شده در درخواست را جهت رسیدگی به درخواست کافی نداند می‌تواند درخواست اطلاعات تکمیلی نماید.

درخواست‌ها و مدارک موید ادعا که طبق این معاهده درخواست می‌گردد، باید در دو نسخه تهیه شود.

درخواست‌ها و مدارک موید ادعا که طبق این معاهده ارائه می‌گردد، باید به همراه ترجمه‌ای به زبان طرف درخواست شونده یا انگلیسی باشد.

طرف درخواست شونده در ارائه معاضدت به طرف درخواست‌کننده از زبان رسمی خود یا زبان انگلیسی استفاده خواهد نمود.

طرف درخواست شونده درخواست معاضدت را طبق قوانین ملی خود اجراء خواهد نمود.

طرف درخواست شونده می‌تواند تا حدی که مغایر با قوانین ملی آن نباشد، درخواست معاضدت را به روشی که از سوی طرف درخواست‌کننده، درخواست شده است، اجراء نماید.

طرف درخواست شونده باید فوری طرف درخواست‌کننده را از نتایج اجرای درخواست مطلع نماید. چنانچه معاضدت درخواستی قابل ارائه نباشد، طرف درخواست شونده باید دلایل را فوری به اطلاع طرف درخواست‌کننده برساند.

چنانچه طرف درخواست‌کننده درخواست نماید، طرف درخواست شونده باید محرمانگی درخواست از جمله محتوای درخواست، مدارک موید ادعا و هرگونه اقدام انجام شده طبق درخواست را حفظ نماید. در صورتی که انجام درخواست بدون نقض محرمانگی آن ممکن نباشد، طرف درخواست شونده، طرف درخواست‌کننده را آگاه خواهد کرد و در این صورت طرف اخیر تعیین خواهد نمود که درخواست باید با این وجود اجراء شود یا نشود.

طرف درخواست‌کننده باید اطلاعات و شواهد ارائه شده از سوی طرف درخواست شونده را چنانچه طرف اخیر درخواست نماید محرمانه نگاه دارد، یا باید از چنین اطلاعات یا شواهدی صرفا تحت قیود و شرایط مشخص شده از سوی طرف درخواست شونده استفاده نماید.

طرف درخواست‌کننده بدون رضایت قبلی طرف درخواست شونده، اطلاعات یا شواهدی را که به موجب این معاهده دریافت نموده، برای هدفی غیر از آنچه در درخواست قید شده است، مورد استفاده قرار نخواهد داد.

طرف درخواست شونده بنا به درخواست طرف درخواست‌کننده باید ابلاغ اوراق از جمله احضاریه را که از سوی طرف درخواست‌کننده ارسال می‌شود، با رعایت قوانین ملی خود اجراء نماید.

طرف درخواست شونده باید پس از اجرای ابلاغ، گواهی ابلاغ که مشخص‌کننده تاریخ، مکان و روش ابلاغ می‌باشد و توسط مرجع ابلاغ‌کننده سند امضاء و مهر گردیده است را به طرف درخواست‌کننده ارائه دهد.

طرف درخواست شونده باید طبق قوانین ملی خود و بنا به درخواست، تحصیل ادله نماید و آن را به طرف درخواست‌کننده ارسال نماید.

چنانچه درخواست مربوط به ارسال اسناد یا سوابق باشد، طرف درخواست شونده می‌تواند رونوشت‌های مصدق یا تصاویر آن را ارسال نماید. در هر حال چنانچه طرف درخواست‌کننده صریحا ارسال اصل مدارک را لازم بداند، طرف درخواست شونده باید تا جایی که ممکن است الزام مزبور را محقق نماید.

تا جایی که با قوانین طرف درخواست شونده مغایرت نداشته باشد، اسناد و دیگر اشیائی که قرار است طبق این ماده به طرف درخواست‌کننده ارسال شود، باید به نحوی تصدیق گردد که از سوی طرف درخواست‌کننده به منظور قابل پذیرش نمودن آن‌ها طبق قوانین آن درخواست شده است.

طرف درخواست شونده تا جایی که با قوانین آن مغایرت نداشته باشد، باید حضور اشخاصی از مقامهای طرف درخواست‌کننده را به نحوی که در درخواست مشخص گردیده، در زمان اجرای درخواست تجویز نماید و باید به این افراد اجازه دهد از طریق کارکنان مراجع ذی صلاح طرف درخواست شونده، از شخصی که قرار است از وی تحصیل دلیل شود پرسش نمایند. به این منظور طرف درخواست شونده باید فوری طرف درخواست‌کننده را از زمان و مکان اجرای درخواست مطلع نماید.

شخصی که به موجب این معاهده از او درخواست تامین دلیل گردیده است، می‌تواند از تامین دلیل خودداری نماید مشروط بر اینکه قوانین طرف درخواست شونده در شرایط مشابه در جریان رسیدگی‌هایی که در طرف درخواست شونده اقامه شده است به وی اجازه عدم تامین دلیل را داده باشد.

چنانچه شخصی که به موجب این معاهده ملزم به تامین دلیل گردیده، ادعا کند که طبق قوانین طرف درخواست‌کننده از حق یا امتیاز استنکاف از تامین دلیل برخوردار است، طرف درخواست شونده باید طرف درخواست‌کننده را از نظر شخص مزبور مطلع کرده و از طرف درخواست‌کننده درخواست نماید مدرک وجود یا عدم وجود حق یا امتیاز را ارائه نماید. گواهی ارائه شده از سوی طرف درخواست‌کننده باید به عنوان دلیل کافی وجود حق یا امتیاز مزبور تلقی شود مگر آنکه دلیلی آشکار بر خلاف آن وجود داشته باشد.

طرف درخواست شونده باید به درخواست طرف درخواست‌کننده، کارشناس یا شاهد را برای حضور در مقابل مقامهای مربوط در قلمرو طرف درخواست‌کننده به منظور تامین دلیل یا مساعدت در تحقیقات دعوت نماید. طرف درخواست‌کننده باید میزان فوق العاده و هزینه‌های قابل پرداخت به شخص را مشخص نماید. طرف درخواست شونده باید فوری طرف درخواست‌کننده را از پاسخ شخص مطلع نماید.

طرف درخواست‌کننده، درخواست حضور شخص در قلمرو خود به منظور تامین دلیل یا مساعدت در تحقیقات را باید حداکثر شصت روز قبل از حضور برنامه‌ریزی شده وی، ارسال نماید. در موارد ضروری طرف درخواست شونده می‌تواند با مدت کمتری موافقت نماید.

طرف درخواست شونده می‌تواند به درخواست طرف درخواست‌کننده موقتا شخص محبوس در قلمرو خود را جهت تامین دلیل یا مساعدت در تحقیقات به طرف درخواست‌کننده منتقل نماید، مشروط بر اینکه آن شخص نیز به این انتقال رضایت داده باشد و طرفها قبلا به توافق کتبی در زمینه شرایط انتقال رسیده باشند.

چنانچه در حبس نگه داشتن شخص منتقل شده طبق قوانین طرف درخواست شونده ضروری باشد، طرف درخواست‌کننده باید آن شخص را در حبس نگه دارد.

طرف درخواست‌کننده باید شخص منتقل شده را فوری پس از اتمام تامین دلیل یا مساعدت در تحقیقات به طرف درخواست شونده منتقل نماید.

از نظر این ماده، مدت زمانی که طی آن شخص منتقل شده در طرف درخواست‌کننده در حبس بوده، از مدت حبس وضع شده در طرف درخواست شونده کسر خواهد شد.

شاهد یا کارشناس حاضر در قلمرو طرف درخواست‌کننده نباید از سوی آن طرف برای هر فعل یا ترک فعلی که قبل از ورود شخص به داخل قلمرو آن مرتکب شده مورد تحقیق، تعقیب، بازداشت، مجازات یا تحت هر محدودیت دیگر که سالب آزادی فردی باشد، قرار گیرد، یا بدون رضایت قبلی طرف درخواست شونده و شخص مزبور ملزم به تامین دلیل یا مساعدت در تحقیقات، تعقیب یا رسیدگی دیگری غیر از مواردی شود که مربوط به درخواست است.

چنانچه شخص موضوع بند (1) این ماده قلمرو طرف درخواست‌کننده را ظرف مدت پانزده روز پس از اعلام رسمی مبنی بر اینکه حضور وی ضروری نیست، ترک ننماید یا آنکه پس از ترک به اختیار خود به آنجا بازگردد اعمال بند (1) این ماده متوقف خواهد شد. اما این مدت، شامل مدت زمانی نخواهد شد که طی آن شخص به دلایل خارج از اراده خود نتواند قلمرو طرف درخواست‌کننده را ترک کند.

شخصی که از تامین دلیل یا مساعدت در تحقیقات طبق مواد (11) و (12) خودداری می‌نماید، نباید به دلیل امتناع مزبور مشمول هیچ‌گونه مجازات یا محدودیت اجباری آزادی فردی قرار گیرد.

طرف درخواست شونده تا حدودی که قانون ملی آن اجازه می‌دهد، درخواست تحقیق، جستجو، انسداد و توقیف اشیاء مربوط به تامین دلیل از جمله ابزار جرم را اجراء می‌نماید.

طرف درخواست شونده باید نتایج اجرای درخواست از جمله نتایج تحقیق یا جستجوی محل و شرایط انسداد یا توقیف اشیاء مزبور را به طرف درخواست‌کننده ارائه نماید.

طرف درخواست شونده می‌تواند اشیاء توقیف شده را به طرف درخواست‌کننده ارسال نماید. طرفها باید در خصوص قیود و شرایط ارسال توافق نمایند.

طرف درخواست شونده، باید بنا به درخواست، برای اثبات وجود یا عدم وجود دارایی و عواید حاصل از فعالیت‌های مجرمانه در قلمرو خود تلاش کند و طرف درخواست‌کننده را از نتیجه آن مطلع نماید. در زمان ارائه درخواست، طرف درخواست‌کننده باید دلایل مبنی بر احتمال وجود دارایی و عواید فوق الذکر در قلمرو طرف درخواست شونده را به طرف اخیر اعلام نماید.

چنانچه دارایی و عواید مشکوک حاصل از فعالیت‌های مجرمانه طبق بند (1) این ماده یافت شوند، طرف درخواست شونده باید بنا به درخواست طرف درخواست‌کننده اقداماتی را برای شناسایی، انسداد، توقیف و مصادره دارایی و عواید مزبور طبق قوانین داخلی خود اتخاذ نماید.

بنا به درخواست طرف درخواست‌کننده، طرف درخواست شونده باید براساس قیود و شرایط مورد توافق دارایی و عواید فعالیت‌های مجرمانه یا عواید حاصل از فروش دارایی مزبور را به طرف درخواست‌کننده منتقل نماید.

در اجرای این ماده، حقوق و منافع قانونی طرف درخواست شونده و هر شخص ثالث نسبت به دارایی و عواید مزبور باید رعایت شود.

طرف درخواست شونده هزینه اجرای درخواست را تقبل خواهد نمود، اما هزینه‌های زیر بر عهده طرف درخواست‌کننده خواهد بود: الف) هزینه‌های سفر اشخاص به طرف درخواست شونده و اقامت در آن و ترک آنجا به موجب بند (4) ماده (9) این معاهده؛ ب) فوق العاده‌ها یا هزینه‌های سفر اشخاص به طرف درخواست‌کننده و اقامت در آن و ترک آنجا به موجب مواد (11) یا (12) این معاهده طبق استانداردها یا مقررات محلی که فوق العاده‌ها یا هزینه‌های مزبور صورت گرفته است؛ پ) هزینه‌های ارزیابی‌های کارشناسی؛ و ت) هزینه‌های ترجمه

در صورت درخواست، طرف درخواست‌کننده باید هزینه‌هایی را که تقبل نموده است، قبلا پرداخت نماید.

چنانچه مشخص شود اجرای درخواست مستلزم هزینه‌های استثنائی است، طرفها برای تعیین قیود و شرایطی که بر اساس آن درخواست می‌تواند اجراء گردد، مشورت خواهند نمود.

هر طرف هنگامی که تمام اقدامات لازم طبق قوانین خود را برای لازم الاجراء شدن این معاهده انجام داده باشد، طرف دیگر را با یادداشت دیپلماتیک مطلع خواهد نمود. این معاهده در سی امین روز از تاریخی لازم الاجراء خواهد شد که در آن یادداشت دیپلماتیک موخر ارسال شده است.

این معاهده می‌تواند در هر زمان با توافق کتبی بین طرفها مورد اصلاح قرار می‌گیرد. هرگونه اصلاح مزبور طبق همان روشی که در بند (1) این ماده مقرر شده است، لازم الاجراء خواهد شد و بخشی از این معاهده را تشکیل خواهد داد.

هر یک از طرفها در هر زمان می‌تواند این معاهده را با اعلام کتبی از طریق مجاری دیپلماتیک به طرف دیگر فسخ نماید. فسخ یکصد و هشتاد روز پس از تاریخ ارسال یادداشت مزبور نافذ خواهد شد. فسخ این معاهده تاثیری بر درخواست‌های ارائه شده قبل از فسخ نخواهد داشت.

این معاهده در مورد هر درخواست ارائه شده پس از لازم الاجراء شدن آن اعمال می‌گردد، حتی اگر فعل یا ترک فعل مربوط، قبل از زمان لازم الاجراء شدن این معاهده رخ داده باشد. برای گواهی مراتب بالا، امضاء‌کنندگان زیر که به‌طور مقتضی از سوی دولتهای متبوع خود به این منظور مجاز شده‌اند، این معاهده را امضاء نمودند.